Besluit verordeningen, nadere regels en beleidsregels maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp

Advies/Besluit

college

Datum vergadering: 27 februari 2024 Portefeuille(houder): Samenleving en Inwonersparticipatie; wethouder P. van Zwanenburg Programma/Paragraaf: 6 Programma Sociaal domein Onderwerp: Verordeningen, nadere regels en beleidsregels maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp Samenvatting besluit Met dit besluit stellen wij de raad voor de verordeningen maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp vast te stellen. Tevens stellen wij de Nadere regels en Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp vast.

Besluit: 1. De raad voor te stellen de Verordening maatschappelijke ondersteuning, waarin onder meer de toegankelijkheid van voorzieningen voor mensen met een beperking wordt geregeld, vast te stellen; 2. De Nadere regels maatschappelijke ondersteuning, waarin onder meer een aantal artikelen uit de verordening wordt uitgewerkt, vast te stellen; 3. De Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning, waarin uitwerking wordt gegeven aan een aantal bevoegdheden uit de verordening en de nadere regels, vast te stellen; 4. De raad voor te stellen de Verordening jeugdhulp, waarin onder meer de toegang tot voorzieningen voor jeugdigen wordt geregeld, vast te stellen; 5. De Nadere regels jeugdhulp, waarin procedureregels op grond van de verordening worden opgenomen, vast te stellen; 6. De Beleidsregels jeugdhulp, waarin onder meer een uitwerking wordt gegeven van de criteria die gelden voor bepaalde jeugdvoorzieningen, vast te stellen. 7. Ten behoeve van bovenstaande dictumpunten, ieder voor zover het zijn bevoegdheden betreft, de bij dit besluit behorende zienswijzenota vast te stellen dan wel aan de raad ter vaststelling voor te stellen.

Openbaar / Niet-openbaar: Maak een keuze Openbaar Aldus besloten Paraaf gemeentesecretaris:

Indien afwijkend besloten:

Besluit en argumenten

Pagina 1 van 6

Inleiding / aanleiding De gemeentelijke regelgeving op het gebied van de maatschappelijke ondersteuning dient geactualiseerd te worden. De Verordening maatschappelijke ondersteuning Haaksbergen en de Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning Haaksbergen zijn op 1 mei 2020 in werking getreden. De Nadere regels maatschappelijke ondersteuning Haaksbergen zijn voor de laatste keer in 2018 aangepast (ingangsdatum 1 januari 2019). De huidige Verordening jeugdhulp Haaksbergen is ingegaan per 1 januari 2020. De Nadere regels jeugdhulp Haaksbergen en de Beleidsregels jeugdhulp Haaksbergen zijn voor de laatste keer in 2018 aangepast (ingangsdatum 1 januari 2019). Inmiddels werkt onze gemeente al ruim 4 jaar met deze verordening en al meer dan 5 jaar met de nadere regels en beleidsregels en is gebleken dat een actualisatie van de verordening, de nadere regels en beleidsregels noodzakelijk is. In twee beleidsateliers is sinds april/mei 2023 gewerkt aan de voorliggende gemeentelijke regelgeving op het gebied van maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp. De regelgeving is onder meer in samenspraak met regisseurs en consulenten van Noaberpoort en de juridisch adviseur opgesteld. De ervaring die de regisseurs en consulenten de afgelopen jaren in het werkveld hebben opgedaan, is in de regelingen verwerkt.

In verband met twee lopende aanbestedingen voor maatschappelijke ondersteuning (begeleiding en dagbesteding) en jeugdhulp verwachten wij dat de gemeentelijke regelgeving in de loop van 2024 nogmaals aangepast moet worden. Beide aanbestedingen worden afgerond in 2024 en vanaf 1 januari 2025 wordt op grond van deze aanbestedingen gewerkt. Een verder uitstel van actualisering van onze regelingen was echter niet wenselijk, omdat deze niet in lijn waren met de van toepassing zijnde wet- en regelgeving, jurisprudentie en de uitvoeringspraktijk. De Participatieraad heeft eerst een voorlopig positief advies en, na ambtelijke beantwoording en reactie op hun vragen en opmerkingen, een positief advies uitgebracht over de gemeentelijke regelgeving. Beide adviezen en de ambtelijke beantwoording en reactie zijn bijgevoegd.

