advies 16 mei 2022

Advies van 16 mei voor de voortgang van coalitieonderhandelingen in Haaksbergen Henk van der Kolk Jeroen Goudt Werkwijze Tijdens de vergadering van dinsdag 19 april 2022 hebt u ons verzocht het informatieproces in een volgende fase te begeleiden en daarbij rekening te houden met de antwoorden op de vragen die door de informateurs zijn gesteld in de eerste notitie; eerst de voorgestelde raadsafspraken verder te concretiseren in samenspraak met alle partijen; verder te inventariseren welke wensen er bestaan over de te vormen coalitie en de afspraken die zo’n coalitie zou moeten maken; en u daarover te informeren over de uitkomsten van deze gesprekken voor 17 mei te informeren. Om aan deze opdracht te voldoen hebben wij op maandag 25 april, dinsdag 26 april en donderdag 28 april gesprekken gevoerd over eventuele raadsafspraken en over de te vormen coalitie. Daarna hebben wij op basis van uw suggesties een eerste versie geformuleerd van een aantal raadsafspraken. Afgelopen woensdag 11 mei hebben wij met de fracties aan tafel gezeten om de concept raadsafspraken die we hadden geformuleerd aan te scherpen. In een afzonderlijk document sturen wij u de concept raadsafspraken. In deze notie geven we aan op welke wijze u volgens ons het beste invulling kunt geven aan de te vormen coalitie en de afspraken die zo’n coalitie zou moeten maken.

Uitkomsten Wij hebben geconstateerd dat er tussen de partijen geen onoverkomelijke blokkades zijn uitgesproken. Dat is een positief signaal. Uiteraard maakt dit het adviseren minder makkelijk. We hebben verder geconstateerd dat sommige combinaties op dit moment minder voor de hand liggen. - Wij denken meer specifiek dat coalitiecombinaties waarin zowel DAP als NH zijn opgenomen op dit moment niet nader moeten worden verkend. - Verder liggen coalities met meer dan drie fracties in eerste instantie ook niet voor de hand. De informateurs hebben namelijk onderzocht of partijen samen een wethouder wilden selecteren of zonder wethouder deel zou willen nemen aan een college, maar daarover was weinig enthousiasme. - Ten slotte was er in de raad weinig steun voor een college waarin CDA en DAP, aangevuld met een derde partij het college zouden vormen. Dit alles betekent dat in eerste instantie combinaties met het CDA en NH nader kunnen worden verkend, eventueel aangevuld met een derde partij. Gesprekken tussen het CDA en NH maakten inmiddels duidelijk dat ook zij vertrouwen hebben in een constructieve samenwerking in de komende vier jaar. Dit alles betekent logischerwijs dat twee soorten opties overbleven: - Er wordt een coalitie gevormd met alleen CDA en NH, die samen, eventueel ook gesecondeerd door vertegenwoordigers uit andere fracties, een derde wethouder zouden zoeken;

1

-

Er wordt een coalitie gevormd tussen CDA, NH, aangevuld met PvdA of VVD die zelf de derde wethouder leveren.

De eerste optie levert een smal college op (10 van de 19 zetels) dat elk van de fractieleden van de coalitiepartijen de mogelijkheid geeft een groot stempel op het college te drukken. Dat kan leiden tot een sterke tegenstelling tussen coalitie en oppositie. Daar staat tegenover dat een verstandig college zich juist daarom gedwongen zal zien in een vroeg stadium brede steun in de raad te zoeken voor voorgenomen plannen (dit argument is ook recent nog bij de onderhandelingen in Enschede gebruikt). Mogelijk nadeel van het zoeken van het gezamenlijk zoeken van een derde wethouder kan zijn, dat die wethouder dan weinig ‘eigen’ steun heeft en ook moeilijk gebruik kan maken van een logische band met enkele raadsleden. Dat maakt zo’n wethouder kwetsbaar. De tweede optie (CDA, NH aangevuld met een derde partij) levert weliswaar een wethouder op die wel kan bogen op steun van een eigen fractie en voorkomt dat (de afwezigheid van) een enkel fractielid een onevenredig grote stempel drukt op het college, maar zou ook wel eens de tegenstelling oppositie/coalitie groter kunnen maken. Onderzoeken van de opties Ons is meegedeeld dat het CDA en NH graag als eerste mogelijkheid onderzocht zien, dat zij samen een college vormen, waarbij een derde wethouder gevonden wordt in overleg met andere raadsfracties.

Daarbij wordt gedacht aan een sollicitatiecommissie die lijkt op de commissie die wordt gebruikt bij het vinden van een burgemeester. Dat betekent dat eerst een profiel wordt opgesteld voor de derde wethouderspositie. Dat daarna een vacature wordt uitgezet, waarna een sollicitatiecommissie uit de kandidaten de meest geschikte persoon kiest. Die wethouder heeft dan geen directe politieke binding met de een of meerdere raadsfracties. Het opstellen van een profiel en het zitting nemen in de sollicitatiecommissie staat open voor de fracties die daaraan deel willen nemen. Ons advies We adviseren de fracties daarom in de bijeenkomst van de partijen op 16 mei te bespreken: 1. of in eerste instantie de mogelijkheid moet worden onderzocht van een smal college van het CDA en NH, waarbij een derde wethouder wordt gevonden met alle fracties die daaraan willen deelnemen? 2. hoe deze zoektocht eruit zou moeten zien; 3. of er formateurs (en zo ja, wie?) aangesteld moeten worden voor deze zoektocht, waarbij tevens de opdracht wordt meegegeven om een collegeprogramma in hoofdlijnen op te stellen, passend bij en in aanvulling op de gemaakte raadsafspraken. Het kan zo zijn dat de hier beschreven zoektocht geen vruchtbare coalitie oplevert. In dat geval adviseren wij de fracties om te laten onderzoeken of CDA en NH een coalitie kunnen vormen met een van de andere fracties.

2