Besluit startvoorstel bouw tweede bedrijfswoning Oude Boekeloseweg 112

Advies/Besluit

college

Datum vergadering: 18 maart 2025 Portefeuille(houder): Ruimte en Mobiliteit; wethouder drs. J.H. Scholten Programma/Paragraaf: 8 Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Onderwerp: Startvoorstel bouw tweede bedrijfswoning Oude Boekeloseweg 112 Samenvatting besluit We willen in principe en onder voorwaarden medewerking verlenen aan het verzoek tot de bouw van een tweede bedrijfswoning aan de Oude Boekelosweg 112 in Haaksbergen. De initiatiefnemer exploiteert daar een agrarisch bedrijf (varkens- en pluimveehouderij). Het verzoek is beoordeeld op basis van de criteria genoemd in het (tijdelijke) omgevingsplan. Het bedrijf voldoet aan de vereisten voor een tweede bedrijfswoning. De hoeveelheid en complexiteit van de werkzaamheden op het bedrijf en de omvang van het bedrijf vereisen continu aanwezigheid en toezicht door minimaal twee personen/huishoudens. Het bedrijf is economisch gezond en zal naar verwachting de komende tien jaar blijven voortbestaan. De tweede bedrijfswoning past binnen de gemeentelijke ambitie om agrarische bedrijven in het buitengebied te ondersteunen. De woning dient binnen de ruimtelijke en milieutechnische kaders ingepast te worden.

Besluit: 1. In principe medewerking verlenen aan het verzoek van initiatiefnemer een tweede bedrijfswoning te realiseren aan de Oude Boekeloseweg 112, onder de volgende voorwaarden: a. De tweede bedrijfswoning wordt met de meest geëigende ruimtelijke procedure planologisch mogelijk gemaakt; b. Uit milieutechnische onderzoeken dient te blijken dat er tegen de realisatie van een tweede bedrijfswoning geen bezwaren bestaan; c. Uit het vooroverleg met de provincie Overijssel dient te blijken dat de voorgenomen ontwikkeling niet in strijd is met het provinciaal belang; d. Er wordt een overeenkomst gesloten waarin afspraken worden gemaakt over de procedure, inspanningsverplichting en verantwoordelijkheden omtrent nadeelcompensatie; e. Er wordt een KGO investering gedaan, omdat het vlak met de functie “Agrarisch – Agrarisch bedrijf” moet worden vergroot om de tweede bedrijfswoning te kunnen realiseren; f. De tweede bedrijfswoning wordt ingepast conform een nog aan te leveren landschappelijk inpassingsplan; g. Er dient inzichtelijk te worden gemaakt hoe er is geparticipeerd met de omgeving (vormvrij) en wat de resultaten hiervan zijn. 2. De agendacommissie te verzoeken dit startvoorstel te agenderen voor de commissie Ruimte voor het geven van wensen en bedenkingen.

Openbaar / Niet-openbaar: Maak een keuze Openbaar Embargo tot: Kies Datum Personele zaak, niet actief openbaar Niet openbaar/ geheim (onder besluit motiveren) Pagina 1 van 7

Aldus besloten Paraaf gemeentesecretaris:

Indien afwijkend besloten:

Besluit en argumenten

Pagina 2 van 7

Inleiding / aanleiding Initiatiefnemer exploiteert sinds 1 januari 2020 als besloten vennootschap een varkenshouderij met pluimveehouderij aan de Oude Boekeloseweg 112 in Haaksbergen. Het bedrijf is in 1986 begonnen als maatschap. Op 13 juli 2022 heeft ForFarmers namens initiatiefnemer een vooroverlegplan ingediend betreffende de realisatie van een tweede bedrijfswoning op dit adres. Omdat de gemeente ten tijde van het verzoek de vereiste kennis niet in huis had, heeft de gemeente zich ten aan zien van de toetsing van de aanvraag laten adviseren door de Stichting Agrarische Beoordelingscommissie (hierna: AB Commissie). De AB commissie heeft op 8 november 2022 een negatief advies uitgebracht. Volgens de AB Commissie is er geen noodzaak voor de bouw van een tweede bedrijfswoning, omdat het benodigde toezicht vanuit de eerste bedrijfswoning kan plaatsvinden. Op 23 mei 2023 heeft For Farmers de AB Commissie verzocht om een herbeoordeling. Hierbij is gemotiveerd dat er wel degelijk constant toezicht noodzakelijk is in verband met het verzorgen van vee. Dit verzoek heeft niet geleid tot een nieuw / gewijzigd advies van de AB Commissie. Inmiddels zijn we een paar jaren verder en heeft ForFarmers op 15 november 2024 namens de initiatiefnemer verzocht om heroverweging van de eerdere beoordeling op basis van aanvullende informatie.

