4. Zienswijzenota reactie Participatieraad wijziging verordening nadere regels en beleidsregels maatschappelijke ondersteuning

Zienswijzennota Behorende bij de vaststelling “verordening, nadere regels en beleidsregels maatschappelijke ondersteuning 2026” Van 10 september tot en met 8 oktober 2025 hebben wij de Participatieraad voor 4 weken in de gelegenheid gesteld om advies uit te brengen over de ontwerp visie op het sociaal domein. Ook zijn de documenten voor inwoners ter inzage gelegd van 10 september tot en met 15 oktober 2025 (verkorte procedure). Op 15 september heeft de Participatieraad zijn advies uitgebracht. Er zijn geen zienswijzen binnengekomen van inwoners. De Participatieraad heeft geen opmerkingen over de nieuwe wijzigingen van de verordening, nadere regels en beleidsregels maatschappelijke ondersteuning. Wel heeft de Participatieraad een reactie gegeven op het huidige beleid: 1. Algemeen • Op diverse plaatsen in de stukken wordt gesproken over ‘mensen met een beperking’. (Zie bv. Artikel 1 van de verordening) Het heeft onze voorkeur deze term te vervangen door een neutrale formulering. (Bv. mensen met een hulpvraag). • Uitgangspunt in genoemde documenten is dat er wordt uitgegaan van de eigen kracht en mogelijkheden van de hulpvrager als eerste, daarna op mogelijkheden van eventuele mantelzorgers om pas in laatste instantie een beroep te doen op algemene voorzieningen.

In principe is de Participatieraad het eens met dit uitgangspunt, waarbij moet worden opgemerkt dat het, zo is onze ervaring, in de gemeente Haaksbergen eerder te laat dan te vroeg een aanvraag voor ondersteuning wordt gedaan. De drempel om hulp en ondersteuning te vragen is, om verschillende redenen, hoog is onze indruk. Zoals we in ons advies van 02-02-2024 met betrekking tot de maatschappelijke ondersteuning hebben gesteld is het belangrijk dat de gemeente zich, in samenspraak met maatschappelijke organisaties, gaat buigen over de mogelijke ondersteuning en facilitering van mantelzorgers. Het afnemend mantelzorgpotentieel kan ertoe leiden op langere termijn veel meer dan nu een beroep zal worden gedaan op voorzieningen. Het lijkt ons van belang dat Haaksbergen rekening gaat houden met deze ontwikkeling en beleid gaat formuleren om de mantelzorg en informele zorg te stimuleren en beter te faciliteren. Dat gaat verder dan 1 x per jaar een bon of bloemetje en een bijeenkomst voor vrijwilligers.

Daarnaast zal het personeelstekort in de zorg- en welzijnssector oplopen van 3,1% in 2021 naar 5,2% in 2030. Er moet dus rekening worden gehouden met toenemende vraag naar zorg en afnemend aanbod van mantelzorg, maar ook van professionele zorg. In samenspraak met het maatschappelijk veld zal, ook in Haaksbergen, gezocht moeten worden naar mogelijke oplossingen voor deze problemen. Graag horen uw visie op dit probleem en de plannen voor mogelijke oplossingen. 2. Verordening • In artikel 24, hardheidsclausule wordt gesteld dat van de bepalingen kan worden afgeweken in het voordeel van de aanvrager indien er sprake is van ‘duidelijk onrecht’ voor de aanvrager. Kan er soms er ook sprake kan zijn van onduidelijk onrecht? We stellen voor het woord duidelijk te schrappen. We pleiten voor een ruimhartige toepassing van dit artikel: het maakt maatwerk en op de aanvrager toegesneden hulp mogelijk. 3. Beleidsregels. • In artikel 3 wordt het begrip ‘gebruikelijke hulp’ nader ingevuld. We pleiten ervoor de hier voorgestelde invulling niet als een keurslijf te hanteren, maar, met name waar het de inzet van kinderen betreft, goed te kijken naar de mogelijkheden. Juist hier is maatwerk gewenst om overbelasting te voorkomen. • In artikel 6 worden de weigeringsgronden voor een maatwerkvoorziening uitgewerkt. Een belangrijk begrip hierbij is de voorzienbaarheid.

