Bijlage 1 Beleidsplan sociaal domein 2026-2029 - De kracht van samen

•

Actualisatie van de beleidsregels toezicht en handhaving kinderopvang op basis van het VNG-model, die beter aansluit bij actuele jurisprudentie. Actualisatie van de verordening Sociaal Medische Indicatie, waarbij de vergoeding voor kinderopvang wordt beperkt tot de maximumtarieven die het Rijk jaarlijks vaststelt. Daarmee vervalt de volledige vergoeding en wordt bezuinigd op deze regeling. Vergoeden van de eigen bijdrage voor kinderopvang en buitenschoolse opvang (betreft het deel van de kosten dat overblijft na aftrek van eventuele kinderopvangtoeslag) van pleegouders die bekostigd kunnen worden met de middelen die het Rijk hiervoor beschikbaar stelt.

Samenwerkingspartners: Bibliotheek Enschede-Haaksbergen, GGD/Jeugdgezondheidszorg, Stichting Keender, Stichting KOE, Montessorischool Haaksbergen, Stichting Portuur/Het Assink, Kinderopvangcentra, Samenwerkingsverbanden, Wijkracht

3.3.4 Gezondheid, Sport & Cultuur Publieke gezondheid Toelichting

De Wet publieke gezondheid (Wpg) vormt het landelijke juridische kader voor het beschermen en bevorderen van de volksgezondheid. Gemeenten hebben hierin een wettelijke zorgplicht voor publieke gezondheid, waaronder preventie, gezondheidsbevordering, infectieziektebestrijding en jeugdgezondheidszorg. De Wpg legt nadruk op samenwerking tussen gemeenten, GGD’en en ketenpartners. Voor de lokale uitvoering binnen het sociaal domein, biedt de Wpg ruimte om gezondheid integraal te benaderen, in samenhang met thema’s als armoede, participatie en jeugd. Daarmee ondersteunt de wet de transformatie naar een preventieve aanpak, waarin gezondheidsachterstanden verkleind en gezonde leefomgevingen bevorderd worden. Op landelijk niveau zijn er de afgelopen jaren diverse akkoorden gesloten tussen gemeenten, zorgkantoren en zorgpartijen om met een integrale aanpak te zorgen voor een gezonde generatie in 2040. De doelstellingen uit de akkoorden sluiten goed aan bij hoe wij als Haaksbergen in samenwerking met de GGD en de andere 13 Twentse gemeenten naar publieke gezondheid kijken. Wij volgen dan ook de regiovisie ‘Gezonde Generaties in Twente’ en passen dit toe op onze lokale situatie. De manier waarop wij in de regio kijken naar gezondheidsvraagstukken is beschreven in drie uitgangspunten, namelijk:

26

1. De brede kijk op gezondheid; focus op mensen zelf, hun veerkracht en op wat hun leven betekenisvol maakt 2. Gericht investeren voor gelijke kansen; een basis voor iedereen, maar meer aandacht voor inwoners die niet of minder de mogelijkheden hebben om in gezondheid te kunnen leven. 3. Samenhang in beleid; het is noodzakelijk dat verschillende beleidsterreinen en professionals uit verschillende werkvelden samenwerken. Naast het gezondheidsdomein zijn armoedebeleid, onderwijs, wonen, werk en inkomen en ruimtelijke ordening belangrijk. In samenwerking met de GGD en de 13 andere Twentse gemeenten werken we aan een viertal thema’s de komende jaren: 1. 2. 3. 4.

Mentale gezondheid Leefstijl Beschermen en vaccineren Leefomgeving

Wat doen we hiervoor? •

We geven uitvoering aan de Wet publieke gezondheid. We volgen daarin de regiovisie ‘Gezonde Generaties in Twente', dit passen we toe op onze lokale situatie. De komende jaren werken wij aan de centrale thema's: mentale gezondheid, een gezonde leefstijl, beschermen en vaccineren, leefomgeving. Deze thema's zijn in elke levensfase belangrijk.

•

We hebben specifiek aandacht voor mentale gezondheid en een gezonde leefomgeving. Onder de Wet publieke gezondheid is het meewegen van mogelijke gezondheidseffecten van beoogd beleid ook al verplicht, maar door de omgevingswet wordt gezondheid nu meegenomen als integrale pijler.

