Bijlage 5 Armoedebeleidsplan 2016 - 2019 (4.49)

Armoedebeleidsplan 2016 - 2019 Behoo/'t bij besluit van Burgemeester en wethouders van Llaaksbt|rger), Reg.lk(). j g- . Juuj j j j jgg, ggjj @* @ t: .'. - ' ' || fili 'j.. - û jt|â ' j)) |--ë ' ' |.. . -|--j, |-.-. |. .. .. . .|,-. |, .- . |||.,||---.- -'-'-'-. |- .. ||)| |, .% *.

lnhoudsopgave 4 oe gaan we et or aniseren@ 1 |$ (! (! |13 1*(1 (1 (,1|,1| |r (|||t,l| ||rtl (| :| 11 l|étl () | :*|1 <'. .................,..................................................... 1| |) |oedebeleid 2016 - 2019 I Gemeente Haaksbergen I 2

@** || . &'&' ... .| | -|. | |..., |:... || ,|; . ||.... .. '. |||., ...,|. '''' ''''''.. ..... |||' !|.'. |'. '|.. ||. .... |||.' ...,.. ë''.. ||$. 'î. ' ' |||ë.' . ... *. 1 Waarom dit beleidsplan? Er zijn verschillende ontwi|elingen geweest die aanleiding zijn voor het herzien van ons huidige minimabeleid. Bij deze herijking past ook een nieuwe naam, te weten a|oedebeleid. Wij willen deze nieuwe naam gebruiken, omdat we landelijk meer over a|oedebeleid dan over minimabeleid spreken. Ook dertken wij bij de term minima uitsluitend aan een laag inkomen, terwijl ons nieuwe a|oedebeleid een breder effect beoogd dan het bereiken van mensen met een laag inkomen. Dus vinden wij de tel'ln a|oedebeleid beter passen. In dit eerste hoofdstuk sommen we deze aa|eidingen voor u op en lichten we ze toe. Dit beleidspl| heeft zowel betrekldng op de Pa|icipatiewet als op de Wet maatschappelijke ondersteuning 20 15 (hierna: Wmo 20 1 5). Het richt zich niet sec op l'rlïnima, maar op ondersteunl'ng van alle inwoners die (tijdelijk) niet tinancieel zelâedzaam zijn.

In dit beleidsplan verstaan we onder het (oude) mlimabeleid alle besluiten en regelingen (verordenl'ngen, nadere regels, beleidsregels) die erop gericht zijn om inwoners die (tijdelijk) niet zelâedzaam zijn te ondersteunen, te weten : * Beleidsregels bijzondere bijs|nd; * Verordening individuele smdietoeslag', @ Verordening minimabeleid', * Schulddienswerlening,' * Bijdrage jeugdspo|fonds,' * Bijdrage jeugdcul||fonds', @ Subsidies die een rol spelen bij het beleid; * Verordening |ijtscheldlg gemeentelijke belastingen', . De collectieve zorgverzeke|g. 1.1 Veranderingen in het wettelijk kader Per 1 januari 20 15 zijn de verantwoordelij|eden van gemeenten in het sociaal domein uitgebreid, onder andere door de invoering van de P|icipatiewet. Bestaande wetten als de Wet werk en bijstand (Wwb), de Wet sociale werkvoorzie|ng (Wsw) en delen van de Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten (Wajong) zijn ondergebracht in één wet. Met de lwerungèeding van de P|icipatiewet zijn ook de juridische kaders voor het n|oedebeleid gewijzigd. Hiermee wil het Rijk ongerichte financiële bijstand vervangen door àdividueel maatwerk, waardoor financiële middelen gerichter worden ingezet. In de wet zijn de volgende wijzigingen doorgevoerd'.

* De categodale bijzondere bijs|ndl is per 1 januari 2015 afgeschaft Gemeenten zijn niet langer bevoegd om categodale bijzondere bijstand aan specifieke doelgroepen te versîe|en. l Het afwijkende kalulçtt'r van categohale bijstand (artikel 35, lid 3, Pa|icipatiewet) is gelegen in het feit dat voor belanghebbode die behoren tot de aangewezen categorie niet nagegaan hoeft te worden of ten aanzien van die persoon de bedoelde kosten ook daadwœkelijk noodzakelijk zijn of gemaakt zijn. Door te behoren tot een aangewezen categorie is het reeds aa|emelijk dat die persoon zich in bijzondere omstandileden bevindt die leiden tot bepaalde noo|kelijke kosten van besuan waarin de algemene bijstand niet voorziet en die de aanwezige draagkmcht te boven gaan. |oedebeleid 2016 - 2019 I Gemeente Haaksbergen I 3

* De wettelijke i|omensgrens van de collectieve zorgverzekeùng is vervallen, zodat gemeenten zelf kllmlen bepalen welke i|omensgrens zij hanteren. Hiermee wordt de mogelij|eid geboden de collectieve zorgverzekehng open te stellen voor een bredere doelgroep. * De l|gdurigheidstoeslag is afgeschaft en vervangen door de individuele l'nkomenstoeslag. Deze toeslag is bedoeld voor mensen die langdurig moeten rondkomen van een laag irlkomen en geen zicht hebben op inkomensverbetering. 1.2 Extra middelen van het Rijk In het Regeera|oord is afgesproken dat het armoede- en schuldenbeleid wordt geïntensiveerd. Dit houdt onder andere in dat voor dit beleid extra middelen beschikbaar zijn gesteld. Voor 2014 ging dit om 6 70 miljoen en voor de jaren 2015 en verder is er 6 90 miljoen perjaar aan de algemene uitkering toegevoegd. Doordat de bedragen niet geoonnerkt zijn, kalrtnen gemeenten deze middelen vrij besteden. De staatssecretahs van SZW roept gemeenten op met de inzet van de extra middelen te focussen op a|oedebesthjding onder kinderen en op preventie van a|oedeproblemen. Naast de extra middelen die gemeenten van SZW ontvangen, biedt het Rijk ook ondersteuning aan partijen die de m|tschappelijke pa|icipatie van kinderen bevorderen.

Zo is de Spo|impuls uitgebreid met een regeling specifiek gericht op jeugd in lage i|omensbuu|en en is onder andere een bijdrage verstrekt aan het Jeugdspo|fonds, het Jeugdculmurfonds en Stichting Leergeld. 1.3 Compensatie van zorgkosten (onderdeel Wmo 2015) Mensen met een chronische zielçte of handicap hebben vaak hogere (zorglkosten dan de gemiddelde Nederlander. Ter compensatie van deze hogere zorgkosten konden chronisch zieken en gehandicapteq tot 2014 in aanmerking komen voor verschillende i|omensondersteunende regelingen op grond van de Wet tegemoetkomlg cllronisch zieken en gehandicapten (Wtcg) en de Regeling Compensatie eigen risico zorgverzekehngswet (CER). Het Rijk heeh deze regelingen afgeschaft omdat ze onvoldoende gericht waren. Gemeenten hebben de bevoeg|eid gekregen om een nieuwe regeling te ontwi|elen, ter compensatie van zorgkosten van chronisch zieken en gehandicapten. Door een budgetko|lg stelt het Rijk echter slechts een derde van het oorspro|elijke budget beschobaar aan gemeenten. Het Rijk stelt de middelen besc|kbaar via het gemeentefonds. Wij hebben er eind 2014 voor gekozen een deel van deze |ddelen in te zetten voor de doelgroep chronisch zieken en gehandicapten, door een uitgebreidere beschikba|heid van de collectieve zorgverzekehng.

Niet alleen is de i|omensgrens opgeîokken naar 120%, ook is er een extra pakket, het Garantverzorgd 3 pnkket, in het aanbod voor lokale burgers toegevoegd. |oedebeleid 2016 - 2019 l Gemeente Haaksbergen I 4

1.4 Positionering in het brede sociaal domein Het |oedebeleid maakt onderdeel uit van het brede sociaal domein en is gericht op de ondersteuning van mensen met een laag inkomen. De bestrijdlg van armoede en sociale uitsluiting vindt ook binnen andere beleidsteaeinen plaats en vergt daarom een integrale aanpak. Gemeenten hebben een regie|nctie in de aanpak van armoede. Samenwerung en afstemming, binnen het sociaal domein van de organisatie, met ketenpa|ners en met partijen uit het veld, draagt positief bij aan de e|ectiviteit van inteaenties. Daarom is integraal beleid een speerpunt van de gemeente Haabbergen. Belangrijk aandachtspunt is dat de Noabepoort de ingang vol-nat voor de voorzieingen die wij bieden in het kader van de PaMicipatiewet. De Noabemoort dient als centrale toegangspooM tot het sociaal domein voor de inwoners van Haaksbergen. Professionals uit verschillende lokale welzijn- en zorgorgaisaties bieden hun dienstverleing aan vanuit deze centrale ontmoetingsplek. Medio 2016 wordt de Noabemoort gehuisvest binnen de muren van het Haaksbergse gemeentehuis. Hiermee lçrijgt de Noabemoort een nog bredere sociale functie voor inwoners van HaAsbergen. De precieze ùluzllùlg wordt momenteel vo|gegeven. Voorop staat dat inwoners van Haa|bergen in de toekomst in elk geval voor aanvragen van regelingen uit het a|oedebeleid bij de Noabemoort terecht kazllrlen.

