Algemene beschouwingen D66

1

09-11-2022 1e termijn Mvz.

De begroting van 2023….het is weer deze tijd van het jaar. Nieuwe ronde nieuwe kansen, nieuwe raad. Ieder jaar opnieuw kijken we naar inkomsten en uitgaven. Hoe we dat zo efficiënt mogelijk kunnen beheren en besteden Door te luisteren en te kijken naar de behoeften en wensen van onze inwoners. In de voorbereiding aan deze bijeenkomst, heb ik de stappen van vorig jaar erbij betrokken. Het doet mij verdriet, te lezen dat er weinig bereikt is... Toch gaan we met frisse moed het komende jaar in en kijken we vooruit! Uit de voor u liggende begroting wil ik een aantal items belichten. Dit wil niet zeggen dat andere items minder belangrijk zijn, maar we krijgen maar 15 minuten: dus dit betekent keuzes maken.

Programma 4. Onderwijs In het coalitieakkoord staat dat “Voor het Assink Lyceum wordt bezien op welke manier goede huisvesting gerealiseerd kan worden. Vanuit het college van B&W wordt in de tweede helft van 2022 het integraal huisvestingsplan voor het onderwijs in Haaksbergen opgeleverd.

2

Met dit plan en de terugloop van het aantal leerlingen binnen het Assink Lyceum, wordt ingezet op verbouw en verbetering van het Assink Lyceum.” Voor goed onderwijs is goede adequate onderwijshuisvesting een noodzakelijke randvoorwaarde. Niet investeren in onderwijs betekent dat de kernambitie ‘Een bruisende, naar buiten gerichte duurzame dorpstad te midden van een groene oase’ van Haaksbergen ook ondermijnd wordt. Wat de fractie van D66 betreft, dient verbouw en verbetering te worden gewijzigd in nieuwbouw. In het verleden toonde de business case van Het Assink Lyceum aan dat nieuwbouw goedkoper is. • Waarom kiest u nu in het coalitieprogramma voor de zienssnede verbouw en verbetering? Het Assink Lyceum zit ondertussen niet stil. Het heeft besloten tot verbouwing, op eigen kosten, van de locatie Bouwmeester waarbij tevens ventilatie wordt verbeterd. Het investeert in een oud gebouw dat technisch en functioneel niet meer voldoet aan de norm. Daarnaast werkt Het Assink aan realisatie van nieuwbouw 2028-2032 omdat het onderhouden van 4 gebouwen te duur is. Investeren in een oud gebouw dat technisch en functioneel niet meer voldoet aan de norm is daarmee weggegooid geld. Dit jaar nog legt u het Integraal Huisvesting Plan (IHP) voor ter vaststelling. In 2023 worden de voorbereidingen getroffen van de uitvoering van de eerste fase van het Integraal Huisvesting Plan (IHP).

• Waarom is er geen budget opgenomen in de begroting van 2023 om uitvoering te geven aan de eerste fase? • Welke mogelijkheden ziet u om het proces te versnellen zodat Het Assink Lyceum de verbouwing van locatie Bouwmeester (deels) achterwege kan laten?

3

Programma 6. Sociaal Domein D66 wil dit jaar extra aandacht vragen voor de grote groep jongeren. Met name de jongeren die het moeilijk hebben: door de situatie thuis, omdat het op school niet lukt, omdat ze de, op de loer liggende, verslavingen niet kunnen weerstaan, omdat ze het leven niet meer zien zitten… Wist u dat: * 16% van de jongeren in de leeftijd van 12-25 jaar serieuze suïcidale gedachten heeft * Dit de grootste doodsoorzaak is in deze leeftijdscategorie * dit na de Corona niet is verminderd?! (Bron: rivm.nl) * Het percentage onder LHBTI-ers nog hoger is Als jongeren kunnen terugvallen op een sociaal netwerk werkt dit beschermend tegen suïcidaal gedrag. Maar als deze sociale steun beperkt of niet aanwezig is kan het risico verhogend zijn. Suïcidepreventie is een taak van iedereen, van professionals uit wijkteams, huisartsenpraktijk, jeugdzorg, GGZ, ziekenhuis en het onderwijs, overheid én lokale overheid.