Gezondheid algemeen Wat gaan we hiervoor doen? •

•

•

We blijven ons inzetten voor het bevorderen van een gezonde leefstijl, het ontmoedigen van alcoholgebruik, het terugdringen van roken en drugsgebruik en het bevorderen van kansengelijkheid. We stimuleren om bij nieuwe initiatieven voor bewegen in de openbare ruimte een gezondheidstoets toe te passen, waarbij aspecten als toegankelijkheid van beweegruimte, voldoende groen, schaduwplekken en veilige speelvoorzieningen worden meegenomen in een ontwerp. In 2026 is er een regionaal beleidskader suïcidepreventie ontwikkeld met een vertaling naar een lokaal beleidskader, met duidelijke ambities, preventieve maatregelen en afspraken over samenwerking en uitvoering.

27

•

Eind 2027 is een lokale aanpak alcohol en drugs geactualiseerd, gericht op preventie, vroegsignalering en het bevorderen van een gezonde leefstijl, in samenhang met regionale en landelijke beleidslijnen.

Gezonde Jeugd Wat gaan we hiervoor doen? • •

• •

In 2026 starten we met de implementatie van de ketenaanpak Kind naar Gezonder Gewicht In 2026 ligt de nadruk op het verder uitrollen en versterken van de prenatale huisbezoeken aan aanstaande ouders in kwetsbare situaties. De GGD vervult binnen de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) een centrale rol in preventie en gezondheidsbevordering. Het actieplan Kansrijke Start Haaksbergen is van kracht tot eind 2026. In 2026 onderzoeken we de mogelijkheden om het JOGG- programma (gezonde jeugd, gezonde toekomst) ook na 2026 voort te kunnen zetten binnen het sociaal domein.

Gezonde volwassenen Wat gaan we hiervoor doen? •

•

We zetten in 2026 de ontwikkeling van een integrale ketenaanpak voor volwassenen met (ernstig) overgewicht (BMI ≥ 25) voort. Dit in het kader van de brede SPUK en GALA-doelstellingen. We blijven de ketenaanpakken Valpreventie en Welzijn op Recept uitvoeren. In 2026 onderzoeken we de mogelijkheden en voorwaarden om deze aanpakken ook na 2026 structureel te borgen en te continueren.

Sport en Cultuur Wat gaan we hiervoor doen? •

Uiterlijk eind 2026 is het Huis van Haaksbergen kostendekkend exploitabel en is het een plek waar mensen samenkomen en omzien naar elkaar. De drie hoofdpartners stg. De Kappen, Wijkracht Exploitatie en Bibliotheek Enschede-Haaksbergen werken samen volgens het visiedocument Huis van Haaksbergen en de daarbij horende structuren.

•

Uiterlijk eind 2026 komt 100% van de basisschoolleerlingen via Sjors Sportief & Creatief in contact met het sport- en cultuuraanbod in de gemeente Haaksbergen en is het lokale sportaanbod versterkt om deelname aan sport en cultuur te verhogen met minimaal 1% onder jeugd en kwetsbare groepen.

28

•

Uiterlijk eind 2026 ligt er een binnensportaccommodatiebeleid met aandacht voor toegankelijkheid en inclusiviteit, en wordt er onderzoek gedaan naar toekomstbestendiging van sportaccommodaties in Haaksbergen.

•

In 2026 ontwikkelen we een nieuw Sportakkoord voor de periode van 2027-2030.

•

Het Cultuurakkoord Haaksbergen 2025-2028 wordt uitgevoerd binnen de thema’s: iedereen doet mee (met aandacht voor jeugd), veilige en integere cultuur, vitale cultuuraanbieders, fysiek duurzame cultuuromgeving en trots op cultuur (evenementen en erfgoed).

Samenwerkingspartners: Gezondheid: GGD, SamenTwente, Twentse Koers, Eerstelijnszorg Haaksbergen (EZH), Kinderopvang, Verloskundigen, Fysiotherapeuten, Wijkracht, Onderwijs, Twente Beter, Menzis Sport & Cultuur: Sport- en cultuurverenigingen, Stg. Groot Scholtenhagen, Zwembad De Wilder/ Optisport, Stg. De Kappen, Stg. Wijkracht, Art4More, Cultuur Coalitie Haaksbergen, Museum Buurt Spoorweg, Bibliotheek Enschede-Haaksbergen, Haaksbergse Harmonie/ Stg. Muziekonderwijs Haaksbergen, RTV Sternet, Stg. Beeldende Kunst Haaksbergen, Mediant, Sportnetwerk Overijssel, Rijnbrink, Vereniging Sport & Gemeenten.