1.5 Totstandkoming Dit beleidsplan is ontwikkeld door een ambtelijke werkgroep onder regie van wethouder A. Nijhuis. Hierbij is gebrtzik gemaalçt van de aanwezige kennis en ervaringen met de a|oedeproblematiek bij medewerkers binnen de gemeente, maar ook van ideeën en input van de Pa|icipatieraad Haa|bergen, de Commissie Same|eving en externe organisaties welke te maken hebben met de doelgroep minima. Externe organisaties zijn per mail of telefo|sch benaderd en gevraagd hun el-vmingen te delen om het nieuwe beleidsplan zo goed mogelijk aan te laten sluiten bij de situatie van de doelgroep. Om ideeën uit de Pa|icipatieraad Haa|bergen en de Commissie Sameëeving op te halen, is een irtfbl'lrlele bijee|omst georganiseerd waarin de leden zijn gekfo|eerd over het bestaande beleid en de plnnnen voor de toekomst. Deze bijee|omst had een lteractief karakter, waardoor ook vragen en ideeën van leden naar voren zijn gebracht. is aanvulling daarop is de mogelij|eid geboden om per e-mail of in een persoonlijk gesprek vragen te stellen of eigen irlzichten en standpunten naar voren te brengen. De input die hieruit is voort gekomen, is vel-werk'l bij de tots|ndkomlg van dit nieuwe beleidspl|. |oedebeleid 2016 - 2019 I Gemeente Haaksbergen I 5

2 |rraoedein |aaksbergen 2.1 lnleiding Armoede is een ingrijpend probleem dat vaak meer gevolgen kent dan alleen het niet meer lœmlen betalen van de rekeningen. Zo lopen mensen het risico om sociaal geïsoleerd te raken, doordat ze bijvoorbeeld over onvoldoende middelen beschikken om activiteiten te ondememen. Ook hangt armoede samen met een verhoogd gezondheidsrisico, doordat mensen bijvoorbeeld geen geld hebben om te sporten of gezond eten te kopen. Kinderen die in armoede opgroeien lopen bovendien meer risico op problemen in hun ontwi|eling.z Zo is er een verband aangetoond tussen annoede en het vaker hebben van psychosociale problemen (tot de leeftijd van 12 jaar). Annoede kent vaak meerdere oorzaken. Voorbeelden hiervan zijn wer|oosheid, een slechte gezondheid en psychische problemen. Daamaast k'xzrmen er verschillende inghjpende gebeuMeissen zijn opgetreden zoals een echtscheiding of het overlijden van een partner, waardoor fmanciële problemen zijn ontstaan. Als indicator om te bepalen hoeveel huishoudens in Haaksbergen in armoede leven, maken wij gebruik van de grens van het wettelijk sociaal minimum. Het sociaal minimum is het bedrag dat mensen minimaal nodig hebben om van te leven. De hoogte van de bedragen wordt twee maal perjaar door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelege|eid vastgesteld.

Per 1 juli 2015 gaat het om de volgende bedragen: Wij hebben de afgelopen jaren in ons (oude) minimabeleid verschillende l'nkomensgre|en gehanteerd voor de toekenning van afzonderlijke a|oederegelingen. Deze i|omensgre|en zijn uitgedrukt in percentages van het sociaal minimum. In hoofdsmk 3 wordt expliciet stilgestaan bij de versc|llende toegepaste i|omensgre|en. 2.2 Hoe groot is de armoede in Haaksbergen? Ons (oude) minimabeleid hanteert zoals gezegd verschillende i|omensgre|en. De gehanteerde grens bepaalt de omvang van het a|oedeprobleem en tevens ook de omvang van de doelgroep van de diverse regellgen. 2 Nederlands Jeugd Ilzstitlmt (www.nji.nl) |oedebeleid 2016 - 2019 I Gemeente Haaksbergen 1 6

Elk jaar wordt door Stimulans/ een overzicht gepubliceerd met het aantal huishoudens dat moet rondkomen van een inkomen met verschillende percentages van het sociaal minimum. Dit overzicht gebnziken wij om i|ichtelijk te maken hoe groot de armoede in Haa|bergen is in relatie tot de rest van Nederland. Tabel 2.2 Percentage hul'shoudens met een inkomen tot ..% van het sociaal minimum .||.|' |(. |||)C |||,|||||:|. |||œ>.,..||3||. .|| ||||||. ..ï |||.. |||l|.;,|.||- ||3. || .|||||.||||. ||||. ||||||| ||j'.)' || ''''î||| .' ' ||||i ||| |/|y'||||,.||||,.| |..|||||||'|. .|ë...||,.,...||...|.| ||..||. ||||||. ||||,|||||... |.|||;'.; |)|||j, ..,|. ... .|||..|. .||||.|||,||,|||||||||,. ,||.... . ||. -||., ;)||ç, .||, |: |.||, ||: ||||.||. y|j |||,,.. .,t., ,.ô ..é.||r(|||| ||| ,|j,|; t|||||||)|||||||;| || ,.. ||<...|.,..;. |||;, ....,|î|.,||.|. '|||.|||||||' |f|| .|l|. .1| à|||' ||. , .| ï:|. ||||||: ||b|k|b|ç |||| '|||'||; . ||t. |q|j||) ||?|''|' |ë||||||. ||;'||||' |.|. |||l||| ||l||| '||.||k |||' '.||ë .||.. |||. |||||: .|'qt|ï ,|. | )||'|. .|. ||||.... |||k. ||||). )à.|t |.||, .|||||y| ||y||.|ï|||? ||j '|j. |'|||||||||||.|||. |||..||||3 ||||||||..||||- ;|| .||||||||. r|). ||,|:|||||'|. ||t|q||| |;@ ï|.|'' || ||'|| ||,|. , ||?|L||||. .|)|. |||.||t||l| j|t| |, , | ||||j|j||, ..||à.. . ||'|||L| )|$| ||||||||.|.||| .|||j|. |, |ï ,||.||||j.

çï||-ç-...||||||||î|b|î||ï|ç.|.à, '|,| î.||||||ï||. . p|||||||(.|(|. |çâ||||ç.|||. |). ! îàïîâ. - ||||ç| kî.ç|ïî||||î||. .||î||. ...|.||...o . .|L.-)||îî |(. |kt ïô|||||;.;|-, ,?,:|?|||?îî|.,.....-. -.-..... .: ... - |||||. |||. ,ï.||î;||;|||||;|.||;| .|,. .... .- s .........|. ||||||||j: î| |.ë||,|? t, |...,.ïk||| ,||--|...i|.|...,. )|.|||;)(. ||.(|,. )|..;||. :||,||,|||.. |.;|||;||' ||). |||j ||L., ..| ..|| |r!. )|||- |||. .||..,.||.|,.||||-||||| |...à|. ,||y|j||.. |.| . .- .|L|||L|Haaksbœgen 5,4% 7,8 % 9,8% 1 0,9% 1 3,0e/o 1 6, 5% Ovenlssel 7, 1 ïyo 9 2% l 1 6% l 3 8% l 5,7% 1 7,7% !| ' Nederland 7,7% 9,6% 1 1 ,7% 1 3,6% 1 5,4% l 7, 1 % Bron: minimascan 20 15, Stimulansz In bovenstaande tabel is te zien dat het percentage Haaksbergse huishoudens dat in al-lyloede leeft, voor elke i|omensgrens, lager ligt dan in de provincie Overijssel en in heel Nederland. In onders|ande tabel k-urtnen we vervolgens zien om welke absolute aantallen het gaat voor Haaksbergen. Daarin zien we ook dat slechts een beperlût aandeel van de huishoudens die rond de a|oedegrens leven wordt gevormd door inwoners die leven van een werkoosheidsuitkedng. Tevens blijlût dat een opvallend groot aandeel van de minima in Haaksbergen wordt gevoll'lld door mensen die een ouderdom- of nabes|andenuitkerlg ontvangen. Tabel 2.3 Aantal hul-shoudens met een inkomen tot ...% van het sociaal minimum .||.|||.-.;|.|.

.yï.' ||v-v, |||. ||||-. -.|ï.. ||rs|||v. |.|| |.v.ï||.6|||.| ,?:,'|,|v)|. .it:..?|. -||r... -||L|||Lï. ||.-|, . |||-. -||||.. ?|-||ï||-:.'|-?| h|t.-- .- -- .....--... à. .'...'||- t!,. iâ|èàk|k. |)|,.||. '|-| - -. --,. .. ..-... .- |.,. ,..-,,. ëçq|s..- -... |..ç.|. .||.-|.. ||||ë. -Lb.èï:L-, . .-,| .- ...... .-||||;-, -.t,j| |î, ?ëé:.,||. ô|-|s..|k;||-... --. . -.. ||||j;. .F,..,||. |..,||,y|..||.|- -j,||(. ..r||. ||||-.. ....y-....-.- , ...|ë@--.t|,. |||||.. ||-t.,|,|||,|. -|y||(-. -..---.. . ..à.. .., .. |j||;--.. è-kji.-î. g;.))'kîF;|y|-,'.'','rr)|,.-,|ttr. .|.)ê,|.)|,,p-||. . ,tj|;.v||.î|.b||q,|à.-ç,kâ'' |!. j.|,..|,,'....#,., ||ës>|,2|,|||. ''ï,|;kT#,'y|.|''r|t'kt,.. |.|t.'-,|,|g|,,|',|'||.'-.'-?|)|. '|,. . -$|;,-.;|,|'bv.'è'.è.|v|?t.,î'q|,'wk;.v3-i|çL |.|;,.,|:- .,-.,';. |;ti||-à|,. |tà-,'|y|#''tt|.|j,...,.||,.|, -.|..||-|v|,- î-.t.. ||'':|).. t|.m.:>. :q,|-(-.;|.-'|-. jrrftk|t' rr|||r|'|.|--|-|||-''. |,,'j.|.-.||||s,. .|é,à|,'.î.|),|.-.,,-,|à-,y.î-|ô... ,$jrèy|ï-'.u! r.|i.)'ê'. ,|,):|'-|.-;||-,-|,'|'|',.y|ë|,-:.|. '':.'-|.ky,|,...:||. '''|,,|,.y,-,k?y|.ç,. .,.|,. ;-ë.,.|)y,.||.,,||||.|. ,|-.:|||, .q.,:||.-- f|-||#. -.r. |;|,.. ,ft,|.,. ,..y.|.,,,,||,#k|,.||t,j.,.y|. -,ryy|,:-#,--,-|...:-' -|||f. |.,.. |.-|'. ,-..-|y..ï.;zt'.: .|y,|,-.,l#*||'..,?|;. ).||-;ïb,ï)|.kî..|)..,v,|î.|,|' .;|,,|.-.. ||||||- ||,'..'àv.---||.|. ,|,r'vy.

