670010739-MV-1203, Gemeente Haaksbergen, accountantsverslag 2025
Tekst van het document
Gemeente Haaksbergen Accountantsverslag 2025
1
Vertrouwelijk Aan de gemeenteraad van de gemeente Haaksbergen Blankenburgerstraat 28 7481 EB HAAKSBERGEN
Groningensingel 1 Postbus 9221 6800 KB ARNHEM telefoon (088) 236 7777 e-mail Audit@Flynth.nl
kenmerk
behandeld door
datum
670010739/MV/1203
R. Hubers MSc RA CIA
17 juni 2026
onderwerp
Accountantsverslag 2025
Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag over het boekjaar 2025. Ons accountantsverslag gaat in op de belangrijkste bevindingen uit onze controle. In de rapportage nemen we u mee in de belangrijkste uitkomsten van onze werkzaamheden, zoals ons oordeel over uw schattingen, gehanteerde materialiteit en onderkende (fraude) risico’s. De structuur van de rapportage vindt u terug in de inhoudsopgave op de volgende pagina. De bevindingen en beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden. Het verslag van bevindingen is bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2025. Wij hebben deze rapportage tijdens de bijeenkomst op 29 mei jl. met een ambtelijke afvaardiging en de portefeuillehouder besproken. Ook hebben wij op 10 juni het accountantsverslag besproken met de audit commissie. Wij bedanken de medewerkers van de gemeente Haaksbergen voor de prettige samenwerking en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken.
Hoogachtend, Flynth Audit B.V. Ondertekend door Mark Vink M. Vink RA
Flynth Audit B.V. is lid van BKR International. Bankrekeningnummer IBAN NL67 RABO 0106 6642 20 - BIC: RABONL2U. Handelsregister 09063021. www.flynth.nl Dienstverlening vindt plaats onder algemene voorwaarden, op aanvraag verkrijgbaar en gedeponeerd bij de KvK in Arnhem.
2
Inleiding In het kader van de door de gemeenteraad aan ons verstrekte opdracht voor de controle van de jaarrekening 2025 van de gemeente Haaksbergen brengen wij u hierbij verslag uit van onze belangrijkste bevindingen naar aanleiding van onze eindejaars-controlewerkzaamheden die wij hebben uitgevoerd. Dit accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2025. Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening van uw gemeente. Onze werkzaamheden zijn erop gericht een oordeel te kunnen geven over de jaarrekening 2025 van de gemeente Haaksbergen en niet primair op het opsporen van fraudes of onregelmatigheden in uw gemeente. In dit kader hebben wij diverse gesprekken gevoerd met het college en de organisatie over gemaakte risico-inschattingen, getroffen beheersmaatregelen en onze geplande controlewerkzaamheden.
De toelichtingen in dit verslag zijn beperkt tot de punten die voortvloeien uit de door ons geïdentificeerde (fraude)risico’s vanuit de controle van de jaarrekening.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Wij hebben onze controlewerkzaamheden afgerond en hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2025 verstrekt.
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat
Inhoud accountantsverslag Hoofdstuk 1
Bestuurlijke samenvatting
Hoofdstuk 2
Kernpunten van de controle
Hoofdstuk 3
Rechtmatigheidsverantwoording
Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering Externe ontwikkelingen
Hoofdstuk 4
Analyse vermogen en resultaat
Hoofdstuk 5
Interne beheersing & automatisering
Hoofdstuk 6
Externe ontwikkelingen
Bijlage A
Niet gecorrigeerde bevindingen
Bijlage B
SiSa fouten en onzekerheden
Bijlage C
Onze onafhankelijkheid is gewaarborgd
Bijlage D
Onze communicatie met u
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
670010739/MV/1203
-3-
1. Bestuurlijke samenvatting
4
Bestuurlijke samenvatting Controleverklaring
Belangrijkste bevindingen
Wij hebben de accountantscontrole van de jaarrekening 2025 van de gemeente Haaksbergen afgerond. Wij hebben een goedkeurende controleverklaring voor de getrouwheid verstrekt, onder voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de gemeenteraad. Verder hebben we geen indicaties van fraude en/of nietnaleving van wet- en regelgeving geconstateerd. De gehanteerde materialiteit bedraagt € 1.697.000. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële onjuistheden. De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd.
Controlebevindingen Er resteren enkele ongecorrigeerde controleverschillen naar aanleiding van de controle 2025. Daarnaast is sprake van onzekerheden ten aanzien van de Jeugdwet en WMO van € 508.000 resp. € 350.000. De ongecorrigeerde controleverschillen (inclusief onzekerheden) hebben geen impact op ons oordeel.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Rechtmatigheidsverantwoording In de jaarrekening 2025 is voor het derde jaar de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen.
Het college concludeert dat er voor een bedrag van € 2.744.000 aan onrechtmatigheden aanwezig zijn. Dit bedrag ligt boven de door de raad vastgestelde verantwoordingsgrens van € 1.697.000. Hierbij wordt opgemerkt dat € 1.125.000 van de onrechtmatigheden past binnen de met de raad gemaakte afspraken en derhalve als acceptabel zijn aangemerkt. Wij kunnen instemmen met de conclusie van het college en constateren dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouwe weergave biedt.
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Resultaat over 2025
Belangrijkste aandachtspunten 2026
Het resultaat over 2025 is € 1,7 miljoen hoger uitgekomen dan in de gewijzigde begroting was geraamd.
Naar aanleiding van onze controle over het boekjaar 2025 willen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie, de volgende aandachtspunten voor 2026 benoemen:
€ 6.000.000
1. Het verder finetunen van de verdeling van de staat van baten en lasten naar de diverse processen in de VIC.
€ 4.000.000
2. Het beter borgen van het proces rondom subsidieverstrekkingen om onrechtmatigheden te voorkomen.
€ 2.000.000 €0 2024 Jaarrekening 670010739/MV/1203
3. Inwerkingtreding Cyberbeveiligingswet en NIS2-regelgeving.
2025 Begroting -5-
Interne beheersing en automatisering
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
2. Kernpunten van de controle
6
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole – Algemeen (1/3) Controleverklaring
Wij hebben de accountantscontrole van de jaarrekening 2025 van de gemeente Haaksbergen afgerond. Wij hebben een goedkeurende controleverklaring voor de getrouwheid verstrekt, onder voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de gemeenteraad. Verder hebben we geen indicaties van fraude en/of niet-naleving van wet- en regelgeving. De voor fouten en onzekerheden gehanteerde materialiteit bedraagt € 1.697.000. De bevindingen in onze rapportage zijn opgenomen vanaf € 127.000. Vorenstaande conform de controleverordening die is vastgesteld door uw gemeenteraad.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Proces van de controle
Naar aanleiding van de uitgevoerde Europese aanbesteding is de controle van de jaarrekening 2025 voor het eerst door Flynth Audit B.V. uitgevoerd. Na de formele overdrachtsprocedure met de voorgaande accountant zijn wij in januari 2026 gestart met de interim-controle, waarover wij in de managementletter van verslag aan u hebben uitgebracht. De jaarrekeningcontrole is afgelopen april gestart. Door een goede samenwerking met de organisatie is het gelukt om de gezamenlijk gestelde deadlines te realiseren. Er zijn gezamenlijk goede stappen gezet, wat vertrouwen geeft richting het traject voor de controle van 2026.
