Bijlage 19 Waterhuishoudkundig plan

Waterstructuurplan Marktplan Haaksbergen NOTITIE Documentnr.: Projectnummer: Status: Datum: Auteur:

N01-D05-41023223-REK 41023223 Definitief/05 27 juli 2023 ing. L.C. van der Werf en ing. R.H.M. Eeftink

Opdrachtgever: BJZ.nu Twentepoort 16a 7609 RG Almelo

INLEIDING Initiatiefnemers zijn voornemens om het centrumgebied van Haaksbergen te herontwikkelen. Het gaat om de locaties die bekend staan als ‘Gat in de Markt’, ‘De Bron’ en de voormalige locatie van Konings Schoenen (Markt 18 en 19). Het voorgenomen plan bestaat uit het realiseren van: • Een supermarkt met een omvang van maximaal 2.500 m² bvo (bruto vloeroppervlakte); • Maximaal 39 appartementen boven de supermarkt; • Maximaal 28 appartementen op de locatie van ‘De Bron’; • Parkeervoorzieningen, waaronder een parkeerkelder (ca. 110 parkeerplaatsen) onder de supermarkt en een parkeerkelder (32 parkeerplaatsen) onder De Bron en een aantal op maaiveldniveau; • Een park. In voorliggende notitie wordt de toekomstige waterhuishouding beschouwd. De omgang van hemelwater, afvalwater en grondwater in de toekomstige situatie wordt beschreven.

Afbeelding 1: Situatietekening Marktplan (bron: Architectenbureau Archimees)

1

N01-D05-41023223-rek

PLANGEBIED Het plangebied wordt omsloten door Het Meuke, de Braak, Spoorstraat, Markt, Molenstraat en Hibbertsstraat. Het plangebied is voor een beperkt deel bebouwd. Het gaat om het voormalige locatie van Konings Schoenen (fundatie nog aanwezig) en enkele bijgebouwen langs de Marktsteeg. Het overige terrein is onbebouwd en is tijdelijk ingericht als park met speelgelegenheden (‘The Gap’). Tot slot zijn er binnen het plangebied enkele bomen aanwezig. Het gebied ten westen van de Hibbertsstraat wordt in de volksmond ook wel ‘De Bron’ genoemd, naar het voormalige Zalencentrum Café Restaurant De Bron. Het terrein ten oosten van de Hibbertsstraat wordt het ‘Gat in de Markt’ genoemd (zie afbeelding 2).

Afbeelding 2: Planbegrenzing Marktplan Haaksbergen

GEBIEDSBESCHRIJVING Hoogteligging De St. Pancratiuskerk vormt het hoogst punt in de omgeving van het plangebied (NAP + 27,00 m). Vanaf de kerk nemen de maaiveldhoogten af. In het geval van het plangebied richting Het Meuke (NAP + 25,00 m). Het ‘Gat in de Markt’ ligt aan de noordkant op ca. NAP + 26,60 en aan de zuidkant op ca. NAP + 25,80 m. ‘De Bron’ ligt op ca. NAP + 26,60 m en aan de zuidkant op ca. NAP + 25,60 m. Bij De Bron is dus sprake van een meter verschil in maaiveldhoogte aan de ene en de ander kant van het gebouw.

2

N01-D05-41023223-rek

Afbeelding 3: Hoogteligging omgeving plangebied

Bodemopbouw en geohydrologie Voor het bepalen van de bodemopbouw zijn de volgende onderzoeken gebruikt: • Verkennend Bodem- en Asbestonderzoek door Grontmij d.d. 31-10-2007 (veldwerkzaamheden uitgevoerd van 03-10-2007 t/m 19-10-2007); • Verkennend Bodemonderzoek door Kruse Milieu d.d. 02-07-2021 (veldwerkzaamheden uitgevoerd op 16-06-2021). Op basis van het onderzoek uitgevoerd door Grontmij wordt geconcludeerd dat vanaf maaiveld tot ca. 3,00 m-mv de bodem bestaat uit matig fijn zand. In de ondergrond zijn veen-, roest- en/of oerhoudende lagen en leembrokken aangetroffen. Op basis van het onderzoek van Kruse Milieu is geconcludeerd dat vanaf maaiveld tot 2,30 m-mv de bodem bestaat uit uiterst fijn tot matig grof zand. Wederom zijn in ondergrond veen-, roest- en/of oerhoudende lagen aangetroffen. Deze slecht doorlatende veenlagen en leembrokken zijn aangetroffen vanaf ca. 1,50 m-mv. De doorlatendheid van de bovengrond (matig fijn zand) wordt ingeschat op 5,00 m/dag en is daarmee goed doorlatend. Op basis van bovenstaande uitkomsten wordt geadviseerd om het hemelwater zoveel mogelijk bovengronds te infiltreren tot maximaal 1,50 m-mv. De bodem van de infiltratievoorziening moet boven de gemiddelde hoogste grondwaterstand (GHG) liggen om roestvorming te voorkomen en het functioneren van de infiltratievoorziening te kunnen waarborgen.

