Aanvullende memo Effect Lidl en trends op bezoekersstromen supermarkten Haaksbergen

datum:

8-11-2022

opdrachtgever:

BJZ

projectnummer:

2382.1022

contactpersoon:

De heer N. Broekhuis

contactpersoon DTNP: De heer T. Wissink

Effect Lidl en trends op bezoekersstromen supermarkten Haaksbergen In het kader van de ontwikkeling van het Marktplan in Haaksbergen is behoefte aan inzicht in de gevolgen voor de verkeersbewegingen bij de toevoeging van een supermarkt aan de Markt. Een supermarkt genereert bezoek en daarmee verkeersbewegingen. Dit zijn echter niet één op één extra verkeersbewegingen. DTNP stelde onlangs het rapport ‘Actualiteitscheck Marktplan Haaksbergen’ op. Op basis van de analyse van de koopstromen van supermarktbestedingen uit dit rapport kan een vertaalslag worden gemaakt naar aantallen bezoeken, lokaal/bovenlokaal, supermarktlocaties, etc. Daarnaast voert DTNP regelmatig onderzoek uit naar de kenmerken en het gedrag van supermarktbezoekers1. Op basis van dit onderzoek en het koopstromenonderzoek OostNederland 2019 kunnen aannames worden gedaan over de verwachte modal-split (vervoermiddel) als basis voor verdere verkeerskundige analyses. De analysestappen zijn op pagina 2 en verder uitgewerkt. Hierna volgen eerst de belangrijkste conclusies van de analyse.

Conclusies •

•

•

•

De totale omzet en het aantal supermarktbezoeken binnen heel Haaksbergen nemen naar verwachting niet toe. De lokale binding wordt naar verwachting weliswaar iets vergroot met een moderne Lidl in het centrum, maar doordat gelijktijdig het inwonertal iets terugloopt en online bestedingen momenteel toenemen zal naar verwachting het aantal lokale supermarktbezoeken op eenzelfde niveau blijven, zie tabel 2, p.3: indicatie van 1,99 miljoen naar 1,90 miljoen. Het aantal supermarktbezoeken aan Haaksbergen door inwoners van omliggende gemeenten zal naar verwachting eveneens stabiel blijven of iets afnemen, zie tabel 2, p.3: indicatie van 379.000 naar 361.000. In deze omliggende gemeenten zijn al Lidlvestigingen aanwezig. Toevoeging van Lidl in het kernwinkelgebied leidt er naar verwachting toe dat er minder inwoners van Haaksbergen voor deze formule de gemeente uitrijden: indicatie van 246.000 naar 165.000 bezoeken. Met toevoeging van Lidl wordt de omzetverdeling over de supermarkten anders. De totale omzet wordt niet groter en door de toenemende concurrentiedruk zal naar verwachting met name de al zwakke positie van Coop Compact marginaliseren en zal ook de Aldi minder bezoekers ontvangen. De andere formules zullen naar verwachting in beperkte mate ook omzet inleveren, zie tabel 5, p.5 en tabel 6, p.6.

1 DTNP (2021), Supermarktonderzoek, Passantenonderzoek trekkersrol supermarkt onder circa 3.000

respondenten in 25 dorps- en wijkcentra. Graafseweg 109 6512 BS Nijmegen

024 – 379 20 83 info@dtnp.nl

www.dtnp.nl KVK 09209490

NL37 RABO 0382 8793 41 BTW NL8215.37.738.B01

•

•

Rekening houdend met de lokale context (concurrentiepositie) genereert Lidl naar verwachting zo’n 405.000 à 451.000 bezoekers per jaar, waarvan naar verwachting ruim de helft met de auto komt: 220.000 à 245.000, zie tabel 8. Per saldo wordt vooral een verschuiving van bezoekersbewegingen van het overig centrumgebied (vestigingslocatie Coop Compact en Aldi) naar het kernwinkelgebied (Lidl) verwacht (zie ook tabel 7, p.6). De toekomstige Lidl bezoeken zijn daarmee geen ‘extra’ verkeersbewegingen. Alleen inwoners van Haaksbergen die in de huidige situatie specifiek een Lidl buiten de gemeente bezoeken kunnen als ‘nieuwe verkeersstroom’ naar het centrum worden gezien. Het totaal aantal supermarktbezoeken neemt naar verwachting echter af waarmee het aannemelijk is dat de verkeersbewegingen naar het centrumgebied als geheel ongeveer gelijk zullen blijven. Kernwinkelgebied