Reikwijdte van de controle
Grondslagen en verantwoording conform BBV
In de opdrachtbevestiging heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2025. De reikwijdte van onze controle staat hierin omschreven. Gedurende het verloop van de controle over boekjaar 2025 is op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Tijdens de uitvoering hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2025 voldoende voor de doelstelling van de controle van de gemeente Haaksbergen. Het college heeft de jaarrekening opgesteld volgens de verslaggevingsvereisten van het besluit begroting en verantwoording (BBV). De accountantscontrole omvat onder meer een onderzoek naar de toepassing van de grondslagen in de jaarrekening. Wij constateren dat er in het boekjaar 2025 geen wijzigingen zijn doorgevoerd in de gehanteerde waarderingsgrondslagen. Naar onze mening zijn de door het college gekozen grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar, conform wet- en regelgeving en consistent toegepast.
Schattingen
670010739/MV/1203
Schattingen op basis waarvan een aantal jaarrekeningposten worden bepaald zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de schattingen en veronderstellingen aanvaardbaar zijn in het kader van de jaarrekening als geheel. -7-
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing en automatisering
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole – Algemeen (2/3) Voorzieningen
Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke schattingen, beoordelingen en aannames toepassen en toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en aannames van het college beoordeeld en zijn tot de conclusie gekomen dat deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en gebaseerd zijn op gebalanceerde overwegingen. Voor een nadere toelichting verwijzen we naar de paragraaf voorzieningen verderop in dit hoofdstuk.
Inleiding
Inleiding
Sociaal domein
Single Information Single Audit (SiSa)
Voor de uitvoering van het sociaal domein is de gemeente Haaksbergen grotendeels zelf verantwoordelijk. De gemeente Haaksbergen baseert zich derhalve op de interne verantwoording en controle, evenals op de controleverklaringen en financiële productieverantwoordingen van zorgaanbieders. Voor een nadere toelichting verwijzen we naar de paragraaf sociaal domein verderop in dit hoofdstuk. In de jaarrekening wordt verantwoording afgelegd voor ontvangen specifieke uitkeringen en gerelateerde bestedingen door middel van de SiSa-bijlage. Het Rijk en provincies maken in toenemende mate gebruik van deze specifieke uitkeringen. Het afzonderlijk verantwoorden van deze specifieke regelingen zorgt voor de ambtelijke medewerkers voor een verzwaring van de administratieve lasten. De controledruk neemt zowel voor de ambtelijke organisatie als voor ons als accountant toe. Wij merken op dat de gemeente € 1,5 mln. heeft bijgedragen aan de bouw van de gymvoorziening voor de school Het Palet. Aangezien de school geen gedetailleerde verantwoording over de bouwkosten aanlevert, kan de gemeente een bijdrage van 18% (€ 270.000) op grond van SiSa-regeling H4 niet claimen bij het Rijk. Omtrent regeling M16 merken wij op dat de mutatieformulieren niet consequent goed worden ingevuld: startdatums, einddatums en beschikbare bedden sluiten niet altijd aan met de daadwerkelijke situatie.
Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing en automatisering
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Voor een nadere toelichting op de financiële bevindingen uit de controle SiSa verwijzen wij naar bijlage B.
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Kwetsbaarheden interne organisatie
De organisatie is op meerdere plekken kwetsbaar voor het wegvallen van specifieke medewerkers, wat leidt tot een verhoogde kwetsbaarheid in continuïteit, kennisborging en procesbeheersing. Ook binnen de financiële functie is momenteel sprake van verloop. Dit vergroot het risico op fouten en vertraging in de processen en daarmee financiële verslaglegging. Wij adviseren u te investeren in structurele bezetting, kennisborging en verdere standaardisatie van processen, zodat de kwaliteit en continuïteit van de financiële functie duurzaam worden versterkt.
670010739/MV/1203
-8-
Bijlagen
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole – Algemeen (3/3) Frauderisicoanalyse
De gemeente heeft een frauderisicoanalyse opgesteld. Wij adviseren het college om dit periodiek te bespreken, zodat deze analyse een zichtbaar en vast onderdeel van de interne beheersomgeving wordt.
Rechtmatigheidsverantwoording
Uit onze werkzaamheden voor de rechtmatigheidsverantwoording zijn geen bevindingen gebleken. In de opgenomen toelichtingen van het college hebben we geen afwijkingen geconstateerd en achten we de werkzaamheden van het college toereikend om tot een oordeel te komen. Voor een nadere toelichting verwijzen we u naar het hoofdstuk rechtmatigheidsverantwoording in dit verslag.
Wet Normering Topinkomens (WNT)
De Wet Normering Topinkomens (WNT) is in werking getreden met ingang van 1 januari 2013. De WNT regelt niet alleen de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector, maar stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen. Met ingang van 1 januari 2013 is bij wet vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd, beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken, ook als deze de in de wet gestelde maximale bezoldiging van € 246.000 niet te boven gaan. Daarnaast dient u het salaris openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000.