Bestuurlijk / wettelijk kader Rijk: - Algemene wet bestuursrecht - Gemeentewet - Jeugdwet - Uitvoeringsbesluit Wmo 2015 - Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 Gemeente: - Collegebesluit van 2 maart 2021 met betrekking tot Gezamenlijke aanbesteding Wmo hulpmiddelen - Collegebesluit van 23 mei 2023 met betrekking tot Regionale inkoop huishoudelijke ondersteuning 2024 – 2031 - Collegebesluiten van 27 september 2022 met betrekking tot Regionale Europese aanbesteding doelgroepenvervoer en 22 december 2022 met betrekking tot Koersdocument regionale aanbesteding doelgroepenvervoer - Programma 6 Sociaal Domein - Verordening Participatieraad Haaksbergen Argumenten 1.1 tot en met 6.1 Borgen van actuele verordeningen, nadere regels en beleidsregels, die aansluiten bij de van toepassing zijnde wet- en regelgeving, jurisprudentie en de uitvoeringspraktijk Met de voorliggende verordeningen, nadere regels en beleidsregels maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp wordt aangesloten bij de van toepassing zijnde wet- en regelgeving, jurisprudentie en de uitvoeringspraktijk. De huidige verordeningen sloten daar niet (meer) geheel op aan. Een nadere toelichting van de wijzigingen en de keuzes die daarin zijn gemaakt, is te vinden in de was-wordt tabel Pagina 2 van 6

in de bijlage. In de verordening maatschappelijke ondersteuning wordt niet meer gesproken over een cliënt maar staat nu inwoner (met een hulpvraag). 1.2 tot en met 6.2 Er is gewerkt met integrale beleidsateliers, waaraan alle ambtelijke disciplines een bijdrage hebben geleverd Zowel voor de regelingen maatschappelijke ondersteuning als jeugdhulp is gewerkt met integrale beleidsateliers met inbreng van alle betrokken disciplines. Het betreft regisseurs en consulenten vanuit Noaberpoort, kwaliteitsmedewerkers, beleidsmedewerkers en juristen. De ervaring die betrokkenen de afgelopen jaren in het werkveld hebben opgedaan, is in de regelingen verwerkt. 1.3 tot en met 6.3 De wijzigingen leiden over het algemeen tot een verbetering voor onze inwoners De wijzigingen in de regelingen zijn voor het merendeel ingegeven door jurisprudentie en aanpassingen vanuit de uitvoeringspraktijk. Deze wijzigingen leiden over het algemeen tot een verbetering van de regelingen voor onze inwoners. Ook is met de wijzigingen de leesbaarheid van de regelingen, zowel voor inwoners als de uitvoeringspraktijk, verbeterd.

1.4 tot en met 6.4 De wijzigingen in de regelingen leiden niet, of tot een (zeer) beperkte, kostenstijging voor de gemeente Met uitzondering van het tarief voor informele hulp op basis van een persoonsgebondenbudget (hierna: PGB) leiden de wijzigingen in de regelingen niet tot kostenstijgingen voor de gemeente. De verhoging van het tarief voor informele hulp is het gevolg van een rechterlijke uitspraak (jurisprudentie). Bovendien is de verhoging beperkt en betreft het een relatief klein deel van het aantal inwoners dat gebruik maakt van maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp. Het totale financiële effect van deze wijziging blijft daarom naar verwachting beperkt. 1.5 en 4.5

De modelverordeningen van de VNG vormen de basis van de voorliggende verordeningen maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp Bij het actualiseren van de verordeningen maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp hebben wij de modelverordeningen van de VNG als basis genomen. Daar waar deze verordeningen niet toereikend waren, is aangesloten bij de modelverordening van Schulinck of is een aanvulling gemaakt op basis van de meest recente jurisprudentie. 1.6 en 4.6

