Bijlage 2 20230926 Stedenbouwkundig Ontwerp - Zwarteland Haaksbergen [Spreads]
Tekst van het document
Zwarteland Haaksbergen
CO
N
CE
PT
Stedenbouwkundig Ontwerp
Architectuur, Stedenbouw en Landschap, Interieur, Engineering | www.iaa-architecten.nl Amsterdam | Sem Presserhof 108, 1087 JG Amsterdam, Tel +31(0)20 5200080 Enschede | De Coörporatie 15-10, 7514 JK Enschede, Tel +31(0)53 4804444
INHOUDSOPGAVE 1 Projectgebied 1.1 Locatie 1.2 Huidige bebouwing 1.3 Kadastrale situatie 1.4 Te slopen gebouwen 1.5 Geluidzone industrie 2 Historie 3 Ruimtelijke context 4 Uitgangspunten
De Coöperatie 15-10 7514 JK Enschede 053 480 44 44 info@iaa-architecten.nl uitgevoerd door: Theo de Bruijn Jasper Peters in opdracht van: Woningcorporatie Domijn Marlijn Benus Bart Jan Elders Naar een ontwerp van: Cees Grit Stedenbouwkundige Projectnummer: 2023041L September 2023
5 Stedenbouwkundig ontwerp 5.1 Totaalplan 5.2 Verkaveling 5.3 Verkeer & parkeren 5.4 Groen, bomen & wadi’s 5.5 Doorsneden 6 Impressies 6.1 Beatrixstraat 6.2 Bestaande groene wig 6.3 Nieuwe groene wig 6.4 Zwarteland
In de buurt Zwarteland heeft woningcorporatie Domijn het grootste deel van de woningen in bezit. De technische staat van deze woningen zijn slecht en ze voldoen niet meer aan de woonwensen van deze tijd. In overeenstemming met de erfgoedraad is besloten voor sloop en nieuwbouw met behoud van karakter en waardevolle elementen. Zwarteland is het eerste arbeiderswijkje van Haaksbergen. De tuindorp gedachte waarmee het is ontworpen is nog enigszins herkenbaar. Er zijn cultuurhistorische waarden toe te kennen aan de verschillende tijdlagen van de bebouwing, de variatie van de ontwerpen door bekende Twentse architecten die een gezamenlijke eenheid bezitten, de sobere maar eenvoudige detaillering en het zeldzaam informeel dorpse karakter dat ondanks verschraling aanwezig is.
1 PROJECTGEBIED
1.1
Projectgebied
Locatie
N 1 : 1.000 | Stedenbouwkundig Plan | september 2023
8
Zwarteland Haaksbergen |
9
| Stedenbouwkundig Plan | september 2023
10
Zwarteland Haaksbergen |
11
1.2
Projectgebied
Huidige bebouwing
Aan de huidige bebouwing zijn cultuurhistorische waarden toe te kennen door onder andere de verschillende tijdlagen. Ondanks dat de woningen ontworpen zijn door meerdere bekende Twentse architecten bezitten ze een gezamenlijk eenheid door onder meer de toepassing van sobere maar eenvoudige detaillering. Hiermee is een zeldzaam informeel dorps karakter aanwezig in het buurtje. De bebouwing bestaat uit vier diverse hoofdvolumes: 1. 2. 3. 4.
2 bouwlagen met zadeldak 1 bouwlaag met zadeldak 1 bouwlaag met mansarderdak 1 bouwlaag met wolfsdak
1.
2.
3.
4.
| Stedenbouwkundig Plan | september 2023
12
Zwarteland Haaksbergen |
13
1.3
Projectgebied
Kadastrale situatie
De kaart hiernaast geeft de eigendomsituatie weer. In het rood is het eigendom van woningcorporatie Domijn weergegeven. Een klein deel van de achterzijde van de percelen gelegen aan het Zwarteland zal worden afgstoten. De overige gebieden binnen het plangebied zijn onderdeel van de openbare ruimte en zijn eigendom van de gemeente Haaksbergen. In deze gebieden lopen veel kabel- en leidingentracés.