Uit de werkzaamheden blijkt dat in 2025 voor de topfunctionarissen en overige medewerkers geen sprake van een overschrijding van de grensbedragen en dat de WNT juist is verantwoord in de jaarstukken.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing en automatisering
Analyse vermogen en resultaat
Het gerealiseerde resultaat (inclusief de mutaties in de reserves) bedraagt € 5.181.000 versus een begroot resultaat (na wijzigingen) van € 3.519.000. Het voordeligere resultaat ten opzichte van de gewijzigde begroting is door het college nader toegelicht op pagina 5 van de jaarstukken. De belangrijkste afwijkingen betreffen: • • • •
Algemene uitkering Pensioenvoorziening Opvang asielzoekers, Oekraïners en statushouders Winstneming Wissinkbrink
€ 0,9 miljoen voordeel € 0,6 miljoen nadeel € 0,4 miljoen voordeel € 0,5 miljoen voordeel
Voor een nadere toelichting hierop verwijzen wij u naar de financiële hoofdlijnen in de jaarstukken 2025. Stichting WSW Haaksbergen
670010739/MV/1203
WSW taken zijn uitbesteed aan Stichting WSW Haaksbergen. Deze stichting is gelieerd aan de gemeente, maar heeft geen jaarrekening verstrekt aan de gemeente. Wij adviseren de gemeente te sturen op het ontvangen van een gecontroleerde jaarrekening conform de statuten van de stichting.
-9-
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole - Grondexploitaties Algemeen
De grondexploitaties van de gemeente Haaksbergen hebben zich in 2025 als volgt ontwikkeld: Complex Marktplan Wissinkbrink Stepelerveld fase II Brem 5 Buurse De Noor Oost Boekwaarde verloop
Boekwaarde 31-12-2024 incl. voorziening 239 -143 0 282 10 388
Kosten
Opbrengsten 65 47 5 5 0 123
0 393 0 0 393
Toev. Voorz. grondexploitaties 188 0 -122 0 66
Waarde vermindering
Winst realisatie 2025
0 0 0 0 0
0 -489 0 0 -489
Boekwaarde 31-12-2025 incl. voorziening 116 0 5 409 10 540
Wij hebben de grondexploitaties 2025 gecontroleerd. Samenvattend concluderen wij:
Inleiding
Inleiding Samenvatting
1. De gemeente heeft voor alle BIE (bouwgronden in exploitatie) een individueel en geactualiseerd
Samenvatting
exploitatieplan opgesteld.
2. In 2025 is in totaal voor € 489.000 aan winst genomen i.v.m. het afsluiten van Wissinkbrink. 3. De verliesvoorziening is met € 66.000 toegenomen. 4. De grondexploitaties na correctie getrouw zijn weergegeven. Gehanteerde parameters
Tussentijdse winstneming
De gemeente Haaksbergen heeft, evenals voorgaande jaren, projectbegrotingen opgesteld die inzicht geven in de verwachte kosten en opbrengsten per project. De kostenstijgingen zijn geschat op binnen een bandbreedte van 2% tot 4,5%. De stijging van de opbrengsten zijn geschat tussen 2% en 3,5%. De rekenrente is toegerekend op 1,18%. Wij zijn van mening dat de projectbegrotingen zijn gebaseerd op valide uitgangspunten en de stijging van de opbrengsten relatief voorzichtig is ingeschat. In de notitie grondexploitaties van de commissie BBV is het volgende opgenomen: “Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat.” Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex. Voor winstneming geldt de percentage of completion methode: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat.
Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing en automatisering
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen: 1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én 2. De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én
3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd). Op basis van bovenstaande voorwaarden is vastgesteld dat in 2025 op de complexen geen tussentijdse winst is verantwoord. Wel is project Wissinkbrink afgesloten, waarvoor de resterende winst is genomen. Omdat er nog kosten worden verwacht voor dit project hebben wij hierbij een controleverschil geconstateerd. Dit controleverschil is niet gecorrigeerd en daarom hebben wij deze opgenomen in bijlage A. 670010739/MV/1203
- 10 -
Bijlagen
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole – Voorzieningen (1/2) Voorzieningen algemeen
Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van de gemeente Haaksbergen toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. In artikel 44 van het BBV is opgenomen dat voorzieningen (alleen) gevormd moeten worden voor: 1. Verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten. 2. Op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten. 3. Kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle
4. Van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden.
Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden. Voor de opgenomen voorzieningen in de jaarrekening hebben wij deze ontvangen. Voorziening pensioen wethouders
Deze voorziening heeft per ultimo 2025 een stand van € 2.933.000.
Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat
Aan de pensioenvoorziening wethouders liggen actuariële berekeningen ten grondslag. Deze zijn gemaakt door Visma. Bij het opstellen van de berekeningen gebruikt Visma de volgende parameters: Interne beheersing en automatisering
Berekeningsdatum: Rekenrente: Sterftetabel:
31 december 2025 2,954% (vorig jaar 2,325%) GBM/GBV 2018-2023
De berekeningsdatum en gebruikte rekenrente zijn in lijn met de aanwijzingen die het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in haar circulaire 2026 heeft voorgeschreven. Tevens is rekening gehouden met de indexatie van de pensioenen door het ABP met 2,84% per 1 januari 2026 en de dekkingsgraad van 123,5% voor de inkoop bij ABP per 1-1-2028 conform de aanwijzingen van de commissie BBV. Opgemerkt wordt dat de gemeente Haaksbergen, als gevolg van voornoemde wijzigingen, in 2025 in totaal € 572.000 aan de pensioenvoorziening per saldo heeft toegevoegd.
670010739/MV/1203
- 11 -
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole – Voorzieningen (2/2) Voorziening riolering en afvalstoffenheffing
De gemeente Haaksbergen classificeert de voorzieningen riolering en afvalstoffenheffing als een voorziening artikel 44 lid 2 van het BBV (van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden). De mutatie op deze voorzieningen betreft het resultaat op het product riolering en afvalstoffenheffing. Het resultaat op deze producten bestaat enerzijds uit de ontvangen heffingen en anderzijds uit de kapitaallasten van de geïnvesteerde bedragen in riolering en afvalstoffenheffing en de kosten voor klein en groot onderhoud aan de rioleringen. Deze verwerkingswijze is conform het BBV.
Inleiding
Inleiding
Wel is het voor 2026 van belang dat er, op basis van de uitgevoerde werkzaamheden, wordt onttrokken aan de voorziening kapitaalslasten vervangingsinvesteringen.
Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Voorziening grondexploitaties
In de praktijk komt het voor dat vanaf het begin af aan al duidelijk is dat de opbrengsten de kosten van een grondexploitatie niet of slechts gedeeltelijk zullen dekken. Het resultaat van de grondexploitatiebegroting op eindwaarde - het tijdstip dat de grondexploitatie wordt afgesloten - ofwel het saldo van de gerealiseerde en toekomstige geldstromen vertoont dan een begroot verlies. Dit verlies moet voorzien worden in een voorziening op de grondexploitaties. In 2025 is sprake van de volgende voorzieningen:
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing en automatisering
Interne beheersing en automatisering Voorziening 31-12-2024 2.435 172 2.607
Complex Marktplan Brem 5 Totaal voorziening
Bijstelling 188 -122 66
Voorziening 31-12-2025 2.623 50 2.673
Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
670010739/MV/1203
- 12 -
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole – Sociaal domein
Algemeen
Productieverantwoordingen
Het college van de gemeente Haaksbergen is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening. Voor het sociaal domein is de gemeente echter afhankelijk van diverse partijen, zoals de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en tal van zorgaanbieders. Om verantwoording af te kunnen leggen over de lasten die samenhangen met het sociaal domein is de gemeente daarom afhankelijk van het verkrijgen van betrouwbare verantwoordingsinformatie van deze partijen. Uw gemeente heeft voor de financiële verantwoording van de Jeugdzorg en WMO aansluiting gezocht met de ontvangen productieverantwoordingen en controleverklaringen van de zorgleveranciers. Op het moment dat de controleverklaring een goedkeurend oordeel heeft, hebben wij in beginsel voldoende zekerheid over de getrouwheid van deze kosten WMO en Jeugdzorg inclusief prestatieverklaring.
Voor de kosten vanuit de Jeugdwet en de Wmo kon respectievelijk een bedrag van € 508.000 en € 350.000 niet onderbouwd worden met ontvangen controleverklaringen, dit met name omdat deze zorgaanbieders gelet op de omvang van de zorgkosten op basis van de gemaakte afspraken geen controleverklaring hoeven aan te leveren.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing en automatisering
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
670010739/MV/1203
- 13 -
Verantwoordelijkheden m.b.t. fraude Uw verantwoordelijkheid
•
•
•
De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij de met governance belaste personen en het college. Deze verantwoordelijkheid betreft ook het opzetten en onderhouden van interne beheersmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële rapportage, de werking van de bedrijfsvoering en naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Het uitvoeren, vastleggen en actualiseren van de frauderisicoanalyse als geïntegreerd onderdeel van de bij uw gemeente in gebruik zijnde interne beheersing, een evaluatie van de mogelijke impact en waarschijnlijkheid van frauderisico's en de ondernomen acties om frauderisico's te beperken, inclusief de risico's van omkoping, corruptie en frauderisico's met betrekking tot cybersecurity. Het waarborgen dat de cultuur en de omgeving van uw gemeente integer zijn en ethisch gedrag bevorderen.
•
Het onderzoeken van iedere vermeende of vermoede misstand die onder de aandacht van de met governance belaste personen en het college wordt gebracht; en
•
Daarnaast zijn de met governance belaste personen verantwoordelijk voor het monitoren van het risico op managementfraude, voor het bepalen of de interne beheersmaatregelen voldoende zijn om frauderisico's te identificeren, voor de beoordeling van de competentie en integriteit van zichzelf en van het overige management en voor het versterken van een cultuur van integriteit en ethisch gedrag.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Onze verantwoordelijkheid
•
• •
Geen aanwijzingen
670010739/MV/1203
Wij hebben een fraudediscussie gevoerd en bevestigingen verkregen van de met governance belaste personen, het college en anderen binnen de gemeente ten aanzien van de interne beheersing, risicoinschattingen (inclusief de processen om de risico's op fraude in de gemeente te identificeren en erop in te spelen), en eventuele kennis met betrekking tot fraude of vermoede fraude. Verder hebben wij het college verzocht om informatie die het eventueel aan zijn werknemers heeft meegedeeld over haar visie op bedrijfspraktijken en ethisch gedrag. Daarnaast hebben wij inzicht verkregen in de wijze waarop de met governance belaste personen toezicht uitoefenen op de door het college gevolgde processen om de risico's op fraude te identificeren en hierop in te spelen.
•
Wij hebben de geplande controlewerkzaamheden besproken met de met governance belaste personen.
•
Wij moeten adequaat reageren op tijdens de controle geconstateerde (vermoede) fraude.
•
Wij rapporteren over onze gevolgde controleaanpak met betrekking tot fraude(risico’s) in de controleverklaring.
Tijdens onze controlewerkzaamheden zijn geen aanwijzingen van fraude onder onze aandacht gekomen. De werkzaamheden voor de frauderisico’s zijn opgenomen in de volgende sectie van significante (fraude)risico’s. - 14 -
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing en automatisering
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Significante (fraude)risico’s Risico
Uitgevoerde controlewerkzaamheden
Het frauderisico omtrent doorbreken van interne beheersingsmaatregelen door het management
Het risico op het doorbreken van interne beheersingsmaatregelen door het college van burgemeester en wethouders hebben wij ondervangen door het selecteren van journaalposten op basis van risicocriteria, zoals de memoriaalboekingen en de schattingsposten. Deze journaalposten alsook de belangrijke schattingen van het college van burgemeester en wethouders, zoals de volledigheid van de voorzieningen, hebben wij in detail gecontroleerd. Eveneens hebben wij de opzet en implementatie geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing in de processen voor het genereren en verwerken van journaalposten en het maken van schattingen.
Het frauderisico omtrent onrechtmatige betalingen
Wij hebben de opzet en implementatie geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing rondom het betaalproces. Verder hebben wij een analyse verricht op de betaalmogelijkheden van de diverse gebruikers. Hieruit is gebleken dat sprake is van een zelfstandige bevoegdheid voor creditcards waarbij twee personen een limiet hebben tot € 2.500 en één een limiet van € 7.500. Daarnaast hebben we vastgesteld dat sprake is van een ex medewerker die actief zijn in de bankomgeving.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Wij hebben diverse gerichte data-analyses uitgevoerd om vast te stellen of er indicaties zijn voor frauduleuze betalingen. Uit onze werkzaamheden is niet gebleken dat er indicaties zijn voor frauduleuze betalingen binnen deze omstandigheden.
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing en automatisering
Het significante risico omtrent de waardering van de grondexploitatie Stepelerveld fase II
In oktober 2025 is een nieuwe grondexploitatie geopend genaamd Stepelerveld fase II met een krediet van circa € 12,5 mio en er is direct een verliesvoorziening gevormd van € 0,5 mio. Gezien dit een nieuwe omvangrijke grondexploitatie is, is er een verhoogde mate van complexiteit, onzekerheid en subjectiviteit. Wij hebben de exploitatieopzet Stepelerveld fase II met een grotere diepgang gecontroleerd. Uit onze werkzaamheden is gebleken dat de voorziening niet terecht is opgenomen. U heeft dit controleverschil gecorrigeerd in de jaarstukken.