lnkomen uit arbeid 100 l 00 100 l 00 2 10 2 10 omen uit eigen ondœnelnm' g l 00 100 100 100 100 2 10 Uitkerm' g wœklooshel'd 0 O 0 0 0 O Uitkenn' g zl'eke/arbel'dsongeschl'k O 0 100 100 l 00 100 Uitkerm' g oud|do|nabesta|den 210 320 430 540 640 750 Uitkenn' g sociale voorzl'|l'ngen 140 270 270 270 270 4 10 Overig overdrachts' omen O 0 O 0 0 0 Totaal 550 790 1.000 1.110 1.320 1.680 Bron: mm' imascan 20 l 5 Stimulansz In ondersuande Gbel is het aantal huishoudens omgerekend naar het aantal volwassen inwoners dat moet rondkomen van een beperlût inkomen. Tabel 2.4 Omvang doelgroep 18+ (2014) met een inkomen tot ... O/o van het sociaal minimum ë|-|$||||- |||!.. |ç|||||||||k||- . ..!,y|||i- |6|||. ..||-i!,||||||...|.|.|||||-...- ||.q|||. j|r.|||.-. |- |||||lj||. ||||;. .-||.|.|,L||(|. ||-|||-|.-.'|.-...-'. ..-||||||. ,-..!r|||| ||ï| ||||||--|.|.|||||.|.||- $||.|. -.. r|-.... -,|||||;. .- - ||||;..-,,|-|f. q|||L.. ||||(. ||:||ï,. ,i|r|.. -.|||||, .|--..-(,- ..r-,. ,.è|b-. )|||| ||||.-||-|||||- -- .-jî-- ..'-. . ..|-..,|| |||||||;-||||||||.||, ..||-......-|-- . .:||. -,. r|.|. .. ,||||||-.-|.||||||||-.. -,.,,. ?-...- :|||||.. .----...|||| ||- -|r||.||||||kr|.. -'ç||. ,. :||......|,... ||-|î...-|.....|| .'|'|- '| |.!|., !|.|||,|-|'- ,|,||;,.|,|||î||L |||'.||||-|||t,|ë|--?,|E(,|y.y| L)|,|,|t|-ç||t|;|,|.,à.-.,|;|è-,|.,|-||' îi|,|.à?,.,ç.v|v||,||,|, |||||)-.

àbë|- ,'|îï.,|,|,,|-,||| |-?|s|#|-,-.|||||,,'|';',.'|,-j|-.',,' r|-'|ï,|ï,|,,||||. ïi||||' |.|,.;||. (|-||' |.!|. |,|r .|,'|. ..-|-|,||,|||F|,'.||' |('',),|' |,.|.|r|'ô- ||||||k. ||,.. |..|;|.|-,|ë.|.|,|||..|y|-|ë-. |-.|,,.(|,'|||. |.(ç|-|r, |,.,||,||,||||,|ç.||..,,.|è|L||.|||'. ' Lô||||ï. ||y' $||||||. ||||)- .|.!'|.,|ë;,'.',|r|y,'|,,-j|, kà|b|||l' -|-||-|||||' ék|-'. k|ôl|qqk|||||' |.|-,è':. ..|..-|,|.-:,|k,|, k;|,|.-|àèbb|,.:|'L' k,y||.'|'.|-, ||||. . ...|..|.;||. .|j.i||||,|,,ï: ..|,)|.,, q||'î.;ç |.-|..-|k|-à|,'|||.à||.,-|'-|è|,|ç ,||..'||.' ' ||'|'.. |r'.|'|,||',||,y-|-,| j||.|,|,|.,|.,s-|-|' |.,|v|..;.,à,|t||-- ë:|è)|||;. |.tï''r)'. .-,.|....|,.|....:.,:|, -||ë. .||.|. .|..|..|y|,|).. | i|),=)| || . . . |, . . . . . . . .. . .. ||. r. ? .... ., .. ..ç.,,. . . . .ù . ... . ç < ( . Omvang doelgroep 700 900 l .200 1 .500 1.800 2.000 2.200 Bron: BS&F In de volgende Gbel is het aantal kinderen dat in nrmoede opgroeit in Haa|bergen afgezet tegen versc|llende, qua inwonersaanàl en structuur vergelijkb|e gemeenten. Het absolute aantal van 460 kinderen die opgroeien in een huishouden met een inkomen tot maximaal 125% van het sociaal minimum, komt neer op 8% van het totaal aantal kinderen in de gemeente (nzim 5.500). Irlzet op het voorkomen van lçinderen die in armoede opgroeien, pakt niet alleen directe risico's in de ontwi|eling aan.

Het kent ook een preventieve werlçing die meer gericht is op de lange termijn. Uit 3 Stimulanz is een kennis- en adviescentmln welke geo|ënt|rd is op het sociaal domein. |oedebeleid 2016 - 2019 I Gemeente Ha|sbergen I

onderzoek van het CBS4 blijkt dat kinderen die opgroeien in een gezin dat rond moest komen van een uitkering, rond hun dertigste levensjaar gemiddeld lager zijn opgeleid dan hun leeAijdgenoten. Bovendien moeten deze kinderen ongeacht hun opleidingsniveau, bovengemiddeld vaak ook zelf rondkomen van een uitkering. Tabel 2.5 Aantal kinderen < 18 J'r. In hux'shoudens met een inkomen tot ..% van het sociaal minimum ï.'b|||||.|ç |||'||r(|- |ë||||) ||||||||.|. |,- |||( ||'|' ' ç.|'|||||| ;||||-||ï. |||||||:|.. ||,.-.|||.|. |||||l-' Lï|.||||... |||||||.... ...|). |ë. |||.. <||'' '|||||j'' '' |||-'''' ||'''''' ' |';'' i|||| |à. . ?|.'|- |||--||.. |||.' ''i|''''.|. ''' ''||: '.'.||è|. j||... |||||||.|,-|||.|||) -..-.|.|-'||.''''- ' ||->'' ||||: |||,||||, |.||,|||. ||||.'..||. ,.-|......-|, .|',.|||,. ||||.|. ||||||ç |L||ç ;. ||yy||||....û|$.... . . ..-|.. ,. ..|t|. .|j ;r. |.|||.|| |,,|||y||.. â||. . , .-|..|...|.... -. E||.!.'.; ||. |.',',-|-|-|....-|.|-. - .- ||||i|è. |.|,-.|'.'.-|. .,||- |.,.--|.||ï,,|@,|' |||-' ,||:. -.'.|',,,|-ë|.?|'.,-|,|-|. |ç|,||.|''- --'|||'-.,-|'.,|.|| ||:..-. ||.,|..||, --|||. 1|.,||. |||.. ||- ..' ..||-.|;|. --|..-,|. '-;|, ..' ... -|..,','-',''|- é,'?|..|. |--,-.-|||.|.-|. |t-.||). ,.|||||... .... '---'|è. ,'-'''|. .|-....... -''''||.|| ''|--| >|,|||--,. |||||.. . ||'-|,. ,, .||||,- :-|||. ||#.|||||. |.|..|--..-..-,||.|.| --'-'||;. ||ë..

-''''|i|i,| ----.-||. ||||||). -|...|. ..||..|... |||,.|||-- -.|ç|- ?|....|-ç,|. .-||. ,|..,|...|-.- -|!.||(. ,|).. -'|||(. i||. -|.,, |||.| --'-',|-- ||. -'--| +|.,.--..-| v|.|||-|. '.||||;. ,.-.--|||.|.-. -|||,. --|.,,- |.,|. .. ||-- ,|.,,||.,ç|..., -'.-.-|,.,| -.'--.||y- ,.|-|||. -'-.-|. ., . ....|,,,|.. . -'.-.|,,-.-|. ,..|... . .... .. |...|..,-||- |||;,,| -?''-.|,|||-,|||. |||..,-.. ---,..-|.|,|.||,|- q |.-.-|- |j. ,|..., ,.|,.-|,-,|||..,.|, -||||. . ,|j.||q, -|.|-.|. -|. .. ..||||; -|. . . -|||... (|ë--.,.|. ||y|,|- |-|.,. Haaksbœgen (24.344 inwoners) 240 360 360 420 420 460 Nunspeet (26.680 inwoners) 300 300 300 520 520 570 Dongen (25.358 inwoners) 340 340 440 440 440 550 Borne (21 .884 inwoners) 190 200 360 390 460 460 Bron: minimascan 2015, Stimulansz 2.3 Verwachting voor de toekomst Uit de prognose van het |oedesignalement 2014 van het Centraal Bureau voor de Sàtistiek (CBS) blijkt dat er een einde lijlçt te zijn gekomen aall de stijging van het a|oedepercenuge. Bij deze voorspelling maakt het CBS gebruik van koopHachtmutaties van het Centraal Plan Bureau (CPB) zoals die zijn weergegeven in de Macro Economùche Verkenning 2015 (CPB 2014).

