Besluit principebesluit Landgoed Waarrecht

Advies/Besluit

college

Datum vergadering: 11 mei 2026 Portefeuille(houder): Ruimte en Mobiliteit; wethouder J.H. (Jan-Herman) Scholten Programma/Paragraaf: 8 Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Onderwerp: Principeverzoek Landgoed Waarrecht Samenvatting besluit Wij besluiten onder voorwaarden medewerking te verlenen aan het verzoek van de initiatiefnemer met betrekking tot de ontwikkelingen op Landgoed Waarrecht. Het gaat om de volgende onderdelen: • Extensivering van 11,2 hectare landbouwgrond naar nieuwe natuur. De nieuwe natuur levert een bijdrage aan het herstel van de hydrologie voor betere waterretentie, klimaatadaptatie en een bijdrage aan de provinciale vernattingsopgave. • Realiseren van een landhuis ter compensatie voor het realiseren van minimaal 10 hectare nieuwe natuur. • Realiseren van een viertal bed & breakfast kamers in de bestaande beheerderswoning. • Verplaatsen van de bestaande recreatiewoning (met dezelfde uitstraling en inhoud) naar een locatie buiten de geluidscontour van de beoogde windmolens. • Realiseren van een drietal beheergebouwen van in totaal 750 m² (werkschuur en twee houtschuren) ten behoeve van natuurbeheer en houtverwerking. Met een wijziging van het Omgevingsplan (STOP-TPOD) ‘Buitengebied Haaksbergen, partiële herziening veegplan 1’ wordt de ontwikkeling planologisch mogelijk gemaakt.

Besluit: 1. In principe medewerking te verlenen aan het verzoek van de initiatiefnemers van Landgoed Waarrecht tot: - het realiseren van circa 11,2 hectare nieuwe natuur en het herstel van de hydrologie binnen het landgoed; - het realiseren van een nieuw landhuis van ten minste 1.000 m³; - het mogelijk maken van een viertal bed & breakfast kamers in de bestaande beheerderswoning; - het verplaatsen van de bestaande recreatiewoning naar een locatie elders binnen het landgoed; - het realiseren van een drietal beheergebouwen (een werkschuur en twee houtschuren) van gezamenlijk 750 m². 2. Aan de medewerking het volgende voorbehoud verbinden: - het Omgevingsplan gemeente Haaksbergen wordt gewijzigd middels een STOP-TPOD procedure, waarin de voorgenomen ontwikkeling planologisch mogelijk gemaakt wordt; - het plan wordt ingepast conform een nog aan te leveren ruimtelijk kwaliteitsplan; - uit milieutechnische onderzoeken dient te blijken dat er tegen deze ontwikkeling geen bezwaren bestaan; - met de beoogde ontwikkeling moet voldaan worden aan de regelgeving omtrent spuitzonering van gewasbeschermingsmiddelen; - uit het vooroverleg met de provincie Overijssel blijkt dat de voorgenomen ontwikkeling niet in strijd is met het provinciaal belang; - er wordt een anterieure overeenkomst gesloten, waarin afspraken worden gemaakt over de wijziging van het Omgevingsplan, inspanningsverplichting

en verantwoordelijkheden omtrent nadeelcompensatie en investeringskosten, alsmede de overdracht van de contractpositie. Pagina 1 van 6

3. De agendacommissie te verzoeken het startvoorstel te agenderen voor de Commissie Ruimte voor het geven van wensen en bedenkingen.

Aldus besloten Paraaf gemeentesecretaris:

M. (Marcel) Broekhuis

Indien afwijkend besloten: Besluit: Argumenten:

Pagina 2 van 6

Inleiding / aanleiding De eigenaren van landgoed Het Waarrecht hebben een principeverzoek ingediend bij de gemeente Haaksbergen. Landgoed Waarrecht, dat al 190 jaar wordt beheerd door dezelfde familie, ontwikkelt zich voortdurend. Waar het rond 1850 uit heide en veen bestond en halverwege de 20e eeuw vooral bos- en landbouw kende, ligt de nadruk sinds 2000 steeds meer op natuurbeheer en recreatie. Binnen en rond het landgoed spelen diverse ontwikkelingen, die van invloed zijn op de toekomstbestendigheid van het gebied. Het gaat onder andere om het verbeteren van de waterhuishouding in het gebied, het verbeteren van de verbinding tussen de Natura 2000-gebieden Buurserzand en Witte Veen en het realiseren van windmolens aan de Oude Buurserdijk. Onder andere op basis van de ontwikkelingen is door Landgoed Het Waarrecht een toekomstvisie opgesteld. Concreet bestaat de toekomstvisie uit de volgende vijf onderdelen, te weten: 1: Realiseren van bed & breakfast kamers in de bestaande beheerderswoning; 2: Bouw van een werkschuur en twee houtschuren; 3: Verplaatsen recreatiewoning; 4: Realiseren van nieuwe natuur en het verbeteren van de hydrologie; 5: Realiseren van een landhuis. Initiatiefnemer wenst circa 11,2 hectare landbouwgrond om te vormen naar nieuwe natuur. Ter compensatie wenst initiatiefnemer een landhuis te realiseren van minimaal 1.000 m³ met 250 m² aan bijgebouwen.