Bij de gemeente hebben we inmiddels een medewerker plattelandsontwikkeling, accounthouder agrarisch, die beschikt over de vereiste kennis en kunde om een verzoek voor een tweede bedrijfswoning te kunnen beoordelen. Het verzoek is opnieuw beoordeeld en er is een bezoek aan het bedrijf gebracht door de beleidsmedewerkers wonen en de medewerker plattelandsontwikkeling, accounthouder agrarisch van de gemeente. Momenteel is de situatie aan de Oude Boekeloseweg 112 in Haaksbergen als volgt: • het bedrijf omvat een varkenshouderij en pluimveehouderij. De varkenshouderij kent zowel zeugen (ca. 1.000 fokzeugen) als vleesvarkens (3.200 vleesvarkens). Er zijn 34.000 vleeskuikens aanwezig. Met deze veebezetting is het bedrijf (één van) de grootste binnen de gemeente. • Het betreft intensieve veehouderij. Het totale grondoppervlakte is 3,5 hectare. • De hoofdlocatie van het bedrijf is aan de Oude Boekeloseweg 112. Daarnaast is een deel van het bedrijf (vleesvarkens) gelegen in Vragender en wordt dit hoofdzakelijk gerund door de dochter. • Het gezin bestaat uit vader, moeder, zoon en dochter, allen werkzaam binnen het bedrijf (vader en zoon voltijd, moeder en dochter deeltijd). Vader, moeder en zoon wonen in dezelfde woning op het erf. Dochter woont elders. • Verder werken er 2 fulltime medewerkers en 5 parttime medewerkers. • De bedrijfsomvang is 545,3 NGE.

Op basis van deze laatste beoordeling kijken we of er alsnog in principe medewerking kan worden verleend aan een tweede bedrijfswoning. Bestuurlijk / wettelijk kader Rijk • Omgevingswet artikel 2.4. (omgevingsplan) • Algemene wet bestuursrecht (Awb afdeling 3.4) Provincie Overijssel • Omgevingsvisie Overijssel 2017 • Omgevingsverordening Overijssel 2024 • Handreiking Kwaliteitsimpuls agro en food Gemeente Haaksbergen • Tijdelijk Omgevingsplan, onderdeel ‘Buitengebied Haaksbergen, partiële herziening verzamelplan 1’ vastgesteld op 12 juli 2021 • Regionale spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied van Zuidwest-Twente • Gevallen voor adviesrecht en gevallen van verplichte participatie bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten • KGO Balansmodel Pagina 3 van 7

Argumenten 1.1 De tweede bedrijfswoning aan de Oude Boekeloseweg 112, past binnen de voorwaarden zoals genoemd in artikel 4.4 onder f van het ‘Tijdelijke Omgevingsplan, onderdeel ‘Bestemmingsplan Buitengebied Haaksbergen, partiële herziening verzamelplan 1’ Artikel 4.4 onder f van het ‘Tijdelijke Omgevingsplan, onderdeel ‘Bestemmingsplan Buitengebied Haaksbergen, partiële herziening verzamelplan 1’ bepaalt dat een vergunning voor een tweede bedrijfswoning kan worden verleend onder de voorwaarden dat: 1. een tweede bedrijfswoning nodig moet zijn in verband met: a. constant toezicht en verzorging van vee; b. toezicht en onderhoud van apparatuur ter preventie van calamiteiten; en/of c. onregelmatige werktijden, bereikbaarheid en organisatorische efficiency; 2. de omvang van het bedrijf zodanig moet zijn dat sprake is van een volwaardig tweepersoonsbedrijf (wat overeenkomt met een bedrijfsomvang van tenminste 120 nge), waarvan sprake is als het volledige werkgelegenheid en (binnen afzienbare tijd) een aanvaardbaar inkomen biedt aan tenminste twee arbeidskrachten; 3.