Ook Koningin Maxima heeft deze groep jongeren opgemerkt: In een brief aan de jeugd met mentale problemen zegt ze: "Jullie verdienen onze steun en hulp ...." Laten we ons focussen op Haaksbergen: • Is inzichtelijk om hoeveel jongeren en jongvolwassenen het gaat in ónze gemeente? • Hoe gaat u dit inzichtelijk maken? • En welke mogelijkheden gaat u lokaal aanbieden om hier gezamenlijk uit te komen? Ouderen Leeftijd is niet alleen een getal, leeftijd zegt ook wat van het verzamelen van levens ervaring, werk ervaring, sociale bewogenheid.

4

Sommige ouderen hebben de mogelijkheid gehad om zich op alle vlakken te ontwikkelen, anderen is het misschien minder gegund. Het is aan ons om zorg te dragen voor de grote groep ouderen in onze omgeving: een boodschapje doen of gewoon even langsgaan voor een bakkie koffie. Maar ook te ondersteunen in deze digitale wereld, wegwijs te maken in het 'on-line' bestaan, bestellen, aan-of afmelden, het overstappen naar een andere energie maatschappij, het invullen van de belasting papieren, etc. ter ondersteuning, maar ook om fraude tegen te gaan voor deze kwetsbare groep mensen. De groep ouderen in Haaksbergen is aanzienlijk: jan. 2022 zijn dat ruim 6.000 inwoners van 65 jaar en ouder, waarvan 6,7% is verweduwd (Bron: allecijfers.nl) Mede door de corona periode is de vereenzaming bij deze doelgroep groter geworden: (nieuwe) contacten maken en onderhouden wordt steeds lastiger, doordat ze minder mobiel zijn en mogelijkheden om van a naar b te reizen steeds lastiger of bijna niet betaalbaar (meer) is. En dan te bedenken dat de verhoudingen draagkracht/draaglast steeds groter worden: Het onderhoud en/of het duurzaam maken van, vaak té grote, woningen, die destijds door deze groep ouderen zijn aangekocht om hun kinderen een eigen plek te kunnen bieden, blijkt steeds vaker te zorgen voor slapeloze nachten.

Kleiner, praktischer wonen, voor een betaalbare prijs, zou juist meer (figuurlijke) ruimte kunnen geven: minder woonlasten, minder stookkosten, minder ruimte om schoon te houden en toch zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen. Als dit in de vorm van zorg-villa's kan worden gerealiseerd, krijgen sociale aspecten ook ondersteuning. Helaas.....het aanbod is minimaal, dus blijven oudere stellen of alleenstaanden wonen in een, vaak te groot, gezinshuis. Waardoor het woningaanbod voor jonge mensen en/of jonge gezinnen in Haaksbergen niet of nauwelijks haalbaar is. • Wanneer komt hier helderheid over vanuit de Woonvisie?

5

Asielzoekenden: Een ander aandachtspunt is het te kort aan onderdak en een thuis voor asielzoekende mede wereld bewoners. Op 18 okt j.l. heeft een aantal raadsleden een bijeenkomst gehad in Borculo omtrent de opvang van 50 a 80 minderjarige asielzoekers. • Hoe gaat Haaksbergen hier proactief op ageren? In Haaksbergen worden asielzoekers tot de eind van dit jaar tijdelijk opgevangen aan de Adriaen Brouwerstraat. • Hoe gaat u de opvang volgend jaar continueren?

