Bijdrage VVD

Inbreng VVD kadernota 2027 Haaksbergen heeft problemen en uitdagingen waar wij als gemeente mee aan de slag moeten. Op financieel gebied komt er voor de gemeente Haaksbergen een moeilijke periode aan, doordat het rijk in de toekomst minder geld gaat verstrekken aan gemeenten. Vanaf 2028 begint hierdoor het ‘rafijnjaar’, waarbij gemeenten financieel in de problemen komen. Tegelijkertijd wil de VVD, net zoals denk ik alle andere partijen, belangrijke voorzieningen in stand houden, zoals een zwembad en een middelbare school. Ook vindt de VVD het noodzakelijk dat er de komende jaren en decennia grote hoeveelheden woningen gebouwd worden. Om dit te bereiken moet de gemeente het komende jaar, en de jaren daarna scherpe keuzes maken en knopen doorhakken. In onze ogen heeft de gemeente de afgelopen jaren te vaak, lastige keuzes vooruit geschoven. De kadernota bevat een aantal oplossingen voor de zojuist genoemde problemen en uitdagingen. Op een aantal onderwerpen vinden wij deze kadernota nog niet volledig genoeg. Hij is nog te beleidsarm. Bestuur en organisatie Een belangrijk onderwerp waar de gemeente de komende jaren op moet inzetten is de efficiëntie en de kwaliteit van de gemeentelijke organisatie. We moeten ervoor zorgen dat de gemeente Haaksbergen zijn taken en verplichtingen goed en tijdig kan uitvoeren, zonder dat hier enorme ambtelijke kosten aan vast zitten.

Samewerking met omliggende gemeenten is hierbij cruciaal, wij blijven daar dan ook voor pleitten. Haaksbergen is een gemeente met iets meer dan 24.000 inwoners en kan daarom niet kosteneffeciënt alles zelfstandig doen als gemeente. Zo pleit de VVD pleit al enige tijd voor het verminderen van de externe inhuur door samen met andere Twentse gemeenten specialisten aan te trekken. Hierdoor hoeft de gemeente minder geld uit te geven aan ZZP’ers en bureaus. In plaats daarvan kan gedacht worden aan een “talentenpool” waar meerdere gemeenten onderdeel van uitmaken en het vormen van hoogopgeleide specialisten teams op het gebied van bijvoorbeeld ruimte en wonen. Wij vinden het enerzijds jammer dat Twentse samenwerking voor het verminderen van externe inhuur niet in de kadernota is opgenomen, maar zijn wel blij om te lezen dat de formerende partijen het in hun coalitieprogramma hebben opgenomen. Wij hopen dat het college hier snel werk van gaat maken. In het jaar 2025 gaf de gemeente Haaksbergen namelijk 18 procent van de totale loonsom uit aan externe inhuur. Hoewel dit minder is dan de jaren daarvoor, vinden wij dit nog steeds te hoog. Naast samenwerking op het gebied van externe inhuur, zien wij ook de meerwaarde van samenwerking op het gebied van ICT en informatiemanagement. De ICT is in het verleden al ondergebracht bij de gemeente Hengelo.

Het informatiemanagement doet Haaksbergen tot op heden nog zelfstandig, maar kan mogelijk efficiënter en beter worden uitgevoerd als wij dit samen met een andere gemeente doen. Wij steunen daarom de plannen die wij op pagina 8 lezen, over een verkenning om samen te werken met Hengelo op het gebied van informatiemanagement. Hierbij willen wij wel een kanttekening geven. Het moet in onze 1