aannemelijk moet zijn gemaakt dat het bedrijf de komende tien jaar als volwaardig tweepersoonsbedrijf blijft bestaan, waarbij wordt gekeken naar de bedrijfsopzet, het uitgezette pad voor bedrijfsovername, de gebouwen en stalcapaciteit, productierechten en leeftijd, opleiding en ervaring van beide arbeidskrachten; wat dient te blijken uit een ondernemersplan dat is opgesteld door een agrarische adviesinstantie; 4. de tweede bedrijfswoning een duidelijke ruimtelijke relatie moet hebben met het agrarische bedrijf, waarvan geen sprake is bij een afstand van meer dan 25 m tussen de tweede bedrijfswoning en een bedrijfsgebouw, tenzij overige bebouwing of beplanting dit onmogelijk maakt; 5. op geen van de gevels van de woning, bij voltooiing, de geluidsbelasting vanwege een weg of spoorweg de ter plaatse toegestane grenswaarde krachtens de Wet geluidhinder overschrijdt; 6. op het perceel niet eerder vergunning is verleend voor een tweede bedrijfswoning; Ad 1. Uit het advies van de medewerker plattelandsontwikkeling, accounthouder agrarisch, zoals openomen in de bijlage, blijkt dat er continu toezicht nodig is. De toezicht is voornamelijk nodig bij de geboorte en kraamzorg bij de fokzeugen. Hierbij is ook toezicht nodig op de apparatuur. Bij calamiteiten, storingen en meldingen moet er iemand komen om actie te ondernemen en adequaat te reageren.

Ook in verband met mogelijke storingen in de klimaatsystemen bij de pluimveehouderij is continu toezicht nodig. De hoeveelheid meldingen en storingen maakt dat niet in redelijkheid gevraagd kan worden van een werknemer of familielid telkens vanuit een locatie elders in de eigen woonplaats aan te komen rijden. Ad 2. Het vereiste van een volwaardig tweepersoonsbedrijf (met een bedrijfsomvang van ten minste 120 NGE) staat niet ter discussie. Het bedrijf heeft een volwaardig pluimveebedrijf en een volwaardige varkenshouderij. Met in totaal 545,3 NGE beslaat de omvang van het bedrijf in feite twee (grote) reguliere bedrijven. Bovendien werken er 2 fulltime medewerkers en medewerkers die op afroep als zzp-er ingezet worden om de arbeidspieken elke week op te kunnen vangen. Ad 3. Dat het bedrijf nog, ten minste, 10 jaar door kan is voldoende aannemelijk. Het bedrijf van de initiatiefnemer is een van de meest innovatieve en grootste agrarische bedrijven in de gemeente. Uit de verschillende bezoeken en het aangeleverde blijkt dat de familie voornemens is het bedrijf voor minstens 10 jaar duurzaam voort te zetten. Het bedrijf is volop in beweging en acteert op de wettelijke en maatschappelijke eisen, die tegenwoordig en in de toekomst aan (intensieve) veehouderijen worden gesteld.

Pagina 4 van 7

Ad 4. De tweede bedrijfswoning is gepland op 15 tot 30 meter van het bedrijf. Het is niet mogelijk de tweede bedrijfswoning binnen het bestaande bouwvlak te realiseren, omdat het bouwvlak vol is. Er is geen ruimte meer over. Ruimtelijk gezien is de voorgestelde locatie, mits goed ingepast, aanvaardbaar. Ad 5. Er bestaat geen mogelijkheid om aan de noordzijde van het bedrijf een tweede bedrijfswoning te bouwen gezien de ligging ten opzichte van de nieuwe N18 en de afstanden in verband met het wegverkeerslawaai. Daarom wordt gekozen voor het realiseren van een tweede bedrijfswoning aan de zuidzijde, waardoor op geen van de gevels sprake is van een overschrijding van de toegestane geluidsbelasting. Ad 6. Er is bij ons niet bekend dat er ooit eerder een vergunning is verleend voor een tweede bedrijfswoning op de locatie van de Oude Boekeloseweg 112 1.2

De voorgenomen ontwikkeling past in de ambitie van de gemeente Haaksbergen om een plattelandsgemeente te zijn. De gemeente Haaksbergen heeft in verschillende visies en beleidsstukken, waaronder recent in de ‘Regionale spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied van Zuidwest-Twente’, de ambitie uitgesproken een plattelandsgemeente te willen zijn, met ruimte voor de agrariër en sterke economische dragers in het buitengebied. De wens voor een tweede bedrijfswoning past in deze ambitie. Het stelt de initiatiefnemer in staat het bedrijf de komende jaren goed voort te zetten. 1.3