De gemeente Haaksbergen heeft grondwatermeetgegevens aangeleverd van peilbuizen in de omgeving van het plangebied. Het gaat om peilbuizen aan De Braak, de Eibergsestraat en de Markt. Op basis hiervan is onderstaande isohypsenkaart van de GHG gemaakt.

3

N01-D05-41023223-rek

Afbeelding 4: Isohypsenkaart GHG op basis van grondwatermeetgegevens peilbuizen

De GHG bedraagt ter hoogte van het ‘Gat in de Markt’ aan de oostkant NAP + 25,60 m en aan de zuidwestkant NAP + 25,20 m. De GHG ter hoogte van ‘De Bron’ varieert van NAP + 25,35 m aan de oostkant tot NAP + 25,20 m aan de zuidwestkant. Ten tijde van het Verkennend Bodemonderzoek van Kruse Milieu is een grondwaterstand van NAP + 24,85 m (1,20 m-mv) gemeten ter hoogte van het ‘Gat in de Markt’ en NAP + 24,75 m (1,45 m-mv) ter hoogte van ‘De Bron’. Ontwateringseisen Bij nieuwe ontwikkelingen dient rekening gehouden te worden met de ontwateringsdiepte. Dit is de afstand tussen vloerpeil en de gemiddelde hoogste grondwaterstand (GHG). In dit geval wordt uitgegaan van bebouwing zonder kruipruimten (maar met (parkeer)kelders) en een minimale ontwatering van 0,70 m ten opzichte van straatpeil. Om wateroverlast in de panden te voorkomen wordt geadviseerd om de vloerpeilen minimaal 0,30 m boven straatpeil aan te liggen. Functie

Ontwateringsdiepte (m)

Woningen zonder kruipruimte Wegen Groenvoorzieningen

0,70 0,70 0,50

Tabel 1: Ontwateringsnormen

4

N01-D05-41023223-rek

De parkeerkelders onder de gebouwen liggen deels in het grondwater en dienen waterdicht te zijn. Er dient rekening gehouden te worden met grondwaterdruk onder de keldervloeren (ook tijdens de bouwfase). Oppervlaktewater Er ligt geen oppervlaktewater direct in de buurt van de planlocatie. Het dichtstbijzijnde oppervlaktewater ligt ten zuiden van de W.H. Jordaansingel (hemelsbreed ca. 500 m zuidelijker). Riolering bestaande situatie In de Hibbertsstraat ligt een gemengd riool die in zuidelijke richting afvoert richting de Eibergsestraat. In Het Meuke liggen een aantal wadi’s en een infiltratieriool. Het infiltratieriool is gerealiseerd tot aan de Tsplitsing met de Hibbertsstraat. In de parkeerplaatsen ten oosten van Het Meuke 2 t/m 12 ligt een infiltratieriool beton Ø 300 mm. In De Braak is een infiltratieriool aangelegd die eindigt ter hoogte van De Braak 6. De gemeente Haaksbergen is voornemens om een infiltratieriool aan te leggen in de Hibbertsstraat die door middel van interne overstorten afvoert richting het hemelwaterriool in de Eibergsestraat (conform regenwaterstructuurplan gemeente Haaksbergen). Het infiltratieriool in De Braak en Het Meuke worden verbonden met het te realiseren infiltratieriool in de Hibbertsstraat. Het gemengde riool blijft gehandhaafd. Een IT-riool in de Hibbertsstraat zal een deel van het jaar deels tot geheel gevuld zijn met grondwater.

