2187 Haaksbergen accountantsverslag 2023 V2.0

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie

CONCEPT ACCOUNTANTSVERSLAG 2023

Resultaat en weerstandsvermogen

Gemeente Haaksbergen

Controlebevindingen

Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportageonderdelen

13 juni 2024

Afsluiting

Per saldo persoonlijker Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

1

Inhoudsopgave

Aan het raad van de gemeente Haaksbergen T.a.v. de heer R. Meinen, griffier Postbus 102 7480 AC Haaksbergen

Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportageonderdelen Afsluiting

Behandeld door: Sietse Hofsteenge Ons kenmerk: 2024 Datum: 13 juni 2024 Geachte raadsleden, geachte heer Meinen, In opdracht van uw raad hebben wij de jaarrekening 2023 gecontroleerd. U heeft onze opdracht bevestigd door middel van ondertekening van een (jaarlijks terugkerende) opdrachtbevestiging met daarin een aantal formele aspecten in relatie tot onze opdracht en de communicatie daarover. Hierbij ontvangt u het accountantsverslag naar aanleiding van onze controlewerkzaamheden. Naast dit verslag ontvangt u van ons de controleverklaring alsmede een exemplaar van de gewaarmerkte jaarstukken. Onze controleverklaring dateren wij op 13 juni 2024, de datum wanneer de jaarrekening in de auditcommissie wordt besproken. In deze brief gaan wij in op de strekking van onze controleverklaring, mogelijke geconstateerde afwijkingen, de bestuurlijke afhandeling van de jaarstukken en rapporteren wij, voor zover dit noodzakelijk of vereist is, over onze bevindingen en adviezen. Onze bevindingen en opmerkingen daarbij zijn bedoeld om uw raad te ondersteunen bij de bestuurlijke afhandeling van de jaarstukken. Wij benadrukken dat verspreiding van de controleverklaring met handtekening en de gewaarmerkte jaarrekening niet is toegestaan. In hoofdstuk 2 leggen wij uit waarom dat belangrijk is en hoe u aan de publicatieverplichtingen kunt voldoen. Met vriendelijke groet,

Eshuis Registeraccountants B.V.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

2

Stand van zaken invoering rechtmatigheidsverantwoording Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportageonderdelen

Zoals we eerder aan u gerapporteerd hebben, heeft het rijk besloten dat met ingang van 2023 niet langer de accountant maar het college van burgemeester en wethouders verantwoording aflegt en een conclusie trekt over het rechtmatig handelen binnen de gemeente Haaksbergen. Onze rol beperkt zich tot het toetsen of in de rechtmatigheidsverantwoording, die in de jaarstukken wordt behandeld in de bestuursverklaring en de toelichting daarop in de paragraaf bedrijfsvoering, de bevindingen, die voorvloeien uit de interne controles en anderszins zijn geconstateerd, getrouw zijn weergeven. Begin 2024 zijn decentrale overheden en accountants geconfronteerd met de mededeling van het ministerie van BZK dat het regelgevend kader voor de rechtmatigheidsverantwoording nog niet af is. De gemeentewet en de wet gemeenschappelijke regelingen zijn weliswaar gewijzigd maar dat geldt niet voor uw verslaggevingsregels, het BBV, en voor onze controlecriteria, zoals opgenomen in het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO). Inmiddels is bekend geworden dat de Algemene Rekenkamer heeft aangegeven fundamentele bezwaren te hebben tegen de voorgestelde regelgeving. Dat houdt snelle aanpassing van de regels tegen. Inmiddels is, na intensief overleg tussen NBA, BZK en de AFM op 12 april 2024 Audit Alert 48 door de NBA, onze beroepsorganisatie, gepubliceerd.

Deze Alert geeft, rekening houdend met de imperfecte wetgeving, houvast voor het afronden van uw rechtmatigheidsverantwoording en onze oordeelsvorming daarover. Daarmee is mogelijke vertraging in de afronding van de controle, die is voorzien voor 13 juni 2024, niet langer aan de orde.

Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

3

Inhoudsopgave Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen

1. De hoofdlijnen van onze controle ................................................................................ 5 2. Bestuurlijke afhandeling en publicatie .......................................................................... 8 3. Resultaat en weerstandsvermogen ............................................................................ 10 4. Controlebevindingen ................................................................................................ 12 5. Overzicht van niet-gecorrigeerde verschillen .............................................................. 21 6. Verplichte rapportageonderdelen .............................................................................. 23 7. Afsluiting ................................................................................................................ 27 BIJLAGE BIJ ACCOUNTANTSVERSLAG 2023 GEMEENTE HAAKSBERGEN ................................ 28

Verplichte rapportageonderdelen Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

4

1. De hoofdlijnen van onze controle Inhoudsopgave

Onderwerp

Hoofdlijnen van onze controle Strekking van de controleverklaring Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen

Resultaat 2023 en vermogenspositie

Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportageonderdelen

Verslaggeving en WNT

Afsluiting

Controleverschillen

Kwaliteit van de interne beheersing

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

Bevindingen Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring over de getrouwheid van de cijfers in de jaarrekening. Onderdeel hiervan is ook de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording. Op pagina 135 van de jaarrekening treft u de bestuursverklaring aan. Dit is een voorgeschreven tekst. In de waarderingsgrondslagen beschrijft u de kaders en in de paragraaf bedrijfsvoering gaat u in op de bevindingen ten aanzien van de rechtmatigheidsverantwoording. Onderdeel van onze controle blijft de getrouwheid en de rechtmatige besteding van de specifieke uitkeringen. Over 2023 is een resultaat gerealiseerd van € 4,9 miljoen positief. Over 2022 is een positief resultaat gerealiseerd van € 8,3 miljoen. Het totale eigen vermogen ultimo 2023 komt daarmee uit op € 21,7 miljoen (ultimo 2022: € 16,9 miljoen). Dit betekent een solvabiliteit van 27,6 % (ultimo 2022 was dat 22,7%). Uit onze controle blijkt dat de jaarrekening 2023 overeenkomstig de verslaggevingsvoorschriften is opgesteld. Wij hebben verder geconcludeerd dat de overige informatie die in de jaarverslaggeving is opgenomen niet inconsistent is met de informatie in de jaarrekening en de door ons verkregen controle-informatie. Tevens hebben wij vastgesteld dat is voldaan aan de WNT.