Hoewel en'an uit wordt gegaan dat de totale omvang van de doelgroep van het a|oedebeleid in de komende periode licht zal afnemen, zien we een toename van armoede bij de kinderen, mensen die een uitkering of een andere sociale voo|iening ontvangen, inwoners die moeten rondkomen van een ouderdoms- of nabestaandenuitke|g en bij chronisch zieken en gehandicapten. In Haaksbergen is bovendien sprake van vergrijzing van de lokale bevolking. Het aantal inwoners van 65 jaar en ouder is de afgelopen 10 jaar toegenomen van 15 tot 2 1%. De ve-achting is dat dit percentage de komende jaren verder oploopt, wat zou k'tlllllen betekenen, dat deze categorie minima ook in de nabije toekomst verder toeneemt. Dit is zorgelijk omdat deze groep nu al bijna de helft van de totale categorie Ha|sbergse minima vormt. Tot slot is het risico op armoede onder chronisch zieken en gehandicapten met een laag inkomen toegenomen. Chronisch zieken en gehandicapten hebben vaak hogere zorgkosten door bijvoorbeeld medicijngebmo, het gebruik van hulpmiddelen of extra stoo|osten. Sinds 1 januari 2014 worden chronisch zieken en gehandicapten door de afschafsng van de Wtcg en de CER niet meer gecompenseerd voor hogere zorgkosten. Uit onderzoek blijkt dat de fmanciële effecten van de afschaf|ng van deze regelingen het grootst zijn voor chronisch zieken en gehandicapten met een inkomen op of rond het sociaal minimum.

Het risico bestaat dat zij door de gemeente niet gecompenseerd worden voor deze kostens. 4 Sociaalœono|sche trends, le kwartaal 2015 CBS. 5 Handreiking geme|telijk maatwerk voor mensen met een chronische ziekte of beperking. Tr|sitiebureau WMO, maart 2014 |oedebeleid 2016 - 2019 I Gemeente Haaksbergen 1 8

3 Wat willen we bereiken? 3.1 Voor het gehele sociaal domein hebben we een viertal algemene l'nhoudelijke uitgangspunten gefo|uleerd voor de komende vierjaar: * De inwoner staat centraal; * Deelnemen naar vermogen; * Eigen kracht en verantwoordelij|eid,' * Voorkomen is beter dan genezen. Doel Mede op basis van bovenstaande uitgangspunten hebben we de volgende hoofddoelstelling voor het nieuwe a|oedebeleid gefo|uleerd: Het doel van het nieuwe armoedebeleid is om inwoners die (tljdelqk) nietynancieel zeëredzaam zù'n te ondersteunen, zodat ze wcer gr|y krtjgen op hun situatie, volwaardig kunnen meedoen aan de samenleving en uiteindelù'k wccr zeyredzaam zljn. Mede gelet op de uitg|gspunten voor het sociale domein en de uitkomsten van de analyse in Hoofdstuk 2 geven we het a|oedebeleid vorm langs de volgende speem|ten: * Financiële ondersteuning bij noodzAelijke kosten; * Activeren van de (arbeidslpa|icipatie van minima; @ Inzetten op preventie; @ Speciale aandacht voor kwetsbare groepen: ldnderen, kwetsbare ouderen, chrolûsch zieken en gehandicapten. In de rest van dit hoofdstuk zijn deze speeounten uitgewerkt en geven we uiting aan orlze ambitie als het gaat om de bestùjding en preventie van armoede onder de inwoners van Haabbergen. De speemunten zijn vel-werlk4 door het (herlhchten van de bestaande regellgen.

Deze regelingen zijn op onderdelen aangepast, waardoor we beter in s|at zijn de gewenste doelgroepen zo goed mogelijk te bedienen. Tevens wordt per regeling inzicht gegeven in de effecten op de gemeentelijke begroting. 3.2 Financiële ondersteuning bij noodzakelijke kosten Door bijzondere omstandigheden kan zich de situatie voordoen dat het inkomen van een inwoner van Haabbergen niet volledig toereikend is in de vooaiening van noodz|elijke kosten. Indien er in eigen omgeving of in voorliggende voorzie|ngen geen oplossing gevonden kan worden, kan de gemeente ertoe overgaan eenmalige of periodieke |nanciële ondersteunlg te bieden. De regelingen die we ltiervoor inzetten zijn * lndividuele bijzondere bijstand; @ Kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. |oedebeleid 2016 - 2019 I Gemeente Haaksbergen 1 9

Individuele biizondere biistand Voor zover de betreffende inwoner voor dergelijke kosten geen beroep kan doen op een voorliggende voorziening van bijvoorbeeld de Wmo 2015 of de (toeslagen van) Belastingdienst en deze uitgaven evenmin uit de eigen middelen k'lzrlnen worden voldaan, kan voor de voorziening in noodzakelijke kosten bijzondere bijstand worden verstrekt Voor de bijzondere bijstand wordt uitgegaan van het draag|ach|rlcipe en wordt uitgegaan van het besteedbare inkomen in plaats van het netto gezinsi|omen. Dat wil zeggen, dat wij het tçmeeri|omen'' (het gedeelte boven 100% van het sociaal minimum) in aanmerking nemen als eigen draagbacht van de aanvrager. Van het meeri|omen moet de aanvrager 35% zelf aanwenden voor de bijzondere kosten. Bij de berekening van de draagbacht houden wij ook nog rekening met de kosten van de aanallende ziekekostenverzekering (niet de basispremie) en de kosten van meerhuur (d.w.z. de huttr boven de normhuur zoals in de bijstandsno| is begrepen). Deze laatste twee kostensoo|en worden op de eigen draagbacht van de aanvrager in mindering gebracht. Verder lûijken we bij de uitvoering van de bijzondere bijstand ook nad||elijk naar de specitieke situatie van kwetsbare groepen zoals ouderen, volledig duurzaam arbeidsongeschiken en cllronisch zieken en gehandicapten. In de doorberekening van de kosten zij we uitgegaan van de kosten uit 2015.

We hebben hierbij echter wel een tweetal bespaùngen doorgevoerd: 1 . Toeslag hnderopv|g: de verordening wordt momenteel hel-zien, waardoor we verwachten een besparing op deze post te kilnlzen realiseren. 2. Uitgaven die ook gedekt kilrlrlen worden door een voorliggende voorzieing van bijvoorbeeld de (toeslagen van) belastlgdienst. Het gehanteerde draag|ach|ercentage blijft gelijk op 100% van het sociaal minimum. Aandachtspunt is dat eventuele uitgaven voor de ldividuele smdietoeslag nog niet zijn meegenomen. Recent is de çverordening individuele studietoeslag' vastgesteld. Hiermee kan aan inwoners van Haabbergen de mogelij|eid worden geboden om te studeren, indien zij zelf niet in staat zijn om het mi|mumloon te verdienen. Het afronden van een studie versterlût immers de positie van mensen op de arbeidsmar| en stimuleert làiennee de p|icipatie van inwoners. De individuele studietoeslag moet worden aangemerkt als een vorm van bijzondere bijstand. De toeslag is niet gerelateerd aan bepaalde kosten. Het is een i|omensondersteunende maatregel voor mensen van wie is vastgesteld dat ze niet in staat zijn het minimumloon te verdienen. Op deze post worden nog geen uitgaven gemaalût en we ki|llrlen nog niet inschatten wat de kosten hiervoor zullen zijn.

Kwil'tscheldinc cemeentelil'ke belastùwen Vanaf het jaar 20 17 komen kwijtschelding van het rioolrecht en |ijtscheldlg van de a&alstoffe|effmg onder het a|oedebeleid te vallen. Vanaf dat jaar is er ook ruimte opgenomen in de begroting voor deze posten. Tot nu toe werd deze kwijtschelding bekostigd l'lûddels solidadteitsheffngen. |oedebeleid 2016 - 2019 ( Gemeente Haaksbergen l 10

De i|omensgrens voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen ligt op 100% van het mi|mumi|omen. Deze i|omensgrens kan wettelijk gezien op 90% of 100% van het sociaal rninil|num worden gezet. Wij kiezen ervoor om de loo%-grens ook in de komende jaren te blijven hanteren. Tabel 3.2: Doorberekening kosten gemeentelil-ke belastingen 'f|8||)' ...|'||' ' -' ' - |||'||.- '|t||è.|''.||||||' ||||' . ||||||||j' |. . .--|||!ëjè,|..- -|||||j. '..||| |||-|||||| ..|||||||. ||||. ||. |t||.||. |..:-||||.|| |||. -.|||| :.||||' |t - . z-||. --., ||.. ... |). |)|||) u|| ,||)|, ,,!,.|||| |;||||). ..|..... |||). |. |L|.|||.|| |L|||. |.| .w.||. ||||ë .|||| ||||r .|. |||... |||||||â|||. ||.. -... .., .-|||| -,,j,,|)||||| |t .|||||||| |.|....'.. â..|..|.'?.'....'.|... ,.||..|-. ||;..|||.' . |,|,|ï||. |). .||...|/. .|||||kïï' . |'|. . ||t|). |-......'.'.|,|'. ''.' ïi|,',|. -|'.... . ||)..' . --'|||... |||...|..... ||)|è- ||||). ||||ê. .||..||...-.. ..';||||L: .|... -*||-|, ||||... |... -.|.-. .. î|- î.|.-|.||..|......|.'à,.|, ,,.|,|'.-, -|||||j ||||-.. .|,,,|.'-||..||. . .|y(||||p. . . ,|. |#;.,?- ||-||.. ,|-|,||. ||||||;- ..-|||à. . .|) ||.,..à|.,||.... ||||... |||. .||||,..,. |,,-. ||||).,.-. -||||y..;. à||...,..-, -|.. ..||.-,-,,-|.-- |,',',- ,||),.) .|,,-|... |. . .. -||.. |. ||....,. ||||. ...,..-|.|. |... . - ;-.;?|.,|| |||., |....-.î.|.. |t. |..||| x||||s, -,|,.-'|.|..j|,||,. --.|..| ||.