Afbeelding 5: Riolering rioolbeheerbestand gemeente Haaksbergen (bron: gemeente Haaksbergen)

Wateroverlast In afbeelding 6 zijn de berekende water-op-straat locaties weergegeven (bron: Klimaatatlas Twents Waternet). Aangezien de Markt, ten oosten van het Gat in de Markt lager ligt, verzamelt zich hier waterop-straat. Hemelwater komt vanaf deze locatie oppervlakkig tot afvoer via het plangebied richting Het Meuke.

5

N01-D05-41023223-rek

Afbeelding 6: Water-op-straat stresstestbui 70 mm in één uur (T=100 in 2050)

TOEKOMSTIGE SITUATIE Algemeen Uitgangspunt voor deze ontwikkeling is dat het plan qua waterhuishouding aan de normen voldoet en uitvoerbaar is. Daarnaast wordt bij de herinrichting van het gebied door de gemeente Haaksbergen gelijktijdig zoveel mogelijk verhard oppervlak in het openbaar gebied afgekoppeld. De ontwikkelaar is verantwoordelijk voor de toename van het verhard oppervlak en de realisatie van de daarvoor benodigde waterberging. De gemeente Haaksbergen is verantwoordelijk voor de waterberging voor de bestaande openbare ruimte. De voorzieningen waar het hemelwater van het nieuwe en bestaande verhard oppervlak naartoe geleid worden, moeten integraal inpasbaar zijn. Bovendien moet deze voorzieningen voor bestaand verhard oppervlak en voor nieuw verhard oppervlak voldoende berging geven. In onderstaande paragrafen wordt berekend wat de benodigde berging is als gevolg van de toename van verhard oppervlak. Regenwaterberging voor bestaand verhard oppervlak komt daar nog bij. Dat moet echter ook van buiten de projectgrenzen bekeken worden. De afvoer van regenwater over maaiveld begint en houdt immers niet op bij de plangrenzen van deze ontwikkeling. Verhard oppervlak en bergingsopgave Het plangebied heeft een bruto oppervlak van 0,99 ha. Eerst is het verhard oppervlak in de bestaande situatie in GIS bepaald op basis van de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT).

De bergingseis van 55 mm geldt voor de toename van het verhard oppervlak. In de bestaande situatie is er 3.459 m² verhard oppervlak aanwezig, bestaande uit 2.819 m² open verharding (waarvan 395 m² van de Hibbertsstraat), 77 m² hellend dak en 563 m² plat dak (een deel hiervan is afgebrand, de fundering is nog aanwezig). Dit is weergegeven in afbeelding 7 en tabel 2.

6

N01-D05-41023223-rek

Afbeelding 7: Verhard oppervlak bestaande situatie

Het nieuwe verhard oppervlak binnen het plangebied bedraagt in totaal 7.581 m². De Bron heeft een verhard oppervlak van 3.443 m² en het Gat in de Markt 3.743 m² en de verharding van de openbare weg (Hibbertsstraat) bedraagt nog steeds 395 m². Er komen wel een aantal parkeervakken in de Hibbertsstraat en Het Meuke bij. Dit is weergegeven in afbeelding 8 en tabel 2.

Afbeelding 8: Verhard oppervlak toekomstige situatie (GIS)

7

N01-D05-41023223-rek

verhard oppervlak bestaand open verharding hellend dak plat dak totaal

De Bron Gat in de Markt Openbare weg 1990 434 395 0 77 0 18 545 0 2008 1056 395

m² m² m² m²

verhard oppervlak nieuw open verharding plat dak plat dak zonnepanelen groen dak totaal