Er wordt gesteld dat een voorziening kan worden geweigerd als ‘de voorziening voorzienbaar was en van de inwoner redelijkerwijs kon worden verwacht maatregelen te hebben getroffen die de behoefte aan hulp overbodig had gemaakt.’ Geldt deze algemene regel ook voor de huishoudelijke hulp? Zo ja, is dan niet in alle gevallen te voorzien dat de behoefte aan huishoudelijke hulp per aanvrager in de loop der tijd zal toenemen en dus voorzienbaar is geweest? Wordt dit hiermee een weigeringsgrond voor de aanvraag? • Artikel 8 uitwerking maatschappelijke begeleiding basis en plus. Hoewel in algemene termen wordt aangegeven wanneer begeleiding basis en wanneer begeleiding plus kan worden ingezet, is het moeilijk specifieke en harde criteria te formuleren. We adviseren dat door regelmatige bespreking van casussen binnen de organisatie een communis opinio wordt ontwikkeld, zodat er zoveel mogelijk eenduidigheid in de beoordeling ontstaat. • Het hiervoor gestelde geldt ook voor de indeling in dagbesteding basis en dagbesteding plus in artikel 9. • In Artikel 15 wordt het incidenteel maatwerkvervoer uitgewerkt. Onder lokaal verplaatsen verstaat het college verplaatsingen in een actieradius van 25 kilometer vanaf de woning en binnen de landsgrenzen.

We adviseren dit zo te formuleren dat de mogelijkheid om met deze voorziening het ziekenhuis in de regio (bv Almelo en Winterswijk) te bezoeken is inbegrepen; ook als hiermee de 25 km grens wordt overschreden.

4. Nadere regels • In artikel 3 wordt de client ondersteuning besproken. Wij adviseren op te nemen dat de aanvrager in alle gevallen actief wordt geïnformeerd over deze mogelijkheid zich te laten ondersteunen. • We zijn blij met de kwaliteitseisen de gesteld worden aan de pgb aanbieders zoals geformuleerd in artikel 11. Systematische controle of voldaan wordt aan deze eisen vinden we gewenst. 5. Conclusie De Participatieraad Haaksbergen kan positief adviseren op de voorliggende stukken met betrekking tot de maatschappelijke ondersteuning. Graag ontvangen we uw reactie op de hierboven gestelde vragen en opmerkingen. We zijn vanzelfsprekend bereid onze reactie indien gewenst toe te lichten. Reactie gemeente Hartelijk dank voor het uitbrengen van uw advies. In onderstaande beantwoording geven we reactie op vragen, opmerkingen en bevindingen. 1. Algemeen • De term ‘personen met een beperking’ wordt gebruikt in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Deze term is juridisch gedefinieerd. ‘Mensen met een hulpvraag’ is een bredere term. Het kan slaan op iedereen die ondersteuning nodig heeft, ongeacht of er sprake is van een beperking. Dit kan leiden tot interpretatieverschillen en juridische onduidelijkheid over wie recht heeft op voorzieningen. Om deze reden wordt bovengenoemde term niet als wijziging opgenomen.

• Zoals opgenomen in onze vastgestelde visie op het Sociaal Domein hebben we aandacht voor het voorkomen van overbelasting en van een goed welzijn van mantelzorgers. Wijkracht is onze uitvoerende organisatie voor de ondersteuning van mantelzorgers. Deze ondersteuning heeft m.n. betrekking op actief contact met mantelzorgers, inzet van vrijwilligers ter ondersteuning van mantelzorgers. Daarnaast is er collectieve ondersteuning, zoals cursus omgaan met dementie, geven van workshop, organiseren van de dag van de mantelzorg inclusief de mantelzorgwaardering. Ook voor jonge mantelzorgers is aandacht zoals ontmoeten van lotgenoten en informatie geven gericht op de thuissituatie. Wij erkennen de toenemende vraag naar professionele zorg. Zoals in de visie op het Sociaal Domein opgenomen focussen we ons op preventie en welzijn en het stimuleren van mensen om zelf regie te voeren op hun gezondheid om hulp en ondersteuning in de toekomst beschikbaar, toegankelijk en betaalbaar te houden. Samen met onze netwerkpartners streven we ernaar om dat de inwoner die ondersteuning nodig heeft zoveel mogelijk weer zelf de regie op hun leven kan pakken. Dit doen we vanuit dezelfde intenties, eenzelfde werkwijze helpt daarbij. Kijken vanuit positieve gezondheid en het