3.3.5 Overkoepelende activiteiten Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Toelichting De meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling helpt professionals met het signaleren en handelen bij (vermoedens van) huiselijk geweld of kindermishandeling. Hieronder vallen ook psychische of seksueel geweld en verwaarlozing. Het is een wettelijke plicht om te beschikken over een duidelijk en toepasbaar handelingsprotocol rondom de Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Wat gaan we hiervoor doen? •

Naast het opstellen van het handelingsprotocol zijn aanvullende inspanningen nodig. Er worden informatiesessies of intervisiebijeenkomsten georganiseerd om het protocol breed onder de aandacht te brengen en in te bedden in de dagelijkse praktijk. Deze inspanningen dragen bij aan het vergroten van de handelingsvaardigheid en het vertrouwen van medewerkers bij het signaleren en melden van huiselijk geweld en kindermishandeling.

•

We stellen een beleidsplan Meldcode Huiselijk Geweld op. Ook worden de eerste aanvullende inspanningen verricht voor bekendmaking van de Meldcode in de gemeente.

29

Aanpak ter Voorkoming Escalatie (AVE) Toelichting In 2024 is binnen de gemeente Haaksbergen het AVE-handboek ontwikkeld. In het handboek is het model Aanpak ter Voorkoming Escalatie (AVE) binnen de gemeente Haaksbergen beschreven. Dit model is een op- en afschalingsmethodiek voor casuïstiek in het sociaal domein. Dit model bestaat uit vier fasen die vroegsignalering, samenwerking en regie bij complexe casuïstiek structureren. Sinds 1 mei 2025 is gestart met de implementatie van het AVE-model. Ook zijn twee medewerkers ingezet die zich exclusief richten op het uitvoeren van procesregie. Wat gaan we daarvoor doen? •

We voeren het AVE-model zorgvuldig uit, waarbij borging van de werkzaamheden binnen het sociaal domein cruciaal is. Eind 2026 is borging van het AVE-model gerealiseerd.

Cliëntervaring-onderzoek Toelichting Om inzicht te krijgen in hoe inwoners met een individuele maatwerkvoorziening in het kader van de Wmo en de Jeugdwet dit hebben ervaren wordt jaarlijks een cliëntervaringsonderzoek uitgevoerd. De resultaten geven inzicht in de toegankelijkheid, kwaliteit en effecten van de indicatiestelling en ontvangen Wmo- en jeugd ondersteuning. Voor Wmo ondersteuning is dit een wettelijke verplichting. Wat doen we hiervoor? • De uitkomsten van de onderzoeken worden intern gedeeld en besproken. Verbeterpunten worden doorgevoerd om de dienstverlening te verbeteren. Participatieraad/inwonersparticipatie Toelichting Gemeenten zijn verplicht om inwoners te betrekken bij het beleid en uitvoering van de Wmo, Jeugdwet en Participatiewet. Nieuw beleid wordt ter inzage gelegd zodat elke inwoner kan reageren op voorgesteld beleid, ook hebben wij een Participatieraad ingesteld. De participatieraad adviseert het gemeentebestuur gevraagd en ongevraagd over het beleid van het sociaal domein. Het is een onafhankelijk adviesorgaan. Wat doen we hiervoor? •

Om de participatieraad te ondersteunen in de advisering, worden wijzigingen in beleid zoveel mogelijk vooraf toegelicht. Dit om de participatieraad de gelegenheid te bieden zich goed voor te bereiden om te kunnen adviseren. Hierbij zal meer aandacht besteed worden aan regionale documenten waarbij de participatieraad om advies wordt gevraagd. De betrokkenheid van de participatieraad moet hier beter tot zijn recht komen.

30

4. Hoe houden we grip? Om de gestelde resultaten te bereiken is het essentieel om overzicht te krijgen en te houden op de financiën van de activiteiten en de beschikbare capaciteit in het sociaal domein. Door inzicht in de financiële en de maatschappelijke effecten van het gekozen beleid en de wijze van uitvoering is het mogelijk om: • Betere beleidskeuzes te maken • Makkelijker te kunnen prioriteren • Budgetten beheersbaar te houden We zijn in 2025 gestart met het definiëren van indicatoren en het inpassen van onze data- en informatiebronnen. We kunnen aangeven wat we doen, maar de effecten van de inspanningen en acties zijn nog niet altijd inzichtelijk. Om te kunnen sturen is dit wel belangrijk, zeker om continu te kunnen analyseren of we de juiste dingen doen. Leveren de inspanningen en acties de gewenste resultaten op, vragen veranderingen in het sociaal domein om het bijsturen, versnellen of stoppen van bepaalde inspanningen of acties? Dat doen we door maandelijks te monitoren. Monitoring en evaluatie Het belang van een monitor Sociaal is het krijgen en houden van overzicht.

