algemene beschouwingen VVD

PROGRAMMABEGROTING 2022 EN MEERJARENPERSPECTIEF 2023-2025 GEMEENTE HAAKSBERGEN ALGEMENE BESCHOUWINGEN VVV HAAKSBERGEN VZ Geachte aanwezigen, inwoners van Haaksbergen, kijkers thuis, college en ambtenaren. Vandaag 3 november 2021 behandelen we de begroting van 2022 en het meerjarenperspectief 2023-2025. Zoals ook voorgaande jaren eerst een algemene inleiding. De begrotingsvergadering is wel de belangrijkste vergadering van het jaar. Binnen elke gemeente heb je te maken met een planning-en-control cyclus (P&C-cyclus). Met deze cyclus wordt inzichtelijk gemaakt in hoeverre de doelstellingen van de gemeente bereikt worden en welke (financiële) middelen daarvoor nodig zijn. Het is wettelijk verplicht voor de gemeente om in het kader van de P&C-cyclus elk jaar in ieder geval een begroting en jaarrekening te maken. Ter voorbereiding van de begroting wordt er een kadernota opgesteld, door veel gemeenten ook wel de voorjaarsnota genoemd. Wat gaan we het komende jaar doen met het gemeentegeld? Daar geeft de kader- of voorjaarsnota een antwoord op. Met behulp van de laatste jaarrekening wordt eerst de huidige financiële situatie van de gemeente onder de loep genomen. Daarna worden de nieuwe prioriteiten bepaald. Het college van burgemeesters en wethouders stelt op basis van deze prioriteiten een eerste versie van de nota op. Vervolgens is de gemeenteraad aan de beurt.

De raad mag wijzigingen voorstellen en nieuwe voorstellen doen. Omdat we nog steeds in financieel zwaar weer zitten, waren de voorstellen zeer beperkt. Het college werkt al deze zaken uit tot een begroting. Die begroting wordt dan, zoals nu, in het najaar behandeld. Er worden dan in principe alleen nog beperkte bijstellingen gedaan binnen de eerder afgesproken kaders. Het opstellen van een goede kader-/voorjaarsnota is dus een belangrijke en uitdagende taak! Raadsleden hebben een wettelijke rol in het begrotingsproces en de financiële keuzes die daarin gemaakt worden. De begroting is een belangrijk instrument bij het uitoefenen van de kaderstellende en controlerende rol van de raad. Deze begroting is wederom wat dunner uitgevallen en is ook weer beter leesbaar geworden. Een compliment voor eenieder die zijn of haar steentje hieraan heeft bijgedragen. Deze begroting geeft, wat de fractie van de VVD betreft, weer wat hoop voor de toekomst. Het sluit met een klein positief saldo van €18.000,-. Klein, maar wel een plusje en daar zijn we tevreden over. Voor wat betreft de financiële kaders, zijn de doelstellingen uit het Herstelplan 2020 nog steeds leidend. Dat houdt in dat we voor de zelfstandigheid van Haaksbergen toewerken naar een structureel en reëel begrotingsevenwicht en ook het opbouwen van een voldoende algemene reserve van minimaal €3mln.

Het demissionaire kabinet heeft ingezien dat gemeenten met de huidige financiële bijdragen vanuit het Rijk het simpelweg niet kunnen bolwerken. Over het algemeen zie je dat gemeenten in Nederland zich gedwongen zien te moeten bezuinigen op de algemene voorzieningen. In de septembercirculaire heeft het Rijk de eerste noodzakelijke stap gezet en dat resulteert in flinke voordelen voor Haaksbergen. Niet alleen voor aankomend jaar, maar ook de jaren erna. Nogmaals, het Rijk heeft ingezien dat dit een noodzakelijk eerste stap is. Het geeft Haaksbergen wat meer lucht. Toch blijft, net als voorgaande jaren, voorzichtigheid geboden en kunnen we het ons nog lang niet veroorloven om te doen alsof we er financieel weer helemaal zijn. VZ De huidige tijd waarin we leven is er een met grote onzekerheden. We zullen met z’n allen hard moeten werken aan de klimaatdoelen die we onszelf gesteld hebben. Regeringsleiders van vele landen zijn nu in Glasgow bijeen tijdens de Klimaatconferentie. Maar ook hier in Haaksbergen zullen we ons steentje moeten bijdragen. Wat gaan we doen en wat gaat het allemaal kosten?

