A10-1.Integraal plan van aanpak brede SPUK gemeente Haaksbergen 2023-2026

INTEGRAAL PLAN VAN AANPAK BREDE SPUK 2023 - 2026

Inhoud 1.Inleiding .............................................................................................................................. 2 Aanleiding .......................................................................................................................... 2 Leeswijzer .......................................................................................................................... 2 2. Waar staat Haaksbergen? ................................................................................................. 3 Belangrijkste uitdagingen en cijfers .................................................................................... 3 3. Wat wil Haaksbergen bereiken? ........................................................................................ 6 4. Sport, Cultuur en Preventie ............................................................................................... 7 5. Terugdringen gezondheidsachterstanden.........................................................................11 6. Kansrijke Start ..................................................................................................................14 7. Een gezonde leefstijl ........................................................................................................15 8.

Versterken van de sociale basis .......................................................................................18 9. Versterking kennis- en adviesfunctie GGD en Coördinatiekosten regionale aanpak preventie ..............................................................................................................................21 10. Samenwerking en monitoren ..........................................................................................22 Bijlage 1 Verbinding onderdelen Brede SPUK en doelen GALA en Sportakkoord II Bijlage 2 Relevante data Bijlage 3 Herijkt Sport en Beweegakkoord II Bijlage 4 Lokaal Preventie Akkoord

1

1. Inleiding Aanleiding Voor u ligt het integrale plan van aanpak Brede SPUK van de gemeente Haaksbergen. Het integrale plan brengt 14 losse interventies samen. Het omschrijft hoe gemeente Haaksbergen zich de komende jaren, samen met inwoners en samenwerkingspartners extra inzet om de gezonde generatie in 2040 te realiseren.

Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) omvat afspraken over het bereiken van een gezonde generatie in 2040. Met weerbare, gezonde mensen die kunnen opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving en waarin sprake is van een sterke sociale basis. De doelen en de onderwerpen in het GALA zijn niet nieuw, de integrale aanpak is dat wel. Dat betekent meer samenhang in de aanpak van gezondheidsvraagstukken en een meer afgestemde inzet op de vaak complexe achterliggende factoren van inwoners. Het rijk stelt voor de periode 2023 – 2026 extra middelen beschikbaar in een brede uitkering voor gemeenten. Hiermee stimuleert zij de beweging naar een gezond Nederland. Gemeenten kunnen voor hun eigen inzet op de doelen in het GALA een beroep doen op rijks-financiering vanuit de brede specifieke uitkering (SPUK). In de Brede SPUK worden deels bestaande middelen voor uiteenlopende programma’s en deels nieuwe kabinetsmiddelen gebundeld aangeboden. Deze SPUK regeling bundelt geldstromen die zich richten op het stimuleren van gezondheid, sport en bewegen, preventie en het versterken van de sociale basis. Ook in het Integraal Zorgakkoord (IZA) zijn afspraken gemaakt over preventie. Deze SPUK regeling en de financiering uit het IZA akkoord vullen elkaar aan.

Door middel van deze twee akkoorden wordt er extra aandacht gegeven aan het terugdringen van gezondheidsverschillen bij kwetsbare groepen.

Leeswijzer In hoofdstuk 2 schetsen wij een beeld van waar Haaksbergen nu staat aan de hand van de meest relevante cijfers. In hoofdstuk 3 leest u wat we willen bereiken. Hoe wij integraal samenwerken op de onderwerpen Sport, Cultuur en Preventie is terug te lezen in hoofdstuk 4. In hoofdstuk 5 is te lezen hoe wij door middel van goed lopende pilot programma’s al invulling geven aan: het terugdringen van gezondheidsachterstanden, mentale gezondheid, Opgroeien in een Kansrijke Omgeving ( OKO) en vroeg signaleren alcoholpreventie. Hoofdstuk 6 beschrijft de aanpak van Kansrijke Start. In hoofdstuk 7 Gezonde Leefstijl, zijn de thema’s terugdringen van overgewicht, en een gezonde fysieke leefomgeving samengevoegd. In hoofdstuk 8 zijn de thema’s eenzaamheid, mantelzorg, welzijn op recept, valpreventie en versterken van de sociale basis samengevoegd. De regionale samenwerking met de GGD en Twentse Koers zijn beschreven in hoofdstuk 9. Tot slot hebben wij in hoofdstuk 10 beschreven hoe er samengewerkt wordt en hoe we monitoren.

2

2. Waar staat Haaksbergen? Haaksbergen is een gemeente en dorp in Twente. De gemeente telt 24.503 inwoners en bestaat uit een kern en drie kerkdorpen, de Veldmaat, Sint Isidorushoeve en Buurse. Wanneer wij het over Haaksbergen hebben in dit plan, spreken wij over de hele gemeente Haaksbergen. Als gemeente werken wij intensief samen met 14 andere gemeenten in de Regio Twente.

De afgelopen jaren zijn wij al volop bezig geweest met ons inzetten voor een gezondere gemeente door middel van het lokale Sport- en Beweegakkoord en het lokale Preventieakkoord. Ook in het coalitieakkoord ‘Meer voor mekaar’ wordt onderschreven dat voorkomen beter is dan genezen en er vol wordt ingezet op preventie en laagdrempelige hulp.

Belangrijkste uitdagingen en cijfers De meeste inwoners in Haaksbergen ervaren hun gezondheid als (zeer) goed (GGD monitor, 2021). Dit geldt voor 98% van de kinderen, 89% van de jongeren, 76% van de volwassenen en 70% van de ouderen. De cijfers zijn vergelijkbaar met die van 2016. Positief is ook dat ruim 66% van de inwoners een gezondere leefstijl wil. Natuurlijk heeft Haaksbergen net als iedere andere gemeenten ook uitdagingen.

De gezondheid van de inwoners van Haaksbergen In onze huidige maatschappij is het voor veel mensen een uitdaging om gezond te leven. Niet alleen is er een groot aanbod aan ongezonde voeding. Financieel kan het ook een uitdaging zijn om gezondere keuzes te maken. We hebben te maken met veel zittende beroepen en mensen bewegen niet altijd genoeg. Op sociaal gebied neemt door individualisering de eenzaamheid toe. De toegenomen digitalisering zorgt bij sommige mensen voor stress en mentale problemen. In de cijfers van Haaksbergen zijn deze trends terug te zien.

In Twente liggen de percentages overgewicht en overmatig alcoholgebruik ruim boven het landelijk gemiddelde. Het kenniscentrum voor Sport en Bewegen schrijft dat in Haaksbergen 14,7% van de inwoners obesitas heeft. Bij volwassenen heeft 53% een BMI van 25 of hoger. Dat wordt gezien als overgewicht. De oorzaken van (on)gezond gewicht zijn lastig te bepalen. Volgens het trendscenario in de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) 2018 stijgen deze percentages de komende jaren nog verder. De verwachting is dat in 2040 62% van de volwassen Nederlanders overgewicht heeft. Als er niet wordt ingegrepen blijft dit stijgen. Dit geeft dus de noodzaak aan van preventie en een nieuwe aanpak.