In de verordeningen maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp wordt voor de bepaling van het pgb-tarief een duidelijk(er) onderscheid gemaakt tussen formele en informele hulp Informele hulp is daarbij alle hulp die geboden wordt door personen uit het sociaal netwerk of door personen die niet beroeps- of bedrijfsmatig maatschappelijke ondersteuning en/of jeugdhulp verlenen. Het maakt in het geval van het sociaal netwerk niet uit of deze personen een zorg-gerelateerd beroep of opleiding hebben, omdat ze in eerste instantie een affectieve relatie hebben met de budgethouder. Onder de huidige verordening ontstond soms verwarring over welk tarief van toepassing is, wanneer iemand uit het sociale netwerk beschikt over een passende opleiding. Uit jurisprudentie volgt dat voor een professional die zorg levert, maar tot het eigen sociale netwerk behoort, het Pgb-tarief voor informele hulp toereikend is, mits dit expliciet in de verordening is opgenomen. Het is derhalve noodzakelijk deze differentiatie op te nemen in de verordening. 1.7 en 4.7

Om goed te voorzien in de overgang van de lopende verordeningen naar de voorliggende verordeningen zijn overgangsbepalingen toegevoegd De overgangsbepalingen houden in dat een cliënt het recht behoudt op een lopende voorziening, die is verstrekt op grond van de Verordening jeugdhulp van 28 november 2018 of de Verordening maatschappelijke ondersteuning van 21 november 2020, totdat een nieuw besluit wordt genomen. Wel is bepaald dat aanvragen die zijn ingediend onder de Verordening jeugdhulp van 28 november 2018 of de Verordening maatschappelijke ondersteuning van 21 november 2020 en waarop nog niet is beslist bij het in werking treden van de Verordening Jeugdhulp of de Verordening maatschappelijke ondersteuning van 27 maart 2024, worden afgehandeld krachtens de Verordening Jeugdhulp of de Verordening maatschappelijke ondersteuning van 27 maart 2024. Van de voorgaande bepalingen kan ten gunste van de inwoner of jeugdige worden afgeweken, bijvoorbeeld omdat de oude verordening gunstiger uitpakt voor de inwoner. Pagina 3 van 6

2.6 en 5.6

De vereiste stappen die de Centrale Raad van Beroep (hierna: CRvB) geformuleerd heeft om van een deugdelijk onderzoek te kunnen spreken, zijn in de Nadere regels maatschappelijke ondersteuning en de Nadere regels jeugdhulp opgenomen Door, voor maatschappelijke ondersteuning, deze 5 stappen expliciet op te nemen in de nadere regels, is een zorgvuldig onderzoek verzekerd, waarbij gekeken wordt naar alle relevante feiten en omstandigheden. Door, voor jeugdhulp, deze 4 stappen, conform het modelbeleid van de VNG, op te nemen in de nadere regels, waarborgen we een zorgvuldig onderzoek, waarbij gekeken wordt naar alle relevante feiten en omstandigheden. 3.6

De criteria voor het bepalen of een voorziening algemeen gebruikelijk is, zijn gewijzigd in lijn met de jurisprudentie De CRvB heeft 4 criteria geformuleerd waarmee gekeken kan worden of een voorziening algemeen gebruikelijk is. Deze criteria vervangen de oude criteria in de beleidsregels maatschappelijke ondersteuning. 3.7 De bepalingen omtrent financiële haalbaarheid zijn verwijderd in lijn met de Wmo 2015 De bepaling omtrent financiële haalbaarheid was niet in lijn met de Wmo 2015 en is daarom uit de beleidsregels maatschappelijke ondersteuning verwijderd. Het inkomen of vermogen mag niet worden meegewogen bij maatschappelijke ondersteuning. De verwachting is dat vanaf 1 januari 2026 het inkomen wel weer een rol gaat spelen, het vorige kabinet heeft zich hier namelijk voor uitgesproken. De precieze invulling hiervan en of het daadwerkelijk gaat komen is nog niet bekend. 3.8 De bepaling over voorzienbaarheid van hulp is gewijzigd in lijn met jurisprudentie Uit jurisprudentie volgt dat afwijzen van een voorziening op basis van voorzienbaarheid vanwege senioriteit niet meer mag. Enkel wanneer er reeds beperkingen aanwezig zijn, kan van een inwoner worden verwacht dat hij hiermee rekening houdt. 3.9

Het nieuwe normenkader voor de maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning is verwerkt in de beleidsregels Naar aanleiding van de meest recente regionale aanbesteding van huishoudelijke ondersteuning wordt, tezamen met andere Twentse gemeenten, gewerkt met het meest recente HHM-normenkader voor het bepalen van hoeveel tijd voor professionele hulp nodig is. Het HHM-normenkader helpt ons nog beter op maat te indiceren hoeveel hulp iemand nodig heeft. 4.9