Dan is er natuurlijk ook de COVID-19 crisis. De cijfers lopen op deze periode en maatregelen vliegen ons weer om de oren. Daarnaast is er ook de stikstofcrisis. Allemaal zaken waar we de komende jaren mee te maken hebben en stappen moeten zetten als samenleving om te komen tot een acceptabele en goede oplossingen. Nogmaals een woord van dank voor eenieder die heeft bijgedragen aan de totstandkoming van deze begroting. Ook de info/vragensessie op het gemeentehuis was verhelderend maar ook noodzakelijk. Een prettige manier voor de raad om een beter inzicht te krijgen in de begroting. Dan nu de standpunten van de VVD-fractie op de verschillende programma’s. Bestuur en ondersteuning. VZ Om Haaksbergen een zelfstandige gemeente te laten blijven, zoals uitgesproken in de toekomstvisie 2030 hebben we, net al gezegd, een betrouwbare en structureel solide begroting nodig. Een begroting die werkt aan herstel van de financiële positie van Haaksbergen die minimaal sluitend is en een meerjarenperspectief laat zien met dezelfde verwachtingen. Dit meerjarenperspectief lijkt op het eerste gezicht niet gezond, maar dat wordt veroorzaakt door de 1mln. euro die elk jaar wordt gereserveerd om de algemene reserve aan te vullen. Met andere woorden, wanneer je 4 jaar 1mln. afzet tegen de saldi van 2022-2025, is het een klein plusje.

Zoals gezegd biedt de septembercirculaire en de herverdeling van het gemeentefonds mogelijkheden om verder te werken aan financieel herstel. Toewerken naar een algemene reserve algemene reserve van 3 mln. is echt het minimale van wat we willen hebben. Haaksbergen moet werken aan een algemene reserve van 5 à 6 mln. euro. Dan kun je pas echt spreken van het opvangen van eventuele tegenvallers. Met de laatste circulaire en de herverdeling van het gemeentefonds komt dat een stap dichterbij. Goed om te zien is dat er stappen worden gezet in verdere samenwerking met Hengelo. Dit heeft een gunstig effect op de kwetsbaarheid van Haaksbergen en resulteert (hopelijk) in een grotere efficiëntie en betere toekomstbestendige gemeente. De eerste stappen zijn gezet en nu moeten we doorpakken. De VVD-fractie is blij met de minimale OZB-verhoging van 1,5% voor woningen en niet-woningen. De enorme verhoging uit de vorige begroting was de fractie een doorn in het oog en we hebben toen ook aangegeven dat een verhoging met meer dan de inflatiecorrectie vanaf 2022 voor ons als fractie onacceptabel is. Goed om te zien dat het college dit meegenomen heeft in de begroting. Veiligheid. VZ Haaksbergen is gelukkig nog steeds een veilige gemeente om in te wonen en dit wordt door het overgrote van deel van de inwoners ook zo ervaren.

Volgend jaar wordt het Integraal Veiligheidsprogramma geactualiseerd samen met de inwoners en de stakeholders. Hier hebben we tijdens de vorige begrotingsbehandeling al aandacht aan gegeven. Dit nieuw plan moet dan de leidraad worden. Ook al wordt de gemeente Haaksbergen als veilig en prettig ervaren, gevaren liggen op de loer. Hierbij moet je denken aan de handel in verdovende middelen. De productie van onder meer XTC en andere verdovende middelen wordt meer en meer professioneler en grootschaliger. Zeker ons uitgestrekte buitengebied is kwetsbaar als het gaat om productielocaties. Ondermijning is een actueel onderwerp en elke gemeente heeft er last van. Ondermijning is een gevolg van veel verschillende vormen van criminaliteit, waarbij de grenzen tussen de bovenwereld (de 'gewone' maatschappij) en de onderwereld (criminelen) vervagen. Criminelen richten voor hun activiteiten bedrijven op, vragen vergunningen aan en huren en kopen panden. Hiervoor hebben ze in de ‘bovenwereld’ medewerking nodig van bijvoorbeeld makelaars, autoverhuurbedrijven, administratiekantoren en notarissen. Je kunt ondermijning zien als het constante gebeuk van georganiseerde criminaliteit (onderwereld) op onze samenleving (bovenwereld). Ondermijning is een