Wanneer wij kijken naar sociale gezondheid, dan zien we dat in Haaksbergen in 2020 43% van de volwassenen (18-65 jaar) matig tot sterk eenzaam is. 65+ers zijn nog vaker eenzaam, bij hen is bijna 60% eenzaam. (GGD monitor, 2021)

3

De mentale gezondheid in de gehele Nederlandse populatie is verslechterd (minder welbevinden, meer mentale klachten, meer depressie en angst). Voornamelijk bij jongeren, jongvolwassenen en ouderen). Wij hebben mei 2023 de uitkomsten van de Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassen ontvangen. Het onderzoek is door de GGD uitgevoerd onder ruim 3.500 Twentse jongvolwassenen in de leeftijd van 16 tot en met 25 jaar. Uit de gezondheidsmonitor blijkt dat veel jongvolwassenen in Twente lichte psychische klachten en stress ervaren. Daarnaast heeft meer dan de helft van de jongvolwassenen last van eenzaamheid. Helaas waren er niet genoeg deelnemers om dit per gemeenten in beeld te kunnen brengen.

Kind, jeugd en jongvolwassenen in Haaksbergen Volgens de Twentse gezondheidsverkenning zijn de meeste kinderen (0-12 jaar) in Twente gelukkig. Daarnaast staat hier beschreven dat kinderen een minimaal grotere kans maken op het ontwikkelen van psychosociale problematiek in 2021 ten opzichte van 2017 (van 13 naar 14%). In Twente geven de meeste ouders het cijfer 8 of hoger wanneer het gaat over vertrouwen in de toekomst.

Jongeren zijn minder gelukkig volgens de Twentse gezondheidsverkenning. Zij hebben minder vertrouwen in de toekomst. En dan met name meisjes hebben minder vertrouwen in de toekomst. Voor de mate van het ervaren van geluk is er bij jongeren een daling te zien. Deze daling zien we ook in de rest van Nederland. Wel ligt het percentage jongeren dat (zeer) vaak gelukkig is in Twente (83%) hoger dan het Nederlands gemiddelde (77%). Met 29% is de groep jongeren met een vergroot risico op het ontwikkelen van psychosociale problemen een stuk groter in vergelijking met kinderen.

Haaksbergen telt met 6330 personen relatief weinig jongeren (tot 25 jaar). Van de jongeren heeft 59% wel eens alcohol gedronken. 26% heeft in een periode van 4 weken wel eens meer dan 4 drankjes bij één gelegenheid gedronken. Over jongeren die wel eens alcohol geprobeerd hebben (een slok of een heel glas) weten we dat ze: 

Vaker ooit hebben gerookt, vaker wiet/ hasj hebben gerookt én vaker dagelijks roken



Een minder goede relatie met de ouders hebben



Vaker een verhoogd risico op psychosociale problematiek hebben

Verder zien we dat sociale media een grote invloed heeft op jongeren. Dit blijkt o.a. uit de kindermonitor en corona GM jeugd 2021 maar ook uit recente gesprekken met onze GGz aanbieder Mediant die GGz- preventie gericht op jongeren inzet. Zij geven aan dat onder de Haaksbergse jongeren er somberheid, onzekerheid en eenzaamheid bestaat. Zij zien dat sociale media (bv. Instagram of TIK TOK) een van de oorzaken hiervan kan zijn. De komende jaren blijven wij inzetten op GGz – preventie voor jongeren.

4

Ouder wordend Haaksbergen In 2020 telde Nederland bijna 3.5 miljoen inwoners ouders dan 65 jaar. Voor Haaksbergen geldt dat naar verwachting in 2040 31% van de inwoners ouders is dan 65 jaar. Dit zijn ongeveer 7400 inwoners. Op dit moment is dat 25,2%. In heel Twente ligt dit percentage lager en is dit 21%. In Haaksbergen neemt de vergijzing toe.

Uit de GGD monitor blijkt dat 20% (2023) van de inwoners een chronische aandoening heeft. De prevalentie van de aan ouderdom gerelateerde aandoeningen gaat sterk toenemen in Twente. Dementie en artrose stijgen daarbij het meeste. Verwacht wordt dat één op de vijf mensen dementie krijgt en dat er in Nederland in 2040 ongeveer een half miljoen mensen dementerend zijn. Bovenstaande ziektebeelden zien wij ook terug in Haaksbergen. Zij zullen vaker een beroep doen op de naaste omgeving, maar ook op de zorg en op diensten van de gemeente. Iets meer dan helft van de mantelzorgers die zorgt voor een dementerende geeft nu al aan overbelast te zijn.

In Haaksbergen zien we dat de grootste groep inwoners de leeftijd heeft tussen de 19 en 64 jaar is. Verder hebben we hebben meer 65 plussers dan andere Twentse gemeenten.

5

3. Wat wil Haaksbergen bereiken? Het kabinet Rutte IV heeft in het coalitieakkoord ‘Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst’ een gezonde generatie in 2040 als doel omarmd. Een focus ligt daarbij op het stimuleren van sport, gezonde voeding en voldoende bewegen, met name voor de jeugd. Dat betekent dat de Nederlandse jeugd in 2040 de gezondste van de wereld is. Met het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) bouwen we aan het fundament voor een gerichte lokale en regionale aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis. Het centrale doel van de gemeente Haaksbergen sluit aan op de centrale doelstelling van het GALA.

Centrale doel van de gemeente Haaksbergen: In de gemeente Haaksbergen wonen gezonde, gelukkige en zelfredzame inwoners. Als gemeente bieden we hierbij waar nodig op het juiste moment de juiste zorg en ondersteuning, maar spreken we inwoners ook aan op hun zelfredzaamheid. Samen met onze partners en inwoners gaan we de komende jaren (2024 – 2026) werken aan: 

Het terugdringen van gezondheidsachterstanden



Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten



Het versterken van (de verbinding met) de sociale basis



Het bevorderen van een gezonde leefstijl



Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid



Vitaal ouder worden



Domein overstijgende inzet vanuit een regionale preventie - infrastructuur

Met het lokale Sport en Beweegakkoord en het lokale Preventieakkoord en de tijdelijke inzet van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) hebben we de afgelopen jaren al een goede start gemaakt. De komst van GALA, IZA en de Brede SPUK bieden kansen om extra stappen te zetten richting deze uitdagingen en een meer integraal aanbod te ontwikkelen. In de volgende hoofdstukken zijn de belangrijkste uitdagingen die gelden voor Haaksbergen verwerkt in de verschillende onderdelen van de Brede SPUK.

6

4. Sport, Cultuur en Preventie Met het Preventieakkoord en het Sport- en Beweegakkoord I Natuurlijk in beweging zijn een aantal bewegingen in gang gezet en versterkt. Met het herijkte Sport- en Beweegakkoord Sport versterkt Haaksbergen en GALA gaan we verder op de ingeslagen weg. We bedden cultuur daarbij meer in.

