Besluit begroting 2024 en meerjarenperspectief 2025-2027

Advies/Besluit

college

Datum vergadering: 3 oktober 2023 Portefeuille(houder): Financiën, Economie en Duurzaamheid; wethouder Mr. J.H. Niemans Programma/Paragraaf: 0 Programma Bestuur en ondersteuning Onderwerp: programmabegroting 2024 en meerjarenperspectief 2025-2027 Samenvatting besluit In de programmabegroting 2024 stelt de raad de inhoudelijke en financiële kaders voor 2024 vast. Daarnaast neemt de raad kennis van de meerjarenbegroting 2025-2027.

Besluit: 1. De raad voor te stellen: a. de programmabegroting 2024, die sluit met een positief resultaat van € 506.000, vast te stellen, met daarin: - een onttrekking aan de Algemene Reserve van € 400.000 voor informatiemanagement, in lijn met de Kadernota 2024; - nieuwe kredieten, zoals opgenomen in de paragraaf financiering b. kennis te nemen van het meerjarenperspectief 2025-2027 met onder andere onttrekkingen aan de algemene reserve ten behoeve van: - informatiemanagement €400.000 2025 en € 400.000 2026, in lijn met de Kadernota 2024; - het incidenteel 2 jaar langer open houden van het zwembad, € 381.000 vanaf mei 2025, € 626.000 2026 en € 209.000 tot en met mei 2027.

Openbaar / Niet-openbaar: Maak een keuze Openbaar Embargo tot: 06-10-2023 11.00 uur (uur na persbijeenkomst) Personele zaak, niet actief openbaar Niet openbaar/ geheim (onder besluit motiveren) Aldus besloten Paraaf gemeentesecretaris: Indien afwijkend besloten: Besluit en argumenten

Pagina 1 van 5

Inleiding / aanleiding De Kadernota 2024 en de Meicirculaire 2023 zijn het financieel vertrekpunt voor de Programmabegroting 2024 en het meerjarenperspectief 2025-2027. Uit de voorjaarsnota van het Rijk blijkt dat we vanaf 2026 structureel ongeveer € 3.000.000 minder krijgen om onze taken uit te voeren. Hierdoor zien we dat taken en middelen vanaf 2026 niet meer in balans zijn. Het gebrek aan structurele financiering heeft onvermijdelijk gevolgen voor het voorzieningenniveau, de leefomgeving, de zorg en de ondersteuning die wij onze inwoners kunnen bieden. Na vaststelling van de kadernota hebben wij ontwikkelingen verwerkt met een groot negatief financieel effect. De belangrijkste ontwikkelingen zijn de nieuwe aanbesteding leerlingenvervoer en herijking financiering Omgevingsdienst Twente. Over deze herijking is de raad onder meer bij brief 30 van januari 2023 geïnformeerd. Hierin is inzicht gegeven over de uitwerking van de herijking, zoals deze in het rapport “Herijking financiering OD Twente” van 3 november 2022 staat. De belangrijkste redenen voor de herijking waren dat in de financiering van de OD Twente sinds 2019 geen rekening is gehouden met ontwikkelingen en dat er scheefgroei is ontstaan tussen de deelnemers. Door deze negatieve financiële effecten moeten opnieuw scherpe keuzes gemaakt worden, met het oog op de balans tussen structurele inkomsten en uitgaven.