Daarnaast heeft initiatiefnemer de wens in de bestaande beheerderswoning een viertal bed & breakfast kamers te realiseren en een bestaande recreatiewoning te verplaatsen. Tot slot is de wens een nieuwe werkschuur en een tweetal houtschuren van elk 250 m² te realiseren. De schuren worden gebruikt voor het stallen van materieel en apparatuur en het stallen en drogen van hout. In onderstaande afbeelding is een eerste opzet van de gehele situatie weergegeven.

Afbeelding 1: beoogde plannen landgoed Waarrecht (bron: initiatiefnemer)

Pagina 3 van 6

Om de gehele ontwikkeling mogelijk te maken dient er een ruimtelijke procedure te worden doorlopen. In voorliggend geval zal dit een wijziging van het omgevingsplan (STOP-TPOD) zijn. Bestuurlijk / wettelijk kader Rijk Algemene wet bestuursrecht (afdeling 3.4) Omgevingswet (artikel 2.4) Provincie Overijssel Omgevingsverordening Overijssel Omgevingsvisie Overijssel Gemeente Haaksbergen Omgevingsplan Haaksbergen Tijdelijk Omgevingsplan, onderdeel ‘Buitengebied Haaksbergen, partiële herziening veegplan 1’ Regionale spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied van Zuidwest-Twente Argumenten 1.1 De voorgenomen ontwikkeling past binnen de Omgevingsvisie en de regeling Nieuwe landgoederen, welke onderdeel is van de Regionale spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied van Zuidwest-Twente Ter compensatie van de omvorming van de circa 11,2 hectare landbouwgrond naar nieuwe natuur, wordt gebruik gemaakt van de ‘Landgoederen regeling’ zoals benoemd in paragraaf 5 van de Regionale spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied van Zuidwest-Twente. Deze regeling biedt de mogelijkheid een landhuis van minimaal 1.000 m³ te realiseren met 250 m² aan bijgebouwen in ruil voor de inbreng van ten minste 10 hectare grond, waarvan 30% omgevormd moet worden naar nieuwe natuur.

In voorliggend geval is er sprake van een bestaand landgoed van circa 82 hectare. Met het beoogde plan wordt wel ruim 11,2 hectare ingebracht voor nieuwe natuur. Daarmee wordt ruimschoots voldaan aan de 30% die normaal gesproken aangehouden wordt. Ook wordt de komende jaren meer geïnvesteerd in het verbeteren en aanleggen van nieuwe paden en recreatieve routes. Tevens wordt met de voorgenomen ontwikkeling een drietal bouwwerken gerealiseerd ten behoeve van het bos- en natuuronderhoud. Het gaat om een werkschuur (250 m²) en twee houtschuren (ieder 250 m²). Binnen het bestemmingsplan ‘Buitengebied Haaksbergen, partiële herziening veegplan’, dat een onderdeel vormt van het Omgevingsplan, is er een mogelijkheid om met een omgevingsvergunning gebouwen te realiseren voor bos- en natuuronderhoud. Bij een onderhouds- en/of beheergebied van ten minste 35 ha mag gezamenlijk 400 m² aan gebouwen worden gerealiseerd. In voorliggend geval bedraagt het gehele landgoed circa 82 ha. Dit is ruim twee keer zo groot. De werkschuur wordt gebruikt voor het bewerken van hout, het onderhouden van het materieel dat gebruikt wordt voor het onderhoud van het landgoed en het droog en veilig stallen van apparatuur. Eén houtschuur is beoogd aan de noordkant van het landgoed en de andere aan de zuidkant van het landgoed.