N 1 : 1.000 | Stedenbouwkundig Plan | september 2023
14
Zwarteland Haaksbergen |
15
1.4
Projectgebied
Te slopen gebouwen
Domijn bezit 49 woningen in het buurtje de Zwarteland. Inmiddels zijn de woningen 100 jaar oud en renovatie is te duur. Daarom worden alle woningen inclusief bijgebouwen gesloopt.
N 1 : 1.000 | Stedenbouwkundig Plan | september 2023
16
Zwarteland Haaksbergen |
17
1.5
Projectgebied
Geluidzone industrie
Het plangebied valt volledig binnen het bestemmingsplan ‘‘Geluidzonering Industrie-West’’. Deze is vastegsteld op 22 december 2021. De kaart hiernaast geeft de gebiedsaanduidding wat betreft de geluidszone - industrie weer. Deze geluidzone is afkomstig van de het naast gelegen industrieterrein ‘t Vark, Oost en West met Brammelo.
N 1 : 1.000 | Stedenbouwkundig Plan | september 2023
18
Zwarteland Haaksbergen |
19
2 HISTORISCHE
KAARTENREEKS
1850
1935
1965
2000
1900
1955
1980
2020
In de bovenstaande kaart is ten oosten van het plangebied de historische kern van Haaksbergen al zichtbaar. Rondom het plangebied zelf zijn lichte contouren van het huidige stratenpatroon zichtbaar.
De voormalige spoorlijn die ten zuiden van het Zwarteland heeft gelegen wordt in de bovenstaande kaart zichtbaar.
| Stedenbouwkundig Plan | september 2023
22
Het buurtje zelf en de naast gelegen kabelfabriek worden zichtbaar op de kaart. Het plangebied ligt in deze periode nog op enige afstand van de kern van Haaksbergen en is hiermee een meer op zichzelf staande eenheid.
Het driekhoek dat gevormd wordt door de straten is goed zichtbaar op de bovenstaande kaart. Dit is een herkenbaar aspect vanuit de historische tuindorp gedachte. Ondertussen zijn er steeds meer woningen worden toegevoegd aan de locatie en daarnaast worden er meer wegen aangelegd waardoor het beter verbonden wordt met de rest van Haaksbergen.
In de naoorlogse periode is Haaksbergen steeds verder gaan groeien waardoor de locatie zich is gaan hechten aan de kern. Aan de noordzijde is de lintbebouwing ook uitgebreid richting het buurtje.
In de jaren die volgden is Haaksbergen verder gegroeid met voornamelijk woningbouw aan de noordzijde van het plangebied en ten zuiden hebben meer industriële ontwikkelingen plaats gevonden. De voormalige spoorlijn is in de afgelopen jaren deels afgebroken.
Door de uitbreiding van de wijk ten noordwesten van plangebied wordt de doorgaande weg die aan de zuidelijke grens ligt, Zwarteland, een doodlopende straat. De industrie in de omgeving heeft zich ook verder uitgebreid. Hierin wordt goed zichtbaar dat het buurtje precies op de grens ligt tussen wonen en industrie.
De bovenstaande kaart is de meest recente kaart uit de geschiedenis. Door de jaren heen is de locatie van een op zichzelf staand buurtje gegaan tot een plek wat langzaam is opgeslokt door het groeiende Haaksbergen. Nu bevindt het zich op het grensgebied tussen wonen en industrie.
Zwarteland Haaksbergen |
23
3 RUIMTELIJKE CONTEXT
Bebouwingsstructuur
In de morfologie van de bebouwing is duidelijk het contrast te zien tussen de industrie en de woonwijken. Het projectgebied wordt aan de zuid- en westzijde direct opgesloten door grote industriële boxen. Ten noorden grenst het aan woningbouw.
Groenstructuur
Het plangebied wordt gekenmerkt door de noordelijke groene wig en daarnaast zijn er wat plukjes groen toe te wijzen aan het straatprofiel van de Beatrixstraat. Een bosje met veel onder begroeiing scheidt het plangebied aan de westzijde van het terrein van de Twentse kabelfabriek. Ten noorden ligt wordt de wijk gekenmerkt door een groene rand die naar binnen prikt. Ten noordoosten liggen enkel kleinschalige weilanden achter de bebouwing gepositioneerd. Verder ligt er ten zuiden een grotere open groene ruimte die mede de fietsverbinding richting het centrumgebied ondersteund.