Positieve gezondheid Bij Positieve gezondheid neem je niet klachten en ziekte als uitgangspunt, maar staat betekenisvol leven centraal. De nadruk ligt op mentale veerkracht, eigen regie en aanpassingsvermogen van mensen. Het gaat om lichamelijk, geestelijk en mentaal welzijn. Wij richten ons daarom niet alleen op het terugdringen van (mentale) gezondheidsschade (alcoholgebruik/roken/overgewicht/eenzaamheid), maar ook op het versterken van de positieve gezondheid. We zetten in op het verbeteren van de leefstijl. We verstrekken informatie over positieve gezondheid en leefstijl. Daarmee nodigen wij inwoners uit om persoonlijke verantwoordelijkheid te nemen over de eigen fysieke en lichamelijke gezondheid. We nodigen inwoners uit om zo gezond mogelijk oud te worden.

Een gezonde leefstijl wordt moeilijker wanneer je andere problemen hebt. Bijvoorbeeld wanneer je weinig inkomen en/of financiële problemen hebt, of wanneer je kampt met psychosociale of psychiatrische problematiek. Ook als je de Nederlandse taal niet goed kent, kan dit invloed hebben. Daarom richten we ons ook op deze onderliggende problematiek. We willen dat alle inwoners van Haaksbergen een gelijke kans hebben om gezond oud te worden.

Intensieve samenwerking We streven naar meer intensieve samenwerkingsrelaties en gezamenlijke planvorming. Dat gaat bijvoorbeeld over verschillende domeinen binnen de gemeente, zoals het domein publieke gezondheid en het sociaal domein, maar ook de minder vanzelfsprekende domeinen, zoals ruimtelijke ordening, recreatie en natuur. Het gaat ook over samenwerking tussen gemeente, inwoners, bedrijven, zorg- en welzijn, onderwijs, vrijwilligersorganisaties, kerken en zo verder. We willen met alle partijen samen werken aan een fysiek en mentaal gezonder Haaksbergen.

Sport en cultuur als doel en als middel Sport brengt verschillende positieve effecten met zich mee. Het is goed voor het verbeteren van de fysieke gezondheid, kan als doel hebben om stress te verminderen en sport kan ook een sociaal doel hebben. Sport wordt daarom ook vaak ingezet om doelstelling op andere beleidsterreinen te behalen. Vaak wordt sport ingezet om doelstellingen op andere beleidsterreinen te behalen We zien culturele activiteiten en organisaties, sportverenigingen en ondernemers in de sport niet alleen als plek waar je naartoe gaat om te (leren) bewegen of een culturele activiteit te beoefenen. We zien het ook als een plek en activiteit waar diverse maatschappelijke doelen behaald kunnen worden. Denk daarbij aan een plek waar je, je gezondheid verbetert, waar je zingeving vindt door

7

vrijwilligerswerk te doen, of doordat je bij een team hoort. Een plek waar je vaardigheden leert, zoals emotie reguleren, je verplaatsen in een ander, op jezelf vertrouwen. Maar ook vaardigheden als trainingen geven, leidinggeven of besturen. Een plek waar je specifieke groepen (kwetsbare) mensen actief kunt uitnodigen om mee te doen. Een plek waar je veilig kunt zijn, ten opzichte van op straat te ‘hangen’. Ook kan de accommodatie bijvoorbeeld ingezet worden voor initiatieven waar mensen elkaar kunnen ontmoeten of gezamenlijk kennis (zoals gezondheidsvaardigheden) op kunnen doen. Diverse culturele en sportactiviteiten geven ook reuring aan het dorp, door toernooien, optredens en evenementen.

Omgeving als doel en als middel We worden steeds bewuster van de invloed die de leefomgeving op de gezondheid van inwoners heeft. Een gezonde leefomgeving is een leefomgeving die als prettig wordt ervaren, die veilig is, waar voldoende mogelijkheden en voorzieningen zijn die uitnodigen tot gezond actief gedrag. De leefomgeving kan zo een belangrijke bijdrage leveren aan het verleiden van inwoners tot een gezondere leefstijl. Ze nodigt uit tot beweging (wandelen, fietsen, sporten, spelen), tot ontmoeting en tot ontspanning. Een gezonde leefomgeving levert ook een bijdrage om ongezond gedrag tegen te gaan. Zo kunnen de risico’s op overgewicht worden beperkt door het aanbod van voedsel op verschillende plekken (bijvoorbeeld in de buurt van of op scholen) gezonder te maken. Het rookvrij maken van gebieden draagt eveneens bij aan een gezonde leefomgeving. We willen de leefomgeving op een positieve en uitdagende wijze inrichten en gezonder maken zodat meer mensen worden verleid tot bewegen, ontmoeten en ontspanning.

Versterken sport- en beweegaanbieders en culturele organisaties Om samen te kunnen werken met verenigingen en ondernemers in de sport en cultuursector voor het behalen van onze maatschappelijke doelen is een stevig fundament nodig. Dat zit in duurzame (sport) infrastructuur en vitale aanbieders. Ook is het belangrijk dat alle inwoners zich welkom en veilig voelen. Een belangrijk punt de komende jaren is samen met sport- en beweegaanbieders en culturele organisaties te werken aan laagdrempelig, toegankelijk, veilig en duurzaam sport en cultuur aanbod.

In het Sport- en Beweegakkoord werken we samen aan deze doelen. Maar ook de (motorische) basis van bewegen blijven we versterken. We willen dat kinderen al vroeg vaardig worden in bewegen en kennis maken met verschillende beweegvormen. Omdat voldoende en vaardig bewegen op jonge leeftijd een goede basis geeft voor een goede leefstijl in de rest van het leven. Om te gaan en blijven bewegen is plezier in bewegen belangrijk.

Lokale coördinator Sport, Cultuur en Preventie Wij stellen een coördinator Sport, Cultuur en Preventie aan. Voor het aanjagen en monitoren van bovenstaande ambities en de daaruit voortvloeiende acties. De coördinator werkt daarvoor intensief samen met de verschillende domeinen van de gemeente, met het kernteam (zie beschreven in hoofdstuk 10) en met de buurtsportcoaches en cultuurmakelaar. De coördinator zorgt voor verbinding

8

van het Sport- en Beweegakkoord met het Preventieakkoord, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), het Integraal Zorg Akkoord (IZA).

Brede regeling Combinatiefuncties In Haaksbergen hebben wij op dit moment binnen de brede regeling combinatiefuncties Buurtsportcoaches gericht op zorg en welzijn. De buurtsportcoaches hebben een rol bij het aanbieden van extra sport- en beweegmomenten buiten het reguliere onderwijs én het kennis laten maken met diverse vormen van sport en bewegen binnen en buiten het onderwijs. De buurtsportcoaches voor volwassenen richten zich op het laten meedoen van kwetsbare inwoners, het wegnemen van drempels en aanpakken van onderliggende problematiek.

Cultuur Coalitie Haaksbergen De Cultuur Coalitie Haaksbergen maakt zich sterk voor een inclusieve kunst en cultuursector in de Gemeente Haaksbergen. Het is een overkoepelende culturele stichting van kunstbeoefenaars. Zij bundelen de krachten om een inclusieve kunst- en cultuursector te zijn die zichtbaar en bereikbaar is en waar iedereen aan mee kan doen. Het doel van de cultuurcoalitie is het verbinden van alle amateur- en professionele kunst en cultuurmakers in de Gemeente Haaksbergen. Ze investeren in de ontwikkeling van individuele kunstenaars én organiseren gezamenlijk evenementen.