2161 511 772 0 3443

850 1014 982 897 3743

395 0 0 0 395

m² m² m² m² m²

bergingsopgave toename verhard oppervlak bergingseis bergingsopgave

1435 55 79

2687 55 148

0 55 0

m² mm m³

Tabel 2: Verhard oppervlak bestaand en nieuw en bergingsopgave

Bij een bergingseis van 55 mm over de toename van het verhard oppervlak ontstaat dus een bergingsopgave van 227 m³ (79 m³ voor De Bron en 148 m³ voor het Gat in de Markt). Voor de openbare weg is er geen sprake van een toename van verharding en ligt er geen bergingsopgave binnen deze ontwikkeling. De gemeente Haaksbergen wil echter bij deze ontwikkeling wel gelijktijdig het wegoppervlak van de Hibbertsstraat afkoppelen. De parkeerplaatsen tussen Het Meuke en De Braak vallen binnen het plangebied en worden heringericht en ook afgekoppeld. De bestaande parkeerplaatsten zijn daar al afgekoppeld op een IT-riool. De bestaande wadi’s bij Het Meuke zijn al zwaarbelast. Minder afstroming van regenwater naar deze wadi’s is gewenst en het afwentelen van extra regenwater naar deze wadi’s is zeer ongewenst. Gemeente Haaksbergen is van mening dat voor het afkoppelen van de openbare ruimte dan ook zoveel mogelijk aan de bergingseis van 55 mm moet worden voldaan. Zoals eerder is aangegeven bestaat het plan om in de Hibbertsstraat een IT-riool aan te leggen richting Eibergsestraat. In de Hibbertsstraat kan tevens in een waterbergende wegfundering berging worden gerealiseerd Voor het bestemmingsplan dient in elk geval de eerder aangegeven bergingsopgave van 227 m³ te worden opgelost. Dit dient nader uitgewerkt te worden.

Hemelwater De Bron Onder de parkeerplaatsen aan de noordwestkant van De Bron kan onder de parkeerplaatsen en de weg hemelwater worden geborgen in de wegfundering. Verder naar het zuiden bij Het Meuke kan dit niet meer omdat daar de GHG dicht onder maaiveld ligt. Daarnaast kan op de daken met zonnepanelen een sedumdak worden aangelegd, waarop ca. 25 mm waterberging aanwezig is. Indien ervoor gekozen wordt om deze daken als sedumdak uit te voeren, bedraagt de berging 19 m³. De resterende berging van 60 m³ dient in dat geval behaald te worden in de waterbergende fundering. Wanneer alle parkeerplaatsen worden benut (1.004 m²), uitgaande van een porositeit van 30% en een bergingsopgave van 60 m³ bedraagt de laagdikte 0,20 m (nodig voor De Bron). In De Braak kan onder de parkeervakken wel waterberging worden gerealiseerd, daarop kan echter alleen hoger gelegen verhard oppervlak worden aangesloten. Er kan ook voor gekozen worden om een waterbergende fundering toe te passen met een hogere porositeit. Een voorbeeld hiervan is Rockflow met een porositeit van 95%. De gemeente Haaksbergen is al bekend met dit type infiltratievoorziening. Bij een laagdikte van 0,30 m, een porositeit van 95% en een bergingsopgave van 60 m³ bedraagt het oppervlak van de waterbergende fundering 209 m². In totaal kan

8

N01-D05-41023223-rek

de ruim 1.000 m² grote parkeerplaats ruimte bieden om circa 300 m³ berging te realiseren onder de parkeervakken. In afbeelding 9 zijn in donkerblauw nog enkele vlakken aangegeven waar ook een waterbergende wegfundering toegepast kan worden. Helemaal links bij Het Meuke ligt echter het maaiveld laag en de GHG hoog. In natte perioden zal het grondwater dan in de waterbergende wegfundering blijven staan en minder snel infiltreren. Ook bij de parkeerstrook langs het Meuke geldt dat. Langs de Hibbertsstraat in het groen zou ook nog iets van een laaggelegen plantvak (raingarden) gerealiseerd kunnen worden.

Afbeelding 9: Gebieden geschikt voor waterberging

Door de contouren van de parkeerkelder kan niet overal ondergrondse berging worden gerealiseerd. Vlak tegen de wanden van de parkeerkelder is het realiseren van ondergrondse waterberging geen goed idee. Aanbevolen wordt om met infiltratievoorzieningen minimaal enkele meters uit de wanden van de ondergrondse kelders te blijven. De parkeervakken en de steeg bij de supermarkt zijn daardoor minder geschikt voor ondergrondse infiltratie. Hemelwater Gat in de Markt Hemelwater zal in eerste instantie op eigen terrein worden opgevangen door middel van groene daken (zie afbeelding 9). Uitgegaan wordt van sedumdaken waarop ca. 25 mm berging is te realiseren. Wanneer ook op de daken met zonnepanelen sedumdaken worden aangelegd, kan veel meer dak nuttig worden besteed voor waterberging.