Om de kwaliteit van jeugdhulp bij een pgb voor informele hulp te waarborgen, zijn hierover bepalingen aan de verordening jeugdhulp toegevoegd GGZ is een vorm van jeugdhulp die alleen professionals kunnen bieden. Dit betekent dat de professional objectief en onafhankelijk te werk gaat. Het objectief oordeelsvermogen van iemand uit het sociale netwerk wordt altijd beïnvloed door de persoonlijke band met het jeugdige. Het is bovendien onwenselijk dat iemand uit het sociale netwerk een dubbelrol aanneemt, waarbij zowel de jeugdhulp als het beheer van de pgb door dezelfde persoon worden uitgevoerd. Bij een dubbelrol zal de zorgverlener niet in staat zijn met voldoende afstand en kritisch genoeg de beheerstaken uit te voeren. De uitsluiting van deze dubbelrol is in lijn met jurisprudentie. 6.6 De bepalingen over (boven)gebruikelijke hulp zijn aangepast Van ouders wordt verwacht dat zij vanuit eigen kracht doen wat binnen hun mogelijkheden ligt, waarbij gebruikelijke zorg wordt gezien als een ondergrens. Er wordt niet vanzelfsprekend een individuele voorziening ingezet als ouders meer doen dan het gebruikelijke. Voor bovengebruikelijke zorg geldt dat er alleen een voorziening wordt getroffen voor zover de eigen mogelijkheden en het probleemoplossend vermogen van de jeugdige en de ouder(s) ontoereikend zijn.

Bij het beoordelen of er sprake is van gebruikelijke of bovengebruikelijke zorg wordt gekeken naar vier criteria. De criteria zijn: - leeftijd van de jeugdige; - aard van de zorg; Pagina 4 van 6

- frequentie en duur van de zorg; - duur van de zorghandeling. De nieuwe lijn in de beleidsregels is in lijn met de jurisprudentie over gebruikelijke of bovengebruikelijke hulp. 7.1 De Participatieraad Haaksbergen heeft positief geadviseerd De Participatieraad heeft, op grond van artikel 5 lid 3 van de Verordening Participatieraad, schriftelijk advies uitgebracht. De Participatieraad heeft eerst een voorlopig positief advies en, na ambtelijke beantwoording en reactie op hun vragen en opmerkingen een positief advies uitgebracht over de gemeentelijke regelgeving. Beide adviezen en de ambtelijke beantwoording en reactie zijn bijgevoegd. Het advies van de Participatieraad is voor alle regelingen positief. De participatieraad is zeer te spreken over de wijze waarop zij door de gemeente is meegenomen in het proces om tot advisering van deze stukken te komen. De Participatieraad spreekt verder haar waardering uit voor de ruime mogelijkheid tot het stellen van vragen tijdens de mondelinge ambtelijke toelichting. Naar aanleiding van het advies van de Participatieraad zijn enkele wijzigingen doorgevoerd ten behoeve van de leesbaarheid. Daarnaast zijn ambtelijk ook enkele taalkundige aanpassingen aangebracht.

Naar aanleiding van het advies van de Participatieraad heeft een inhoudelijke aanpassing plaatsgevonden in artikel 15 van de Beleidsregels Wmo waar het aantal kilometers is gewijzigd van 15 - 20 kilometer naar 25 kilometer. Op 15 februari heeft het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport per brief aangegeven dat het niet toegestaan is om beschikkingsvrij te werk gegaan binnen de Jeugdwet. Naar aanleiding hiervan is artikel 5 lid 2 van de voorliggende Verordening Jeugd gewijzigd, waarbij ook bij toegang jeugdhulp via de huisarts, medisch specialist of jeugdarts een beschikking noodzakelijk is. Artikel 5 lid 2 is derhalve niet langer gewijzigd ten opzichte van de Verordening van 28 november 2018. In het advies van de Participatieraad staat met betrekking tot de Nadere regels jeugdhulp het advies kortere termijnen op te nemen met betrekking tot het onderzoek en het verslag van het onderzoek. Dit advies nemen wij niet over. Voor de reden hiervan wordt verwezen naar de bijlage Zienswijzennota. Een deel van het advies ziet op de nadere regelgeving en beleidsregels die worden vastgesteld door het college en een deel op de door de raad vast te stellen verordeningen. Wij stellen de zienswijzennota vast voor zover het de nadere regels en beleidsregels (de bevoegdheid van het college) betreft.