Wat gaan we doen: De komende jaren gaan wij nog meer integraal samenwerken. Verder hebben wij als doel om sport, cultuur en preventie in het hart van het lokaal sociaal beleid te plaatsen. Dit gaan we doen door onderstaande activiteiten: Wat Aanstellen van een coördinator Sport, Cultuur en Preventie

Wie Gemeente

Wanneer 2023

Verdere uitvoering geven aan het Lokaal Preventieakkoord

Gemeente, onderwijs, sporten cultuur verenigingen, GGD, EZH, Wijkracht, inwoners Gemeente en partners Sporten beweegakkoord

2023

Onderzoeken of de huidige inzet van buurtsportcoaches nog voldoende aansluit op de vraag en behoefte van partners van het Sport- en Beweegakkoord

2023 - 2024

Verkennen of er inzet mogelijk is van Gemeente, Cultuur Coalitie een cultuurmakelaar, om de Cultuur Haaksbergen Coalitie Haaksbergen te versterken

2024

Uitvoering geven aan het Lokaal Sport en Beweegakkoord II

2023 - 2026

De verbinding tussen sport & bewegen, cultuur, gezondheid & preventie en de sociale basis is gemaakt en er wordt uitvoering aan gegeven

Gemeente, sport- en cultuur verenigingen, onderwijs, inwoners

2024 - 2026

9

Met bovenstaande activiteiten werken wij aan de volgende resultaten vanuit het GALA: 

Haaksbergen zet in op de verbinding tussen sport & bewegen, cultuur, gezondheid & preventie en de sociale basis



Haaksbergen wil zo veel mogelijk inwoners bereiken met het sport- en beweegaanbod, met als doel sporten en bewegen een vanzelfsprekend onderdeel uit te laten maken van het leven van iedere inwoner.

10

5. Terugdringen gezondheidsachterstanden In Haaksbergen is er al sprake van goed lopende (pilot) programma’s. We willen investeren in het behouden en versterken van deze huidige programma’s die beschreven staan in dit hoofdstuk.

Kinderen De afgelopen jaren is er veel geïnvesteerd in de omgeving van kinderen tot 12 jaar. Er zijn scholen gefuseerd en er is nieuwbouw gerealiseerd en gepland op een aantal locaties. Daarmee zijn de scholen voor primair onderwijs meer toekomstbestendig. De inrichting van de schoolpleinen is ook veranderd: er is meer groen en het is uitdagender ingericht voor buitenspelen.

Veel kinderen in Haaksbergen zijn aangesloten bij sport en/of culturele organisaties of verenigingen. Voor gezinnen die moeite hebben met het betalen van contributie werkt de gemeente samen met het Jeugdfonds Sport en Cultuur en Stichting Leergeld. Vanuit het Sport- en Beweegakkoord is geïnvesteerd in de MQ-scan, om tijdens een gymles de motorische ontwikkeling te meten en waar nodig verbeteren. In het kader van het Nationaal Programma Onderwijs verleent de gemeente subsidie aan het basisonderwijs om gedurende de schooljaren 2023-2024 en 2024-2025 motorische remedial teaching (MRT) in te zetten voor kinderen die laag scoren op de MQ-scan. Ook is bijgedragen aan een speelgelegenheid in het centrum, The GAP. Er zijn daarnaast veel speeltuintjes en spelaanleidingen voor kinderen. In Haaksbergen zijn er in totaal 70 locaties en daarmee 372 toestellen.

Tot slot hebben diverse bewonersinitiatieven toegankelijke activiteiten voor deze leeftijdscategorie georganiseerd. Er wordt ook meer aandacht besteed aan talenherkenning en ondersteuning.

Jongeren Het Assink Lyceum investeert steeds meer in welzijn in en om de school. Zo is een schoolplein sportief ingericht en zijn er keuzevakken waar leerlingen kennis kunnen maken met bepaalde sport- of culturele activiteiten. Ook is Skillz jongerenwerk (onderdeel van Wijkracht) vaker op de locaties aanwezig met een programma voor in de pauze, of een tussenuur en geven zij soms inhoudelijk een lesuur vorm. Skillz geeft dan bijvoorbeeld voorlichting over alcoholgebruik.

Er is in de eerste helft van 2023 een pilot vormgeven door Assink Lyceum en jongerenwerk Skillz uit de NPO-middelen Skillz After School. Het is een huiskamer, met begeleiding van jongerenwerkers, waar leerlingen van het Assink na school terecht kunnen. Het gaat om jongeren die zelf geen goede plek hebben om naar toe te gaan en waarbij verschillende, soms complexe, problemen op verschillende leefgebieden zijn/ dreigen te ontstaan. Het biedt hen een veilige plek van waaruit ze sociale contacten aan gaan, tot rust kunnen komen, aanspraak hebben met andere jongeren en huiswerk coaching krijgen. Ook is er aandacht voor een gezonde leefstijl. Jongeren krijgen het gevoel dat ze er toe doen en leren om (sneller) hulp te aanvaarden.

11

De deelnemende jongeren én hun ouders zijn enthousiast over After School. Vooral over het vinden van een luisterend oor én een veilige plek (ten opzichte van op straat). Gezien de toenemende groei van complexe problematiek onder jongeren en het feit dat het zichtbaar minder goed gaat met het mentale welbevinden van jongeren, wordt een toename verwacht aan deelnemers voor After School.

Kwalitatief onderzoek door GGD In Haaksbergen wordt er in het najaar van 2023 een verdiepend kwalitatief onderzoek gedaan naar de mentale gezondheid van jongeren. Dit wordt gedaan vanwege zorgen die de gemeenteraad hierover heeft geuit.. De GGD gaat in kaart brengen hoe jongeren en jongvolwassen hun mentaal welbevinden ervaren en wat zij nodig hebben om dit te versterken. Naar verwachting ontvangen wij de resultaten rond maart 2024. Met de resultaten kunnen we nog specifieker inzetten op de behoeften van de jongeren. In de regio is dit het eerste kwalitatief onderzoek dat gedaan gaat worden.

Wat gaan we doen Extra inzetten op een gezonde lichamelijke en psychosociale ontwikkeling voor kinderen en jongeren, in een veilige omgeving. Met daarbij aandacht voor (de risico’s van) alcohol, tabak (o.a. vapen) en drugsgebruik. Dit gaan we doen door in te zetten op onderstaande activiteiten: Wat De pilot Skillz After School verlengen en onderzoeken naar de mogelijkheden om het te borgen

Wie Gemeente, onderwijs, Wijkracht

Wanneer 2023 - 2024

Het opzetten van een effectieve lokale aanpak van alcohol en drugspreventie

Gemeente, Tactus, onderwijs, Wijkracht

2023 - 2024

Voortzetten van de Gezonde School Aanpak

14 Twentse gemeenten in samenwerking met de GGD en onderwijs

2023 - 2024

Aanpak mentale gezondheid jongeren en jongvolwassen opzetten naar aanleiding van het kwalitatief onderzoek door de GGD De tijdelijke uitbreiding van het schoolmaatschappelijk werk op het primair en voortgezet onderwijs te behouden

Gemeente, GGD

2024 - 2025

Gemeente, Wijkracht, onderwijs

2024 - 2025

Uitrol lokale aanpak alcohol en drugspreventie en borging

Gemeente, Tactus, onderwijs, Wijkracht

2024 - 2026

12

Met deze activiteiten werken wij aan onderstaande resultaten uit het GALA: 

Haaksbergen heeft een lokale aanpak voor het terugdringen van gezondheidsachterstanden



Integreren van mentale gezondheid in bredere aanpak gezondheid / preventie



Er wordt actief ingezet op het voorkomen van het gebruik van alcohol, tabak en drugs door jongeren.