Voor wat betreft verslaggeving, vragen wij u expliciet aandacht om een geactualiseerd beheerplan te realiseren voor de voorziening onderhoud gemeentelijke panden. Zonder een geactualiseerd beheerplan heeft u geen deugdelijke onderbouwing om een voorziening te vormen. Tevens vragen wij u om ultimo 2024 een pensioenberekening door een extern ingeschakelde deskundige te laten opstellen voor de gepensioneerden die zijn opgenomen in de pensioenvoorziening. In hoofdstuk Controlebevindingen gaan wij hier verder op in. In hoofdstuk Overzicht van niet gecorrigeerde verschillen hebben wij een overzicht opgenomen van de niet gecorrigeerde controleverschillen. Wij hebben tijdens de jaarrekeningcontrole geen significante gebreken in de administratieve organisatie of interne beheersing aangetroffen die van invloed zijn op ons oordeel. In onze managementletter van 26 januari 2024 hebben we onze bevindingen uit de interim controle meer in detail beschreven.

5

Signalen van fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle

Belangrijke schattingen in de jaarrekening

Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Dataveiligheid en IT Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportageonderdelen

Bevindingen ten aanzien van de rechtmatigheidsverantwoording

Afsluiting Verplichte rapportering over fraude en continuïteit

Verantwoording specifieke uitkeringen

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

Tijdens de controle hebben wij met u gesproken over frauderisico’s, fraudesignalen en uw interne beheersing. U heeft ons onder meer bevestigd dat er in de organisatie geen gevallen zijn gemeld van fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik. Wij hebben tijdens de controle geen aanwijzingen verkregen dat bij u sprake is van fraude, misbruik of oneigenlijk gebruik. De rechtmatigheidsverantwoording leidt tot meer focus op misbruik en oneigenlijk gebruik in overheidsorganisaties. Iedere jaarrekening bevat schattingen bijvoorbeeld in de waardering van vaste activa, voorraad grond, vorderingen, voorzieningen en het afgrenzen van verplichtingen. De schattingsmethoden zijn ongewijzigd ten opzichte van voorgaand jaar en de door u gekozen methoden zijn aanvaardbaar. In overeenstemming met artikel 2:393 van het Burgerlijk Wetboek delen wij u mee dat er naar aanleiding van de controle van de jaarrekening geen zaken betreffende de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking zijn op te merken. Uw IT-omgeving vraagt steeds meer aandacht en krijgt die ook. In onze managementletter hebben we aandacht gevraagd voor het leveranciersmanagement en het aantoonbaar ‘’in control’’ zijn voor uw gemeentelijke taken, ook bij uitbesteding. Voor onze verdere details omtrent dataveiligheid en IT, verwijzen wij naar de management letter 2023.

Met ingang van 2023 geven wij alleen een oordeel omtrent de getrouwheid en niet meer een separaat oordeel omtrent de financiële rechtmatigheid. Het college van B&W heeft hierover zelf gerapporteerd in de rechtmatigheidsverantwoording. De rechtmatigheidsverantwoording is onderdeel van de jaarrekening en valt onder ons rechtmatigheidsoordeel. Wij hebben geen andere bevindingen dan door u zelf in de jaarrekening opgenomen. Op grond van de beroepsvoorschriften voor accountants dienen wij sinds het boekjaar 2022 in onze controleverklaring actief te rapporteren over de werkzaamheden die wij doen met betrekking tot deze onderwerpen. Daarbij is het belangrijk dat de gemeente zelf ook een analyse maakt en een standpunt inneemt met betrekking tot de mate waarin de risico’s in beeld zijn, maatregelen zijn getroffen om de risico’s te verkleinen en wat de beoordeling is over eventuele resterende risico’s. U hebt deze beide onderwerpen meegenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering. Wij benadrukken dat de passages in de controleverklaring zijn toegevoegd op grond van wettelijke verplichtingen en niet omdat we specifieke bevindingen hebben. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd met inachtneming van de Nota Verwachtingen Accountantscontrole die hierover regels bevat. De gemeente Haaksbergen kent diverse specifieke uitkeringen.

Het aantal neemt de laatste jaren snel toe en bedraagt dit jaar 25 (vorig jaar waren dat nog 22). Dat betekent niet alleen dat de financiering van gemeenten meer en meer incidenteel

6

Inhoudsopgave

plaatsvindt maar ook de verantwoordingsdruk en controledruk nemen toe. Dat vraagt extra inspanning van de organisatie en van ons. In gezamenlijkheid zijn we erin geslaagd om de benodigde informatie tijdig te verwerken en te controleren. De verplichte tabel waarin wij onze bevindingen moeten rapporteren is in de bijlage opgenomen. Wij hebben bij de voor u van toepassing zijnde specifieke uitkeringen geen fouten of onzekerheden geconstateerd die de rapporteringstoleranties voor SiSa overschrijden.

Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportageonderdelen Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

7

2. Bestuurlijke afhandeling en publicatie Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle

De bestuurlijke afhandeling van de jaarstukken bestaat uit de volgende stappen: Het college van burgemeester en wethouders behandelt in de betreffende vergadering de jaarstukken, met inbegrip van de jaarrekening, stelt de jaarstukken daarmee vervolgens op. Op dat moment ontstaan formeel de jaarstukken.

Resultaat en weerstandsvermogen

De gemeenteraad behandelt vervolgens de jaarstukken en stelt deze vast. Er zit enige tijd tussen de verzending van de conceptstukken aan de raad en de vergadering waarin de vaststelling van de jaarstukken plaatsvindt. Mochten in de periode tot de vaststelling van de jaarrekening omstandigheden blijken die aanpassing van de jaarrekening noodzakelijk maken, dan moet een dergelijke aanpassing nog worden gemaakt. Dat geldt ook in geval de jaarrekening om andere redenen gewijzigd wordt alvorens tot vaststelling wordt overgegaan. Wij verzoeken de gemeente in deze gevallen met ons in contact te treden om gezamenlijk de noodzakelijke vervolgstappen te bespreken.

Controlebevindingen

Openbaarmaking

Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen

Bij de jaarstukken hoort de controleverklaring die is gedateerd op 14 juni 2024, de datum van de behandeling in de auditcommissie. Wij hebben één exemplaar van de controleverklaring voorzien van een originele handtekening. Dit exemplaar is ten behoeve van uw eigen archief en mag niet worden gepubliceerd. Het andere exemplaar van de controleverklaring is voorzien van de naam van onze accountantspraktijk en de naam van de accountant, echter zonder persoonlijke handtekening. Deze mag openbaar gemaakt worden. Het is niet toegestaan de origineel getekende verklaring openbaar te maken.