|j|j. ||-|. ||.,.|...|-.....|.ê....... |||). ||.,.-|||- . .||||). ...|.-|ë. -||ïà||. ;|,,||.,.. Kwijtscheldlg gemeentelijke belastlgen :2 132.000 fr 132.000 f| 132.000 Bovengenoemde regelingen vonuen de kern voor dit speerpunt, daarnaast dragen ook andere regelingen bij aan financiële ondersteuning bij noodzakelijk kosten en waar we later in dit beleidsplan op ingaan (o.a. verordenlg miimabeleid, verordenl'ng individuele lkomenstoeslag, collectieve ziektekostenveaekehng en de verordening individuele studietoeslag). 3.3 Activeren van de (arbeidslparticipatie van minima Ons |oedebeleid ondersteunt mensen met lage inkomens bij maatschappelijke pa|icipatie. Door de inzet van ons a|oedebeleid is het voor inwoners van alle leeAijdscategorieën mogelijk om mee te blijven doen aan het sociale leven van Haaksbergen. Dat doen we met de volgende regelingen: * Verordening mi|mabeleid,' @ Jeugdspo|fonds,' @ Jeugdcultuufonds. Verordenùm mi|mabeleid Voorzieningen die onder de <verordening minimabeleid' vallen, zijn allen gericht op p|icipatie.

Voor de volgende kosten kxzrllzen inwoners van Haa|bergen een tegemoetkoming aanvragen: * Lidmaatschap bibliotheek @ Contributie sport en cultuur * Scholings- en vo|ingsactiviteiten @ Schoolreisje en schoolexcursie * Abonnement op een tijdscluiR @ Abonnement op een intemetaansluiting In onders|ande tabel zijn de kosten voor de minim|egeling doorberekend. De huidige i|omensgrens ligt momenteel op 1 10% van het sociaal minimum. Onder het nieuwe beleid hogen wij deze grens op naar l 15%. Dit betekent een vergroting van de doelgroep van 1 .200 naar 1 .500 inwoners. We hebben bij de doo|ekenl'ng de jaren 2014 en 2015 als uitgangspunt genomen, kosten in deze jaren zijn nagenoeg gelijk. In 2014 is er 120 maal een vergoeding verstrekt vanuit deze regeling, en tot en met juni 20 15 was dat 62 maal. Tabel 3.3: Kosten voor Verordenin minimabeleid ï.n|''''||||' ''|..|.||''.|-'|.-'.....|||.||||||1|.|' -.|)|..||..)|||||||-|)||.........||| ||||.y||||.. - .....|.-..-.. :'jy|. al ||ëht .|: .|||. E |||||l|. -|||t|.. - .|/r. .|||ètè' .|)'t|..; .'yy)j)|y, ||||||||.. ||.-..,..-t||.|. Lkj||||||j )jjty. ||||jI|. . .-,|.|.|. ||||(|||.|. |y.'|y| .jj|-jjjj||t|i|||. .-|)LLà;||-.v||||||L,||Lb|| --|.î||..||-|.-...|.|.-,,,.- -' ''''' '''-' '---|. .. .,...,||. , -''''-|...||.. ||||. .. '--|,|-|..--|. .|||.. |.|.....|. '--'||||-,:|. ' '|7-.ï|.ç.-'ç è''.ç,|ï -''|.|: ç.;-|.î |.,||| '''''''||||..,|. -|.,.. ,|i.

||-.. ||||||||.. '.|',,|',|-||,.: '|||||-.-. 'çL. .|...|..|,- '--|||.. |,'-',| ''-''-'''|-- ...|||. |.|....... '-''''''-|. ,.|. - -. -..-|..||.,.|. |........-...........|... ||||:.'-. '''-''-'''-|||..|. ||||..... ||. |||.. |-...-|.- . -|,--ï.||.|.. . --|.|... .||.. |||..ë. -|'s,,|,.k,|. jy|. ||t||..-. '.|..-.-..|,.||,|-,-. ||||||||), ..., - ?. |||||||.. |-, ..-...,.-, '''''-'''|-?,.|.||-à . ,|,|- ryj|r||s' .|,|. r. -|..... ....|...|.|. .. |,- éiE||j-.iE ''--''-''|...|||. ||ë. . '-|-,--|..,|. ||||||. |-.....&.. --|î|-ë,,.j,|,|,- ,.L|-.. .,.-ë:i-.. |.-|,,,, -|.... |||.. .|..||. .|:,.,| '''''-'''|,|. .|y. || -'--'|-..| -' .||.. . . . ;...,v,, ||.,||,|,|.,: -|||-. .. '|, .. .-.............-..|-|... |...-. |||q.. |q..|ë. |||---- -''''''''.|.r|. ... .. ,|-.- .ç.,|s,|,,|.' r|ç Verord|ing mlimabeleid f 13.000 6 17.000 6 17.000 62 17.000 67 1 7.000 Jeuzdspo|fonds Het JeugdspoMfonds is een pa|iculier initiatief, die vindt dat alle lçinderen moeten kmmAen sporten. Het fonds betaalt de contributie voor kinderen in de leeftijd van 6 tot en met 17 jaar die strucmreel willen sporten, maar |oedebeleid 2016 - 2019 I Gemeente Haaksbergen I 11

dit door de tinanciële situatie van hun ouders niet kilrtrlen. Het fonds vergoedt tevens de spo|ttributen tot een maximum van Er 225 per kind per 12 maanden. De gemeente heeft de afgelopen twee jaar 61 2.500 verstrekt aan het Jeugdspo|fonds uit het subsidiebudget voor spo|stimulering. Wij zijn enol'ln verheugd over het initiatief omdat het zich richt op de jeugd en panicipatie stimuleert De i|omensgrens voor deelname aan het Jeugdspo|fonds ligt op 1 10% van het wettelijk minimum. Wij willen zowel de leeftijd (naar 21) als de i|omensgrens (naar 1 15%) van hetjeugdsponfonds optrekken, zodat er meer kinderen k'unnen worden bereikt. Dit past binnen de huidige inkomsten van het fonds uit de gemeente Haa|bergen (van zowel gemeente als plivate org|saties). Het ophogen van de leeftijd is mogelijk in overleg tussen onze gemeente en het Jeugdspo|fonds. Jeuzdcultuufonds (zeen re|elinc uit het a|oedebeleid. wel cericht op doeleroep minima) Het Jeugdcul|ufonds Haa|bergen is een pa|iculier initiatief dat als doel heeft om snel, effectief en op laagdrempelige wijze kinderen van financieel minder daa|achtige ouders een kans te bieden om deel te nemen aan culturele activiteiten. Kinderen die st|ctureel aan actieve lçunst- of culmurbeoefenlg willen doen maar die gelet op de fmanciële situatie van hun ouders dat niet kazrtrlen, komen in aanmerking voor deze regeling.

Het fonds vergoedt de con|butie voor lçinderen enjongeren in de leeftijd van 6 tot en met 17 jaar De gemeente verstrekt aan het Jeugdcul||onds in de jaren 20 15, 2016 en 2017 een bijdrage van 65.000 (regeling cul|ura|angement). Ook dit paëiculiere initiatief richt zich op de speepunten jeugd en pa|icipatie. De l'nkomensgrens voor deelname aan het Jeugdcultuufonds ligt op 1 10% van het wettelijk minimum. lndien er grenzen worden opgehoogd (leehijil'nkomensgrens) bij het Jeugdspo|fonds, ligt het voor de hand om deze lijn door te trelçken naar het Jeugdcultuurfonds. 3.4 lnzetten op preventie Met het a|oedebeleid willen wij ons specitiek richten op preventie, om problemen in de toekomst zoals bijvoorbeeld schulden en sociaal isolement te voorkomen. Preventie van nrmoede en de negatieve gevolgen daarvan willen we niet alleen bereiken door orlze regelingen hierop in te richten. Met name een optimaal gebrtzik van onze oren en ogen in de gemeenschap, te beginnen bij de medewerkers van de Noabemoort moeten aan dit speerpunt gevolg geven. Bijvoorbeeld wanneer een voorziening op grond van een regeling uit het a|oedebeleid wordt verstrekt wordt er doorgevraagd op de Snanciële situatie van het huishouden en de eventuele negatieve gevolgen daarvan.