De doelstelling om een sluitende begroting voor te leggen staat nog steeds. In de afweging die wij gemaakt hebben, hebben wij twee uitgangspunten centraal gesteld: 1. We willen, gezien de financiële onzekerheden vanaf 2026, geen maatregelen met een groot maatschappelijk effect nemen die niet ongedaan gemaakt kunnen worden. Met andere woorden, de maatregel moet indien mogelijk omkeerbaar zijn. 2. Ook willen we op dit moment geen structurele verplichtingen aangaan, die ons in de toekomst dwingen grootschalige bezuinigingen door te voeren. Wij kunnen het ons maatschappelijk gezien niet veroorloven een hypotheek op de toekomst te leggen. Met deze afweging komen wij tot de conclusie dat het momenteel niet reëel is tot een sluitend meerjarenperspectief voor 2026 en 2027 te komen. De jaren 2024 en 2025 zijn wel sluitend. Voor de jaren 2024 en 2025 stellen we voor een aantal belangrijke maatschappelijke opgaven uit te voeren met incidentele middelen. Dit inzet van incidentele middelen heeft tot gevolg dat vooralsnog enkele taken en ambities voor slechts twee jaar in de begroting zijn verwerkt, waarbij continuering na deze twee jaar alleen mogelijk is na een integrale financiële afweging. Alleen bij verbetering van het financieel perspectief kunnen we structureel extra lasten nemen.

Anders zullen taken die nieuwe structurele lasten met zich brengen tot bezuinigingen op andere taken moeten leiden. In de voorliggende begroting geven wij tevens gehoor aan de tijdens de behandeling van de Kadernota 2024 aangenomen motie over het in stand houden van een voorziening voor een zwembad. Het openhouden van het huidige zwembad is als incidentele uitgave in de begroting opgenomen, met als dekking een onttrekking uit de algemene reserve. Een uiterst lastige afweging moeten wij maken omtrent de motie harmonisatie minimabeleid. Graag willen wij als gemeente Haaksbergen ons extra inzetten voor de minima in onze gemeente. Echter zien wij binnen de huidige middelen geen ruimte dit structureel te dekken. Zoals aangegeven willen we op dit moment, gezien de financiële onzekerheid na 2026, geen extra structurele lasten aangaan. Dit betekent dat we momenteel geen mogelijkheid zien een structurele invulling te geven aan de harmonisatie van het minimabeleid. Zoals aangegeven betekenen de keuzes dat in de nu voorliggende begroting, wij voor de jaren 2026 en 2027 een negatief saldo voorstellen. We volgen hiermee het begrotingsadvies van de VNG, dat is opgesteld naar aanleiding van een door de leden aangenomen resolutie over de onzekere structurele financiering door het Rijk. De VNG adviseert: - Presenteer voor 2024 en 2025 van de meerjarenraming 2025-2027 een sluitende begroting.

- Breng de lasten in de meerjarenramingen voor 2026 en 2027 in beeld, in de vorm van een realistische begroting. Baseer deze op het huidige takenpakket, de noodzakelijke investeringen, de inflatie, de stijgende rente, de ambities uit de coalitieakkoorden en geschatte mee- en tegenvallers. Naar verwachting zullen de meerjarenramingen 2026 en 2027 dan duidelijk tekorten aangeven. Pagina 2 van 5

Het is uitzonderlijk dat de VNG het advies geeft bewust tekorten te laten zien, maar de ingreep van het kabinet in het gemeentefonds vanaf 2026 levert een uitzonderlijke financiële situatie op. Dit begrotingsadvies is voor ons niet de aanleiding een negatief saldo voor te stellen. De aanleiding ligt in het doorzetten van ons huidige beleid zonder nieuwe (extra) structurele uitgaven te doen. Wij zien in de resolutie en het begrotingsadvies een legitimatie voor de afweging die wij hebben gemaakt. Het saldo van de begroting heeft zich na de kadernota als volgt ontwikkeld. Van kadernota naar begroting Saldo kadernota

bedragen x € 1.000 Begroot Begroot Begroot Begroot 2024 2025 2026 2027 575 1.654 138 170