2022

2030

1.113.045

1.397.818

Waarvan Lidl

405.818

Overig centrum

402.591

135.273

TOTAAL Centrum

1.515.636

1.533.091

Buiten centrum

852.545

721.455

2.368.182

2.254.545

TOTAAL HAAKSBERGEN Supermarktbezoeken per jaar

Indicatieve berekeningen Van marktruimteberekening naar bezoekers per jaar Tabel 1: Marktruimteberekening uit rapport ‘Actualiteitscheck Marktplan Haaksbergen’

2 van 7

Uit de indicatieve marktruimteberekening voor supermarkten in Haaksbergen komt een totale omzet per jaar naar voren. Voor een verdere toelichting op bovenstaande berekening wordt verwezen naar het rapport ‘Actualiteitscheck Marktplan Haaksbergen’. Wanneer de verwachte totale omzet gedeeld wordt op de gemiddelde besteding per bezoek ontstaat een indicatie van het aantal supermarktbezoeken dat binnen de gemeente Haaksbergen jaarlijks gedaan wordt. De gemiddelde besteding in een supermarkt ligt momenteel op € 22,- per bezoek2 (alle bedragen zijn excl. btw). Op deze wijze kan de berekening worden omgezet in indicatieve aantallen supermarktbezoeken van inwoners van binnen en buiten gemeente Haaksbergen aan supermarkten binnen en buiten de gemeente, zie tabel 2. Tabel 2: Omrekening supermarktbestedingen naar aantallen bezoeken (uitsplitsing herkomst en aankooplocatie (wel/niet gemeente Haaksbergen); gemeente Haaksbergen wordt in de tabellen afgekort tot HB). 2022

2030

Inwoners HB

24.270

23.300

Supermarktomzet per hoofd

€ 2.027

€ 1.945

Totale supermarktbestedingen

€ 49.195,3 mln

€ 45.318,5 mln

Binding aan aanbod HB

89%

92%

Bestedingen in HB door inwoners HB

€ 43.783,8 mln

€ 41.693 mln

Bestedingen buiten HB door inwoners HB

€ 5.411,5 mln

€ 3.625,5 mln

Gemiddelde uitgave per supermarktbezoek

€ 22

€ 22

1.990.173

1.895.137

245.977

164.795

% toevloeiing (omzetherkomst)

16%

16%

Omzet van buitenaf

€ 8.339,8 mln

€ 7.941,5 mln

Supermarktbezoeken per jaar door inwoners van buiten HB in HB

379.081

360.979

Bezoeken aan supermarkten HB door inwoners HB per jaar Bezoeken supermarkten buiten HB door inwoners HB per jaar

Van bezoekers per jaar naar modaliteitsbeeld Het vervoermiddel dat wordt gebruikt bij boodschappenbezoek in Haaksbergen komt, op basis van de uitkomsten van het koopstromenonderzoek in 2019, grotendeels overeen met de gemiddelde modal-split bij andere supermarktlocaties in dorpscentra (DTNP, 2021). Het aandeel autogebruik komt in Haaksbergen iets hoger uit en het aandeel fietsgebruik iets lager. Uitgangspunt is dat bij bezoeken van en naar andere gemeenten mensen de auto gebruiken, zoals ook blijkt uit het koopstromenonderzoek. Figuur 1: Modal-split dagelijkse winkelbezoeken in Haaksbergen en dorps- en wijkcentra Supermarktonderzoek dorps- en wijkcentra DTNP Boodschappenbezoek in Haaksbergen (inwoners en niet-inwoners) KSO 2019

Auto

Fiets

Te voet

OV

54,8%

31,3%

13,7%

0,2%

58%

27%

14%

0%

2 Marshoek B.V. (2022), Benchmark Supermarkten 2021 en eigen supermarktonderzoek DTNP.

3 van 7

De aantallen bezoeken uit tabel 2 kunnen met de lokaal gemeten modal-split worden verrekend naar bezoeken per vervoermiddel. Tabel 3: Verdeling aantallen bezoeken naar modaliteit over herkomst en aankooplocatie Auto Bezoeken van inwoners HB aan supermarkten elders 2022 Bezoeken van inwoners HB aan supermarkten elders 2030 Bezoeken aan lokaal aanbod door inwoners HB en van buitenaf 2022 Bezoeken aan lokaal aanbod door inwoners HB en van buitenaf 2030 Waarvan bezoek van buiten HB 2020 Waarvan bezoek van buiten HB 2030 Waarvan lokaal bezoek door inwoners HB 2020 Waarvan lokaal bezoek door inwoners HB 2030

Fiets

Te voet

1.382.057

647.595

339.592

1.316.060

616.671

323.376

1.002.976

647.595

339.592

955.082

616.671

323.376

245.976 164.795

379.081 360.979

Op pagina 5 wordt verder ingegaan op de verwachte modal-split bij de toekomstige Lidl. Daarvoor is eerst inzicht nodig in de te verwachten aantallen bezoekers bij de verschillende supermarkten.