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
670010739/MV/1203
- 15 -
3. Rechtmatigheidsverantwoording
16
Jaarrekening - Rechtmatigheidsverantwoording (1/3) Conclusie rechtmatigheid
In de jaarrekening (pagina 148 e.v.) heeft het college de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. In de paragraaf bedrijfsvoering (pagina 81 e.v.) wordt een nadere toelichting gegeven op de totstandkoming van de rechtmatigheidsverantwoording. Het college concludeert dat de rechtmatigheidsfouten de door de raad vastgestelde verantwoordingsgrens overstijgen. De geconstateerde bevindingen zien toe op: •
Begrotingsrechtmatigheid € 1.596.949.
•
Voorwaardencriterium Europese aanbestedingen € 1.146.973.
Op basis van onze werkzaamheden kunnen wij instemmen met de conclusie van het college en constateren wij dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouwe weergave biedt. In dit hoofdstuk geven wij een nadere toelichting voor de relevante onderdelen. Verantwoordingsen rapportagegrens
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle
De verantwoordingsgrens dient binnen een bandbreedte van 0% en 2% van de totale lasten van de gemeente te vallen, exclusief eventuele toevoegingen aan de reserves. Rechtmatigheids-verantwoording
We hebben vastgesteld dat de gemeenteraad de verantwoordingsgrens heeft vastgesteld op 2% van de totale lasten. De rapporteringsgrens is vastgesteld op € 127.290. Het besluit accountantscontrole decentrale overheden hanteert voor de controle op de getrouwheid eveneens een (maximaal) percentage van 2% van de totale lasten voor fouten.
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat
Normen en toetsingskader
Het normenkader voor de rechtmatigheidsverantwoording betreft uw inventarisatie van de voor de verantwoording relevante wet- en regelgeving. Het normenkader heeft u voor 2025 geactualiseerd op basis van wijzigingen in wet- en regelgeving en is door de gemeenteraad vastgesteld op 28 januari 2026. Uw inventarisatie van regelgeving bestaat uit externe- en eigen regelgeving. We constateren dat u de actualisatie nauwkeurig heeft uitgevoerd en dat het normenkader aansluit op de geldende externeen eigen regelgeving. Het operationaliseren van het normenkader is een taak van het college en wordt vastgelegd in een toetsingskader. In het toetsingskader is per wet/regeling/verordening vastgelegd welke artikelen relevant zijn voor de toetsing. Uw gemeente heeft ervoor gekozen geen toetsingskader vast te stellen, waardoor de operationalisatie van het normenkader niet inzichtelijk is gemaakt voor de gemeenteraad. Op basis van de kadernota rechtmatigheid bent u niet verplicht het toetsingskader vast te stellen, maar we adviseren u voor volgend jaar een toetsingskader vast te stellen, zodat duidelijk is op welke onderdelen uw rechtmatigheidscontroles toezien.
670010739/MV/1203
- 17 -
Interne beheersing en automatisering
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Jaarrekening - Rechtmatigheidsverantwoording (2/3) Begrotingscriterium
De gemeenteraad bepaalt zelf op welk niveau de budgetten in de begroting en investeringen worden geautoriseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Ten aanzien van de begrotingsrechtmatigheid heeft het college afwijkingen geconstateerd en daarbij, in lijn met de criteria die zijn vastgesteld in financiële verordening, geconcludeerd of er sprake is van acceptabele afwijkingen.
Misbruik en Oneigenlijk (M&O) gebruik criterium
De rechtmatigheidseis betreft ook de toetsing op juistheid en volledigheid van de gegevens, die door de belanghebbenden zijn verstrekt om het voldoen aan voorwaarden aan te tonen. Dit ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving (M&O-criterium).
Om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden te voorkomen, zijn functionerende beheersmaatregelen nodig. Het gaat er bij het M&O-criterium om dat in de organisatie effectieve maatregelen zijn getroffen om misbruik te voorkomen, dan wel op te sporen, en dat vigerende wet- en regelgeving duidelijk is, aangepast is aan actuele omstandigheden en te handhaven is. Om dit te bewerkstellingen is een mix van maatregelen nodig. Haaksbergen heeft geen nota M&O-beleid vastgesteld met de algemene uitgangspunten en de filosofie van de gemeente met betrekking tot het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik. Conform de Kadernota Rechtmatigheid heeft de gemeente hier in de paragraaf bedrijfsvoering een toelichting over opgenomen. Wij adviseren in 2026 een beleid op M&O op te stellen en vast te stellen. Wel zijn vanuit de verbijzonderde interne controle zijn diverse deelwaarnemingen verricht ten aanzien van het rechtmatigheidsaspect. De uitgevoerde werkzaamheden geven geen indicatie tot een rechtmatigheidsfout. Ook uit onze werkzaamheden ten aanzien van de getrouwheid blijken geen bevindingen die indicatie geven tot een fout in het kader van het M&O-criterium.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing en automatisering
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
670010739/MV/1203
- 18 -
Jaarrekening - Rechtmatigheidsverantwoording (3/3) Voorwaardencriterium
Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. In de hierna volgende paragrafen worden de voorwaarden met de hoogste impact / risico binnen de jaarrekening nader toegelicht.
Voorwaardencriterium
De regels over aanbesteden staan in de Aanbestedingswet 2012 en het Aanbestedingsbesluit. Om de rechtmatigheid van de aanbestedingen vast te stellen heeft u een analyse uitgevoerd op de verstrekte inkoopopdrachten over een periode van vier jaar. In de analyse heeft u beoordeeld of de opdrachten tijdig zijn aanbesteed. Voor de aanbestede opdrachten is beoordeeld of de realisatie van de inkoopopdracht aansluit op de aanbesteding. Ten aanzien van het onderliggende proces van toetsing hebben wij geconstateerd dat de toetsing gedurende het jaar door de gemeente is uitgevoerd. Er zijn een aantal afwijkingen van de Europese aanbestedingsrichtlijnen geconstateerd, met een totaal inkoopvolume in 2025 van € 1.146.973. Het totale bedrag aan onrechtmatigheden met betrekking tot het voorwaardencriterium is correct opgenomen in de door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording ten behoeve van het boekjaar 2025. Er zijn een groot aantal subsidies met betrekking tot 2025 direct vastgesteld, die conform de algemene subsidieverordening eerst hadden moeten worden toegekend om na verantwoording te worden vastgesteld. Binnen de algemene subsidieverordening is geen ruimte om subsidies direct vast te stellen. Gezamenlijk betreft dit € 201.228 aan onrechtmatig verstrekte subsidies. Uw subsidieverordening bevat een hardheidsclausule.