Met het uitvoeren van een milieutechnisch onderzoek moet worden aangetoond dat de voorgenomen ontwikkeling geen consequenties heeft op of ondervindt van milieukundige aspecten. Uit milieutechnisch onderzoek moet blijken dat er geen bezwaren zijn tegen deze ontwikkeling. Voor de te volgen ruimtelijke procedure zullen verschillende onderzoeken uitgevoerd worden, die moeten aantonen dat de ontwikkeling milieutechnisch aanvaardbaard is. De tweede bedrijfswoning zorgt niet voor ruimtelijke belemmeringen voor omliggende bedrijven of woningen en ondervindt zelf ook geen hinder van andere agrarische bedrijven in de omgeving. Het dichtstbijzijnde agrarische bedrijf is op 200 meter van de locatie voor de beoogde tweede bedrijfswoning. 1.4

Doordat de nieuw te realiseren tweede bedrijfswoning niet binnen het bestaande bouwvlak gerealiseerd kan worden, is er sprake van extra verstening van het buitengebied. De bestaande functie en bouwvlak voor het agrarische bedrijf aan de Oude Boekeloseweg 112 is vrijwel volledig volgebouwd. Aan de noordzijde is nog ruimte voor een extra woning. Deze locatie is echter op korte afstand van de N18 gelegen, waardoor woningbouw op deze locatie vanuit het aspect geluid niet mogelijk is. Verder is er binnen het bouwvlak vrijwel geen ruimte. Om de woning mogelijk te kunnen maken is een vergroting van het functievlak en bouwvlak noodzakelijk. De bedrijfswoning maakt onderdeel uit van het agrarische bedrijf. De functie ‘Agrarisch – Agrarisch bedrijf’ moet daarom vergroot worden. Met de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving (KGO) wordt beleidsruimte geboden voor ontwikkelingen in de groene ruimte. Het uitgangspunt is dat er een balans wordt gevonden tussen de ontwikkelruimte en kwaliteitsinvesteringen, waarbij het buitengebied gebaat is. De balans in de voorgenomen ontwikkeling dient gevonden te worden door een investering in de ruimtelijke kwaliteit. De tweede bedrijfswoning moet landschappelijk worden in gepast. Hiervoor wordt een erfinrichtingsplan vereist. Doordat er buiten het bestaande bouwvlak wordt gebouwd, is een extra inspanning boven de basisinspanning vereist.

De hoogte van de extra inspanning wordt voorafgaand aan de planologische procedure bepaald. Ook is er sprake van extra verharding, waardoor er rekening gehouden dient te worden met de waterhuishouding op het perceel. In de regionale spelregels worden voor bestaande agrarische bedrijven in het buitengebied de mogelijkheden omschreven om door te ontwikkelen. We willen ruimte (blijven) bieden voor Pagina 5 van 7

doorontwikkeling van agrarische bedrijven. Iedere ontwikkeling dient in balans te zijn met de omgeving (ruimtelijke kwaliteit) met aandacht voor duurzaamheid, op basis van de provinciale beleidsnotitie Kwaliteitsimpuls agro en food. In deze Handreiking Kwaliteitsimpuls agro en food van de provincie Overijssel is het bedrijf van initiatiefnemer opgenomen als inspirerend voorbeeldbedrijf. Het bedrijf heeft veel aandacht voor duurzaamheid en dierwelzijn. Het vergroten van het bedrijf met een tweede bedrijfswoning voor de optimalisatie van de bedrijfsprocessen sluit aan op deze kwaliteitsimpuls. 1.5.

Met de meest geëigende ruimtelijke procedure wordt de voorgenomen ontwikkeling mogelijk gemaakt. In het Tijdelijke Omgevingsplan onderdeel bestemmingsplan ‘Buitengebied Haaksbergen, partiële herziening verzamelplan 1’, heeft het perceel de bestemming ‘Agrarisch – Agrarisch bedrijf’, met de bouwaanduiding ‘specifieke vorm van agrarisch – Oude Boekeloseweg 112’. De voorgenomen ontwikkeling is voorzien op gronden met de bestemming ‘Agrarisch met waarden – Landschap’. Omdat de tweede bedrijfswoning is beoogd buiten het bestaande bouwvlak, dient een TAM-IMRO procedure of wijziging omgevingsplan te worden gevolgd. Ten tijde van het sluiten van de anterieure overeenkomst is duidelijk welke ruimtelijke procedure het meest geëigend is. 1.6.