Bestuurlijke afhandeling en publicatie

Verplichte rapportage onderdelen Afsluiting

Deze werkwijze is van belang om misbruik van onze handtekening te voorkomen. Indien wij constateren dat toch gebruik gemaakt is van een controleverklaring met onze handtekening zullen wij u verzoeken dit te herstellen, bijvoorbeeld door de jaarstukken van het internet af te halen, dan wel de fysieke verspreiding ongedaan te maken. Vanzelfsprekend treden wij in die situaties met u in overleg over de manier waarop dit moet plaatsvinden. Wij bevestigen u ermee akkoord te gaan dat het afschrift van onze controleverklaring zonder persoonlijke handtekening, wordt openbaar gemaakt in de jaarrekening, mits de opgemaakte jaarrekening ongewijzigd blijft. Openbaarmaking van de controleverklaring is slechts toegestaan tezamen met de jaarstukken. Hiervoor gebruikt u een exemplaar zonder ons waarmerk. De gewaarmerkte versie van de jaarrekening is uitsluitend voor uw eigen archief. Indien u de jaarstukken en de controleverklaring opneemt op internet, dient u te waarborgen dat de jaarstukken goed zijn afgescheiden van andere informatie op de internetsite. Afscheiding kan bijvoorbeeld plaatsvinden door de jaarstukken in niet-bewerkbare vorm als een afzonderlijk bestand op te nemen of door een waarschuwing op te nemen indien de lezer de jaarstukken verlaat (“u verlaat de beveiligde, door de accountant gecontroleerde jaarrekening”).

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

8

Dit accountantsverslag brengen wij uit in een versie met en zonder handtekening. De versie zonder handtekening kan in het kader van de bestuurlijke behandeling worden verspreid. De versie met handtekening is alleen bestemd voor uw archief. Verspreiding daarvan is niet toegestaan. Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportage onderdelen Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

9

3. Resultaat en weerstandsvermogen Inhoudsopgave

3.1 Resultaat 2023

Hoofdlijnen van onze controle

U hebt het boekjaar 2023 afgesloten met een positief resultaat van € 4,9 miljoen. De begroting na wijziging sluit met een positief resultaat van bijna € 3,3 miljoen. Het boekjaar 2022 heeft u afgesloten met een positief resultaat van € 8,3 miljoen. Het positieve resultaat is als “gerealiseerd resultaat” afzonderlijk zichtbaar in de balans.

Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportageonderdelen Afsluiting

Een resultaat is het verschil tussen het totaal aan baten enerzijds (bij u over 2023 € 78,0 miljoen) en het totaal aan lasten anderzijds van € 73,2 miljoen). Dat komt bij u neer op € 4,8 miljoen. Daarnaast heeft uw raad goedkeuring verstrekt aan een aantal mutaties op de reserves. Het saldo van de dotaties en de onttrekkingen komt uit op € 0,1 miljoen . De som van het saldo van de baten en lasten (€ 4,8 miljoen) en deze mutaties (€ 0,1 miljoen) is het jaarrekeningresultaat 2023 van € 4,9 miljoen. Het werkelijke resultaat is € 1,6 miljoen hoger dan begroot. 3.2 Vermogenspositie De ontwikkeling van uw vermogenspositie hebben we in onderstaande tabel weergegeven in zowel een solvabiliteitspercentage als in een absoluut bedrag. Hoewel het hebben van een stevige vermogenspositie niet uw primaire doelstelling is, heeft eigen vermogen ook een functie als financieringsmiddel voor activa en het genereren van liquiditeit voor transacties. Een minimumbuffer is dan ook wenselijk. In het navolgende overzicht vatten we uw vermogenspositie samen, zowel vanuit de balans als vanuit uw exploitatie (bedragen * € 1.000). Vermogenspositie Algemene reserve Bestemmingsreserves Gerealiseerd resultaat Totaal eigen vermogen Solvabiliteit in %

Realisatie 2023

Realisatie 2022

Realisatie 2021

14.790 2.039 4.911 21.740 27,6

7.129 1.535 8.273 16.937 22,7

747 1.611 5.383 7.741 12,2

De positieve resultaten brengen een toename van het eigen vermogen en een toename van de solvabiliteit met zich mee. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is ingegaan op de risico’s die de gemeente signaleert en het daarvoor

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

10

benodigde en beschikbare weerstandsvermogen. U komt daarbij tot de conclusie dat uw weerstandscapaciteit ruimschoots voldoende is om de gesignaleerde risico’s te kunnen afdekken.

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportageonderdelen Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

11

4. Controlebevindingen Inhoudsopgave

4.1. Algemeen

Hoofdlijnen van onze controle

In onze managementletter zijn we al ingegaan op diverse aspecten van interne beheersing. Het proces van de jaarrekeningcontrole heeft aangaande de interne beheersing geen ander beeld naar voren gebracht dan hetgeen we in de managementletter hebben verwoord.

Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportage onderdelen Afsluiting

De eisen aan de interne beheersing bij decentrale overheden nemen zowel maatschappelijk gezien als vanuit het accountantsvak steeds verder toe. De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording heeft u gebruikt om risico’s, beheersmaatregelen, de uit te voeren controles en de restrisico’s nog beter met elkaar te verbinden. De uitgevoerde controles leiden niet alleen tot een onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording maar ook tot meer inzicht in de kwaliteit van processen. Bij de management letter hebben wij aangegeven dat u een deugdelijk intern controle raamwerk heeft opgebouwd, waarin uiteen is gezet welke verantwoordings- en rapporteringsgrens wordt gehanteerd, wat de significante processen zijn, hoe de deelwaarnemingen worden bepaald en op welke wijze de vastlegging plaatsvindt, inclusief de foutenanalyse en de wijze van rapporteren. Dit zien wij ook terug in de vastlegging van de rechtmatigheidsverantwoording, waar wij later dit hoofdstuk op ingaan. 4.2 Specifieke aandachtspunten van de raad Bij Eshuis is het gebruikelijk dat de Raad gedurende het controleproces aandachtspunten kan meegeven voor onze controle. De raad heeft dat voor het controlejaar 2023 niet gedaan. Wel verwacht uw Raad dat de organisatie serieus werk maakt van de aanbevelingen die in de managementletter zijn gedaan.