Spreiding bezoekers over supermarkten in 2022 Het supermarktaanbod in Haaksbergen realiseert in de huidige situatie om en nabij de € 52,1 miljoen (zie tabel 1). Niet iedere supermarkt verdient daarvan eenzelfde aandeel. Op basis van de concurrentiepositie in de supermarktstructuur (omvang, locatie, etc.) doet DTNP een aanname over het marktaandeel van de lokale supermarkten (indicatie omzetverdeling). Hierbij is onder andere gekeken naar de uitkomsten van het KSO 2019 (bijvoorbeeld verhouding centrum/overige gemeente in dagelijkse bestedingen), ervaringscijfers, en informatie over supermarktomzetten per type winkel3. Opnieuw gebruikmakend van de gemiddelde supermarktbesteding is dit terug te rekenen naar een schatting van de bezoekersaantallen per winkel per jaar. Tabel 4: Berekening geschatte bezoekersaantallen naar supermarkt in de huidige situatie Schatting SupermarktSchatting Gemiddelde m2 wvo omzet aandeel bezoeken omzet besteding DTNP per jaar Coop 737 8% €4.168.000 €22 189.455 Compact Aldi

810

9%

€4.689.000

€22

213.136

Jumbo

2.005

32%

€16.672.000

€22

757.818

AH

984

15%

€7.815.000

€22

355.227

Coop Ferdinand Bolstraat

973

11%

€5.731.000

€22

260.500

Plus

1.702

25%

€13.025.000

€22

592.045

Totaal

7.211

100%

€52.100.000

€22

2.368.182

3 O.a. Marshoek B.V. (2022), Benchmark Supermarkten 2021.

4 van 7

Spreiding bezoekers over supermarkten richting 2030 De totale te verdelen omzet onder supermarkten in de gemeente Haaksbergen is in 2030 kleiner, namelijk circa € 49,6 miljoen (zie tabel 1). Dat betekent bij een gelijke besteding per bezoek dus een lager aantal bezoeken. Zoals beschreven in het rapport Actualisatie Marktplan Haaksbergen zijn er bij toevoeging van een moderne Lidl negatieve omzeteffecten te verwachten op andere lokale supermarkten. Dit geldt met name voor de kleinere supermarkten met een relatief slechte inpassing in het overige centrumgebied, te weten Coop Compact en Aldi. Vooral Coop Compact heeft op deze locatie en met de huidige omvang geen sterke positie in de structuur, het verdwijnen van deze winkel is aannemelijk (scenario 2030A). Bij het wegvallen van een lokale supermarkt worden omzet en dus bezoeken anders verdeeld. DTNP doet hiervoor aannames in tabel 5. In dit scenario zouden er circa 406.000 bezoeken per jaar plaatsvinden bij de nieuwe Lidl. Tabel 5: Berekening geschatte bezoekersaantallen naar supermarkt in scenario 2030 A Schatting SupermarktSchatting Gemiddelde m2 wvo omzet aandeel bezoeken omzet besteding DTNP per jaar Coop Compact Aldi

810

6%

€2.976.000

€22

135.273

Lidl

1.400

18%

€8.928.000

€22

405.818

Jumbo

2.005

30%

€14.880.000

€22

676.364

AH

984

14%

€6.944.000

€22

315.636

Coop Ferdinand Bolstraat

973

10%

€4.960.000

€22

225.455

Plus

1.702

22%

€10.912.000

€22

496.000

Totaal

7.874

100%

€49.600.000

€22

2.254.545

In hoeverre er een of meerdere winkels weg zullen vallen in Haaksbergen bij toevoeging van Lidl is onzeker. De nabijgelegen Aldi-supermarkt heeft in segment grote overlap met de Lidl en ook deze winkel is van beperkte omvang. Wanneer Coop Compact wegvalt zou de Aldi naar verwachting nog steeds zwaar ondergemiddeld functioneren. Mocht dit als gevolg hebben dat ook deze winkel wegvalt, dan wordt het aantal bezoekers weer anders over de overgebleven supermarkten verdeeld (scenario 2030 B). Dit scenario wordt uitgewerkt in tabel 6.