De houtschuren zijn noodzakelijk voor het stallen en drogen van gezaagd hout uit de circa 60 hectare productie bossen op het landgoed. Gezien het toenemende risico van bos- en natuurbranden, zal de opslag van hout over twee schuren worden verdeeld. Hiermee kunnen de gevolgen van een eventuele brand worden beperkt en draagt dit ook bij aan het minimaliseren van transportafstanden binnen het landgoed. Meer bebouwing (in totaal 750 m²) voor bos- en natuuronderhoud binnen Landgoed Het Waarrecht is daarmee goed te motiveren en voorliggend initiatief voldoet, op basis van maatwerk, aan de Regionale spelregels. 1.2

De ontwikkeling zorgt voor een verdere versterking van het landgoed en haar omgeving en draagt bij aan het toeristisch-recreatief product van Haaksbergen De beoogde ontwikkeling draagt bij aan de economische vitaliteit van het landgoed. Er worden nieuwe mogelijkheden geboden voor recreatie en een bestaande recreatiewoning wordt vervangen. Ook worden er een drietal bouwwerken gerealiseerd ten behoeve van het bos- en natuuronderhoud van het landgoed. Tot slot wordt er een nieuw landhuis opgericht. Op deze manier worden inkomsten Pagina 4 van 6

gegenereerd zodat het landgoed onder andere opengesteld kan blijven voor recreanten, toeristen en andere bezoekers. De beheerderswoning is in 2000 gerealiseerd, waarbij enkel constructiehout uit het landgoed is gebruikt en waarbij de woning is voorzien van een groen dak. Het plan is in deze beheerderswoning een viertal bed & breakfast kamers te realiseren. Hiervoor is geen uitbreiding van de beheerderswoning noodzakelijk. 1.3

De bestaande recreatiewoning wordt, vanwege de beoogde windmolens, verplaatst naar elders op het landgoed Sinds 1917 staat er een recreatiewoning met 5 bedden op het landgoed. De recreatiewoning is volledig ‘off-grid’ met een eigen watervoorziening en een apart toilethuisje. De recreatiewoning wordt geboekt door mensen die op zoek zijn naar rust en helemaal willen opgaan in de natuur. In de directe omgeving van de recreatiewoning zijn windmolens beoogd. Vooruitlopend op de mogelijke realisatie van het windpark Oude Buurserdijk, is het de intentie de recreatiewoning af te breken op de bestaande Natuur Netwerk Nederland (NNN) locatie en op een grotere afstand van het windpark, nieuw op te bouwen. De beoogde nieuwe locatie is een landbouwperceel aan de zuidzijde, niet zijnde NNN, voor welke de intentie is deze te extensiveren en om te vormen naar natuur. De exacte locatie van de recreatiewoning wordt te zijner tijd opgenomen in het ruimtelijk kwaliteitsplan. De nieuw te bouwen recreatiewoning wordt teruggebouwd in dezelfde stijl als de bestaande recreatiewoning en hetzelfde volume. Daarmee wordt weer voldaan aan de kwalitatieve eisen voor recreatief verblijf en wordt er een bijdrage geleverd aan het toeristisch-recreatief product van Haaksbergen. Na de bouw van de nieuwe recreatiewoning, zal de oude recreatiewoning worden verwijderd en wordt de grond ingericht voor heideherstel.

Er vindt geen verdere verstening van het buitengebied plaats. 1.4

De ontwikkeling draagt bij aan de verbinding tussen twee Natura 2000-gebieden en de opgaven voor deze Natura 2000-gebieden Landgoed Het Waarrecht ligt in de verbindingszone van de twee Natura 2000-gebieden Buurserzand en Witte Veen. Met het beoogde plan wordt er circa 11,2 hectare landbouwgrond omgevormd naar natuur. Omdat de verbindingszone tussen Buurserzand en Witte Veen gebaat is bij openheid voor de uitwisseling van onder andere insecten en reptielen, zal de inrichting een combinatie worden van open landschapstypen (kruidenrijk grasland, heide en heide akkers) en opgaand bos. Met de beoogde inrichting van de nieuwe natuur kan ook een bijdrage worden geleverd aan de vernattingsopgave vanuit de provincie Overijssel, die momenteel speelt rondom deze twee Natura 2000-gebieden. 2.1 Met een wijziging van het Omgevingsplan wordt de boogde ontwikkeling mogelijk gemaakt Om de gewenste ontwikkeling mogelijk te maken dient het Omgevingsplan gewijzigd te worden door middel van een STOP-TPOD procedure. Door het Omgevingsplan te wijzigen, kunnen nieuwe ruimtelijke mogelijkheden planologisch geborgd worden. 2.2 Er wordt een ruimtelijk kwaliteitsplan opgesteld voor de projectlocatie Onderdeel van de Omgevingsplanwijziging is een ruimtelijk kwaliteitsplan.