9

N01-D05-41023223-rek

In het groen aan de oostkant van De Bron is een wadi te realiseren waarop het regenwater van de daken van het Gat in de Markt bij hevige neerslag kan overlopen en waarop ook het wandelpad tussen De Markt en de Hibbertsstraat naartoe kan afwateren. De Hibbertsstraat moet dan wel gekruist worden met een goot of leiding om het regenwater naar deze kant te krijgen. Ook moet goed naar de bestaande en nieuwe maaiveldhoogtes worden gekeken om het regenwater in een wadi aan de andere kant van de Hibbertsstraat te krijgen. Bij het Gat in de Markt kan op de groene daken 25 m³ berging gerealiseerd worden. Wanneer de daken met zonnepanelen worden ingezet als sedumdak, dan neemt de berging toe tot 47 m³. In dat geval kan in de wadi de resterende 101 m³ berging gerealiseerd worden. Indien de daken met zonnepanelen niet worden ingezet voor waterberging, dan bedraagt de minimale berging in de wadi 123 m³. De hoeveelheid berging in de wadi is uiteraard afhankelijk van de vormgeving van de wadi (talud, diepte en maximale waterdiepte). Onder de parkeerplaats langs de Hibbertsstraat zou nog waterbergende wegfundering aangebracht kunnen worden. Dit betreft 128 m² oppervlak. Bij een laagdikte van 0,30 m en 95% porositeit geeft dit ongeveer 36 m³ berging.

Ongeacht of de daken met zonnepanelen worden ingezet als sedumdak, is er voldoende ruimte beschikbaar in het groen om een wadi te realiseren om aan de bergingsopgave te voldoen. Daarbij wordt beschikbare berging in de wadi tot aan maaiveld benut (0,50 m). Hemelwater openbare ruimte (Hibbertsstraat) Gemeente Haaksbergen wil de openbare ruimte in en rondom het plangebied afkoppelen en klimaatbestendig inrichten. Hiervoor dient in de Hibbertsstraat een IT-riool aangelegd te worden. In een IT-riool is niet veel berging aanwezig. Geadviseerd wordt om onder de nieuwe parkeervakken en waar mogelijk onder de rijbaan een waterbergende wegfundering (gebroken hardsteen of steenwol) aan te brengen waarin regenwater kan worden geborgen. Wanneer voor alle in afbeelding 9 aangegeven paarse vlakken uitgegaan wordt van Rockflow met een dikte van 0,30 m en een porositeit van 95% is hier 379 m³ berging te realiseren. Principe groene daken Op het dak van de supermarkt wordt een daktuin aangelegd. Hierin kan een deel van het hemelwater worden geborgen. Op het dak van het appartementencomplex en een ander deel van het dak van de supermarkt komen zonnepanelen. Geadviseerd wordt om ook hier groene daken toe te passen, wat goed te combineren is met zonnepanelen en zelfs resulteert in een beter rendement van de zonnepanelen. Op een sedumdak kan ongeveer 25 liter/m² hemelwater worden geborgen.

Op een polderdak kan wel 60 tot 100 liter/m² berging worden gerealiseerd. In beide gevallen wordt de berging gerealiseerd in de drainage laag onder de laag met substraat. Ten opzichte van sedumdaken zijn polderdaken zwaarder en vergen dus meer van de constructie. Bovendien dient het polderdak voorzien te worden van een besturingssysteem dat gekoppeld is aan de weersverwachting. Hierdoor is de berging in de drainage laag weer beschikbaar tijdens een volgende bui. In afbeelding 9 zijn de dwarsdoorsnedes van deze twee soorten groene daken weergegeven.