Wij zullen daar bij de interim controle 2024 specifiek aandacht aan schenken en erover rapporteren in onze managementletter 2024. 4.3 Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf boekjaar 2023 neemt het college van de gemeenten een rechtmatigheidsverantwoording op in de jaarrekening. De rechtmatigheidsverantwoording geeft inzicht in hoeverre de gemeente rechtmatig heeft gehandeld. Waar de accountant voorheen een oordeel vormde over de getrouwheid én rechtmatigheid van de jaarverslaggeving, beperkt de accountant zich nu tot een oordeel over het getrouwe beeld van de jaarrekening (inclusief de rechtmatigheidsverantwoording). De accountant geeft vanaf boekjaar 2023 geen afzonderlijk oordeel meer over de rechtmatigheid, behoudens ten aanzien van de specifieke uitkeringen.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

12

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportage onderdelen Afsluiting

4.3.1 Kaderstelling en samenvatting U heeft als gevolg van de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording een aantal kaderstellingen geactualiseerd. De controleverordening en het controleprotocol zijn vastgesteld door de raad op 29 november 2023 en het normenkader is vastgesteld op 27 maart 2024. In het controleprotocol zijn de drie rechtmatigheidscriteria uitgewerkt, en u heeft de verantwoordingsgrens bepaald op drie procent van de lasten, inclusief dotaties aan de reserves. De rapportagegrens is vastgesteld op 15 procent van de verantwoordingsgrens, inclusief dotaties aan reserves. Dat betekent een verantwoordingsgrens van € 2.238.000 en een rapportagegrens van € 335.000. In uw controleprotocol geeft u aan dat een nadere toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering geef mits fouten of onzekerheden groter zijn dan één procent van de lasten, dat betekent een bedrag € 746.000. De totale onrechtmatigheid blijft zowel voor fouten als voor onduidelijkheden binnen de verantwoordingsgrens van drie procent en derhalve hoeft op basis van de kadernota niet ingegaan te worden op de bevindingen in de paragraaf bedrijfsvoering. Het totaal aan afwijkingen is € 1.934.452 en het totaal aan onduidelijkheden is € 979.491. Op basis van de Kadernota 2023 geldt zowel voor fouten als onduidelijkheden afzonderlijk hetzelfde percentage en de bedragen hoeven dus niet bij elkaar opgeteld te worden.

In uw controleprotocol heeft u aangegeven dat geconstateerde afwijkingen groter dan de één procent wel worden opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering. De belangrijkste onrechtmatigheden ten aanzien van de Europese aanbestedingswet en de begrotingsrechtmatigheid zijn toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. 4.3.2 Begrotingscriterium Het begrotingscriterium is een belangrijk toetsingscriterium, het heeft namelijk betrekking op het budgetrecht van de raad. De kadernota geeft aan dat de financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten en lasten, alsmede de balansposten, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en hiermee samenhangende programma’s. Uitgangspunt is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. Na het beoordelen van uw analyse met betrekking tot de begrotingsrechtmatigheid delen wij uw conclusies. U heeft een analyse gemaakt van de overschrijdingen op budgetniveau, binnen de programma’s. Tot en met 2022 bevatte de Kadernota Rechtmatigheid een tabel met diverse mogelijkheden van overschrijding van de begroting.

Als overschrijdingen bijvoorbeeld te wijten waren aan open einde regelingen, gecompenseerd werden door niet begrote baten, dan wel passen binnen het door de raad vastgestelde beleid, dan hoefde de accountant dergelijke overschrijdingen niet mee te nemen in zijn oordeelsvorming. De Kadernota 2023 en de interpretatie daarvan zoals die blijkt uit stellingnames van de Commissie BBV, is strenger dan voorgaande jaren. Alle overschrijdingen van de lasten ten opzichte van de begroting tellen mee voor de vraag of de door de raad vastgestelde verantwoordingsgrens wordt overschreden. Ook overschrijdingen met de achtergrond zoals hiervoor beschreven. Dat geldt zelfs als u hierover afspraken hebt gemaakt in de financiële verantwoording. Met andere woorden, de weging is strenger dan voorgaande jaren, ondanks dat de wetgever meermaals heeft aangegeven met de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording geen inhoudelijke wijzigingen te beogen.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

13

Na het beoordelen van uw analyse met betrekking tot de begrotingsrechtmatigheid delen wij uw conclusies. De totale begrotingsonrechtmatigheid komt uit op € 1.678.344. De totale overschrijding op de investeringskredieten komt uit op € 70.565. Dat resulteert in een totale onrechtmatigheid ten aanzien van het begrotingscriterium van € 1.748.909. Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportage onderdelen Afsluiting

4.3.3 Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen en/of voorwaarden is afkomstig uit diverse wet- en regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratie bepalingen, normenbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte- en duur. Belangrijke elementen met betrekking tot het voorwaardencriterium zijn de verstrekkingen in het sociaal domein, sociale zaken, subsidies, diverse opbrengststromen en de naleving van de aanbestedingsregels. U heeft een deugdelijk controleprogramma per proces, waarin zowel de uitvoering is toegelicht, als de bevindingen zijn geëvalueerd waarin u onderscheid maakt in materiele en formele onrechtmatigheden. Ook de onderliggende controlewerkzaamheden zijn goed te volgen. De procesbevindingen maken geen onderdeel uit van de rechtmatigheidsverantwoording, maar deze communiceert u intern als ook gedeelte in de paragraaf bedrijfsvoering. Hierin bent u transparant en laat u zien dat de organisatie wilt leren van de bevindingen uit de interne controles. De geconstateerde onrechtmatigheden groter dan de door u gestelde rapportagegrens betreft de Europese aanbestedingen, waarin u € 184.331 aanmerkt als afwijking en € 979.491 aanmerkt als onduidelijk.

Een groot deel van de afwijkingen en de desbetreffende crediteur die is aangemerkt als onduidelijk was ook al gecommuniceerd in de management letter, enkel de bedragen zijn aangepast omdat de bestedingen over het hele jaar zijn meegenomen. Wij kunnen ons vinden in de door u gekozen aanpak en komen bij een nadere analyse niet tot een andere conclusie. Daarnaast had u nog een onrechtmatigheid van beperkte omvang (€ 1.212), ruim beneden uw en onze rapportagegrens. De totale onrechtmatigheid ten aanzien van het voorwaardencriterium is € 185.543 aan fouten en € 979.491 aan onduidelijkheden. 4.3.4 Misbruik & oneigenlijk gebruik De Kadernota geeft de volgende definities aan voor Misbruik & Oneigenlijk gebruik. Onder misbruik wordt verstaan: het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens met als doel ten rechte overheidssubsidies of -uitkeringen te verkrijgen, dan wel met het doel om voor een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Misbruik van overheidsgelden kan gelijk worden gesteld met het plegen van fraude, door onrechtmatig overheidsgelden toe te eigenen. Bij fraude passen beheersmaatregelen zoals fraudepreventie, handhaving, fraudeopsporing en sancties.