probleem dat de maatschappij verzwakt en uiteindelijk zelfs ontregelt. Georganiseerde criminaliteit ondermijnt het lokale gezag, verslechtert veiligheid en leefbaarheid en levert schade op voor ondernemers. De aanpak van ondermijning is al lang geen exclusieve taak meer van alleen de politie en het Openbaar Ministerie. Een effectieve aanpak vraagt om een georganiseerde overheid die alle middelen en instrumenten inzet die tot haar beschikking staan. Een voorbeeld hiervan is de Veiligheidsregio Twente. Zij is verantwoordelijk voor het zo veel mogelijk reduceren van risico’s en voor het bestrijden en beperken van de effecten. Vraag aan het college; In het staatje ‘wat kost het’ op blz. 22 zien we dat de uitgaven gelijk blijven vanaf 2022. Is dit realistisch gezien de ambities en de cao-effecten? Verkeer, vervoer en waterstaat. VZ Haaksbergen ligt in een fraai natuurgebied en heeft de voordelen van enkele grote steden op een kwartiertje rijden. Een gezellig dorps karakter met goede voorzieningen. Onder deze voorzieningen valt ook een goede bereikbaarheid. Dit creëren we door goede wegen en fietspaden, maar ook door een goed openbaar vervoer. We hebben geen treinstation en moeten het dus doen met busvervoer voor alle scholieren en forenzen van en naar Haaksbergen. Dit moet op een snelle en veilige manier gebeuren.

Over het algemeen zijn we daar wel tevreden over, maar De VVD-fractie vindt het wel zeer spijtig dat er nu geen buslijn is met een stop bij het ziekenhuis. Toch wel een ‘must’ vinden we. Wellicht wordt het tijd om als gemeente te gaan nadenken over het invoeren van 30km zones rond het centrum van Haaksbergen in het kader van veiligheid. Een mooi begin zou bijvoorbeeld de invoering van 30km/u op de Goorsestraat kunnen zijn vanaf de Hengelosestraat tot aan de Frankenhuisrotonde. Daarnaast doorgaan met het zo snel mogelijk vervangen van de oude lampen van de straatverlichting. Dit is echt een win win situatie voor de gemeente Haaksbergen. Economie VZ Nog steeds zitten we in de Covid-19 pandemie en het aantal besmettingen loopt weer in rap tempo op. Maatregelen zijn aangekondigd op het moment van schrijven. We krijgen weer te maken met meer restricties en dit zal ongetwijfeld weer gevolgen hebben voor de ondernemers in Haaksbergen. Ondernemers die gebruik hebben gemaakt van steunmaatregelen van de overheid worden misschien wel geconfronteerd met het terugbetalen van teveel ontvangen steun. Zij hebben al een zware periode achter de rug en begonnen net weer op te krabbelen. De fractie doet een oproep aan het college om hen zoveel mogelijk te faciliteren en bij te staan waar mogelijk. Ondernemers moeten snel antwoord kunnen krijgen op vragen die zij hebben.

Laten we daarbij de vele boerenbedrijven in ons buitengebied niet vergeten. Ook zij moeten kunnen voortbestaan op een voor hen acceptabele wijze. Nu worden zij bedolven onder allerlei regelgeving die keer op keer verandert. Dit maakt het soms onmogelijk om een op de toekomstgericht en duurzaam bedrijf te runnen. Positieve ontwikkelingen zijn er te zien op het bedrijventerrein langs de nieuwe N18. Dit is een goed voor o.a. de werkgelegenheid en het aanzien van Haaksbergen. Een aantrekkelijk centrum met wat horeca en leuk aangekleed is o zo belangrijk voor elke plaats. Zo min mogelijk leegstand van panden in het centrum hoort hier ook bij. Daarnaast heeft Haaksbergen recht op nieuwe ontwikkelingen van het ‘gat in de markt’. Het heeft al te lang geduurd. Gelukkig bereiken ons geluiden dat er op korte termijn eindelijk iets staat te gebeuren. In welke precieze vorm is nog even een discussiepunt, maar laten we alsjeblieft vaart maken. Ook de inwoners willen dit slepende dossier afronden en kunnen genieten van een gezellig en aangekleed centrum. Een begin wordt gemaakt met de sloop van de panden die flink beschadigd zijn geraakt door de brand die er heeft gewoed.