10

N01-D05-41023223-rek

Afbeelding 10: Dwarsdoorsnedes sedumdak en polderdak (bron: Optigroen)

Overige waterberging Voor de openbare wegen (Hibbertsstraat, Het Meuke en De Braak) en de aanliggende parkeervakken kan onderzocht worden of er onder de parkeervakken een waterbergende fundering kan worden aangelegd of dat het hemelwater afgevoerd kan worden richting de wadi. Hierbij dient goed gekeken te worden naar regenwater wat via de Hibbertsstraat afstroomt (van hoog naar laag) en dus ook naar afstroming van oppervlakken buiten de plangrens. Straat- en vloerpeilen en parkeerkelders Om wateroverlast bij piekbuien te voorkomen wordt voor de te realiseren bebouwing conform het beleid een vloerpeil van 30 cm boven de as van de weg gehanteerd. Omdat er in de bestaande situatie vrij veel verschil in maaiveldhoogtes aanwezig is, is het de vraag waar het vloerpeil aan gerelateerd moet worden. Bij het appartementengebouw De Bron wordt een vloerpeil van NAP + 26,45 m geadviseerd. Dit is gebaseerd op het straatpeil in De Braak van NAP + 26,15 m. Het voorgestelde vloerpeil ligt dan echter wel 1,15 m hoger dan het straatpeil in Het Meuke. Voor het vloerpeil van het pand ter hoogte van het Gat in de Markt wordt NAP + 26,50 m geadviseerd. Het vloerpeil is hier gerelateerd aan het straatpeil van NAP + 26,20 ter hoogte van de Markt. Door Archimees zijn de toekomstige straatpeilen bepaald. Deze zijn weergeven in afbeelding 11.

Dat betreft veelal de bestaande maaiveldhoogten en in enkele gevallen is een nieuwe maaiveldhoogte van NAP + 26,20 m aangehouden.

11

N01-D05-41023223-rek

Afbeelding 11: Toekomstige maaiveldhoogtes (bron: Archimees)

Parkeerkelders Zowel bij de panden ter hoogte van De Bron als het Gat in de Markt is sprake van ondergronds parkeren. Bij de hellingbanen naar deze parkeergarages dient de bestrating zodanig te worden aangelegd, dat bij zware neerslag geen regenwater richting de hellingbanen gaat stromen. Onderaan de hellingbanen dienen roostergoten te worden aangebracht, waarbij het regenwater dat via de hellingbaan naar beneden stroomt wordt opgevangen en wordt verpompt naar het gemende riool. De roostergoten kunnen niet onder vrijverval worden aangesloten. De parkeerkelders dienen geheel waterdicht te zijn. Afvalwater Door de bouw van de supermarkt en de in totaal 67 appartementen zal de droogweerafvoer toenemen. De droogweerafvoer van de supermarkt bestaat uit toiletten voor medewerkers, een kantine en schrobputten om vloeren van winkel en magazijnen dagelijks schoon te maken. De piekafvoer is gering. De 67 appartementen geven bij een woningbezetting van 2,5 inwoner per woning en een maximale droogweerafvoer van 12 l/inwoner/uur 67*2,5*12 = 2,01 m³/uur (0,56 l/s). De droogweerafvoeren van winkel en appartementen kunnen onder vrijverval worden aangesloten op de aanwezige gemengde riolering. Er mogen geen vuilwateraansluitingen in de (parkeer)kelders onder vrijverval op het rioolstelsel worden aangesloten.

Eventuele lozingen uit de kelders dienen door middel van een pomp op het rioolstelsel te worden aangesloten. Bij het bouwrijp maken van het plangebied wordt een gescheiden rioolstelsel aangelegd, dat is afgestemd op de toekomstige functies. Het nieuwe stelsel zal worden aangelegd conform het ‘Gemeentelijk rioleringsplan 2017-2020’ van de gemeente Haaksbergen. Advies monitoring grondwaterstanden Omdat de GHG op basis van de beschikbare gegevens is bepaald en vrij dicht onder maaiveld lijkt te liggen wordt geadviseerd om één of meerdere peilbuizen te plaatsen in het plangebied om de grondwaterstanden te monitoren. Dit neemt eventuele onzekerheden weg. Door de locatie van deze

12

N01-D05-41023223-rek

peilbuis of -buizen zodanig te kiezen dat ze tijdens de bouw niet in de weg staan, kunnen de grondwaterstanden voor, tijdens en na de bouw worden gemeten en met elkaar worden vergeleken. Deze peilbuizen worden bij voorkeur opgenomen in het gemeentelijke grondwatermeetnet van de gemeente Haaksbergen.

13

N01-D05-41023223-rek