Door het sluiten van een overeenkomst op grond van artikel 13.13 van de Omgevingswet met de initiatiefnemer, zijn de afspraken omtrent nadeelcompensatie vastgelegd. Door het sluiten van een overeenkomst op grond van artikel 13.13 van de Omgevingswet wordt de initiatiefnemer verantwoordelijk voor alle financiële kaders omtrent nadeelcompensatie en de daadwerkelijke investeringskosten van de beoogde ontwikkeling. Mocht de ontwikkeling mogelijk worden gemaakt door middel van een aanpassing van het Omgevingsplan of TAM-IMRO procedure, dient er een anterieure overeenkomst te worden gesloten. 1.7

Wij achten het belang van verstening in dit geval ondergeschikt aan het bedrijfsbelang van een duurzame continuering van een agrarisch bedrijf van deze omvang. Zowel op gemeentelijk als provinciaal niveau is men terughoudend met het toestaan van tweede bedrijfswoningen. Dit blijkt ook uit jurisprudentie, zoals een uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State van 22 juli 2020 (nr. 201907198/1/R4). Reden voor de terughoudendheid is verstening van het buitengebied en de motivering van de noodzaak voor een tweede bedrijfswoning. Inwoning is een mogelijkheid die ook kan worden aangewend om te voorzien in de behoeftes en wensen die spelen op het agrarisch erf. Ook dan kan een rustende agrariër op het bedrijf blijven wonen. Eventuele uitbreiding van de huidige woning en daaropvolgend een inwoonsituatie is, gezien de huidige erfopstelling en aanwezige bebouwing, geen optie op onderhavig erf. Dit is conform de werkwijze ‘behandeling van verzoeken van initiatiefnemers voor een partiële herziening van het bestemmingsplan’. Op 23 september 2015 heeft de gemeenteraad de werkwijze ‘behandeling van verzoeken van initiatiefnemers voor een herziening van het bestemmingsplan’ vastgesteld. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Sindsdien is er geen sprake meer van partiële herzieningen, maar van aanpassingen van het Omgevingsplan.

Voor deze ontwikkeling is een omgevingsvergunning voor een BOPA, TAM-IMRO-procedure of aanpassing van het Omgevingsplan nodig. Het aanpassen van het Omgevingsplan is een bevoegdheid van de gemeenteraad, net als bij toenmalige herzieningen van het bestemmingsplan. Bij een omgevingsvergunning voor een BOPA geldt dat de raad een adviesbevoegdheid heeft in geval van de toevoeging van 1 woning in het buitengebied. Omdat het hier om een raadsbevoegdheid gaat, hanteren wij dezelfde werkwijze als bij oorspronkelijke bestemmingsplanprocedures. Conform deze werkwijze wordt ons besluit aan de Commissie Ruimte aangeboden. Deze wordt op deze manier vroegtijdig betrokken en blijft op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen in de gemeente. Het is voor ons, maar zeker ook voor de initiatiefnemers, goed te weten of de Commissie Ruimte zich kan vinden in de ruimtelijke kaders van het voorgenomen besluit. 2.1

Risico’s Er zijn geen aanvullende risico’s.

Pagina 6 van 7

Vervolgproces en uitvoeringsaspecten Initiatiefnemer wordt geïnformeerd over de uitkomsten van dit principebesluit. Op basis hiervan kan initiatiefnemer starten met de procedure. Er wordt een overeenkomst opgesteld om deze ontwikkeling mogelijk te maken. Wanneer de overeenkomst is ondertekend kan de ruimtelijke procedure worden opgestart. Doordat er sprake is van de toevoeging van een bedrijfswoning in het buitengebied is participatie verplicht.

Bijlagen: 1. Verzoek tweede bedrijfswoning juli 2022 en aanvulling Verzoek tweede bedrijfswoning juli 2022 en aanvulling (GEANONIMISEERD) 2. Brief en Advies AB Commissie november 2022 Brief en Advies AB Commissie november 2022 (GEANONIMISEERD) 3. Hernieuwd verzoek november 2024 Hernieuwd verzoek november 2024 (GEANONIMISEERD) 4. Overzicht Meldingen 2023 en 2024 5. Advies medewerker plattelandsontwikkeling februari 2025 Advies medewerker plattelandsontwikkeling februari 2025 (GEANONIMISEERD)

Pagina 7 van 7