Onder oneigenlijk gebruik wordt verstaan: het door het aangaan van rechtshandelingen, al dan niet gecombineerd met feitelijke handelingen, verkrijgen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de bewoordingen van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan (de ‘geest van de wet’). De beheersmaatregelen die daarbij passen zijn: handhaving, voorlichting, analyse toepassing en actualisering wet- en regelgeving. Ook dit kan tot een onrechtmatigheid leiden.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

14

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportage onderdelen Afsluiting

De gemeente Haaksbergen heeft nog geen frauderisico analyse. Dit heeft u ook als zodanig toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Uit uw rechtmatigheidsrapportage 2023 blijkt wel dat u het risico misbruik en oneigenlijk gebruik aanmerkt als risico’s in de processen in scope. Maar voor volgend jaar verwachten wij een verdiepingslag, waar op basis van de geïdentificeerde frauderisicofactoren per proces de relevante frauderisico’s worden beschreven, welke vervolgens terugkomen in het interne controleplan, zodat het u waarborgt dat er een volledig beeld is van de risico’s in het proces en hier voldoende werkzaamheden op verricht. U heeft zelf ook aangegeven dit proces te gaan verscherpen. 4.4 Het maken van schattingen Bij het opmaken van een jaarrekening is het noodzakelijk dat u schattingen en oordelen toepast om te komen tot betrouwbare cijfers. Niet zelden worden schattingen niet als zodanig onderkend, omdat ze een vast onderdeel van uw administratieve proces zijn. Tijdens onze controle besteden wij nadrukkelijk aandacht aan de belangrijke schattingen omdat deze, bedoeld of onbedoeld, het resultaat kunnen beïnvloeden.

Binnen uw organisatie hebben de belangrijkste schattingen betrekking op het inschatten van (de waarde van) de materiele vaste activa, de voorraad grond/onderhanden werk grex, de vorderingen en de kortlopende schulden en de noodzaak tot het treffen van voorzieningen. Tijdens onze werkzaamheden hebben wij geen tekortkomingen aangetroffen in de schattingsmethoden en vastgesteld dat de wijze waarop deze tot stand komen niet is gewijzigd ten opzichte van vorig jaar. Wij aanvaarden uw schattingen, maar wij melden volledigheidshalve dat inherent is aan schattingen dat de uiteindelijke uitkomst kan afwijken. Daarnaast vinden wij het belangrijk dat u in de periode na afloop van het boekjaar de uitkomsten van de gemaakte schattingen evalueert. Op die manier maakt u beter inzichtelijk hoe schattingen in de praktijk zijn uitgepakt. Deze informatie kunt vervolgens gebruiken om de gehanteerde schattingsmethoden en uitgangspunten voor de komende jaren te verbeteren. 4.5 Grondexploitatie De balanswaarde van de voorraad gronden bedraagt ultimo 2023 € 1,0 miljoen, waar dat ultimo 2021 € 0,3 miljoen betrof. Het betreft ultimo 2023 drie actieve complexen, te weten Marktplan, Wissinkbrink en Brem 5. In 2023 is het complex Stepelerveld afgesloten, maar is er ook een nieuwe grondexploitatie bijgekomen, Brem 5. Voor Brem 5 is de grondexploitatie in 2023 vastgesteld door de Raad.

De vermeerdering in de grondexploitatie betreft de aankoop van de grond. Vorig jaar hadden wij al toegelicht dat het bedrijventerrein Stepelerveld alle kavels waren verkocht, waarbij in 2023 de laatste kavel de eigendomsoverdracht heeft plaatsgevonden en derhalve is deze opbrengst verantwoord in 2023. U verwacht nog € 0,2 miljoen aan kosten te maken om de laatste werkzaamheden rond het bedrijventerreinen af te ronden. Omdat de grondexploitatie is afgesloten heeft u dit bedrag opgenomen onder de voorziening en niet in mindering gebracht op de grondexploitatie. Wij kunnen ons vinden in dit standpunt, al hebben wij geen exacte raming ontvangen van de verwachte kosten per activiteit. Derhalve zullen wij dit bedrag van € 0,2 miljoen meenemen als onzeker in onze foutenevaluatie. Wij hebben deelwaarnemingen verricht op de kosten en de opbrengsten en op basis van deze werkzaamheden kunnen wij ons vinden in de verwerking hiervan. Voor Marktplan is de voorziening geactualiseerd op basis van het verwachte negatief resultaat.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

15

Ook is een voorziening opgenomen voor het verwachte verlies van Brem 5. Er is geen sprake van tussentijdse winstneming op Wissinkbrink, gegeven de voortgang van dit project kunnen wij ons hierin vinden. 4.6 Sociaal domein Inhoudsopgave In dit hoofdstuk gaan we, zoals u van ons gewend bent, nader in op de verschillende onderdelen van het Sociaal Domein. Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportage onderdelen Afsluiting

4.6.1 Uitvoering PGB Wmo en Jeugdwet door de SVB Er is ten aanzien van de PGB’s nog steeds sprake van “gedwongen winkelnering” voor gemeenten. De uitvoering van de PGB’s geschiedt door de Sociale VerzekeringsBank (SVB). De controle op de uitvoering en de financiële verantwoording aan de gemeenten wordt gedaan door de interne accountant van de SVB. Bij de verantwoordingen over 2023 heeft deze accountantsdienst een verklaring met beperking afgegeven. Hoewel de SVB de administratieve uitvoering van de PGB’s verzorgt, doet zij zelf geen onderzoek naar de prestatielevering. Bestedingen uit hoofde van WMO en Jeugd (zowel ZiN als PGB) worden intern gecontroleerd op rechtmatigheid binnen de toewijzing. Dit is onderdeel van het reguliere controleplan. Daarnaast doet de gemeente gericht cliëntonderzoek naar de prestatielevering. Daaruit komen geen signalen dat de prestaties niet zijn geleverd. Omdat de gemeente deze eigen controles heeft uitgevoerd houdt dit per saldo in dat wij als accountant van gemeente Haaksbergen kunnen uitgaan van de door de SVB gemelde projectie van de “meest waarschijnlijke fout” in de uitvoering zoals opgenomen in de projectiebrieven Wmo en Jeugd. Bij de “meest waarschijnlijke fout” gaat het bij gemeente Haaksbergen om bedragen die onder de grens van onze rapporteringstolerantie liggen.

4.6.2 CAK verantwoordelijk voor de inning van de eigen bijdragen In verschillende gevallen zijn de mensen aan wie ondersteuning wordt toegekend een eigen bijdrage verschuldigd. Stichting Centraal Administratie Kantoor AWBZ (CAK) is de instantie die de berekening en inning van de eigen bijdrage verzorgt en deze doorbetaalt aan de gemeente. Net als bij de uitvoering van de PGB’s zijn gemeenten verplicht het CAK in te schakelen en heeft men niet de keuze om het zelf ter hand te nemen. Gemeenten hebben geen inzicht in de berekening van de hoogte van de eigen bijdrage en kunnen daar dus ook geen verantwoordelijkheid voor dragen. Systeemtechnisch betekent dit dat gemeenten alleen verantwoordelijk zijn voor de aanmelding van cliënten bij het CAK. In de Kadernota rechtmatigheid is aangegeven dat de juistheid en de volledigheid van de eigen bijdrage niet vallen onder de verantwoordelijkheid van de gemeente en daarmee ook niet onder de reikwijdte van de werkzaamheden die wij moeten uitvoeren in het kader van onze jaarrekeningcontrole bij uw gemeente. Gemeente Haaksbergen heeft op basis van een interne analyse van het klantenbestand in voldoende mate aangetoond dat de daarvoor in aanmerking komende cliënten zijn aangemeld bij het CAK. Tevens is een analyse opgesteld waarbij de gerealiseerde eigen bijdragen zijn vergeleken met de begroting.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