Hierdoor was het voor het college mogelijk om deze onrechtmatigheid te corrigeren. Omdat de hardheidsclausule niet is toegepast is, volgens de kadernota rechtmatigheid 2025, de fout van € 201.228 een getrouwheidsfout. Dat is ook de reden waarom deze afwijking geen onderdeel is van de rechtmatigheidsverantwoording van het college maar wel staat vermeld als ongecorrigeerde afwijking in bijlage A.
Voorwaardencriterium - Wet Fido, schatkistbankieren, Ufdo en Ruddo
De Wet financiering decentrale overheden (Fido) en onderliggende regelingen in de vorm van Regeling schatkistbankieren decentrale overheden, Uitvoeringsregel financiering decentrale overheden (Ufdo) en Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo), bevatten regels die de risico’s voor lokale overheden moeten beperken bij lenen en beleggen. Aan deze overtredingen van de Wet fido zijn in veel gevallen geen (directe) financiële gevolgen verbonden. Uit de werkzaamheden van de verbijzonderde interne controle (VIC) blijken geen bevindingen aanwezig zijn.
Proces van totstandkoming
De rechtmatigheidsverantwoording komt in belangrijke mate tot stand door de werkzaamheden van de VIC. Het proces is navolgbaar en gebaseerd op de Kadernota Rechtmatigheid 2025. Wel vragen wij uw aandacht voor het personeelsverloop binnen de financiële afdeling en met name de VIC. Om volgend jaar tot een gedegen verantwoording te komen is invulling van deze functies noodzakelijk.
670010739/MV/1203
- 19 -
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing en automatisering
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
4. Analyse vermogen en resultaat
20
Jaarverslag – Kwaliteit toelichtingen
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Jaarverslag voldoet aan eisen BBV
Kwaliteit paragrafen Kernpunten van de controle
In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan de eisen die het BBV hieraan stelt.
De paragrafen in de jaarstukken voldoen aan de gestelde eisen en geven een nadere toelichting over het door gemeente Haaksbergen gevoerde beleid.
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Verenigbaarheid jaarrekening en jaarverslag
Informatiewaarde
Wij zijn verplicht vast te stellen of wij op grond van de tijdens de controle verkregen informatie onjuistheden of tegenstrijdigheden hebben geconstateerd tussen de jaarrekening en het jaarverslag die gebruikers van de jaarstukken zouden kunnen beïnvloeden. Dit is naar onze mening niet het geval.
We hebben de informatiewaarde van uw jaarstukken gebaseerd op de inzichtelijkheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses vanuit het perspectief van de gemeenteraad. De inzichtelijkheid is toereikend en heeft de aandacht van het college.
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
670010739/MV/1203
- 21 -
Jaarverslag – Voorspellend vermogen Structurele exploitatieruimte
Uit de jaarstukken blijkt dat de structurele exploitatieruimte 2,3% bedraagt. Op basis van dit kengetal heeft Haaksbergen, met de momentopname van de jaarrekening 2025, een enigszins wendbare begroting. Inleiding
Resultaat versus gewijzigde begroting
Inleiding
€ 6.000.000
Samenvatting
Samenvatting
€ 4.000.000 Kernpunten van de controle
€ 2.000.000
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
€0 2024 Jaarrekening Analyse
Begroting
De grafiek hierboven laat het verschil tussen het begrote- en gerealiseerde saldo van baten en lasten over de afgelopen twee jaren zien. Hierbij valt op dat de realisatie in 2025 (fors) voordeliger is uitgevallen dan was begroot (na wijzigingen). Voor het boekjaar 2025 zijn de belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de gewijzigde begroting door het college nader toegelicht vanaf pagina 5 van de jaarstukken. De belangrijkste afwijkingen betreffen: • • • •
Algemeen uitkering Pensioenvoorziening Opvang asielzoekers, Oekraïners en statushouders Winstneming Wissinkbrink
€ 0,9 miljoen voordeel € 0,6 miljoen nadeel € 0,4 miljoen voordeel € 0,5 miljoen voordeel
Door periodieke monitoring van budgetten kan scherper worden gebudgetteerd en kunnen ontwikkelingen die gedurende het boekjaar plaatsvinden in begrotingswijzigingen worden geformaliseerd.
670010739/MV/1203
Rechtmatigheidsverantwoording
2025
- 22 -
Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
5. Interne beheersing & automatisering
23
Samenvatting interne beheersing en automatisering Samenvatting bevindingen managementletter 2025
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole 2025 hebben wij in het januari 2026 de tussentijdse (interim) controle uitgevoerd. Deze interim-controle is primair gericht op de bedrijfsvoering binnen de gemeente Haaksbergen en met name gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Onze bevindingen, voortvloeiend uit de interim-controle, zijn vastgelegd in onze managementletter.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Uit onze interim-controle blijkt dat de gemeente Haaksbergen haar zaken beheersmatig voldoende op orde heeft, voor zover wij dat beoordelen in het licht van de jaarrekeningcontrole, zie hiervoor ook de onderstaand tabel met onze procesmonitor. Ons beeld is dat de administratieve organisatie en interne beheersing (de controles binnen de processen, gecombineerd met de verbijzonderde interne controles) van de gemeente voldoet aan de daaraan te stellen eisen. Voor onze specifieke bevindingen en overige aanbevelingen (verbeterpunten) verwijzen wij u naar de genoemde managementletter. Proces
Status 2025
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
Planning & Control Algemene en specifieke uitkering
Analyse vermogen en resultaat
Aanbestedingen
Analyse vermogen en resultaat
Inkopen Betalingen
Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering
Personeel en salarisadministratie Sociaal domein Externe ontwikkelingen
Uitkeringen (participatiewet)
Externe ontwikkelingen
Subsidieverstrekkingen Grondexploitaties
Bijlagen
Verbijzonderde interne controle
Bijlagen
IT-general controls Fraude en corruptie
670010739/MV/1203
- 24 -
Samenvatting interne beheersing en automatisering
Status legenda Inleiding
De inrichting van het proces voldoet. Het proces is zodanig ingericht dat ervoor gekozen kan worden (deels) een systeemgerichte controle uit te voeren. Een systeemgerichte controle is echter alleen mogelijk wanneer het proces in opzet is beschreven, de IT-general controls voldoende zijn, er toereikende interne beheersing is en de VIC de effectieve werking hiervan heeft vastgesteld.