Hierdoor worden de oorzaak en de gevolgen van het probleem beter aangepakt Ook tijdens de reguliere keukentafelgespre|en, wordt er aandacht besteed aan de fmanciële situatie van cliënten en de bijbehorende consequenties. Indien noodz|elijk dient hulp zo snel mogelijk ingezet te worden, om problemen in te toekomst te voorkomen. Vanuit het a|oedebeleid zetten we de volgende regelingen in: @ Schulddienswerle|ng * Collectieve zorgverzekering |oedebeleid 2016 - 2019 I Gemeente Haaksbergen I 12

Schulddienstverlenina Schulddienstverle|ng draagt bij aan het bestrijden van armoede, waardoor negatieve consequenties hiervan kllltllen worden voorkomen. Sinds 2012 heeft de gemeente Haaksbergen de meeste uitvoerende taken op het gebied van schulddienstverlening overgedragen aan de Stadsbank Oost Nederland. Wij hebben, in lijn met het algehele beleid, de ambitie uitgesproken om de ver|twoordelij|eid voor de eigen tinanciën en het oplossen van schulden meer bij inwoners neer te leggen. Momenteel zijn er relatief veel mensen ingedeeld in de zwaardere, meer intensieve (hulplcategohe. De gemeente wil de indeling in deze categorie temg|ingen door inzet van twee maatregelen: @ Eén maal perjaar vindt bij alle cliënten van de Stadsbank een hercontrole plaats. De stadsballk heeft een nieuw instrument ontwi|eld, een zelâedzaamheidstoets, waal-lzzee gekeken zal worden of cliënten in een lichtere zorgcategorie worden geplaatst. * Inzet op preventie. Hiervoor willen wij een budgetcursus inkopen. Haaksbergen heeft van 2013 tot en met 20 15 vanuit de rniddelen voor schulddienstverle|ng een financiële bijdrage verstrekt aan de stichting Noodfonds Haahbergen. De verstrekkl'ng bestond uit een eenmalige vergoeding voor de oprichting en een jaadijlçse verstrekkl'ng voor het project budgetmaa|es.

Vanuit dit project wordt concrete ondersteuning aangeboden aan inwoners van Haa|bergen met (dreigende) Gnanciële problemen in de vorm van budgetbegeleiding. Het doel van deze begeleiding is om de Gnanciën weer op orde te krijgen of te houden. De hulp is dus zowel preventief als curatief. Voor de doorberekenl'ng van de kosten voor schulddienswerlenl'ng, is hetjaar 2015 als uitg|gspunt genomen. Door uitvoering van de hercontrole velwachten we dat een deel van de cliënten over gaat naar een lichtere zorgcategohe. Met deze bespaling willen we vervolgens de budgetcursus bekostigen. Tabel 3.4: Doorberekenl'ng kosten schulddl*enswerlenl'ng '.||î||' |||1.. '.||||| |(|||L||||||. |||||||' ||. |'||||| |||. ' |1|i|ï. ||.||;. |||-|. |'||||-||||||' - |1||||||||. |..|||. .||||||||||' |||.| |||||||||| |k||.||.|>':'.' .: ||.;. ;..||) |||||||||||||. ||..|,;..... ...| .. ||. |. ||||t|||j|||.|||.. .|||. .|:,. . . |,,:,.?..| ||||; .|.|..||||||..|. à.. .:. ,:., |.,:. |||;. .||| |.|||||.. |||||è.,.à,..,, ,..ï||y )). |' |L(?1t'.' .j). |));L?1jj||.qL|. .||||||. ||j|||'|b|. Cïàl||||||ï|||||. ||||||J|||.||||..||||.|-||||,)||| ||||.. jj||||.|, |jàà||.|||| làrlj. à|fl:. ))/||||j|| |k|jj|tjky| ||..||,. .| )|||||||||||. yjj|j|... yjtyt|: |4||.| ||9|. ï yy :||. j||||j(|||.||. j|-|t||.|||. !:|. tyg yjj. yy..yjjy. . jj). |yj. yygy|. yjyyjtjgj; yjjyjyj|||| y.|. .|||..||..... jy. j|- (yj||||| |||:|. ;y |.

k|(.|||ç||;|||.3|..|,..|(.ï|||ç||'|1ï|||i.k|tè|. ,|jt,|.|. t|,||||. jj|ël|||- |||||,.|. ||.||' qLàL|.|||é|,|(|.|à |.||. qkqkjàjf|. ïjà.kj), . ltr|t L.qjL, |,.||.. jjjkï, r. jjyrt. |||||||||||||-|||j |. .j)r. q||||.|.||. j)())|)Lj- q)|.. yyj-,jr||||||.:ç |.|||. )))yyjjj|||.. ..||.|,.||||..q| ;);. yyy||||||. )|.-. .,|..|. yyyyjjjjr. .|..|..,.(j.| qà.. yjj.,. |,|.|,-.|-|......|....||:||<. .|. .||. ,jy,||,|,||yj, Schulddlenstverl|l'ng f 167 000 f l 67 000 f l 67 000 f 167 000 6 167 000 ' De collectieve zorcverzeke|e Aan de collectieve zorgverzekering willen we ook een preventief element koppelen. Omdat de groep inwoners die gebrtzik maak't van de collectieve zorgverzekering in een kwetsbare financiële situatie zit, kan het voorkomen dat er een betalingsachterstand ontstaat bij de zorgveaekeraar. Bij alle zorgverzekerars geldt dat wanneer de premie 6 maanden niet is betaald, mensen terug worden gezet naar de basisverzekehng. Hierover betalen ze bovendien 30% boete. Om te voorkomen dat inwoners in deze situatie terechtkomen, wil de gemeente Haaksbergen tijdig actie ondememen. Hierbij maken wij gebnzik van de lijst van BS&F met 6 die maandeltks binnen komt bij de afdeling MO. De namen op deze lijst persoonsgegevens van wanbetalers worden doorgegeven aan de Noabemoort zodat er een huisbezoek kan plaatsvinden en waar nodig tijdig hulp kan worden ingezet.

6 voor het jaar 20 1 5 ging dat tot de lz'uhand september om 1 inwoner. |oedebeleid 2016 - 2019 I Gemeente Haaksbergen 1 13

3.5 Speciale aandacht voor |etsbare groepen Middels regelingen uit ons a|oedebeleid willen we ons met name focussen op een drietal lçwetsbare groepen: * Kinderen; * Kwetsbare ouderen; @ Chronisch zieken en gehandicapten. Kinderen Voor ldnderen uit gezirmen die moeten rondkomen van een minimumi|omen is het vaak lastig om mee te doen met leeRijdsgenoten, omdat hun ouders over onvoldoende middelen beschikken om sociale activiteiten te bekostigen. In 2013 sprak |derombudsman Marc Dullaart uit dat er meer aandacht moet komen om lçinderen mee te laten doen. Kinderen mogen niet de dupe worden van de financiële problemen van hun ouders. Wij willen overerving van armoede van ouders op kinderen tegengaan, door te voorzien in de noodzakelijke behoeften van lçinderen. Wij willen met dit beleidsplan er aan bijdragen dat Haaksbergse jongeren richting kilmlen geven aan hun toekomst, zich optùuaal k'tlnnen ontplooien en in s|at zijn actief deel te nemen aan de maatschappij. Kwetsbare ouderen In tabel 2.3 uit hoofdstuk 2 is te zien dat een groot deel van de Haaksbergse inwoners die in armoede leeft, bestaat uit mensen die een ouderdom- of nabestaandenuitkehng ontvangen. Bij ouderen die onder de a|oedegrens leven is er vaak geen perspectief op een hoger inkomen zoals dat er voorjongere mensen wel kan zijn (door bijvoorbeeld een betere baan).

Wij willen voorkomen dat deze mensen door een combinatie van Gnanciële problemen en een te|glopende gezondheid in een sociaal isolement raken. Chronisch zieken en gehandicapten Mensen met hoge zorgkosten en een laag inkomen, k''ulmen hierdoor in de problemen raken waardoor er bijvoorbeeld noodzakelijke zorg niet wordt afgenomen of er schulden ontstaan. Wij willen extra lreventieve) aandacht bieden aan deze doelgroep zodat problemen zoveel mogelijk worden voorkomen. Vooral de collectieve zorgverzekerlg zetten we in voor de kwetsbare groepen. De collectieve zorcveaekehn| De collectieve zorgverzekehng is een voorzie|ng die verstrekt wordt vanuit de Wmo 2015. We benoemen de voorziening in dit beleidsplan, omdat zij zich richt op de minima van Haaksbergen en meer specifiek op de |etsbare oudere inwoners en de chronisch zieken en gehandicapten. De collectieve zorgverzeke|g van Menzis wordt voortgezet de komende jaren. Omdat het merendeel (68%) van de inwoners uit de regio verzekerd is bij Menzis, lûiezen wij enoor om de collectieve verzeke|g alleen bij Merlzis aan te bieden. De i|omensgrens voor de collectieve zorgverzekering is vorig jaar gesteld op 120%. Merlzis heeft er destijds ook voor gekozen Merbij niet te lçijken naar eventueel bestaand vermogen. Van de 1 .800 inwoners van Haa|bergen die behoren tot de doelgroep, maalçt 30% inmiddels gebruik van deze regeling.

Wij hebben drie palçketten ingekocht welke verschillen in omvang. Alle drie de pakketten bieden fmancieel voordeel voor de inwoners door een collectiviteitsko|ing en een gemeentelijke bijdrage. Het gemiddelde Rnanciële |oedebeleid 2016 - 2019 I Gemeente Ha|sbergen I 14

voordeel voor deelnemers is Er 458 perjaaé. Met de collectieve zorgverzekering zijn mensen goed verzekerd. Daarbij is deze regeling laagdrempelig en stimuleert het de zelâedzaamheid van burgers. Vanuit het Wmo beleid kijken we tevens naar een aan|llende maatregel voor een specifieke groep inwoners. Haaksbergen kent een kleine groep clzronisch zieken en gehandicapten met een beperld inkomen, die voor hun eigen situatie een optimaal zorgverzekeringspa|et heeft gevonden bij een andere veaekeraar dan Menzis. Deze inwoners klllllzen, onder voo|aarden, een beroep doen op een Gnanciële compensatie die verstrekt wordt vanuit door de gemeente. Omdat we niet weten hoe groot deze groep precies is, is het niet mogelijk hier een Gnanciële berekening voor te maken maar gaan er vooralsnog van uit dat dit birmen de bestaande nziddelen is te bekostigen. In 2015 wordt er minder uitgegeven aan de collectieve zorgverzekering dan is begroot. We denken dat dit komt doordat de commu|catie van de nieuwe regels richting inwoners in 2014 laat op gang is gekomen. Wij hebben ons ten doel gesteld het gebruik van deze regeling te vergroten. Om dit te bewerkstelligen gaan wij intensiever communiceren richting orlze inwoners, zodat alle mensen die voldoen aan de voo-aarden ook daadwerkelijk op de hoogte zijn van de regeling en hien'an gebruik k'lzrlrlen maken.