16

4.6.3 Jeugdwet, Wmo, zorg in natura Voor de daadwerkelijke uitvoering van de zorg heeft gemeente Haaksbergen zelf, dan wel samen met andere opdrachtgevers, tal van zorgaanbieders gecontracteerd om de feitelijke zorg te leveren. Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportage onderdelen Afsluiting

De gemeente verstrekt zorg op basis van door de gemeente zelf vast te stellen indicaties (Wmo), dan wel op basis van doorverwijzingen door daartoe bevoegde professionals (Jeugdwet). Er is uiteraard in de loop van het jaar het nodige contact tussen gemeente en zorgaanbieders, en tussen gemeente en cliënten, in belangrijke mate via elektronisch berichtenverkeer. Intern worden controles uitgevoerd om de rechtmatigheid van de bestedingen en verstrekkingen uit hoofde van Wmo en Jeugdwet vast te stellen. Deze controles heeft u verstevigd als gevolg van de rechtmatigheidsverantwoording, waarin u per proces duidelijk onderscheid maakt tussen procesbevindingen en rechtmatigheidsbevindingen. De bevindingen over heel 2023 van de Jeugdwet zijn niet anders dan de tussentijdse bevindingen die we al hebben gecommuniceerd in de management letter 2023. De belangrijkste bevinding bij de Jeugdzorg is dat in strijd met de eigen verordening van de Gemeente Haaksbergen geen beschikking is afgegeven bij een derdeverwijzing. Vanuit de Jeugdwet is overigens geen beschikking verplicht bij een derdeverwijzing. Hierdoor zijn wij van oordeel dat de verstrekkingen financieel rechtmatig hebben plaatsgevonden op grond van deze derdeverwijzing. Het ontbreken van het afgeven van een beschikking hoeft dus niet te worden meegewogen in uw rechtmatigheidsoordeel. Deze bevinding is conform voorgaand jaar.

Wij willen opnieuw het niet voldoen aan de verordening onder u aandacht brengen om eventueel een herstelactie te overwegen. Daarnaast vragen wij u om na te gaan of de voorwaarden vanuit de verordening nog in lijn liggen met het doel dat hiermee beoogd wordt en ook zorg te dragen voor naleving van deze voorwaarden. In de paragraaf bedrijfsvoering heeft u ook aangegeven bezig te zijn met het aanschaf van een applicatie die kan waarborgen dat verplichte stappen, in lijn met uw eigen verordening, moeten worden nageleefd. Wij kunnen ons vinden in uw conclusie dat er geen onrechtmatigheden zijn geconstateerd ten aanzien van de Jeudwet. Bij uw interne controles van de WMO heeft u een aantal formele onrechtmatigheden geconstateerd, die niet meetellen voor de rechtmatigheidsverantwoording. De kadernota rechtmatigheid 2023 geeft aan dat formele bevindingen, onrechtmatige beheerhandelingen zijn zonder financiële gevolgen. De bevindingen hebben betrekking op het niet aanwezig zijn van een aanvraag of een beschikking en het niet tijdig uitvoeren van onderzoek of het tijdig verstrekken van de beschikking. U heeft geconstateerd dat bij het ontbreken van een aanvraag er vervolgens wel een beschikking aanwezig is, waaruit blijkt dat er wel een zorgvraag is.

Bij het ontbreken van een beschikking heeft u geconstateerd dat in uw bronapplicatie wel wordt verwezen naar een beschikking, maar deze vervolgens niet is vastgelegd. Er zijn volgens u geen indicaties dat onterecht beschikkingen zijn afgegeven. Wij kunnen ons vinden in u conclusie dat er geen onrechtmatigheden zijn geconstateerd ten aanzien van de Wmo. Als sluitstuk ontvangt de gemeente na afloop van het boekjaar van de zorg productieverantwoordingen, waarbij boven een afgesproken grens een controleverklaring van de accountant van de zorgaanbieder vereist is. De gemeente analyseert de ontvangen verantwoordingen en controleverklaringen, legt verbanden met de eigen gemeentelijke administratie, klachtenregistraties,

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

17

contacten met zorgaanbieders en cliënten en vormt zich op basis van het totaal van deze informatie een oordeel over de vraag of de zorg in voldoende mate is geleverd en daarmee de zorgkosten rechtmatig zijn betaald.

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportage onderdelen Afsluiting

Wij hebben de analyses van de gemeente beoordeeld en constateren dat als gevolg van administratieve verschillen, ontbrekende verantwoordingen en niet goedkeurende controleverklaringen voor Jeugd sprake is van een financiële onzekerheid ter hoogte van € 162.000. Voor Wmo heeft onze beoordeling van de productieverantwoordingen en controleverklaringen geleid tot een financiële onzekerheid ter hoogte van € 19.000. Het totaal van € 181.000 zullen wij meenemen in onze foutenevaluatie. 4.6.4 Participatiewet De diverse taken rondom de uitkeringen en verstrekkingen vanuit de participatiewet heeft u via mandatering belegd bij de gemeente Hengelo, via de gemeenschappelijke regeling samenwerking sociale zaken Borne, Haaksbergen en Hengelo. U heeft diverse deelwaarnemingen uitgevoerd bij de gemeente Hengelo op de uitkeringen. Dit betreft zowel de algemene bijstand, bijzondere bijstand, IOAW, IOAZ en de energietoeslag. Uit deze detailwaarnemingen zijn geen bevindingen geconstateerd. Wij kunnen ons vinden in uw conclusie. 4.6.5 Beschermd wonen Op grond van de dienstverleningsovereenkomst Wmo Beschermd wonen zijn door participerende gemeenten en de centrumgemeente afspraken gemaakt om op dit onderdeel te blijven samenwerken. Alle middelen worden in 2023 ontvangen door de centrumgemeente en volgens een financieel verdeelmodel toegerekend aan de samenwerkende gemeenten.