13

6. Kansrijke Start Met het actieprogramma Kansrijke Start willen we (aanstaande) kwetsbare ouders helpen zodat hun kinderen zo gezond mogelijk hun leven starten. De eerste 1000 dagen van het kind zijn hierbij van doorslaggevend belang. Kansrijke Start richt zich op de zorg en ondersteuning aan kwetsbare gezinnen in deze periode. In Haaksbergen is er nog geen lokale coalitie kansrijke start. Het onderdeel prenatale huisbezoeken wordt al wel uitgevoerd sinds juli 2022. Op dit moment bereiken we waarschijnlijk nog niet de volledige doelgroep.

De eerste stappen richting een lokale coalitie Kansrijke Start zijn gezet. Alle relevante samenwerkingspartners zijn in beeld gebracht en uitgenodigd voor een aftrapbijeenkomst in het najaar van 2023.

Wat gaan we doen Ouders en aanstaande ouders in een kwetsbare situatie, ontvangen tijdig de juiste zorg en ondersteuning, aansluitend op hun hulpbehoefte. Dit gaan we doen door onderstaande activiteiten: Wat Het opstarten van een lokale coalitie Kansrijke Start inclusief een lokale aanpak

Wie Gemeente, GGD - JGZ, Kraamzorg, Verloskundigen, Kinderopvang, Wijkracht, Zorgaanbieders

Wanneer 2023 - 2024

In contact komen met (kwetsbare) zwangeren / ouders en hen waar mogelijk mee laten denken in de lokale aanpak

Gemeente, onderwijs, kinderopvang, voedselbank, kledingbank, Moskee, kerken, wijkraden etc.

2023 - 2026

De lopende interventie prenatale huisbezoeken meer onder de aandacht brengen en uitbreiden, zodat we een grotere groep (kwetsbare) ouders bereiken

Lokale coalitie Kansrijke Start

2023 - 2024

Uitrol van de lokale aanpak Kansrijke Start

Lokale coalitie Kansrijke Start

2024 - 2026

We onderzoeken of we vanaf 2026 de coalitie in het bestaande netwerk Kinderen Haaksbergen kunnen onder brengen. Zodat bereikte resultaten goed geborgd en gemonitord blijven.

Lokale coalitie Kansrijke Start

2025 - 2026

Met deze activiteiten werken wij aan onderstaand resultaat vanuit het GALA: 

Haaksbergen heeft een lokale ketenaanpak kansrijke start, inclusief interventies en maakt samenwerkingsafspraken met partners rondom de eerste duizend dagen van een kind



Het terugdringen van gezondheidsachterstanden.

14

7. Een gezonde leefstijl In het lokaal Preventieakkoord dat eind 2023 stopt en overgaat in de Brede SPUK en het Lokale Sport en Beweegakkoord II wordt er al aandacht gegeven aan een gezonde leefstijl. Het terugdringen van overgewicht is daar onderdeel van. Gezien de complexiteit en omvang van dit vraagstuk is extra inzet gewenst.

Aanpak overgewicht en obesitas jongeren Op dit moment sluiten wij aan bij de gezonde schoolaanpak, gezonde kinderopvang en gezonde kantine van de GGD. De komende jaren wordt dit voortgezet. Haaksbergen is (nog) niet aangesloten bij Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG). In Haaksbergen is er al geruime tijd aandacht voor kinderen met overgewicht. In 2015 is door de Eerstelijns Zorg Haaksbergen een programma Fit en Fun ontwikkeld. In 2019 heeft dit een vervolg gekregen met het aanbieden van het bewezen effectieve leefstijlinterventieprogramma Cool2befit. De groep professionals die betrokken was bij Cool2befit gaat verder als Netwerk ‘Kinderen Haaksbergen’. Het netwerk beperkt zich niet alleen tot leefstijl en preventie. Alle onderwerpen rondom de zorg voor kinderen kunnen hier worden gedeeld en met een multidisciplinaire blik worden benaderd. Dit is het netwerk waarin we in 2026 met Kansrijke Start ook op aan willen sluiten.

Aanpak overgewicht en obesitas ouderen Regionaal is de Twentse Koers kartrekker van het project Gezondheid en Leefstijl. Zij roepen gemeenten op om extra in te zetten op valpreventie, Gezonde Leefstijlinterventie (GLI) en Nationale Diabeters Challenge (NDC). De gemeente Haaksbergen zet met de Eerstelijns Zorg Haaksbergen (EZH) al in op GLI en een alternatief wandelaanbod. De ervaring is wel dat er een terugval te zien is na uitstroom uit de GLI. Met de EZH zijn we in overleg hoe we deze terugval kunnen voorkomen. Daarnaast zijn we aan het onderzoeken wat de mogelijkheden zijn van het opzetten van een volwassenfonds Sport en Cultuur. Op de aanpak van valpreventie gaan wij in hoofdstuk 8 Versterken van de sociale basis nader in.

Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten. De fysieke inrichting en vormgeving van de buurt heeft invloed op de gezondheid en leefstijl van inwoners. Het bepaalt mede in hoeverre mensen bewegen, elkaar ontmoeten, naar voorzieningen als de arts en supermarkt kunnen en activiteiten kunnen ondernemen.

Omdat een gezonde generatie in 2040 het doel is, willen wij investeren in een gezonde fysieke leefomgeving. Met name voor kinderen en jongeren. Dit sluit mooi aan bij de EZH ambitie 2030; Gezondste gemeente. Momenteel is er een nieuwe nota speelvoorzieningen in ontwikkeling. Deze nota willen wij graag een extra impuls geven. We zijn nog in overleg hoe we dit het beste kunnen vormgeven.

15

Spelen is voor kinderen een wezenlijk facet in het opgroeien. Het aanbieden van speelvoorzieningen in de buitenruimte is voor de gemeente dan ook een vanzelfsprekendheid. Zeker in een tijd dat buiten spelen moet concurreren met de aantrekkingskracht van beeldschermen is het belangrijk dat kinderen uitgenodigd worden om gebruik te maken van aantrekkelijke speelvoorzieningen. Er zijn steeds meer inclusieve voorzieningen die door zowel kinderen, als senioren gebruikt kunnen worden.