Onderwijs. VZ Niet alleen veiligheid, prettig wonen en ondernemen zijn belangrijk voor Haaksbergen, maar daar hoort ook zeker goed onderwijs bij. Tezamen van essentieel belang om Haaksbergen aantrekkelijk te houden. Een grote wens van de raad was en is toekomstgericht voortgezet onderwijs. We zien nu al een vermindering in het leerlingenaantal en dat moeten we voorkomen. Dat ligt even op de plank, maar achter de schermen wordt hard gewerkt aan een oplossing voor Het Assink Lyceum op beide locaties. Hoe dat er in de toekomst uit gaat zien is nog onzeker, maar wij zullen vasthouden aan goed voortgezet onderwijs in Haaksbergen. Aankomend jaar wordt het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs vastgesteld en gaan college en raad aan de slag met onderwijshuisvesting voor de toekomst. Volgend jaar wordt ook begonnen met de nieuwbouw van de basisschool Het Palet. De raad krijgt dit plan in het voorjaar aangeboden om hier een besluit over te nemen. Een mooie ontwikkeling. Er wordt gesproken van het opstellen van een herstelplan om o.a. de vertraging die kinderen hebben opgelopen door COVID-19 tegen te gaan. Graag ziet de fractie dat dit plan van duidelijke doelen en kaders wordt voorzien om zo aanwending in de dagelijkse exploitatie te voorkomen. Sport, cultuur en recreatie.

VZ Gelukkig zijn we verlost van de meest restrictieve Corona maatregelen en kunnen we weer gebruik maken van sportlocaties, sporten in groepsverband, cultuur opsnuiven en recreëren. We hopen als fractie dat niet alles op slot gaat zodat deze sectoren opnieuw hard getroffen worden. Behalve recreatie hebben de sport- en cultuursector nu nog steeds last van de afgelopen periode. Laten we zuinig zijn op al deze mooie voorzieningen en ook hier roepen we het college op er alles aan te doen om deze getroffen sectoren zoveel mogelijk te faciliteren en te ondersteunen. Stil vinden we berichtgeving rond De Kappen. Vraag aan het college wat de laatste stand van zaken is. Sociaal domein. VZ Het sociaal domein blijft de gemoederen bezighouden. Het neemt een enorm deel van de totale uitgaven van de gemeente voor zijn rekening. Daar mag men dan ook wel wat van verwachten. Voor de VVD is het enorm belangrijk dat we voor de inwoners die hulp nodig hebben, die hulp ook kunnen aanbieden. Samen met allerlei organisaties en instellingen zoals de Noaberpoort, wijk-GGD, Werkplein Twente, Stadsbank, SWB, de grote groep vrijwilligers en mantelzorgers en andere partijen zullen we als gemeente moeten blijven investeren om ervoor te zorgen dat kwetsbare inwoners niet tussen wal en schip raken. Wij beseffen ons dat dit een enorme inspanning vergt van alle partijen.

Het is van belang dat inwoners zo lang mogelijk blijven meedoen in de samenleving en zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven. Dit noemen we burgerparticipatie, begeleide participatie en arbeidsparticipatie. En dat bereiken we door maatwerk- en algemene voorzieningen toe te passen bij diegenen die dat nodig hebben. Er is even sprake geweest van het korten op de individuele inkomenstoeslag. Dit leidde tot een hoop commotie in Haaksbergen en gelukkig is dit niet doorgezet. Wij vinden het belangrijk dat er grip is op de uitgaven. Daar waar het kan de kosten beperken zonder dat dat afbreuk doet aan de kwaliteit en het niveau waar we zo trots op zijn. De fractie is ervan overtuigd dat besparingen kunnen worden gerealiseerd door meer efficiëntie, pragmatisch en slim te werken. Een mooi voorbeeld is bijvoorbeeld vroegsignalering van schuldenproblematiek. Hoe eerder we problemen signaleren, hoe beter en goedkoper het is. Niet alleen voor betrokkenen een veel betere situatie dus, maar ook voor de samenleving.