ogen altijd mogelijk zijn om in de toekomst te stoppen met een samenwerking, als de samenwerking bijvoorbeeld niet bevalt. Bij samenwerking op het gebied van informatiemanagement is dit lastig. Het is erg complex en kostbaar om het informatiesysteem van samenwerkende gemeenten in de toekomst weer uit elkaar te halen. Is het college van mening dat er rekening mee gehouden moet worden om bij de mogelijke toekomstige samenwerking de mogelijkheid om te ontvlechten open te houden. Uitbreiding capaciteit en kosten latente ontwikkelingen Wij lezen dat de ambtelijke organisatie op meerdere gebieden uitgebreid wordt. Zo moet de formatie voor leerplicht worden uitgebreid om de wettelijke taken uit te kunnen voeren en moet er een beleidsmedewerker jeugd worden aangesteld, voor het uitvoeren van de maatregelingen in de hervormingsagenda jeugd. Hiernaast moet er voor 20 uur per week een coördinator Gezondheid en Preventie komen, voor de uitvoering van landelijke preventietaken. Ook krijgt de gemeente nieuwe wettelijke taken onder Zorg, Veiligheid en inburgering, waar ook budget voor nodig is. Hiermee worden belangrijke en noodzakelijke taken uitgevoerd zoals het tegengaan van mensenhandel en het aanpakken van radicalisering. Wij begrijpen de noodzaak van deze verschillende functies en formatieuitbreidingen.

We zullen daarom deze specifieke investeringen wel steunen, omdat wij zaken als preventie en veiligheid erg belangrijk vinden. Ook hechten wij grote waarde aan een goede coördinatie van de zorg en de jeugdzorg. Wel maken wij ons zorgen over deze ontwikkeling, aangezien dit bij elkaar opgeteld veel geld kost. Een ontwikkeling waar wij wat kritischer over zijn is de formatie-uitbreiding voor inwonersbetrokkenheid. Wij lezen dat er een halve FTE nodig is aan ambtelijke capaciteit voor de inwonersbetrokkenheid. Hiermee wordt onder andere het ‘uitdaagrecht’ uitgewerkt. Het uitdaagrecht, of zoals ze het noemen, het right to challenge, zorgt ervoor dat inwoners en verenigingen de kans krijgen om een publieke taak goedkoper of beter uit te voeren als de gemeente. Zij kunnen zo een taak van de gemeente overnemen. Hoewel wij een voorstander zijn van burgerparticipatie, hebben wij er twijfels bij of dit gaat leiden tot vermindering van de totale gemeentelijke kosten. Het is maar zeer de vraag of het uitdaagrecht zoveel kostenbesparingen oplevert dat het uit kan om hier vele ambtelijke uren in te investeren. Wat ons ook zorgen baart, is dat de financiële tekorten vanaf 2028 verder kunnen oplopen door de verschillende latente ontwikkelingen. Wij lezen dat het college een grote wensenlijst heeft die hoge kosten met zich mee brengen.

Wij moeten als gemeente goed nadenken welke van deze toekomstige ontwikkelingen echt noodzakelijk zijn en welke niet, om zo grotere begrotingstekorten in de toekomst te voorkomen. Lokale belastingen De hoogte van de lokale belastingen is een belangrijp punt voor de VVD. Het valt ons op dat hier geen concrete plannen over staan in de kadernota. Wat de VVD betreft wordt de OZB (onroerendezaakbelasting) niet verder verhoogd dan de jaarlijkse inflatiecorrectie. Het liefst 2

zien wij dat er helemaal geen verhoging komt. In de kadernota lezen wij niets over de ontwikkeling van de OZB. Wat zijn de belastingplannen van het college voor het volgende jaar? Heeft het college de ambitie om de OZB niet verder te verhogen dan de inflatiecorrectie? Economie De VVD vindt het belangrijk dat ondernemers en bedrijven de ruimte krijgen om te groeien. De gemeente moet zich dan ook inzetten om voldoende grond beschikbaar te stellen voor uitbreiding van bedrijventerreinen, en om de regeldruk laag te houden. In de kadernota lezen wij plannen voor het toekomstbestendige centrum van Haaksbergen, het vergroten en variëren van het evenementenaanbod en het vitaal houden van vakantieparken. Deze plannen steunen wij uiteraard. Maar waarom staat er niets concreets over bedrijventerreinen en regeldruk? In het programma economie lezen wij te weinig concrete ambities voor 2027. Er staat slechts een halve pagina aan informatie over het programma economie, waarin geen concrete doelstellingen staan over de uitbreiding van bedrijventerreinen en het verminderen van de regeldruk voor bedrijven.