Mutaties na kadernota 2024

-69

615

-1.202

-1.215

Saldo begroting

506

2.269

-1.065

-1.045

De algemene reserve zal per 1 januari 2024 naar verwachting € 16.220.000 bedragen. Met de voorliggende begroting neemt de algemene reserve af naar € 14.169.000 per 31 december 2027. De stand van de algemene reserve ligt daarmee ruimschoots boven het niveau van € 4.185.000 dat nodig is voor de benodigde weerstandscapaciteit. Ook de weerstandsratio blijft in 2027 met 3,6 ruim boven de streefwaarde van 2,0. bedragen x € 1.000 Ontwikkeling algemene reserve

2024

2025

2026

2027

Algemene reserve per 1 januari

16.220

16.326

17.813

15.723

Saldo begroting

506

2.269

-1.065

-1.045

Begrote onttrekkingen

-400

-781

-1.026

-509

16.326

17.813

15.723

14.169

Algemene reserve per 31 december

*De onttrekking bestaat uit informatiemanagement zoals in de kadernota is opgenomen en tijdelijk 2 jaar openhouden zwembad. Bestuurlijk / wettelijk kader Gemeentewet Besluit begroting en verantwoording Financiële verordening Kadernota 2024, d.d. 12 juli 2023 Argumenten 1.1. Deze begroting 2024 is in lijn met de Kadernota 2024. De unaniem vastgestelde Kadernota 2024 is volledig verwerkt in de Begroting 2024 en het meerjarig perspectief. Het meerjarig perspectief 2025-2027 is ook in lijn met de Kadernota 2024, echter hebben we hier door verwerkte autonome ontwikkelingen niet vast kunnen houden aan een sluitend beeld voor de jaren 2026-2027. 1.2. In de Kadernota 2024 zijn incidentele uitgaven voor informatiemanagement opgenomen In de Kadernota 2024 en het daarbij behorende raadsvoorstel en de aanbiedingsbrief is het versterken van informatiemanagement opgenomen. Naast structurele kosten gaat het om incidentele kosten van € 400.000 in de jaren 2024, 2025 en 2026. In de kadernota is voorgesteld deze te dekken via een onttrekking uit de algemene reserve. Met het overnemen van de Kadernota 2024 in de voorliggende begroting, vragen we de raad om autorisatie van de genoemde onttrekking uit de algemene reserve in 2024 en kennis te nemen van de geplande onttrekkingen in 2025 en 2026. 1.3.

Met deze begroting wordt de raad voorgesteld de volgende kredieten voor het jaar 2024 vast te stellen en kennis te nemen van de geplande investeringen in de jaren 2025-2027 Pagina 3 van 5

Deze begroting volgt het advies van de VNG resolutie “Naar een rechtvaardig, duurzaam en solide meerjarig financieel perspectief” en het VNG begrotingsadvies Hoewel de VNG resolutie voor ons niet de aanleiding is een negatief saldo voor te stellen, zien wij in de resolutie en het begrotingsadvies wel een legitimatie voor de afweging die wij hebben gemaakt. 1.4.