In ons lokale Sport en Beweegakkoord hebben wij onderstaande ambitie opgenomen: “De ambitie is dat meer kinderen aan de beweegnorm gaan voldoen en dat hun motorische vaardigheden gaan toenemen. Daarbij gaat de grootste aandacht naar de groep van 0 tot 12 jaar. De Haaksbergse jeugd heeft de toekomst. Goed en gezond bewegen is een basis die wij iedereen willen meegeven. De laatste jaren bewegen kinderen echter steeds minder en gaan de motorische vaardigheden van kinderen sterk achteruit. Kinderen die op jonge leeftijd weinig bewegen ontwikkelen zich motorisch minder goed en hebben een grotere kans op overgewicht. Uit onderzoek blijkt dat goede motorische vaardigheden van belang zijn voor het ontwikkelen van een actieve leefstijl. Dit vraagt met nadruk samenwerking tussen de sectoren kinderopvang, onderwijs, zorg en sport en bewegen. Zo kunnen kinderen thuis, op school, op de kinderopvang, in de wijk en bij de sportclub voldoende bewegen.”

Wat gaan we doen: We hebben een gezonde leefomgeving die vooral voor kinderen en jongeren uitnodigt tot bewegen. Kinderen, jongeren en volwassenen zijn gezonder en hebben een gezond gewicht. Dit gaan we doen door onderstaande activiteiten:

Wat

Wie

Wanneer

We sluiten aan bij het Twentse plan van aanpak JOGG gezonde jeugd, gezonde toekomst

Gemeente, GGD Twente, JOGG

Najaar 2023

Het aanstellen van een lokale projectleider JOGG

Gemeente

Najaar 2023

Gemeente, Wijkracht, EZH, Onderzoek of het mogelijk is om een buurtsportcoach in te zetten om de resultaten die Twentse Koers inwoners halen met GLI goed te borgen Het ontwikkelen van een lokale netwerkaanpak voor kinderen met obesitas

Gemeente, netwerk Kinderen Haaksbergen, GGD

Het opzetten van een volwassenfonds Sport en Gemeente Cultuur Het informeren van inwoners over de Gemeente, Wijkracht, EZH mogelijkheden van financiële ondersteuning voor en anderen een gezonde leefstijl

2024

2024 - 2026

2024 - 2026 2024 - 2026

16

Aanpak kinderen naar Gezonder Gewicht

Gemeente, onderwijs, (sport) verenigingen

2025 - 2026

We investeren in een openbare omgeving die uitnodigt tot bewegen.

Gemeente

2023 - 2026

Door inzet op bovenstaande activiteiten sluiten we aan bij de resultaten van het GALA namelijk: 

Voor kinderen en volwassenen met overgewicht of obesitas is passende ondersteuning, begeleiding en zorg toegankelijk



In 2025 hebben alle gemeenten een netwerkaanpak voor kinderen met obesitas



Er zijn samenwerkingsafspraken tussen gemeenten, zorgverzekeraars en zorgaanbieders gemaakt



Bij besluitvorming over de fysieke leefomgeving wordt gezondheidskennis toegepast. Die kennis gaat over gezondheidsbevordering én over gezondheidsbescherming.



Het terugdringen van gezondheidsachterstanden.

17

8. Versterken van de sociale basis In Haaksbergen is er al sprake van een sterk en goed georganiseerd netwerk, dat op een groot aantal van de onderdelen Brede SPUK al samenwerkt. We onderzoeken of we deze netwerken kunnen uitbreiden en / of versterken.

Een grote uitdaging daarbij is om gezondheidsinformatie en het

bestaande aanbod laagdrempelig kenbaar en vindbaar te maken bij alle inwoners.

In de eerstelijnszorg is een medisch-sociale netwerkorganisatie actief: de EZH (EerstelijnsZorg Haaksbergen). Hierin werken alle eerstelijnszorgverleners (o.a. huisartsen, apothekers, fysio- ergo- en podotherapeuten, diëtisten, sociaal werkers, wijkzorg, verloskundigen, eerstelijns GGZ) samen aan goede zorg.

Ook is er een centrale toegang tot het sociale domein, de Noaberpoort. Daar werken Wmoconsulenten, Wmo en jeugd regisseurs van de gemeente, medewerkers van de GGD en Wijkracht (sociaal werk, zoals onder andere mantelzorgondersteuning,

ouderen-

en

jongerenwerk, maatschappelijk werk, bureau voor

nieuwkomers,

vrijwilligerswerk

en

thuisbegeleiding). Woningstichting Domijn en de politie houden ook kantoor in Noaberpoort.

Het sociaal werk, de gemeente en de EZH werken samen. Het sociaal werk en ook de gemeente werken samen met inwoners(-groepen), zoals sport- en beweegaanbieders, ouderenbonden, kerkgenootschappen. Zie de samenwerkingsdriehoek.

Op dit moment wordt er in bovenstaande samenwerkingsdriehoek al uitvoering gegeven aan onderstaande onderdelen uit de SPUK: 

Coalitie tegen eenzaamheid



Mantelzorgondersteuning



Welzijn op Recept

Doordat er al sprake is van een goed georganiseerde netwerksamenwerking is er veel kennisuitwisseling tussen disciplines. Daardoor is er een goede signalering van kwetsbaarheid onder inwoners. De winst die in Haaksbergen te halen is, is het meer zichtbaar maken van alle zorgpaden, samenwerkingsafspraken en ketenaanpakken. Dit geldt ook voor het thema valrisico onder ouderen. Daarom pakken wij het anders aan. De route voor signaleren is bekend en verwijzingen voor het verkleinen van valrisico naar veel verschillende disciplines en interventies gaat goed.

18

Onze ambitie ligt daarom niet in het creëren van een keten of het opnieuw opstarten van valpreventieprogramma’s maar ligt bij preventie- en heldere communicatie. Het nog beter bereiken van inwoners en mantelzorgers, door middel van een gezamenlijke én gedifferentieerde professionele marketingcampagne, waar alle partners in de samenwerkingsdriehoek bij betrokken worden. Het gaat om informeren, voorlichten en waar gewenst uitnodigen om actie te ondernemen. Een lokale coördinator met kennis over de lokale werkwijze, organisaties en praktijken, zal alle betrokken ketenpartners hiertoe uitnodigen en stimuleren.

Respijtzorg Met de extramuralisering en het langer zelfstandig thuis wonen van ouderen, neemt de druk op mantelzorgers toe. Respijtzorg is hard nodig om mantelzorgers overeind te houden. Logeerzorg is een van de vormen van respijtzorg. Uit onderzoek blijkt dat er in Twente een tekort aan logeerbedden is, met name voor de doelgroep dementie. Er is vooral behoefte aan planbare mogelijkheden van logeerzorg (als vorm van respijtzorg). We sluiten aan bij een regionale pilot voor het inzetten van een logeerbedden.

Wat gaan we doen We hebben een sterke netwerksamenwerking waarmee we voor lopen op veel gemeenten in Nederland. Door de integrale inzet van de financiële middelen van de Brede SPUK denken wij nog betere resultaten te behalen. We gaan de mogelijkheden voor laagdrempelige ondersteuningsvormen en voorzieningen in de sociale basis voortzetten. En het versterken van de mogelijkheden voor inwoners om elkaar laagdrempelig te ontmoeten, zich te ontplooien, te ontspannen en elkaar te helpen. Met het oog op de vergrijzing in Haaksbergen is er specifiek aandacht voor ouderen.