Inleiding Samenvatting
Samenvatting
De inrichting van het proces voldoet gedeeltelijk, maar de risico’s die ermee samenhangen, vormen geen directe bedreiging voor de bedrijfsprocessen. Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle
De inrichting van het proces voldoet niet en geeft wezenlijk aanvullende risico’s voor de jaarrekening controle. Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving
Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts die onderdelen, die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de controle van de jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Daarnaast maken wij in onze controleaanpak de afweging voor welke processen en stromen wij een gegevensgerichte aanpak passend vinden en voor welke processen en stromen wij in belangrijke mate steunen op de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen. Wel hebben wij in onze management letter enkele adviespunten ten aanzien van IT.
670010739/MV/1203
- 25 -
Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
6. Externe ontwikkelingen
26
Externe ontwikkelingen (1/5) Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg
Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg: wat betekent dit voor uw gemeente? Per 1 januari 2025 is de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg in werking getreden. Deze wet brengt een aantal belangrijke wijzigingen met zich mee voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen. In dit artikel zetten wij de belangrijkste verplichtingen voor u als bestuurder op een rij. Regionale samenwerking en inkoop De wet verankert de verplichting tot regionale samenwerking in de Jeugdwet. Gemeenten zijn voortaan verplicht samen te werken wanneer dat bijdraagt aan een doeltreffende en doelmatige uitvoering van de wet. Concreet betekent dit dat gemeenten worden ingedeeld in regio's en verplicht zijn een gemeenschappelijke regeling te treffen voor de inkoop en subsidiëring van specialistische jeugdhulp en gecertificeerde instellingen. Daarnaast dient elke gemeente een regiovisie op te stellen. Hierin dient onder meer de aanpak van wachttijden te worden uitgewerkt en moet inspraak van jeugdigen en hun wettelijk vertegenwoordigers zijn geborgd. Het verdient aanbeveling om ook de administratieve processen op regionaal niveau te organiseren. Dit geldt zowel voor gemeenten zelf als voor jeugdhulpinstellingen en gecertificeerde instellingen die regionale samenwerking (verder) overwegen.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Wanneer treden deze verplichtingen in werking? De verplichtingen rondom regionale samenwerking en inkoop gelden formeel per 1 januari 2027. Zij zijn op dit moment dus nog niet van kracht. Dat neemt niet weg dat de voorbereidingen dit jaar al in volle gang moeten zijn om tijdig aan de nieuwe eisen te voldoen. Wat betekent dit voor uw gemeente? De komst van deze wet vraagt om gerichte actie. Gemeenten staan voor de opgave om de komende periode de samenwerking in de regio vorm te geven, de governance te regelen via een gemeenschappelijke regeling en een gedragen regiovisie te ontwikkelen. Een goede voorbereiding is daarbij essentieel. Wilt u weten hoe uw gemeente zich het beste kan voorbereiden op deze nieuwe verplichtingen? Onze adviseurs denken graag met u mee.
670010739/MV/1203
- 27 -
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Externe ontwikkelingen (2/5) Accountantsprotocol financiële verantwoording jeugdwet en WMO
Gewijzigd accountantsprotocol Jeugdwet en Wmo: wat betekent dit voor uw gemeente? Begin november 2025 heeft COPRO het vernieuwde accountantsprotocol voor de financiële verantwoording Jeugdwet en Wmo vastgesteld. Ten opzichte van het protocol van 2024 zijn twee inhoudelijke wijzigingen doorgevoerd die direct gevolgen hebben voor gemeenten. Gecombineerde materialiteit en rapportagetolerantie Waar voorheen afzonderlijke percentages golden voor afwijkingen en onzekerheden, zijn deze samengevoegd tot één gecombineerd percentage. Hiermee sluit het protocol aan op het gewijzigde Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) en het Handboek Auditing Rijksoverheid (HARO).
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Verhoogde omzetgrens De omzetgrens voor verantwoording en controle is in 2025 verhoogd van € 125.000 naar € 200.000. Dit is een tussenstap richting de verdere verhoging van de ondergrenzen van het Uniform Subsidiekader per verantwoordingsjaar 2027. Omdat veel gemeenten in hun contracten met zorgaanbieders verwijzen naar het bedrag uit het accountantsprotocol, heeft deze verhoging directe praktische gevolgen: minder zorgaanbieders zijn voortaan verplicht een controleverklaring bij hun productieverantwoording te overleggen. Aandachtspunt voor gemeenten Deze verlaging van het aantal verplichte controleverklaringen betekent dat gemeenten zelf meer werkzaamheden moeten verrichten om voldoende zekerheid te verkrijgen over de prestatielevering in het sociaal domein. Het is dan ook verstandig om uw interne controleproces hierop tijdig aan te passen en te beoordelen of aanvullende beheersmaatregelen noodzakelijk zijn.
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
670010739/MV/1203
- 28 -
Externe ontwikkelingen (3/5) EU Cyber Resilience Act (CRA)
De EU Cyber Resilience Act (CRA) stelt dwingende cybersecurity-eisen aan producten met digitale elementen. Dit raakt een breed spectrum aan producten, variërend van software en SaaSoplossingen tot IoT-apparaten en hardware. Hoewel de meeste verplichtingen pas vanaf 11 december 2027 gelden, gaan de meldplichten voor incidenten en kwetsbaarheden al in vanaf 11 september 2026.De verordening beoogt de digitale veiligheid in de gehele toeleveringsketen te verhogen. Voor fabrikanten, ontwikkelaars en distributeurs houdt dit in: • Security by Design: Cybersecurity moet in de gehele levenscyclus van het product zijn geborgd. • Kwetsbaarhedenbeheer: Er geldt een verplichting om beveiligingsupdates te leveren gedurende de verwachte levensduur van het product (vaak minimaal 5 jaar). • Meldplicht: Actief uitgebuite kwetsbaarheden en ernstige incidenten moeten binnen 24 uur gemeld worden bij de bevoegde autoriteit (in veel gevallen ENISA). Niet-naleving kan leiden tot bestuurlijke boetes. Wij adviseren u om te inventariseren welke producten (hardware en software) binnen uw portfolio onder de CRA vallen en processen voor het monitoren en melden van incidenten in te richten.