Nr. Overzicht nieuwe kredieten

2024

2025

2026

2027

a

Vervanging verouderde openbare verlichting

500

400

400

400

b

Krediet I&A

215

215

215

215

c

Kredieten riolering

430

d

Vervanging fietsenstalling

50

e

Nieuwbouw basisschool Buurse

150

2.109

f

Renovatie basisschool Sint Bonifatius

25

80

1.740

1.370

2.804

2.355

Totaal

615

De nieuwe kredieten worden hieronder kort toegelicht. Deze toelichting is in de Programmabegroting 2024 opgenomen onder paragraaf financiering. a. Vervanging verouderde openbare verlichting Op basis van het areaalbestand (energie slurpende lampen) voor de openbare verlichting en de leeftijd van materialen moet er de komende 10 jaar geïnvesteerd worden in het vervangen van openbare verlichting. Met name de verouderde SOX verlichting (oranje kleur) dient vervangen te worden door energiezuinige ledverlichting. b. Krediet I&A Er wordt jaarlijks een krediet van € 215.000 begroot voor de aanschaf van nieuwe hard- en software. c. Kredieten riolering Het betreft hier investeringen in de klimaatopgave en kleinschalig afkoppelen. Hiermee kunnen we meekoppelkansen met andere projecten blijven benutten en gebieden afkoppelen waar we regulier onderhoud uitvoeren. Zodra het krediet is afgewikkeld, wordt deze ten laste gebracht van de voorziening riolering. Dit krediet heeft dus geen invloed op het begrotingssaldo. d. Vervanging fietsenstalling Er is bij de aanpak van de oude N18 geen rekening gehouden met (het vervangen van) de oude fietsenstallingen bij de bushalte ter hoogte van de Veldmaterstraat. Deze verkeert in slechte staat en bevat nog asbesthoudend materiaal.

Een fietsenstalling zoals bij de nieuwe rotonde in de Hengelosestraat is gerealiseerd, is ook passend voor een veelgebruikte halte als deze. e. Nieuwbouw basisschool Buurse In 2024 zal gestart worden met de nieuwbouw van een bassischool in Buurse. Er wordt uitgegaan van vervangende nieuwbouw als vrijstaand los gebouw of in combinatie met een multifunctionele accommodatie. Er is een voorbereidingskrediet nodig van € 150.000 voor een haalbaarheidsonderzoek, de planvorming en aanbesteding. In bovenstaande tabel hebben we het in december 2022 vastgestelde in het IHP opgenomen bedrag van € 2.259.000 verminderd met het voorbereidingskrediet als voorlopig bedrag opgenomen voor het jaar 2025. Dit bedrag is nog op basis van prijspeil 2023. Wij komen bij de raad terug voor de vaststelling van het krediet voor de nieuwbouw met een eventuele ophoging in verband met indexatie. f. Renovatie basisschool Sint Bonifacius In 2025 zal gestart worden met grootschalige renovatie van basisschool Sint Bonifacius. De voorbereidingswerkzaamheden starten in 2024 met een haalbaarheidsonderzoek. In 2025 is een voorbereidingskrediet nodig van € 80.000 voor de planvorming en aanbesteding. In bovenstaande tabel hebben we het in december 2022 vastgestelde in het IHP opgenomen bedrag (€ 1.845.000) minus de voorbereidingskredieten als voorlopig bedrag opgenomen voor het jaar 2025.

Dit bedrag is nog op basis Pagina 4 van 5

van prijspeil 2023. Wij komen bij de raad terug voor de vaststelling van het krediet voor de renovatie met een eventuele ophoging in verband met indexatie. Risico’s De onzekerheid over de middelen die in de toekomst nog vanuit het Rijk (vanaf 2026) beschikbaar worden gesteld, is momenteel groot. In aanloop naar de Kadernota en Begroting 2025 zal in beeld gebracht worden welke mogelijke bezuinigingen onvermijdelijk zijn. Nieuwe uitdagingen zullen de komende tijd een beroep doen op onze gemeentebegroting. Wij zien op dit moment uitdagingen voor de instandhouding van gemeentelijk vastgoed voor bijvoorbeeld onderwijshuisvesting waaronder het Assink en sporthallen. Ook deze ontwikkeling vraagt van ons dat wij nu verstandig begroten en geld opzij gaan zetten om deze grote uitgaven in de toekomst te kunnen dragen. Vervolgproces en uitvoeringsaspecten 05 oktober 2023 Toezending stukken en persbericht naar gemeenteraad (embargo tot einde persbijeenkomst) 05 oktober 2023 Toezending stukken en persbericht naar media (embargo tot einde persbijeenkomst) 06 oktober 2023 - 10.00 uur Persbijeenkomst 16 oktober 2023 Hoorzitting 19 oktober 2023 Technisch Beraad 8 november 2023 Behandeling programmabegroting 2024 in de raad

Bijlagen: Programmabegroting 2024 en meerjarenperspectief 2025-2027 Persbericht

Pagina 5 van 5