Dit gaan we doen door in te zetten op onderstaande activiteiten: Wat De bestaande coalitie tegen eenzaamheid meer daadkracht geven. Dit doen we door jaarlijks een activiteitenbudget toe te kennen voor activiteiten in de week van de ontmoeting én het vakantieprogramma

Wie Coalitie tegen eenzaamheid

Wanneer 2023 - 2026

Aantellen van een coördinator valpreventie

Gemeente

2023

Deelname aan de regionale pilot logeer Gemeenten, Menzis, / respijtzorg. Bij succes wordt deze de Twentse Koers jaren daarop verlengt

2023 - 2024

We willen de mantelzorgondersteuning en eenzaamheidsbestrijding een extra impuls geven door in te zetten op een maatjesproject, onder leiding van een beroepskracht

2024 - 2025

Gemeente, Wijkracht

19

Uitbreiden van huidige uren Welzijn op Recept

Gemeente, Wijkracht, EZH

2024 - 2025

Uitrollen van een professionele marketingcampagne rondom Valpreventie

Gemeente, EZH

2024 - 2025

Door inzet op bovenstaande activiteiten sluiten we aan bij de volgende resultaten die opgenomen staan in het GALA : 

Haaksbergen faciliteert een sterke lokale sociale basis met een sterkte sociale samenhang en laagdrempelige toegankelijke voorzieningen waar mensen op elkaar kunnen terugvallen en meedoen in de samenleving.



Het risico op vallen bij ouderen wordt vroegtijdig gesignaleerd in zowel zorgdomein als gemeentelijk domein en wordt ondersteund door laagdrempelige toegang tot valpreventief aanbod



Het versterken en door ontwikkelen van respijtzorgaanbod.

20

9. Versterking kennis- en adviesfunctie GGD en Coördinatiekosten regionale aanpak preventie Het doel van de regionale kennisinfrastructuur is het optimaal (effectief en efficiënt) inzetten van kennis om de gezondheid van inwoners te beschermen en te bevorderen.

De kennis- en adviesfunctie van de GGD versterken we door in te zetten op: 1. Meer kennis over handelingsperspectieven en capaciteit om adviezen te formuleren die normaliseren en mogelijk demedicaliseren. En dit meenemen in alle adviezen aan gemeenten van de GGD en uitvoerende taken van de GGD. Maar ook om het gesprek in de samenleving aan te gaan over het demedicaliseren en normaliseren. Tegenslagen horen bij het leven, maar hoe ga je ermee om? 2. Meer tijd om proactief lokaal te functioneren als sparringpartner en deze ervaringen naar regionaal niveau te brengen om van elkaar te leren. Door lokaal meer aanwezig te zijn houd je op die manier meer gevoel met de samenleving. Er is nu te weinig tijd en capaciteit bij de GGD om naast de gemeente te gaan staan (heel lokaal georiënteerd te zijn) en dit is wel de behoefte van gemeenten. Dit geldt natuurlijk ook andersom, de regionale ervaringen delen met lokale partijen om implementaties efficiënter te laten verlopen en meer impact te creëren. De GGD werkt hiervoor samen met allerlei stakeholders zoals academische werkplaatsen, kennisinstituten, onderwijs, provincie, zorg- en welzijnsorganisaties en gemeenten. Het lokaal meer functioneren als sparringpartner start bij de beschikbare data over gemeenten (eventueel op wijkniveau) en een advies hierover hoe gemeenten deze data moeten interpreteren en vertalen in interventies. 3.

Meer kennis over kwalitatief onderzoek en de mogelijkheid hierover te adviseren aan gemeenten, zodat zij hun projecten/programma’s op een andere manier kunnen evalueren dan kwantitatief. Ook de mogelijkheden tot het doen van actieonderzoek kunnen verder onderzocht worden. Bij actieonderzoek gaan veranderen, leren en kennisontwikkeling hand in hand (ZonMW). 4. Om dit te kunnen bewerkstelligen dient de GGD te investeren in kwaliteiten (verdieping en verbreding) op het gebied van gezondheidsbevordering en epidemiologie. In de komende periode wordt met gemeenten een concretiseringsslag gemaakt. Dit wordt onder andere verwerkt in het uitvoeringsprogramma 2024-2027. Daarin worden ook monitoringsafspraken gemaakt.

Coördinatie van de regionale aanpak van preventie. In Twente geven wij met de Twentse Koers al geruime tijd invulling aan coördinatie van de regionale aanpak. Hoe wij dat met de GALA regeling doen leest u in het plan van aanpak GALA en verbinding Twentse Koers. https://twentsekoers.nl/

21

10. Samenwerking en monitoren Binnen de gemeente willen we domein overstijgende samenwerking beter faciliteren en borgen. Met als basis hiervoor ook een bestuurlijk commitment aan deze domein overstijgende samenwerking. Zoals reeds beschreven bestaat er in Haaksbergen al een sterke samenwerkingsdriehoek. In deze samenwerkingsdriehoek gaat er uitvoering gegeven worden aan dit integrale plan van aanpak.

Het biedt ook een kans om intern binnen de gemeente meer integraal samen te werken. We gaan de komende periode 2024 – 2026 gebruiken om te onderzoeken hoe we dit het beste kunnen doen.

Samenwerken betekent niet alleen samenwerken met partners maar ook samen werken met inwoners. Inwoners uit de gemeente Haaksbergen kunnen digitaal meedenken en meedoen met deze en andere plannen van de gemeente via www.samenhaaksbergen.nl. Daarnaast kunnen inwoners ook hun eigen plan delen en anderen vragen om mee te denken en mee te doen. Of zien wat anderen doen in de wijk. Samen maken we op deze manier betere plannen voor Haaksbergen.

Daarnaast betrekken wij de Participatieraad Haaksbergen. De Participatieraad is een adviesorgaan van het College en de Raad, dat gevraagd en op eigen initiatief advies uitbrengt over verordeningen en beleidsvoorstellen met betrekking tot het sociaal domein. Ze kunnen daarnaast zelf beleidsvoorstellen voor het sociaal domein doen.

Regionale samenwerking Regionaal is er al sprake van een goede samenwerking onder de naam Twentse Koers. Twentse Koers is een strategische en regionale samenwerking tussen de 14 Twentse gemeenten, zorgverzekeraar en zorgkantoor Menzis, SamenTwente en provincie Overijssel. Samen met meer dan 300 partners in het werkveld, zet het programma zich in om meer gezondheid en welzijn te realiseren voor alle Twentenaren en de zorg en ondersteuning toekomstbestendig te maken. Met vijf themalijnen en 22 projecten is Twentse Koers uitgegroeid tot een volwaardig programma. Begin april 2023 is ook de governance van de Twentse Koers goed vastgelegd in de samenwerkingsovereenkomst Twentse Koers 2023-2027. Verschillende onderdelen/programma’s vanuit het GALA pakken de Twentse gemeenten, GGD en Menzis al samen op binnen de Twentse Koers. Deze maken al meerdere jaren onderdeel uit van de agenda. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de aanpak overgewicht volwassenen, valpreventie en SamSam/Welzijn op Recept. Zo is er met dank aan subsidie vanuit Provincie Overijssel samen met 12 gemeenten al twee jaar intensief gewerkt aan de uitrol en implementatie van de Gecombineerde leefstijl interventie, de Nationale Diabetes Challenge en aanpak valpreventie. De samenwerking tussen de gemeenten, Menzis, Provincie Overijssel en GGD Twente is hierbij goed en we lopen hiermee landelijk voorop.