Programma 7. Volksgezondheid en milieu Net als in 2019 pleit D66 nog steeds voor een nieuw afvalstoffenbeleid dat tot kostenbesparing kan leiden In de begrotingsvergadering van 6 november 2019 heeft D66 reeds gepleit voor een nieuw afvalstoffenbeleid dat tot een kostenbesparing kan leiden. Er is toen door een meerderheid van de raad voor gekozen dit onderwerp voorlopig te parkeren en te betrekken bij Studio Vers Bestuur om de betrokkenheid van inwoners te vergroten. De fractie van D66 had in 2019 al graag gezien dat vooruitlopend daarop het containermanagementsysteem in te voeren en hier reeds in 2019 al vragen over gesteld. In de beantwoording van vragen op 9 september 2019 stelt het college dat invoer van het containermanagementsysteem een voorwaarde is om de doelstelling Afvalloos Twente te behalen. Inmiddels zijn we ruim 3 jaar verder! De fractie van D66 ziet invoer van het containermanagementsysteem als uitvoering. Een hulpmiddel om de doelstelling te verwezenlijken.

6

Invoer geeft de mogelijkheid om data te verzamelen om efficiënter in te zamelen. Algoritmes kunnen ondersteunen bij de beleidsuitvoering: Deze informatie hebben we nu niet. Twente Milieu kijkt in andere gemeenten ook na het wijzigen van de inzamelstructuur en frequentie middels algoritmes. Twente Milieu heeft in Haaksbergen voorlopers ingezet om inzicht te krijgen over het inzamelen. • Hoe beoordeelt u of in Haaksbergen de inzamelstructuur en frequentie moet worden gewijzigd als u, door het ontbreken van een containermanagementsysteem, over onvoldoende data beschikt? Een vraag voor andere fracties: • Bent u nu wel bereidt, vooruitlopend op een nieuw afvalbeleidsplan, per direct, in te stemmen met een containermanagementsysteem?

In de begroting staat bij Programma 8 Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening te lezen: • Inzicht krijgen in de mogelijkheden van windenergie. • Wij doen onderzoek naar de mogelijkheden van windenergie. 2 koppen van krantenberichten afgelopen weken: 14 oktober Tubantia: Hardnekkig verzet Twentse gemeenten tegen windmolens blijft, provincie grijpt in 3 november Tubantia: Wind voor Buren deponeert verzoek bouw windmolens bij provincie In de raadsafspraken is afgesproken: De fracties spreken daarom af het college op te dragen op korte termijn een participatietraject voor te stellen om te komen tot een plan voor de inpassing van windmolens in Haaksbergen. • Wat is volgens uw definitie ‘op korte termijn’? • Wanneer wordt het participatietraject voor windmolens gestart?

7

D66 is van mening dat u nu in actie moet komen omdat anders de provincie ingrijpt! Op 30 september heeft Enexis een workshop georganiseerd met onder ander het onderwerp ‘wijktransitie’: de impact van huizen van het aardgas afhalen, steeds meer elektrische auto's, zonnepanelen op het dak. Deze ontwikkelingen vragen veel van huiseigenaren, gemeente én de netbeheerder. Vele straten zullen open moeten om kabels te verzwaren. Enexis heeft bij de workshop inzicht gegeven in de impact van de lokale energietransitie in woonwijken en de daarvoor benodigde openbare ruimte. Bij de workshop werd ook duidelijk dat Enexis geen ervaring heeft met participeren en voor de ‘Do’s and Don’ts’ eens bij Nobian op de koffie zou moeten gaan. Met andere woorden, niet alleen windmolens en zonneparken hebben impact. Binnen de bebouwde kom heeft de energietransitie ook een grote impact. • Hoe gaat u zorgen dat bij de aanleg van bijvoorbeeld transformatorhuisjes omwonenden worden betrokken of participeren? Nu de oude N18 / rondweg wordt afgewaardeerd ontstaan er wellicht ook nieuwe toekomstige woningbouwlocaties aan de zuidwestzijde van Haaksbergen. • Welke mogelijkheden worden hier onderzocht? Mvz, tot slot: Financiën Wonen in Haaksbergen is het duurst van heel Twente. Het is zelfs de enige gemeente in Twente waar een meerpersoonshuishouden meer dan 1000 euro afdraagt aan lokale belastingen.

Een meerpersoonshuishouden betaalt in Haaksbergen bijna 400 euro meer dan in Rijssen-Holten. • Welke acties gaat u komende jaren ondernemen om de lokale lasten in Haaksbergen te verlagen? Tot zover de 1e termijn.