Waar wij als fractie echt een enorme afkeer van hebben is zorgfraude. Nog steeds lezen we over bureaus die hun administratie niet op orde hebben of er gewoonweg een puinhoop van maken, ook hier in Twente. Vraag aan de wethouder; hebben wij zicht op welke bureaus betrouwbaar zijn en goede zorg leveren en de bureaus die het niet zo nauw nemen met geld wat voor zorg is bedoeld en dit voor eigen gewin gebruiken? Ik heb eerder al het woord ondermijning gebruikt; dit is ook een vorm. Wij vragen dit wederom omdat berichten in de media elk jaar maar blijven opduiken.

Volksgezondheid en milieu. VZ We willen allemaal leven in en prettige, duurzame en schone omgeving. Een aantal zaken waar het college werk van wil maken is onder meer het verminderen van roken, (gevoel van) eenzaamheid en overgewicht. We horen steeds vaker dat mensen zich eenzaam voelen in deze tijd van COVID-19. Ook al zijn de maatregelen wat versoepeld, eenzaamheid ligt altijd op de loer. Ook bij jongeren komt dit voor. Dit vraagt extra inzet en aandacht. Stress kan worden veroorzaakt door legio factoren. Stress van financieel niet rond kunnen komen, tot aan het niet kunnen vinden van werk, isolement of verlies van eigenwaarde. Dit alles heeft uiteraard grote invloed op de gezondheid van mensen en is het dus zaak om zoveel mogelijk situaties te herkennen en snel te signaleren. Daarnaast heeft Haaksbergen aangegeven te werken aan het verminderen van de hoeveelheid restafval, om uiteindelijk te komen tot een afvalloos Haaksbergen en Twente. Als raad zijn wij een samenwerking aangegaan met Studio Vers Bestuur om, samen met de inwoners, te kijken wat wij nu eigenlijk willen met ons afvalbeleid. Participatie is hier het ‘keyword’ en de inwoners krijgen hier een grote mate van zeggenschap over. We zijn nu al geruime tijd bezig en het mag wat betreft onze fractie nu wel een paar tandjes sneller gaan.

Er zullen op zeer korte termijn concrete stappen moeten worden gezet om dit project af te ronden, anders kunnen we beter hiermee stoppen. Naast een eventuele mooie uitkomst met de inwoners van Haaksbergen is onze fractie nog steeds van mening dat het scheiden van afval niet bij de inwoners moet gebeuren, maar bij de afvalverwerker zelf (het nascheiden). Dit is gemakkelijker en duidelijker voor de inwoners en zal naar verwachting uiteindelijk goedkoper en efficiënter blijken. Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening. VZ We blijven het herhalen; bouwen, bouwen en nog eens bouwen. Het gebeurt wel hier en daar, maar naar onze mening kunnen veel projecten voortvarender worden aangepakt. We hebben het dan o.a. over de ontwikkeling van de Wissinkbrink. En als we het dan toch over dit gebied hebben meteen maar de vraag of het niet een idee is om i.p.v. kavels van 0,5ha uit te geven, te denken aan kavels van een kleiner omvang, bijvoorbeeld 1500m2 of 2000m2. Dit zorgt ervoor dat er meer huizen gebouwd kunnen worden (wat broodnodig is) en genereert daarnaast ook extra inkomsten voor de gemeente. In 2022 zal ook de woonvisie worden vastgesteld. Moest dat nu echt zo lang duren? Dit had toch al lang afgerond moeten zijn. Naast de woonvisie moeten we als Haaksbergen serieus gaan nadenken over wonen én zorg.