Met dank aan deze goede regionale aanpak zijn ook ketenpartners zoals Huisartsenzorg

Twente,

Twentse

Fysiotherapie

organisatie,

Diëtisten

Twente

en

de

welzijnsstichtingen al goed betrokken. De komende jaren wordt deze samenwerking voortgezet. De bijdrage van programma 15 van de Brede SPUK zal dan ook gaan naar de Twentse Koers.

22

Monitoring De lokale coördinator Sport, Cultuur en Preventie die aangesteld wordt zorgt voor het aanjagen en monitoren van alle ambities en de daaruit voortvloeiende acties. Voor de dagelijkse uitvoering en bijsturing sluiten we aan bij het ‘dagelijks bestuur’ van het kernteam. Dit was in eerste instantie opgericht in het kader van Sportakkoord. In dit kernteam worden eventuele plannen of acties getoetst. Het kernteam bestaat uit de beleidsmedewerkers Sport, Cultuur, Publieke gezondheid en de lokale coördinator Sport, Cultuur en Preventie. We willen elk half jaar de voortgang en uitvoering van het plan bespreken en evalueren. Dit doen we met het kernteam en met beleidsvertegenwoordigers van de andere domein (fysiek en sociaal domein)

Daarnaast is er sprake van een externe monitoring. Elk half jaar vindt er een evaluatie plaats met de drie grote uitvoerende partijen (Wijkracht, GGD, EZH).

23

Bijlage 1 Verbinding onderdelen Brede SPUK en doelen GALA en Sportakkoord II

24

Bijlage 2 Relevante data 

Volgens de CBS-prognose zal het inwoneraantal van Haaksbergen vanaf 2030 relatief stabiel blijven en uitkomen op 24.500 inwoners in 2040.



De vergrijzing in Haaksbergen is momenteel al sterker dan in Nederland als geheel en zal in de toekomst alleen maar toenemen. Het percentage 65+ in Haaksbergen was in 2015 21,4%. Volgens de prognose van PBL/CBS zal dit percentage in 2030 gestegen zijn naar 27,5%.



In Haaksbergen ligt de SES-WOA score op 0,1. Dit is boven het landelijk gemiddelde.



De demografische druk is in de Haaksbergen (84,7%) hoger dan gemiddeld in Nederland (70%). Dat betekent dat er minder mensen in de productieve leeftijdsgroep zijn dan het landelijke gemiddelde.



De verwachting is dat het percentage ouderen in Haaksbergen tussen 2020 en 2040 verdubbelt. Het percentage inwoners van 65 jaar en ouder ligt in de zorgkantoorregio Twente hoger dan het gemiddelde in Nederland.



Het gemiddeld inkomen in Haaksbergen is 27.300,00 euro. Dat is een gemiddeld inkomen voor gemeenten in het oosten. Er zijn geen hele grote inkomensverschillen in de gemeente. Zienesch is de wijk met het laatste gemiddelde inkomen, dat ligt op 23.500,00. Het hoogste gemiddelde inkomen ligt op 39.100 in de buurt verspreide huizen Bretelerveld.



4.1% van de huishoudens heeft een inkomen op of rond het sociaal minimum. Dat is relatief weinig in vergelijking met andere gemeenten (Nl 7%).



Er zijn in Haaksbergen ongeveer 1450 inwoners met een niet-westerse migratieachtergrond en 1592 inwoners met een westerse migratieachtergrond. De grootste groep met een migratieachtergrond zijn Turken (610). Het zijn geen grote aantallen.



De meeste kinderen zitten goed in hun vel en zijn (zeer) vaak gelukkig volgens hun ouders. De meeste ouders geven dan ook het cijfer 8 of hoger wanneer het gaat over vertrouwen in de toekomst



Meer kinderen spelen elke dag buiten (50%, t.o.v. 36% in 2017). 92 % van de jongeren in Twente lopen of fietsen 5 dagen per week naar school of stageplek. Dit is hoger dan in de rest van Nederland (85%)



Weinig jongeren in Twente voldoen aan de beweegnorm van minstens 1 uur per dag bewegen. Dit is vergelijkbaar met de rest van Nederland.



80% van de kinderen in Haaksbergen eet dagelijks groente, in 2017 was dit nog 47% (Twente 43%). Ook drinken ze minder vaak zoete drankjes.



We zien dat kinderen uit een gezin dat moeite heeft om financieel rond te komen meer risicofactoren hebben voor het krijgen van een ongezond gewicht, zoals minder fruit eten, meer stress en minder goed slapen. Bij de kinderen in Haaksbergen speelt dit bij 32% van de gezinnen in meer of mindere mate, bij jongeren in 23%. Opvallend is dat 35% van deze gezinnen de weg naar hulp door de gemeente of andere organisaties niet weten te vinden.



Jongeren hebben wat minder vertrouwen in de toekomst (59%). Vooral meisjes hebben minder vertrouwen in de toekomst dan jongens.



7% van de jongeren voelt zich wel eens eenzaam, 25% denkt wel eens aan zelfdoding. 16% verwond zichzelf soms .



59% van de jongeren heeft wel eens alcohol gedronken.



26% heeft in een periode van 4 weken wel eens meer dan 4 drankjes bij één gelegenheid gedronken.



8% van de jongeren vindt zichzelf te zwaar.

25

Regiobeeld 

Twente is een sterk vergrijzende regio, die de aankomende jaren in bevolkingsaantal licht gaat dalen.



De gemiddelde sociaal economische status (SES-WOA) ligt voor de meeste, Twentse gemeenten boven het landelijk gemiddelde. De gemeenten Almelo, Enschede en Hengelo scoren onder dit gemiddelde. In deze gemeenten is sprake van meer eenzaamheid en minder regie over het eigen leven.



Een meerderheid van de Twentse inwoners van 20 jaar en ouder ervaart een goede gezondheid. Dit percentage is de afgelopen tien jaar gedaald en de verwachting is dat deze daling doorzet.



Wel heeft 52% (2023) van de inwoners een chronische aandoening. De prevalentie van de ouderdom gerelateerde aandoeningen gaat sterk toenemen in Twente. Dementie en artrose stijgen daarbij het meeste.



In Twente liggen de percentages overgewicht en overmatig alcoholgebruik ruim boven het landelijk gemiddelde. Het aantal rokers is lager en neemt naar verwachting in de periode tot 2030 af. Overgewicht gaat de aankomende jaren echter sterk toenemen.

26