Hierin moet de stedenbouwkundige opzet van de te realiseren bebouwing inzichtelijk worden gemaakt en hoe deze op een verantwoordelijke en landschappelijke manier wordt ingepast. Ook moet in dit ruimtelijk kwaliteitsplan inzichtelijk worden gemaakt waar en hoe de nieuwe natuur wordt ingericht. 2.3

Met het uitvoeren van milieutechnisch onderzoek moet worden aangetoond dat de voorgenomen ontwikkeling geen consequenties heeft op of ondervindt van milieukundige aspecten Uit milieutechnisch onderzoek moet blijken dat er geen bezwaren zijn tegen het planologisch mogelijk maken van de ontwikkeling. Bij de aanvraag om het omgevingsplan te wijzigen, zullen alle benodigde milieuonderzoeken moeten worden aangeleverd. 2.4

De beoogde ontwikkeling moet voldoen aan de regelgeving met betrekking tot spuitzonering van gewasbeschermingsmiddelen Met de beoogde ontwikkeling worden enkele nieuwe gevoelige functies toegevoegd of verplaatst. Voor deze functies is de regelgeving met betrekking tot spuitzonering van gewasbeschermingsmiddelen op Pagina 5 van 6

agrarische percelen van toepassing. Hiervoor wordt een richtafstand van 50 meter rondom de desbetreffende gevoelige functies aangehouden. Binnen deze 50 meter wordt een spuitvrije zone opgenomen, waarbinnen geen gewasbeschermingsmiddelen gebruikt mogen worden. 2.5

Uit het vooroverleg met de provincie Overijssel blijkt dat de voorgenomen ontwikkeling niet in strijd is met het provinciale belang Door de voorkantsamenwerking kan de provincie tijdig duidelijk maken op welke wijze volgens haar rekening moet worden gehouden met het provinciale belang. Het overleg tussen de gemeente en de provincie vindt plaats via een vooroverleg. Uit het advies van de provincie blijkt dat er geen bezwaren zijn tegen de voorgenomen ontwikkeling. 2.6

Door het sluiten van een anterieure overeenkomst met de initiatiefnemer, zijn de afspraken omtrent nadeelcompensatie en investeringskosten vastgelegd Op grond van artikel 13.13 van de Omgevingswet kan de gemeente met de initiatiefnemer een overeenkomst aangaan over het kostenverhaal. Door het sluiten van een anterieure overeenkomst wordt de initiatiefnemer verantwoordelijk voor alle financiële kaders omtrent nadeelcompensatie en de daadwerkelijke investeringskosten van de beoogde ontwikkeling 3.1 De agendacommissie bepaalt welke voorstellen in de commissie Ruimte behandeld worden Op 23 september 2015 is de “Werkwijze behandeling van verzoeken van initiatiefnemers voor een herziening van het bestemmingsplan" vastgesteld. Hierin is opgenomen dat startvoorstellen met betrekking tot verzoeken van herzieningen van het bestemmingsplan voorgelegd worden aan de commissie Ruimte. Alle bestemmingsplannen zijn per 1 januari 2024 opgegaan in één tijdelijk Omgevingsplan. Conform de werkwijze wordt de aanpassing van het tijdelijk Omgevingsplan voorgelegd aan de commissie Ruimte voor wensen en bedenkingen. Risico’s Door het sluiten van een anterieure overeenkomst tussen de initiatiefnemer en de gemeente Haaksbergen, worden risico’s voor de gemeente Haaksbergen uitgesloten.

Vervolgproces en uitvoeringsaspecten Bij een positief besluit kan een overeenkomst tussen de initiatiefnemers en de gemeente Haaksbergen worden gesloten over deze ontwikkeling. Wanneer deze overeenkomst door alle partijen is ondertekend, kunnen de procedures worden opgestart. Wanneer de procedure is doorlopen, kan de initiatiefnemer de benodigde omgevingsvergunning aanvragen.

Bijlagen: 1. Principeverzoek Landgoed Waarrecht – Haaksbergen van december 2025 (GEANONIMISEERD) 2. Landgoed Waarrecht Principeverzoek Omvorming van 19 februari 2026 (GEANONIMISEERD) 3. Advies provincie Overijssel van 2 april (GEANONIMISEERD)

Pagina 6 van 6