EU AI Act
Nieuwe wetgeving op het gebied van kunstmatige intelligentie. De wetgeving kent een gefaseerde inwerkingtreding richting 2026 en 2027 en hanteert een risico gebaseerde aanpak: hoe groter het risico voor de grondrechten en veiligheid, hoe strenger de regels. Voor organisaties die AI-systemen ontwikkelen, importeren of gebruiken, heeft dit directe gevolgen voor de interne beheersing en ITgovernance. De belangrijkste aandachtsgebieden zijn: • Risicoclassificatie: U dient vast te stellen of uw AI-toepassingen vallen onder 'onaanvaardbaar risico' (verboden), 'hoog risico' (strenge eisen) of 'beperkt/minimaal risico’. • Transparantie: Bij interactie met AI (zoals chatbots) of AI-gegenereerde content moet dit voor de gebruiker duidelijk kenbaar zijn. • Datakwaliteit en toezicht: Voor hoog-risico systemen gelden strikte eisen aan de kwaliteit van datasets, menselijk toezicht en logging van activiteiten. Niet-naleving kan leiden tot zeer hoge boetes. Wij adviseren u om een inventarisatie te maken van alle AI-systemen die binnen uw organisatie worden gebruikt en beleid op te stellen voor verantwoord AI-gebruik en uw medewerkers hierin te trainen.
670010739/MV/1203
- 29 -
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Externe ontwikkelingen (4/5) Cybersecurity
Digitale weerbaarheid: Een fundamenteel veranderend speelveld Digitalisering en cyberweerbaarheid zijn geen IT-thema’s meer, maar raken direct aan de continuïteit, reputatie en maatschappelijke rol van organisaties. In de Voortgangsrapportage Nederlandse Cybersecuritystrategie 2025 benadrukt de NCTV* dat de afhankelijkheid van digitale systemen zodanig is toegenomen dat cyberincidenten directe gevolgen kunnen hebben voor de samenleving en economie. Daarbij is sprake van een duidelijke beleidsverschuiving: waar cyberweerbaarheid voorheen vooral werd gestuurd via richtlijnen en best practices, wordt dit nu vastgelegd in bindende Europese wetgeving (zoals NIS2 en de Cyber Resilience Act). Deze wetgeving introduceert expliciete zorgplichten en bestuurlijke verantwoordelijkheden. Betekenis voor het bestuur Cybersecurity is daarmee geen uitvoeringsvraagstuk meer voor de IT-afdeling, maar een integraal onderdeel van strategische besluitvorming, risicomanagement en governance. Bestuurders worden geacht aantoonbaar “in control” te zijn over digitale afhankelijkheden, inclusief die bij leveranciers en ketenpartners. Acht gebieden van cyberweerbaarheid op bestuursniveau Om effectief grip te houden op cyberrisico’s is het van belang cyberweerbaarheid te benaderen als een doorlopend ketenproces, vergelijkbaar met financieel en operationeel risicomanagement.
Deze acht aandachtsgebieden ondersteunen bestuurders.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing automatisering
Breng de keten in kaart Identificeer kritieke leveranciers, onderaannemers en grensoverschrijdende schakels
Oefen scenario’s ketenbreed Test de realistische uitval van leveranciers, datadiensten of processen
670010739/MV/1203
Voer een integrale risicoanalyse uit Weeg digitale operationele financiële en maatschappelijke risico’s in samenhang
Leer en verbeter continu Gebruik incidenten, bevindingen en rapportages om processen te versterken
- 30 -
Actualiseer contracten en afspraken Leg continuïteitseisen, audit-rechten, rapportage-eisen en exitscenario’s vast
Maak assurance inzichtelijk en benut het bewust Begrijp wat assurance wel en niet dekt, inclusief scope, carve outs en user controls
Richt structureel overleg en monitoring in Bespreek prestaties, incidenten en trends periodiek met leveranciers en ketenpartners Denk vooruit over alternatieven Voorkom concentratierisico’s: onderzoek vervangingsopties en exit-mogelijkheden
Interne beheersing & automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Externe ontwikkelingen (5/5) Cybersecurity (vervolg)
Aanbeveling: bestuurlijke grip op digitale afhankelijkheid In het huidige landschap is digitale weerbaarheid een strategische randvoorwaarde voor het bestuur. Vrijblijvende richtlijnen maken plaats voor aantoonbare naleving van wet- en regelgeving. Concrete aandachtspunten voor bestuurders: • Bepaal uw juridische kader: Publieke organisaties, waaronder gemeenten, vallen onder NIS2 en de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Bestuurders moeten aantoonbaar voldoen aan eisen rondom digitale weerbaarheid, governance en ketenbeheersing. Cybersecurity dient structureel onderdeel te zijn van de dagelijkse sturing en verantwoording. • Tref gerichte maatregelen: Zorg dat geïdentificeerde cyberrisico’s leiden tot tastbare acties: keteninzicht, contractuele borging en vastgelegde continuïteitseisen. • Monitor en verbeter continu: Houd structureel toezicht op leveranciers en oefen periodiek crisisscenario’s om de weerbaarheid blijvend te versterken.
Door deze aandachtsgebieden structureel te adresseren, wordt cyberweerbaarheid een beheersbaar onderdeel van de strategische bedrijfsvoering.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
670010739/MV/1203
- 31 -
Bijlagen
32
Bijlage A – Niet gecorrigeerde bevindingen Goedkeuringstoleranties (getrouwheid) Goedkeuringstoleranties getrouwheid
Fouten Inleiding
Goedkeuringstolerantie (2% van de totale lasten)
€ 1.697.000
Rapporteringtolerantie (grens waarboven gerapporteerd wordt aan de raad)
€ 127.000
Inleiding Samenvatting
Samenvatting
Niet-gecorrigeerde bevindingen Omschrijving
Bevindingen
Onzekerheid prestatielevering Jeugdzorg
€ 508.000
Onzekerheid prestatielevering WMO
€ 350.000
Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
€ 152.000
Voorziening te maken kosten GREX Wissinkbrink (te lage lasten)
Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat
€ 201.000
Directe vaststelling subsidies (te hoge lasten)
Interne beheersing automatisering