Risico’s 3.1 Het HHM-normenkader (norm huishoudelijke ondersteuning in Twente van HHM) is op het gebied van wasverzorging niet zorgvuldig tot stand gekomen en kan daarom niet zonder meer tot een eindresultaat leiden Op 13 december 2023 heeft de CRvB bevestigd dat het HHM-normenkader voor wat betreft de basismodule bruikbaar is. In dezelfde uitspraak heeft zij geoordeeld dat voor wat betreft de verzorging van was het normenkader niet bruikbaar is. De CRvB stelt dat niet voldoende duidelijk is hoe de normtijden uit dit kader tot stand zijn gekomen. De normen kunnen daarom niet zonder meer een eindresultaat zijn. Er dient in ieder geval beoordeeld te worden of toepassing van het normenkader leidt tot een passende bijdrage in de zin van de Wmo 2015. Als dat niet zo is zal van het normenkader moeten worden afgeweken. Binnen onze gemeente maken wij bijna uitsluitend gebruik van de algemene voorziening was- en strijkservice. De CRvB heeft in het verleden bevestigd dat een algemene voorziening voor was- en strijkservice toegestaan is en dat deze voorliggend mag zijn. De rechter heeft in meerdere gevallen geoordeeld dat de was- en strijkservice van de gemeente Haaksbergen voldoende passend en toereikend is. Slechts in een handjevol gevallen wordt een wasmodule op basis van minuten ingezet.

Bij het inzetten van de was- en strijkservice of een wasmodule op basis van minuten wordt gekeken of de inzet hiervan leidt tot een passende bijdrage in de zin van de Wmo 2015. Als dit niet het geval is, zullen meer minuten worden toegekend. Ondanks dat het HHM-normenkader de basis biedt, moet in ieder geval individueel worden beoordeeld. De kans dat inzet van het HHM-normenkader op het gebied van wasverzorging derhalve leidt tot een niet passende ondersteuning in Haaksbergen, is zeer beperkt. Pagina 5 van 6

Mocht in de komende periode, naar aanleiding van de uitspraak van de CRvB, een wijziging van het normenkader op het gebied van wasverzorging plaatsvinden, dan passen wij hierop de beleidsregels aan. Vervolgproces en uitvoeringsaspecten Dinsdag 27 februari 2024 Behandeling van de verordening en vaststelling van de nadere regels en de beleidsregels door het college na verwerking inspraakreactie Participatieraad. Dinsdag 12 maart 2024 Behandeling van de verordening, nadere regels en de beleidsregels in de Commissie Samenleving Woensdag 27 maart 2024 Vaststelling verordening door raad. Eerste week van april 2024 Inwerkingtreding en plaatsing regelingen maatschappelijke ondersteuning en jeugd op www. overheid.nl en plaatsing in Rond Haaksbergen. De nadere regels en beleidsregels treden in werking door bekendmaking. Wij gaan daartoe uitsluitend over indien en nadat de verordeningen door de gemeenteraad zijn vastgesteld. Mochten de verordeningen niet worden vastgesteld, dan leggen wij u een besluit tot intrekking van de nadere regels en beleidsregels voor.

Bijlagen: - Verordening maatschappelijke ondersteuning - Nadere regels maatschappelijke ondersteuning - Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning - Verordening jeugdhulp - Nadere regels jeugdhulp - Beleidsregels jeugdhulp - Was-wordt-tabel Wijziging verordening maatschappelijke ondersteuning - Was- wordt-tabel Wijziging verordening jeugdhulp - Was- wordt-tabel Wijziging nadere regels maatschappelijke ondersteuning - Was- wordt-tabel Wijziging nadere regels jeugdhulp - Was- wordt-tabel Wijziging beleidsregels maatschappelijke ondersteuning - Was- wordt-tabel Wijziging beleidsregels jeugdhulp - Voorlopig advies van de Participatieraad van 17 januari 2024 - Ambtelijk antwoord/reactie op het voorlopig advies van de Participatieraad van 26 januari 2024 - Advies van de Participatieraad van 2 februari 2024 - Zienswijzenota

Pagina 6 van 6