versterken van de sociale basis zijn twee benaderingen die bijdragen aan het vermogen van mensen om zoveel mogelijk eigen regie te voeren. In het conceptbeleidsplan Sociaal domein wordt ruim aandacht geschonken aan mantelzorg en informele zorg/welzijn. Wij denken hiermee voldoende kaders te formuleren voor het faciliteren van deze activiteiten. Het conceptbeleidsplan sociaal domein hebben wij onlangs aan uw raad toegelicht. 2. Verordening • De hardheidsclausule is op deze manier geformuleerd, omdat we alleen in hele specifieke gevallen af willen wijken van ons beleid. Gelijke gevallen dienen zoveel mogelijk gelijk behandeld te worden. Veelvuldig gebruik van een hardheidsclausule kan leiden tot ongelijke behandeling van inwoners in vergelijkbare situaties, wat in strijd is met het gelijkheidsbeginsel. Om gelijke behandeling en duidelijkheid te bieden aan onze inwoners is een ruimhartig gebruik helaas niet mogelijk. 3. Beleidsregels. • Bij de beoordeling van gebruikelijke hulp wordt altijd gekeken naar de mogelijkheden van de partner, ouders, inwonende kinderen of andere huisgenoten. De leeftijdscategorieën voor kinderen is opgenomen als richtlijn. Er wordt altijd rekening gehouden met de persoonlijke omstandigheden van de kinderen. Bij gebruikelijke hulp van kinderen mag het namelijk niet ten koste gaan van hun welbevinden en ontwikkeling.

Wij delen daarom ook uw mening dat wij goed moeten kijken naar de mogelijkheden als het om de inzet van kinderen gaat. • Over voorzienbaarheid is veel jurisprudentie te vinden en dit begrip is vooral gericht op verhuizen en woningaanpassingen. Bedoeld wordt dat als iemand bewust een keuze maakt die leidt tot een situatie waarin ondersteuning nodig is, kan de gemeente die hulp weigeren omdat het probleem voorzienbaar was. U kunt daarbij denken aan de situatie waarbij iemand slecht ter been is en toch verhuist naar een woning met een trap, terwijl deze persoon eerst gelijkvloers woonde. Als deze persoon daarna een traplift aanvraagt, kan de gemeente dit afwijzen omdat deze persoon het probleem had kunnen voorzien. Bij een aanvraag voor huishoudelijke ondersteuning komen wij voorzienbaarheid zoals boven omschreven komen niet tegen. Ook hier wordt samen met de aanvrager onderzocht op welke wijze de ondersteuning kan worden ingevuld. • Voor begeleiding en dagbesteding basis en plus worden regelmatig casussen besproken. Op deze manier zorgen we ervoor dat gelijke gevallen gelijk behandeld worden. Wij delen uw mening dat er eenduidigheid in de beoordeling dient te zijn. • In onze regionale contractuele afspraken is het op dit moment niet mogelijk om de 25 kilometergrens te overschrijden.

In de omgeving vaan Haaksbergen zitten de meeste voorzieningen, waaronder de ziekenhuizen, binnen deze grens. Voor ritten boven de 25 kilometer is het mogelijk om gebruik te maken

van Valys. Op deze manier wordt voorzien in de mogelijkheid voorzieningen die buiten de 25 grens liggen te bezoeken. 4. Nadere regels • Volgens artikel 2.2.4 van de Wmo 2015 moeten gemeenten onafhankelijke cliëntondersteuning beschikbaar stellen aan hun inwoners. Op de website van de Noaberpoort en in de bevestiging van de aanmelding voor een hulpvraag verwijzen we actief naar onafhankelijk cliëntondersteuning. 5. Conclusie Wij bedanken U voor uw advies op de gewijzigde verordening, nadere regels en beleidsregels maatschappelijke ondersteuning. Uw advies heeft niet geleid tot wijzigingen in de verordening, nadere regels en beleidsregels maatschappelijke ondersteuning. Wij hopen u daarover voldoende te hebben geïnformeerd.