Infra & Routing
Aan de noordzijde is het plangebied gelegen aan een van de oude lintwegen van het dorp. De zuidelijke weg binnen het projectgebied, Zwarteland, was vroeger een doorgaande weg richting het noordwesten maar is tegenwoordig een doorlopende weg. Dit komt middels de aanleg van de noordelijke ringwegen. Waar zich de voormalige spoorlijn bevond ten zuiden van het Zwarteland ligt tegenwoordig een afzonderlijk fietspad richting het centrumgebied ten oosten van het plangebied.
| Stedenbouwkundig Plan | september 2023
26
Zwarteland Haaksbergen |
27
4 UITGANGSPUNTEN
De toekomstige situatie voor het buurtje Zwarteland is gebaseerd op de huidige situatie. Vanwege de cultuurhistorische waarde zal de bestaande infrastructuur behouden blijven. Dit geldt ook voor de bijbehorende parkeerplaatsen en bestaande bomen. Ook zal de bestaande groene wig aan de noordelijke zijde intact blijven. Zoals hiernaast wordt weergegeven is voor het ontwerp een tweede groene wig geïntroduceerd aan de zuidelijke zijde van de Beatrixstraat. Op de bestaande en nieuwe groene wig worden de voorgevels van de woningen georiënteerd. Centraal in de Beatrixstraat wordt een vernauwing gecreëerd door de bebouwing parallel aan de straat te positioneren. Hierdoor worden beide perken van elkaar geïsoleerd en zullen ze gaan werken als kleinschalige groene ruimten. Verder zal door de geknikte positionering van de bebouwing het bestaande (kleinschalige) informele karakter verder worden versterkt. Aan de overige wegen worden de woningen ook georiënteerd richting de straat. Bij de kruising van het Zwarteland en de Zieneschstraat wordt de hoek vergroend. Samen met de bestaande boom op deze hoek wordt dit belangrijk herkenningspunt. Voor de verkaveling zijn principes gehanteerd bij onder andere de tuinen. Voortuinen hebben een afmeting van 3 meter en de achtertuinen een minimale diepte van 7 meter zoals hieronder weergegeven.
Nieuwe parkeerruimten zullen worden gerealiseerd aan de achterzijden van de woningen. Deze parkeerkoffers zullen zoveel mogelijk worden vergroend.
Bestaande bossage
Parkeerkoffer
Groenzone
Kavel Achtertuin 7 m min. Voortuin 3m Groene erfafscheiding
| Stedenbouwkundig Plan | september 2023
30
Beatrixstraat Bestaand wegprofiel met bijbehorende parkeerplaatsen en bomen blijven gehandhaafd.
Kavel Achtertuin 7 m min. Voortuin 3m Groene erfafscheiding
Parkeerkoffer
Groenzone
Zwarteland Haaksbergen |
31
5 STEDENBOUWKUNDIG ONTWERP
5.1
Stedenbouwkundig ontwerp
Totaalplan
N 1 : 1.000 | Stedenbouwkundig Plan | september 2023
34
Zwarteland Haaksbergen |
35
5.2
Stedenbouwkundig ontwerp
Verkaveling
Binnen de verkaveling van het stedenbouwkundig ontwerp zijn er twee verschillende beukmaten gehanteerd voor de woningen. Gesitueerd aan de randen van de bestaande groene wig is een bredere beukmaat van 6,5 meter toegepast. Totaal aantal woningen Beukmaat 6,5 meter [paars] 8 Beukmaat 5,5 meter [rood] 37 Totaal: 45
N 1 : 1.000 | Stedenbouwkundig Plan | september 2023
36
Zwarteland Haaksbergen |
37
5.3
Stedenbouwkundig ontwerp
Verkeer & parkeren
De rijcurve van een personenauto zijn weergegeven in de kaart hiernaast. Hieruit valt te concluderen dat de draaicirkels binnen de parkeerkoffers voldoen. Hieronder volgt een telling betreft het aantal parkeerplaatsen binnen het plangebied.