5 van 7

Tabel 6: berekening geschatte bezoekersaantallen naar supermarkt in scenario 2030 B Schatting SupermarktSchatting Gemiddelde m2 wvo omzet aandeel bezoeken omzet besteding DTNP per jaar Coop Compact Aldi

-

-

-

-

-

Lidl

1.400

20%

€9.920.000

€22

450.909

Jumbo

2.005

31%

€15.376.000

€22

698.909

AH

984

14%

€6.944.000

€22

315.636

Coop Ferdinand Bolstraat

973

11%

€5.456.000

€22

248.000

Plus

1.702

24%

€11.904.000

€22

541.091

Totaal

7.064

100%

€49.600.000

€22

2.254.545

Bovenstaande analyse komt tot het beeld dat een toekomstige Lidl aan de Markt naar verwachting tussen de circa 400.000 en 450.000 bezoeken per jaar mag verwachten. Naar verwachting zijn er in de toekomst om minder supermarktbezoeken in Haaksbergen als geheel. Als gevolg van de komst van Lidl zullen de bestaande bezoekersstromen in Haaksbergen wijzigen. Er vindt een herverdeling plaats, met name van ‘overig centrum’ (oosten bij huidige Aldi/Coop) naar het kernwinkelgebied (zie tabel 7). Tabel 7: Verdeling bezoekersaantallen supermarkten naar gebied in Haaksbergen

Kernwinkelgebied

2022

2030A

2030B

1.113.045

1.397.818

1.465.455

405.818

450.909

Waarvan Lidl Overig centrum

402.591

135.273

-

TOTAAL Centrum

1.515.636

1.533.091

1.465.455

Buiten centrum

852.545

721.455

789.091

TOTAAL Haaksbergen

2.368.182

2.254.545

2.254.545

Verdeling supermarktbezoeken Lidl naar vervoersmiddel Net als eerder voor heel Haaksbergen kunnen we ter indicatie ook voor de Lidl-supermarkt een modal-split-benadering toepassen. Hierbij kijken we naar de modal-split van supermarkten in het hoofdcentrum. In Haaksbergen is dat volgens koopstromenonderzoek als volgt:

6 van 7

Figuur 2: Modal-split dagelijkse winkelbezoeken in Haaksbergen en dorpscentra Supermarktonderzoek dorpscentra DTNP (niet wijkcentra) Boodschappenbezoek Haaksbergen-Centrum inwoners en niet-inwoners gemeente KSO 2019

Auto

Fiets

Te voet

OV

59,3%

30,1%

10,7%

0%

54%

28%

17%

0%

Uitgangspunt is dat bovenstaande verdeling uit het koopstromenonderzoek op hoofdlijnen ook voor de Lidl zal gelden. Belangrijke aanvulling is dat bezoek van buiten de gemeente naar verwachting beperkt is; in veel omliggende dorpen is reeds een Lidl aanwezig. De toevloeiing naar de dagelijkse sector in het centrum is beperkt (circa 7% in 2019). De aanname is dan ook dat maximaal 10% van de bezoekers van de Lidl van buiten de gemeente zal komen. Dit alles vertaalt naar de volgende modal-split van een Lidl aan de Markt in 2030. Tabel 8: Verdeling bezoekersaantallen Lidl naar modaliteit in scenario 2030A en 2030B 2030A 2030B Auto

220.359

244.844

Waarvan inwoners van buiten de gemeente (10% van totaal)

40.582

45.091

Waarvan inwoners gemeente HB

179.777

198.400

Fiets

114.847

127.607

Te voet

70.207

78.007

-

-

405.000

451.000

OV Totaal

Zoals eerder beschreven is het aannemelijk dat het aantal supermarktbezoeken in het centrum van Haaksbergen vergelijkbaar blijft (verschuiving van ‘overig centrum’ naar ‘kernwinkelgebied’ zie pagina 6). Inwoners die in de huidige situatie specifiek een Lidl buiten de gemeente bezoeken kunnen als ‘nieuwe verkeersstroom’ naar het centrum worden gezien. Het totaal aantal bezoeken neemt naar verwachting echter af, waardoor in absolute zin geen toename van verkeersstromen naar het centrum wordt verwacht.

7 van 7