Heeft het college plannen om de komende jaren bedrijventerreinen uit te breiden? En zo ja, hoeveel hectare bedrijventerreinen wil het college de komende jaren realiseren? Tijdens de afgelopen begrotingsvergadering hebben wij als VVD een motie ingediend om te onderzoeken hoe de regeldruk in Haaksbergen kan worden verlaagd. Dit kan in onze ogen bijvoorbeeld door vergunningsplichten om te zetten in meldplichten. Ook kan gekeken worden naar het versimpelen van vergunningsprocedures. Heeft het college inmiddels concrete mogelijkheden gevonden om de regeldruk voor bedrijven en voor verenigingen te verlagen? Gaat het college hier in 2027 verdere stappen in maken? Zwembad en Onderwijshuisvesting De VVD baalt ervan dat het college heeft zitten treuzelen omtrent de nieuwbouw van een zwembad. Het bestaande zwembad is verouderd en verbruikt een enorme hoeveelheid energie. In 2023 is er al onderzoek gedaan naar mogelijke toekomstscenario’s voor het zwembad. Nu is dit onderzoek in 2026 weer geactualiseerd. Nu lezen wij in de kadernota dat er in 2026 nader onderzoek gedaan wordt naar de ruimtelijke, technische en financiële haalbaarheid van mogelijke scenario’s. Kort samengevat is de gemeente in 2023 begonnen met onderzoek, en is de onderzoeksfase nog steeds niet afgerond.

Wij vinden dat dit te lang duurt, en maken ons zorgen over wanneer er een keuze wordt gemaakt en wanneer er een nieuw zwembad gebouwd wordt. Wanneer voelt het college voldoende comfort om met een alternatief naar voren te komen die doorborduurt op de onderzoeken die we gehad hebben? De nieuwbouw van het Assink Lyceum is een vergelijkbaar dossier. Wij lezen dat het college een richtinggevende keuze wil maken over de nieuwbouw of renovatie van het Assink Lyceum. De VVD vindt dat er na deze keuze snel en concreet stappen moeten worden

3

gemaakt, zodat er snel een schoolgebouw komt. Wat houdt deze richtinggevende keuze in. Verwacht het college dat er kort na deze keuze daadwerkelijk gebouwd kan worden? Woningbouw Op het gebied van woningbouw zijn wij blij dat het college geld van de rijksoverheid heeft binnengehaald. Dit is een onderwerp waar wij als VVD de afgelopen jaren op hebben gehamerd. Het geld van de realisatiestimulans, wat de rijksoverheid aan de gemeente geeft, zorgt ervoor dat er extra personele capaciteit komt om woningbouwplannen te realiseren en te versnellen. Haaksbergen moet hiermee doorgaan. Waar wij minder positief over zijn is de snelheid waarin op dit moment gebouwd wordt, en de doelstellingen die in onze ogen niet gehaald worden. In het jaar 2025 zijn er slechts 2,6 nieuwe woningen gebouwd per 1000 bestaande woningen. Het gemiddelde van referentiegemeenten is 8,6 nieuwe woningen per 1000 bestaande. Ook hebben wij het idee dat de doelstellingen van het college op een negatieve manier veranderen. Op pagina 18 staat dat het de ambitie van de gemeente Haaksbergen is, om in de periode 2024-2034, minimaal 900 woningen te bouwen. In het verleden was de doelstelling om voor 2030, 900 woningen te bouwen. Deze doelstelling is onder andere opgenomen in de structuurvisie.

Heeft het college deze doelstelling nog steeds, of heeft het college de doelstelling om in 2030, 900 woningen te bouwen nu opgeschort? Wat ons betreft moet Haaksbergen vol inzetten op versnelling van woningenbouw, en moeten we de doelstelling van 900 nieuwe woningen in 2030 vasthouden.

4