Benodige parkeerplaatsen volgens norm Voor het plangbied het Zwarteland is een parkeernorm van 1.8 gehanteerd. Dit betekent dat voor iedere nieuw te bouwen woning 1.8 parkeerplaatsen beschikbaar moeten zijn. 45 woningen x 1.8 parkeerplaatsen =
1
81
Parkeerplaatsen binnen plan Parkeren openbare ruimte [bestaand] Parkeren openbare ruimte [nieuw] Parkeerkoffer 1: 15 parkeerplaatsen Parkeerkoffer 2: 14 parkeerplaatsen Parkeerkoffer 3 19 parkeerplaatsen Parkeerkoffer 4: 9 parkeerplaatsen Parkeren op eigen kavel Enkele parkeerplaats Parkeren achter elkaar
38 4 x 0.9 = 34 x 0.65 =
29 57
3,6 22,1
Totaal: 111,7 Aantal parkeerplaatsen t.o.v parkeernorm:
Voldoet [+30,7]
2
4 3
N 1 : 1.000 | Stedenbouwkundig Plan | september 2023
38
Zwarteland Haaksbergen |
39
5.4
Stedenbouwkundig ontwerp
Groen, bomen & wadi’s
De deelkaart hiernaast geeft de bomen en het groen weer binnen variant 1 van het stedenbouwkundig ontwerp. De bestaande groene wig blijft gehandhaafd en daarnaast wordt een nieuwe groene wig aan de zuidelijke zijde van de beatrixstraat geintroduceerd. De achterzijden van de bebouwing waar zich de parkeerkoffers bevinden zullen worden vergroend. Bestaande bomen binnen het plangebied zullen gehandhaafd blijven. Daarnaast zijn er indicatief nieuwe aan te planten bomen opegenomen in het ontwerp. De zijn gepostioneerd in de nieuwe groene wig, ten hoogte van de nieuwe parkeerkoffers en langs Zieneschstraat om de bestaande bomenrij voort te zetten.
N 1 : 1.000 | Stedenbouwkundig Plan | september 2023
40
Zwarteland Haaksbergen |
41
5.5
Stedenbouwkundig ontwerp
Doorsneden
N 1 : 1.000 | Stedenbouwkundig Plan | september 2023
42
Zwarteland Haaksbergen |
43
Parkeerkoffer
Zwarteland
Kavel + bebouwing
Achterpad
1
Parkeerkoffer
Achterpad
Kavel + bebouwing
1’
Beatrixstraat
Kavel + bebouwing
Parkeerkoffer
2
3
2’
Parkeerkoffer
| Stedenbouwkundig Plan | september 2023
44
Kavel + bebouwing
Groene wig
Beatrixstraat
Kavel + bebouwing
Parkeerkoffer
3’
Zwarteland Haaksbergen |
45
6 IMPRESSIES
2.
1.
3.
4.
6.1
Impressies
Beatrixstraat
| Stedenbouwkundig Plan | september 2023
50
Zwarteland Haaksbergen |
51
6.2
Impressies
Bestaande groene wig
| Stedenbouwkundig Plan | september 2023
52
Zwarteland Haaksbergen |
53
6.3
Impressies
Nieuwe groene wig
| Stedenbouwkundig Plan | september 2023
54
Zwarteland Haaksbergen |
55
6.4
Impressies
Zwarteland
| Stedenbouwkundig Plan | september 2023
56
Zwarteland Haaksbergen |
57
Zwarteland Haaksbergen
Stedenbouwkundig Ontwerp
Architectuur, Stedenbouw en Landschap, Interieur, Engineering | www.iaa-architecten.nl Amsterdam | Sem Presserhof 108, 1087 JG Amsterdam, Tel +31(0)20 5200080 Enschede | De Coörporatie 15-10, 7514 JK Enschede, Tel +31(0)53 4804444