Hiervoor sluiten wij onder andere aan bij de (kosteloze) communicatiecampagne van BS&F en Merlzis. Door meer inzet te plegen op commuëcatie omtrent de collectieve zorgverzeke|g, schatten we in dat het gebruik stijgt van 30% naar 50%. Het venvachtte effect op de deelname en kosten van deze extra communicatie is doorberekend in onders|ande Gbel. 3.6 Stimuleren van private initiatieven Vanuit een maatschappelijk belang stimuleren we private lokale en regionale initiatieven die de oonzaken enlof gevolgen van het leven in een a|oedesimatie bestdjden. In de gemeente bestaan verscMllende i|tiatieven die zich richten op a|oedebes|jding, zoals het Noodfonds Haabbergen, de Voedselba| en het Jeugdspohfonds. Met het verstre|en van subsidie ondersteunen wij dergelijke iitiatieven met het doel armoede te voorkomen en het bestrijden van de negatieve gevolgen hiervan. Subsidie voor instanties die een rol spelen bii het a|oedebeleid Onder het huidige beleid wordt aan twee verschillende organisaties een subsidie verstrekt aan de Voedselbnnk en aan het Noodfonds Haaksbergen. Deze subsidieverstrekkl'ng wordt meegenomen in het nieuwe subsidiebeleid. Er wordt een nieuwe Algemene subsidieverordenl'ng opgesteld met bijbehorende nadere regels. 1 Colnpensatie van meerkosten via de gemeentelijke zorgverzekeùng, BS&F, l 7-12-2014 |oedebeleid 2016 - 2019 I Gemeente Haaksbergen I 15

4 Hoe gaan we het organiseren? Het hernieuwde a|oedebeleid maakt een verbinding met de aanpalende beleidsteaelen Pa|icipatie, Wmo en Jeugd. Door de verschillende beleidsteaeinen met elkaar te koppelen versterken we het sociale domein in brede zin. Zoals eerder beschreven is het nieuwe a|oedebeleid niet alleen ingericht met henzieuwde regelingen. De uitvoering door professionals speelt een belanghjke rol in de a|oedebestrijdlg onder inwoners van Haaksbergen. Waar de a|oedebesthjding confol-l'n het n|oedebeleid voorheen een aparte deeltaak was van consulenten van de afdelingen Sociale zaken, maken wij nu een bredere verbinding met het lokale zorg- en welzijnswerk. Dit betekent een verdere doorontwl'kkeling van de Noabeooort wat aansluit op de ontwi|elingen die al in gang zijn gezet (Business case a|sluiting GR Hengelo-Bome en de doorontwi|eling van de Noabemoo|). In dit hoofdstuk gaan we in op de manier waarop we het hernieuwde beleid willen orga|seren. Hiervoor hebben we een Drietal orga|satorische speepunten opgesomd die een bijdrage leveren aan een transparante en heldere uitvoering van het hernieuwde beleid: @ commu|catie * Lokale toegang in de Noabemoort @ Budgetten van Rijk koppelen aan de specilieke voorzieningen Communicatie Voor een optimaal bereik en gebruik van de voorzie|ngen voor minima is het van belang dat intensief aandacht wordt besteed aan de communicatie.

De struc|rele communicatie gaat zich richten op de volgende doelgroepen'. Inwoners van Haa|bergen Om te zorgen dat onze inwoners de regels kennen en zij hier zo nodig gebrtzik van kzlnllen maken, worden zij op structwele wijze geïnfo|eerd over regelingen uit ons n|oedebeleid door gebruik te maken van de volgende nûddelen: * lfo|atiebijee|omsten * website van de Noabemoort @ infonnatie verspreiden via GemeenteNieuws @ informatie via Facebook en Twitter * informatie verspreiden via gemeentelijke ieuwsbrief * |yers/folder (voor verzorgingshuize|u|huizeèetc.) Vrjwilligers en medewerkers van zorg- t| welzqnsorganisaties die te maken hebben met minima Binnen orlze gemeente komen er, buiten onze eigen medewerkers om, verschllende disciplines dagelijlçs in aarlraking met inwoners die in de problemen zijn geraakt of dreigen te raken door een tekort aan financiële middelen. Deze vdjwilligers en professionals (zoals huisartsen en fysioierapeuten) hebben een belangdjke signalerings|nctie als het gaat om armoede en bijkomende problematiek. Wij zien het als een bel|glijke gemeentelijke taak om deze doelgroep st|ctureel en volledig te informeren over ons a|oedebeleid. Hiervoor maken we gebnzik van de volgende néddelen: @ nieuwsbhef per mail; |oedebeleid 2016 - 2019 I Gemeente Ha|sbergen 1 16

@ bijee|omst om iedereen te informeren (eind 20 l 5, na vaststelllg door de Raad). Eigen personeel Om een correcte uitvoer van de regelingen uit ons a|oedebeleid te waarborgen, moet ook het eigen personeel geï|o|eerd blijven. Onder het eigen personeel verstaan we de medewerkers van de Noabemoort en bijsundsconsulenten die zich bezig houden met inwoners van Haabbergen. Om hen op st|cturele wijze te informeren maken we gebruik van de volgende middelen: @ nieuwsbrief per mail * bijee|omst om iedereen te informeren * cursus BS&F en Mellzis over collectieve zorgverzekehng Lokale toezanc in de Noabeooort Wij hechten aan een centrale, lokale toegang voor orlze inwoners, ook in onze kerkdomen. Voor het a|oedebeleid blijft de toegang dan ook centraal via de Noabemoo|. Dit betekent dat inwoners voor infonnatie en het indienen van aanvragen van regelingen uit het a|oedebeleid terecht k'ulmen in de Noabemoort De Noabemoort is tevens de plek waar inwoners terecht kalrllzen met algemene vragen over a|oedebestrijdlg in Haa|bergen. Maar ook waar ze heen bellen warmeer er vragen zijn die te maken hebben met hun aanvraag. Voor de kerkdorpen onderzoeken we de mogelij|eid om i|oopspree|ren en info|atiebijee|omsten te org|iseren. Het is mogelijk dat er backoffice taken van het |oedebeleid worden uitbesteed aan de GR Hengelo-Bome waar we voornemens zijn in 2016 bij aan te sluiten.

Opties hieromèent worden in de business case ondeaocht. Voorop staat dat inwoners van Haaksbergen geen onnodige overlast ondewinden van deze splitsing. De integratie van medewerkers die de Pa|icipatiewet en de Wmo 20 1 5 uitvoeren met medewerkers van de Noabemoort draagt er aan bij dat signalen van alq'noede worden opgepikt en gemeld. Hierbij gaat het om tweerichtingsverkeer, waarbij vhj|lligers en professionals van de Noabemoort overleggen met en verwijzen naar medewerkers die de P|icipatiewet en de Wmo 2015 uitvoeren, en andersom. Dit betekent voor alle medewerkers dat ze op de hoogte moeten zijn van elkaars werHaamheden, signaleren een grotere rol gaat spelen in een ieders àakopvatting, maar ook dat samenwerken tussen de verscMllende disciplines een nog belangrijkere plek moet gaan innemen in de nieuwe werkomgeving. |oedebeleid 20 16 - 2019 I Gemeente HaAsbergen I 17

5 Welke middelen zetten we daarvoorin? In dit hoofdstuk geven we een overzicht van de beschikbare middelen voor het a|oedebeleid. Tevens geven we een overzicht van de verwachtte kosten voor de verschillende regelingen uit het hemieuwde |oedebeleid. 5.1 Begroting In onderstaande tabel laten we zien welke financiële ruimte we hebben in de Begroting 20 15 voor de jaarschijf 20 15 en in Begroting 20 16 voor de jaarscMjven 2016 en verder. Tabel 5.1: Begroting armoedebeleid 2015 - 2019 ,î||. .!plèl|. 'g||)|| ..,|||(è||||| ..||L|||||$|L|à'|?|è|ï||||. .< |||..|. . |tè||.à|| - ..qàLq;1à. ..bïLf. Lf3t$ç '..ïèj|ç .|.....à|||.., ..|...||,à||. jjlg. ty| |.:.||.. ||.. L|||||q| lljyjk|. | ç.||k||||||q|||| t|.|...|... .||| jyjjl|- .. .q||);kLjL|||||' |.||......|,..à|. jyjtrë .ty|;.,|tr||tr .|j|yt|:- ,.|.y||l|.|. |j|t .| q)||L|) ''||'-- --''| '||..:p,|z ---|' ç,' ,e- ----'|- --'-||||ï, .. -|..---'ï '''|'-ë'r,,y, '(|r.y,- '|, -,, -|-aoë.' ''-'|.-. . -'''|... ... *-*-|. |.||-| --**|..|. ... ||||. ...|||||.. |-.| '''*-|. .-. ''-''|:-||. . . . ||r.. |,,-#|... . .. .||ï.. ->||.. .. . ||.. |. . s-|-m-n|. -||. ||...||. |||'.... ||. .. .. 'm--*-|... .||2.. ..|||.. .||-.,. , ----|. . .. ... .--.. ''- ---|-. ...||||||. ,-|.-|,,-s ','|||||. |,...|,- -ù-,-î**.|.|-- |.|. - . - .---||,.,..-,,..,,.:|,- '' ---|.|.. .. t'|?- ''?è'|- -=>>*--|....,... .. .-.,. |||||||||. --.-|.... .||,---u.|,.. |||| ,|s.. '-,.