Vanuit het Sociaal Domein willen we graag vanuit meerdere perspectieven meten: • Maatschappelijke effecten: Effecten op de vier doelen uit de visie Waarde van de gekozen strategie • Financiële effecten: Ombuigingen • Stuurinformatie: Uitvoering Voortgang Prioritering De komende periode bouwen we aan een monitor Sociaal in verschillende fasen omdat het tijd en menskracht kost om de monitor te bouwen en we met elkaar ook datavaardiger moeten gaan worden. Daarom is het verstandig om een groeimodel te hanteren. Dat ziet er als volgt uit: - Stap 0 – huidige situatie op hoofdlijnen (gestart 2025) - Stap 1 – monitoren effecten ombuigingen - Stap 2 – definiëren indicatoren voor maatschappelijke effecten en de strategische opgaven - Stap 3 – bouwen aan dashboard voor stuurinformatie (2026) Hierin zullen ook dingen door elkaar lopen omdat voor de ombuigingen bijvoorbeeld ook stuurinformatie nodig is. Stap 0: in kaart brengen van de huidige situatie Hierin zijn zaken terug te vinden als:

31

• • • •

Hoe staat Haaksbergen ervoor? Wat zijn de demografische ontwikkelingen? Welke trends en ontwikkelingen zijn er maatschappelijk? Wat is de huidige stand van zaken qua maatwerkvoorzieningen jeugd, WMO en Pwet? • Wat is de huidige stand van zaken met betrekking tot de sociale basis? Deze basisversie kan verrijkt worden naarmate de data aangroeit en er meer inzicht ontstaat in wat we graag willen weten. Stap 1: monitoren van de ombuigingen • Het monitoren van de ombuigingen conform de nu gedefinieerde indicatoren • Peildatum voor de nulmeting is 1-1-2025 • Uitdaging is om de autonome ontwikkelingen los te trekken van de taakstelling. Stap 2 : maatschappelijke effecten • Per pijler in de visie en op de gekozen strategie is het van belang om indicatoren te formuleren • Hierbij geldt ‘less is more’, dus het liefst per pijler een kernindicator en per strategische opgave (positieve gezondheid, Sterke toegang en versterken sociale basis) ook één kernindicator • Een mogelijke onderligger is het model van sociale kwaliteit dat goed aansluit bij de visie en aanknopingspunten in de monitoring biedt voor gedefinieerde indicatoren. Stap 3: sturingsinformatie • Om goed te kunnen sturen op de uitvoering en de financiën is het beschikbaar hebben van een breder palet aan stuurinformatie erg wenselijk.

• Een deel van de stuurinformatie komt beschikbaar via de monitor voor de ombuigingen maar dan nog is er veel data die kan ondersteunen in het beter aanhaken van beleid op uitvoering en omgekeerd. • Het is belangrijk om hier met beleid en uitvoering gezamenlijk over na te denken en keuzes te maken waar de focus voor de komende periode op komt te liggen. Waar werkt men aan en waar wil men resultaten zien? • Dit betekent een plan voor stuurinformatie opstellen inclusief de benodigde tijd, mensen en middelen.

5. Samenwerking en communicatie Het sociaal domein is een complex en dynamisch veld waarin verschillende organisaties samenwerken om de zorg en het welzijn van individuen te bevorderen. Om een optimaal niveau van ondersteuning te bieden, is samenwerking tussen deze organisaties van cruciaal belang. In Haaksbergen hebben we een groot netwerk van samenwerkingsorganisaties, daarnaast is het belang groot om binnen onze organisatie vraagstukken integraal op te pakken. Intern