Er bestaat een Handreiking Woonzorgvisie, ontwikkeld door Platform 31 die we kunnen gebruiken als leidraad. De handreiking benoemt de bouwstenen van een woonzorgvisie, noemt mogelijke maatregelen, geeft tips voor goede samenwerking en inspirerende voorbeelden van gemeenten die al een woonzorgvisie hebben geformuleerd. Woonzorgvisies bevatten een degelijke analyse van de woonzorgopgave. Daarnaast moeten zoveel mogelijk concrete doelstellingen worden geformuleerd. Het is van belang dat woningcorporaties én zorgpartijen - maar ook andere partners en (toekomstige) ouderen zelf - betrokken worden bij het ontwikkelen van de visie. De sleutel ligt in de samenwerking tussen gemeenten en verschillende publieke en private partners, altijd in afstemming met de (toekomstige) ouderen zelf. Het gaat onder meer om geschikte woningen,

voorzieningen in de nabijheid en mogelijkheden tot ontmoeting. Woonzorgvisies bevatten een degelijke analyse van de woonzorgopgave. Daarnaast moeten zoveel mogelijk concrete doelstellingen worden geformuleerd. Het is van belang dat woningcorporaties én zorgpartijen - maar ook andere partners en (toekomstige) ouderen zelf - betrokken worden bij het ontwikkelen van de visie. Steeds vaker wonen mensen die behoefte hebben aan zorg en ondersteuning zelfstandig. Dat vraagt om actie op het gebied van wonen, zorg én welzijn. De woonzorgvisie is een belangrijke basis om te werken aan concrete acties om de groeiende groep ouderen, maar ook mensen die uitstromen uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang, statushouders en dak- en thuislozen, voldoende te faciliteren in hun woon- en zorgbehoeften. Met een woonzorgvisie werken gemeenten en hun partners aan een gezamenlijke aanpak door op basis van de lokale woonzorgopgave ambities te vertalen naar concrete prestatieafspraken over wonen, welzijn en zorg. Met die twee visies kunnen we echt beslissen wat en voor wie we gaan bouwen. Nieuwe (prestatie) afspraken maken met Domijn en samen met hen ervoor zorgen dat er niet gesloopt gaat worden voordat er een nieuw bouwplan op tafel ligt, zoals het Zwarteland. Hier hebben we het recent in de commissievergadering nog uitgebreid over gehad.

Feit is dat we in Haaksbergen nog steeds een tekort aan woonruimte hebben, ook voor jongeren, starters en in de sociale huursector. Dat zal voorlopig ook wel zo blijven en daar kan geen rapport tegenop. Tot slot. VZ Onder de kop ‘paragraaf onderhoud kapitaalgoederen’ op blz. 60 zien we dat de Groenvisie, het kunstbeleid en gemeentelijk rioleringsplan een looptijd hebben die in 2020 of dit jaar aflopen. We hebben nog geen kennis kunnen nemen van nieuwe plannen. Vraag die wij aan het college hebben is hoever het college is met de ontwikkeling van nieuwe plannen. Verder lezen we op blz. 70 dat de loonkosten voor inhuur vermindert met ruim 1,1 mln. wordt verlaagd, terwijl de mutatie loonkosten formatie met ruim 1,7 mln. wordt opgehoogd. Is de doelstelling vermindering inhuur een realistische? De tabel geeft een verwarrend beeld. Kan de wethouder hier duidelijkheid over verschaffen? Tenslotte zijn wij als VVD-fractie blij met hier voor ons ligt. Een niet zo dikke en goed leesbare begroting die afsluit met een positief saldo en ook voor de nabije toekomst een mooi beeld laat zien. Het wordt al zo vaak geroepen, maar laten we als raad nu eens met meer eensgezindheid en minder chagrijn Haaksbergen vooruitbrengen. Dat kan natuurlijk met inhoudelijk verschil van mening en dat is ook niet erg.

Door met z’n allen de schouders eronder te zetten, stappen te zetten en vooral te luisteren naar elkaar, inwoners en ondernemers, hebben we er vertrouwen in dat het wel goed komt met Haaksbergen. Een zelfstandig en financieel gezond Haaksbergen met goede voorzieningen en waar mensen het prettig vinden om in te wonen en te ondernemen.