||.. =|... 'ë''''ë-''|:|. ... ..y||,-- ,- ||. v|n||. . |. . .. (||...,. --,.|. ,|. -y|||... |îs-|- ---- ==--m'|. . |-.-. .. ... -|..||- ;-q..|. y|-o' -à- --'|||||. o|. è |||.......... |. Schulddi|stverl|ing éz 174.228 6 145.000 f 145.000 f 145.000 62 145.000 Kwijtscheldlg gemeentelijke belasting| fr 0 67 0 f) 1 32.000 fr 132.000 f 132.000 Collemieve zorgv|eke|ng 6 128.260 f l 65.260 6 165.260 6 1 65.260 62 165.260 Individuele bijzondere bijstand* 67 232.500 6 l 72,500 |2 l 72,500 fl 1 72.500 f 172.500 Verord|ing mini|beleid fr 1 1 , 170 (g 1 1, 170 6 l I.j7() 67 j 1.17| 6 j 1 . 1 70 Stelpost tegemoetkoml'ng chronisch zieken en handica ten 6 0 6 135.979 al 135.979 6 135.979 f 135.979 e Totaal beschikbare middelen f 546.158,00 f 629.909,00 f 761.909,00 fl 761.90%00 f 761.909,00 * in de begroting wordt tevens uitgegaan van een eigen bijdrage bijzonder bijstand voor een strucmreel bedrag van 67 37.000. Tabel 5.2: Prognose kosten armoedebeleid 2015 - 2019 jt|||i|ç|l|. .jjqjj|: |;. -.yk|tyjjj|||. .;()jàj|jj|.. | jyjt |4j|). ..||.... jj||tl||, ljj|.|; |(y.çjt)|..|.. jyyjjjj|j|||||||.t .tyy-.||.. .||,.||.. y||)-|jr. ..tl-ljày|||. ..jjjy. yjjj||||... jjjjytylt|, ..yjj. ; |- |........ .|.|.|..|t.||| jttjj) . |t|yjjt|- |j. |...| .,g|jyjjjy||-| à);))))|-..f<|.|||| .t|j|yt|||jj . ' -||,...|,?,-'t|- ..-|ï- ,,,-|%|-,,|.-|.|. .,-|||.. -|-.--'.-.

.---|v|--'-.-|..|-..||- -.'t'- -|-.'-'',' -|- ... --|-,|- ,, --|',|-'b-,-|' -||||1.- ---,- ''''-|. .----||. .|.- . -|,--|..- -|...---.. -||..|..., --|,-.-|,- . ., --|,-,-|--,.â.|- -|.,.. .--|t ''''|- -'., .|..,|.-|-î,|. -- -|. -. -|,-.,.-' '|..|,--.,' -- --.|-. .|-- --,,,. --|,'.àL||.,-'|, y||-.-, ''-|.|,-.--- -|.:--|-..-- --|.|.,|, -|..|.'' -|-: |-- ''-|. -- ''''''-|- -----..-- -|.. .|-.|. .-. -|----..--|..|,,a|||..|)y;|' ,.- '-'-'-''-||-||...-.|.. |||,,) -|. ...|.....-..,-. .-.-|,, '-''-''|--|.|z|.'. .|,||.. |||||- --( L|- . .. --|. ||||||k)- . '''|-- -,-. '--|- .-,|-|.|-|.|.. ' ..'|.|. ,||' ||- .| . --|- -.|-|.,- ..|..- - -|,g|-.- ,-- '-|s-|-.|.-.- --|- '|.- yr; yp||.,s a|,,.|..! Schulddienswœl|lg 6 167.000 67 167.0% ér 167.|00 |r j6-/.(jtx 6 j 67.0% Kwil'tschelding gemeotelil'ke belastlgen 6) 0 67 O 6: l 32.000 f 132,000 6 132.000 Collectieve zorgvefzek|g 62 125.000 al 210.000 f 210.000 6 210.000 al 210.000 hdividuele bijzondere bijstand 6 275,000 fr 195.000 f 195.000 er 195.000 6) 195.000 Verordoing mlimabeleid |2 13.000 f 17.000 62 17.000 6 l 7.000 fl l 7.000 M|tschappelil'ke ondœste|ing op maat (Wmo) f 0 f 40.909 6 40.909 fr 40.909 f 40.909 Totaal kosten é 580.000,00 (( 629.909 fz 761.909 f 761.909 f 761.909 Zoals te zien is in tabel 5.3 wordt de stelpost tegemoetkoming clzronisch zieken en gehandicapten ingezet voor het A|oedebeleidspl|.

Dit betreft het nog onbestemde deel van de door het Rijk beschkbaar gestelde middelen ter compensatie van de afschaf|ng van de Wtcg en CER. In dit beleidsplan is nadm|elijk aandacht voor de kwetsbare groepen die voorheen een beroep deden op deze regelingen, zoals cllronisch zieken, gehandicapten en ouderen. |oedebeleid 2016 - 2019 I Gemeente Ha|sbergen I 18

Tabel 5.3: saldo armoedebeleid 2015 - 2019 |). |||, ||||||q||||||||||ï .,ë;|. ... || .|à. ..||||. %||.:|||. |||||||..||;|... .(||... |. . . . |||. .. | ||. .... ||.,.... ,|; .....|.. |||. . ç ,|k||j||.|. .|.||||.|||||||| |||. ....||||î ||),|,| |j|||||||. |||t. :|||g. |||;|j||||||||||(|.|||||| ||| |j||||||. . . . .. .|||.||.||.|||| ||||. >.|||...... ,. ||||||||. E |-||| . . - ,, ||.. . |----|. .. n):;)t ï''î'b'ïbïô-||||||| --|| îï--'--'-'-|.|î||-..|| '-------'-|||( --'-'-|||||. '--'|..| -|.. |rj||||.t| --'-||| -|||.. ''-||h| ''''| ''--''||3. |||t''î'>)|r|.ttë|||||| f|||||. -'-''||;|||||..t,|ç$ =|.... |t|)|,>||||||||,- . '|||èï||è|||t||| 'iît-*|||-|||| ||,,- ||. . . ---è, .-|..,- .. -'||L. ----|è|||| ï'ébî|ïét|||k|||| '.|-|,|j.p|,|,,,|... .. ||||-. .|-|| ---||| -''|| ----||t|t -| ---û|. ||.. . | - ||>-|tt||k,,-,,- --,.|. , - -|v,, 7| -'b'î/ïbï=||;L|;||t;| ---|. t -|||è-'Lïî=|||||||à|. . . ||-,- ||-, ,-.-,||| |;. -|. ,-''=|.||,|||r|| '-#à-ëf--||||t|||||),||. .. ... . . .. ||||;. |||||.- - -||(|BescMkbare middelen 6) 546.158 fr 629.909 f2 761.909 6761,909 fl 761.909 Prorose kosten 6 580.000 f 629.909 fz 761.909 fr 761.909 f 761.909 Saldo -/- 6 33.:42 é: () éy 4) é; () (g () Het meerjarige financieel kader voor het a|oedebeleid kan op basis van de eerste realisatiecijfers van 2016 via de |ssentijdse Besmursrappo|age (Berap) en Kadernoà worden bijgesteld.

5.2 Risico's Aanpassing van het a|oedebeleid brengt enkele risico's met zich mee. In deze paragraaf trachten we de risico's zo volledig mogelijk in kaart te brengen. In de dooaekening van kosten van de verscMllende regelingen is gerekend met enkele aannames over het gebrtzik van de regelingen uit het |oedebeleid. Een risico is dat het daadwerkelijk gebruik van de regelingen hoger ligt dan geraamd en de kosten van het beleid hoger uitvallen dan begroot. Om het lisico op budgetoversc|jdlg te beperken worden het gebruik en de kosten van de verschillende regelingen uit het a|oedebeleid gemonitord. Hierover wordt gerappo|eerd via de P&c-cyclus en kalrlrlen eventuele aanpassingen worden aangebracht in de begroting. Naast het tinanciële risico, zijn er andere mogelijke risico's waar rekening mee gehouden dient te worden. Momenteel wordt er in de Noabemoort uiteraard wel gewerkt met de doelgroep. Om tot de gewenste integrale werkwijze te komen wordt de komende periode geïnvesteerd in de ontwi|eling van bestaande werkwtzen, afstemming met vhjwilligerstorganisaties), professionals en betrokken medewerkers.

5.3 Evaluatie Om te toetsen of de gemeente Haaksbergen met de uitvoering van haar a|oedebeleid nog aansluit bij de actuele simatie, ondersteuning biedt aan die inwoners die dat nodig hebben en om te bezien of het beleid daadwerkelijk bijdraagt aan de hogere maatschappelijke p|icipatie van minima, wordt het beleid tweejaarlijks geëvalueerd. |oedebeleid 2016 - 2019 I Gemeente Haaksbergen 1 19