32

Niet alleen binnen het team van Sociaal domein biedt het gezamenlijk oppakken van maatschappelijke vraagstukken een brede kijk, de raakvlakken met andere teams binnen de gemeentelijke organisaties zijn divers. Denk bijvoorbeeld aan het mogelijk maken van mantelzorgwoningen, in nood verkerende mensen die hulp nodig hebben bij bijvoorbeeld uithuisplaatsing. Of het creëren van werkervaringsplekken voor inwoners om hen te ondersteunen om in een inkomen te voorzien. Extern Samenwerking tussen organisaties in het sociaal domein maakt integrale dienstverlening mogelijk. Door naadloos samen te werken en informatie te delen, kunnen organisaties de zorg en ondersteuning beter op elkaar afstemmen. Dit resulteert in een samenhangende en gecoördineerde aanpak, waarbij de behoeften van de inwoner centraal staan. Samenwerking biedt een waardevolle gelegenheid voor organisaties om van elkaar te leren en expertise te delen. Door regelmatige communicatie en het delen van best practices kunnen organisaties hun kennis en vaardigheden versterken. Het uitwisselen van ervaringen en inzichten kan leiden tot nieuwe perspectieven en innovatieve oplossingen voor complexe problemen. Door samen te werken kunnen organisaties de complexiteit van sociale vraagstukken effectiever aanpakken, de veerkracht van gemeenschappen versterken en positieve verandering teweegbrengen op een bredere schaal.

Wat gaan we hiervoor doen? Interne omgeving: • Checken welke andere (grote) projecten, programma’s of andere initiatieven een belangrijke relatie met het vraagstuk hebben. Wat houdt die relatie in en wat betekent dat? Onderzoeken hoe de betrokkenen zich verhouden tot het vraagstuk. We kijken gezamenlijk naar een oplossingsrichting. Externe omgeving • In bestaande overlegstructuren met onze netwerkpartners zetten we Positieve Gezondheid en het versterken van de sociale basis op de agenda als vast bespreeken verbeterpunt. • We gaan in gesprek met de samenleving. Op basis van de voorgenomen activiteiten in 2026 en 2027 wordt een communicatiekalender opgesteld. Zo wordt er gericht gestuurd op de wijze en intensiteit van communicatie. Onze partners worden op deze manier geïnformeerd en betrokken bij de ontwikkelingen in het sociaal domein. We organiseren jaarlijks een bijeenkomst voor alle partners die betrokken zijn bij het sociaal domein.

33

BIJLAGE Op het gebied van een aantal risico-indicatoren is hieronder in kaart gebracht hoe de gemeente Haaksbergen scoort ten opzichte van andere referentiegebieden. De groen gemarkeerde cellen houden in dat Haaksbergen beter presteert dan het landelijk gemiddelde. De paarse velden houden een slechtere score in ten opzichte van het landelijke beeld. Achter elke indicator staat het jaar waarin de meting is uitgevoerd (altijd de meest actuele).

*Bron: www.waarstaatjegemeente.nl

Wat opvalt is de hoge score op eenzaamheid. Waar landelijk gezien bijna de helft van de bevolking zich enigszins tot zeer sterk eenzaam voelt is dat in Haaksbergen 37%. De indicatoren die negatief (paars) scoren ten opzichte van het regionale en landelijke beeld zijn leeftijdsgebonden en te verklaren door de hoge grijze druk in Haaksbergen.

34

Feiten en cijfers Feiten en cijfers WMO 2024 In 2024 heeft de gemeente Haaksbergen 1.188 inwoners geholpen met een WMOvoorziening. De verdeling over soort voorzieningen is hieronder weergegeven, waarbij moet worden opgemerkt dat een cliënt meerdere voorzieningen toegewezen kan hebben gekregen.

*Bron: Suite Sociaal Domein

Qua leeftijdsverdeling valt ongeveer 72% van de WMO-cliënten in de leeftijdscategorie 60 jaar en ouder. Tweederde van de WMO-cliënten is vrouw, één op de drie is man.

*Bron: Suite Sociaal Domein

35

Feiten en cijfers Jeugdwet 2024 In 2024 heeft de gemeente Haaksbergen 553 inwoners geholpen met een voorziening vanuit de Jeugdwet. De verdeling over soort voorzieningen is hieronder weergegeven, waarbij moet worden opgemerkt dat een cliënt meerdere voorzieningen toegewezen kan hebben gekregen.

*Bron: Suite Sociaal Domein

De helft van de jongeren die gebruik maakt van een Jeugdvoorziening is 11 t/m 15 jaar. 23.3% van de kinderen is 16 jaar of ouder. 27,5% is jonger dan 11 jaar. Qua geslacht is de verdeling nagenoeg gelijk, iets meer jongens (54%) dan meisjes (46%).

*Bron: Suite Sociaal Domein

36

37