In de afgelopen jaren is steeds sprake geweest van een voordelig resultaat, ook voor 2023 bedraagt dit een voorlopig voordelig resultaat van € 395.000. Dit bedrag staat ultimo 2023 bij u op de balans als te vorderen positie. De regeling wordt uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de centrumgemeente. 4.7 Voorzieningen Ultimo 2023 zijn er geen andere voorzieningen ten opzichte van voorgaand jaar, met uitzondering van de voorziening Stepelerveld die gerelateerd is aan de grondexploitatie. Deze voorziening hebben wij al toegelicht onder het kopje Grondexploitatie. De materiele voorzieningen betreffen de voorziening pensioenen wethouders (€ 2.0 miljoen) en de egalisatievoorzieningen riolering (€ 6.0 miljoen) en egalisatievoorzieningen afvalstofheffing (€ 1.4 miljoen). De ontwikkeling van de voorzieningen zijn toereikend toegelicht in de jaarrekening, hiervoor verwijzen wij dan ook naar de toelichting verloop voorzieningen. Wij zullen hieronder ingaan op de bevindingen. U laat jaarlijks de pensioenvoorziening voor de ‘actieven’ en ‘slapers’ berekenen door een door u ingeschakelde deskundige. Net als voorgaande jaren berekent u de voorziening gepensioneerden zelf op basis van de meest recente levensverwachtingen op basis van externe bronnen.

Vorig jaar hebben wij geadviseerd, gezien de ontwikkeling van de rekenrente en de toegekende indexeringen, om voor het boekjaar 2023 ook voor de gepensioneerden de voorziening te herijken op basis van een berekening door een ingeschakelde deskundige. Dit heeft u niet gedaan. Onze inschatting is dat de pensioenvoorziening gepensioneerden ultimo 2023

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

18

niet leidt tot een materiele fout en derhalve kunnen wij ons vinden in uw berekening. Maar wij vragen u wel opnieuw om voor aankomend jaar ook voor de gepensioneerden een berekening te laten opstellen door een door u ingeschakelde deskundige.

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportage onderdelen Afsluiting

Daarnaast heeft de gemeente een tweetal voorzieningen voor het onderhoud gemeentelijke panden en het wegenfonds die gezamenlijk ook materieel zijn. De dotaties zijn gebaseerd op het onderhoudsplan en de aanwendingen betreffen de daadwerkelijke bestedingen. Een stellige uitspraak van de commissie BBV in de notitie MVA stelt dat een recent beheerplan een plan is van maximaal vijf jaar oud ten opzichte van het verslaggeving jaar. Het plan kan periodiek worden bijgesteld als gevolg van gewijzigde omstandigheden. Het beheerplan wegbeheer 2021-2025 is actueel. Het beheerplan gemeentelijke panden is niet actueel en de onderliggers hiervan zijn ontoereikend. De afgelopen twee jaar hebben wij u hierop geattendeerd en geadviseerd om een nieuw beheerplan op te stellen op basis van het nieuwe plan uw voorziening te actualiseren. Ook het gemeentelijk rioleringsplan is ouder dan vijf jaar en daarmee verouderd. Ten aanzien van de verouderde beheerplannen, mag er gemotiveerd van worden afgeweken, mits de raad dit autoriseert en het transparant wordt toegelicht in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen. Wij hebben met u afgesproken dat de raad de beheerplannen voor boekjaar 2023 nog goedkeurt middels een apart agenda onderwerp bij het vaststellen van de jaarstukken.

Voor boekjaar 2024 verwachten wij dat u de beheerplannen heeft geactualiseerd en op basis hiervan de voorziening waar nodig heeft bijgesteld. 4.8 Subsidies De gemeente verstrekt tal van subsidies aan instellingen in de gemeente om maatschappelijke activiteiten en andere initiatieven te ondersteunen die u belangrijk vindt. De doelstellingen in verordeningen, beleidsstukken en beschikkingen zijn meestal zodanig ruim geformuleerd dat de subsidieontvanger een zekere mate van ruimte heeft in de besteding. Tegelijkertijd betekent dat ook dat er meestal geen eenduidige en keiharde norm is waartegen de prestaties van de subsidieontvanger (moeten) worden afgezet. Op basis van onze detailwaarnemingen hebben wij geen bevindingen gerelateerd aan ons getrouwheidsoordeel. Voor onze procesopmerkingen verwijzen wij naar de management letter 2023. Net als voorgaande jaren, en conform uw eigen bevindingen vanuit de interne controle, zijn niet alle subsidies over voorgaande boekjaren vastgesteld. Voor de detailbevindingen verwijzen wij naar het rapport van uw interne controles, wij kunnen ons vinden in uw conclusies. Ook heeft u de belangrijkste bevindingen uiteengezet in de paragraaf bedrijfsvoering. Gegeven het belang van dit proces in uw organisatie kunnen wij ons hierin vinden. 4.9 Overige bevindingen Vorig jaar hebben wij gerapporteerd over het afsluitproces.

Wij hadden toen onder andere gerapporteerd over het feit dat er diverse facturen in het nieuwe boekjaar waren verantwoord, die betrekking hadden op betreffende verslaggevingsjaar. Dit jaar heeft u een deugdelijke analyse verricht en dit heeft geleid tot minder bevindingen ten aanzien van de afgrenzing. Wel hebben wij geconstateerd dat er twee facturen ten aanzien van de afrekening energie 2023 niet waren opgenomen in het boekjaar 2023. Dit heeft u gecorrigeerd in de jaarrekening en derhalve is dit bedrag niet opgenomen in de foutenevaluatie.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

19

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie

U heeft aangegeven dat er een aantal facturen die gerelateerd zijn aan activa niet zijnde eigendom van de gemeente Haaksbergen, die u initieel heet geboekt als investering. U heeft aangegeven dat de gemeente uitvoerder is van het project en de kosten uiteindelijk voor rekening komen van een derde partij. Het bedrag zal dus op de balans verantwoord moeten worden als betaalde voorschotbedragen. Aangezien hier in 2024 naar verwachting meer kosten voor komen, adviseren wij u dit als te vorderen positie te verantwoorden. Dit bedrag heeft u gecorrigeerd naar de overlopende post en daarom is dit bedrag niet opgenomen in de foutenevaluatie. Als overlopende passiva heeft u een factuur opgenomen van uw energieleverancier, maar u betwist of deze factuur juist is. Voorzichtigheidshalve heeft u besloten het volledige bedrag op te nemen als schuldpositie ultimo 2023. Daarover zijn wij het met u eens.

Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportage onderdelen Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

20

5. Overzicht van niet-gecorrigeerde verschillen Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportageonderdelen

De jaarrekeningcontrole voeren wij uit met een bepaalde marge. Deze marge noemen we de materialiteit. De materialiteit is voorgeschreven in het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) en bevestigd in uw controleprotocol. Daarbij kan rekening worden gehouden met specifieke factoren of risico’s, de zogenaamde “kwalitatieve materialiteit. Tevens gelden scherpere grenzen voor de naleving van de WNT. Het Bado stelt dat de maximaal te hanteren materialiteit 1% bedraagt van het totaal van de lasten (inclusief toevoegingen aan de reserves). De bij u gehanteerde materialiteit bedraagt afgerond € 746.000 op basis van het totaal aan lasten van € 74.610.000 Mochten we niet-gecorrigeerde controleverschillen onderkennen die dit bedrag overschrijden dan kunnen we geen goedkeurende verklaring afgeven. Voor geconstateerde onzekerheden geldt een marge van 3% en dus een bedrag van € 2.238.000. Dit laatste bedrag is ook uw eigen, door de gemeenteraad vastgestelde verantwoordingsgrens voor de rechtmatigheidsverantwoording In het kader van de bestuurlijke afhandeling en het dechargeproces melden wij eventuele geconstateerde afwijkingen die niet meer gecorrigeerd zijn in de jaarrekening. Deze zijn vanaf een lager bedrag dan de materialiteit mogelijk voor u relevant. Wij melden alleen afwijkingen boven een bepaalde grens. Deze bedraagt bij u ongeveer € 37.000.

Zoals bekend geven wij met ingang van 2023 alleen een getrouwheidsoordeel af, u vindt daarom in de tabel hierna geen weergave meer van bevindingen ten aanzien van rechtmatigheid.

Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

21

Niet-gecorrigeerde controleverschillen

Inhoudsopgave

Totaal verschillen getrouwheid

Hoofdlijnen van onze controle

De verantwoorde voorziening voor de afgesloten grondexploitatie is onzeker (zie hoofdstuk 4.5 van dit verslag) Ten aanzien van de zorg in natura Jeugdwet en Wmo is er onvoldoende controle informatie om de getrouwheid en de rechtmatigheid vast te kunnen stellen als gevolg van administratie verschillen en ontbrekende controleverklaringen (zie hoofdstuk 4.6.3 van dit verslag) Totaal onzekerheden getrouwheid

Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportageonderdelen

Bedrag

Invloed eigen vermogen ultimo jaar

Invloed resultaat

NVT

NVT

NVT

€ 200.000

€ 200.000

€ 200.000

€ 181.000

€ 181.000

€ 181.000

€ 381.000

€ 381.000

€ 381.000

Daarnaast informeren wij u over gecorrigeerde controleverschillen of andersoortige afwijkingen die het gevolg zijn van significante tekortkomingen in de interne beheersing, frauderisico’s met zich meebrengen of naar onze mening onder uw aandacht zouden moeten worden gebracht. Er zijn in het controleproces geen afwijkingen geconstateerd die op grond van het bovenstaande gerapporteerd zouden moeten worden.

Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

22

1.

Afsluiting

6. Verplichte rapportageonderdelen

Inhoudsopgave

6.1 Inleiding

Hoofdlijnen van onze controle

Op grond van de verslaggevingsregels, de voorschriften die het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties uitvaardigt en ook de beroepsregels van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) zijn een aantal rapportage onderdelen verplicht. In dit deel van het accountantsverslag hebben we deze opgenomen.

Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportageonderdelen Afsluiting

6.2 Rapporteren over fraude Van de accountant wordt op grond van de regels van de beroepsorganisatie (NBA) een professioneel-kritische houding verwacht ten aanzien van afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude in de jaarrekening maar ook met betrekking tot omkoping, corruptie, ondermijning en de naleving van andere wet- en regelgeving. De aandacht voor het thema fraude en integriteit neemt de laatste jaren steeds verder toe. Het zorgt ervoor dat organisaties steeds vaker gevraagd wordt transparant te zijn in de visie, het beleid en het toezicht op het integer handelen in alle geledingen van de organisatie. Dat gaat dus niet alleen over fraude maar ook over misbruik en oneigenlijk gebruik, het hanteren van gedragscodes en de naleving van andere regelgeving bijvoorbeeld op het gebied van arbeidsomstandigheden en milieu. Dit ziet niet alleen toe op gedragingen op de werkvloer, maar ook op bestuur en toezicht. Op grond van de verslaggevingsregels geldt voor veel organisaties de verplichting om in het jaarverslag te rapporteren over de fraudegevoeligheid van de organisatie. U bent alert op fraude en u beschikt over een frauderisicoanalyse.

Ook in uw interne controles heeft dit onderwerp aandacht, al kan dit de komende jaren verder aangescherpt worden De accountant maakt zelf ook een inschatting van de frauderisico’s binnen een organisatie, en vormt zich een beeld van de maatregelen van interne beheersing die de organisatie heeft getroffen om mogelijke fraudes van materieel belang te voorkomen en te bezien of deze maatregelen effectief zijn. Datzelfde geldt ook voor integriteitsrisico’s en mogelijke niet-naleving van regelgeving. In iedere organisatie bestaat een risico op het doorbreken van de interne beheersing door het management bij de totstandkoming van schattingen. We beoordelen in het kader van onze controle de interne processen op deze schattingen en doen detailcontroles op de uitgangspunten en aannames die aan significante schattingen ten grondslag liggen. Ook zijn we alert op ongebruikelijke transacties, (langdurige) samenwerkingsrelaties en de naleving van procedures die mede tot doel hebben transparantie en integer handelen te bevorderen. Elementen daaruit zijn controles op de prestatielevering bij inkooptransacties, het naleven van het inkoopbeleid en aanbestedingsregels. Daarnaast onderkennen we risico’s in bepaalde delen van de opbrengstverantwoording.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

23

1.

Afsluiting

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportageonderdelen Afsluiting

Wanneer sprake is van een aanwijzing voor fraude, dan communiceren wij dit met de directie. In sommige gevallen, bij fraude in de top van de organisatie, of wanneer onvoldoende herstelwerkzaamheden worden ondernomen, melden wij dit aan de toezichthouder. In dat geval rapporteren wij daar veelal separaat over. Tijdens onze werkzaamheden besteden wij ook aandacht aan elementen van beïnvloeding en druk die kunnen leiden tot een aantasting van het bestuurlijk handelen binnen de organisatie. Tijdens de controle hebben wij een professioneel-kritische houding betracht ten opzichte van risico’s van fraude in de jaarrekening, maar daarbij merken wij op dat onze controle niet specifiek gericht is op het ontdekken van fraude. Tijdens de uitvoering van onze controle van de jaarrekening 2023 hebben wij geen aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude. 6.3 Continuïteitsbeoordeling In het kader van de jaarrekeningcontrole beoordelen wij ook het vermogen van de organisatie om de activiteiten in de komende twaalf maanden voort te zetten. Elementen die we in deze beoordeling betrekken zijn onder meer de vermogenspositie, de begroting voor het komende boekjaar, de afhankelijkheid van eigen inkomsten, de risico’s die u zelf identificeert en uiteraard ook de risico’s die wij als uw accountant signaleren.

Net als ten aanzien van het onderwerp fraude is ook rapportering in de controleverklaring over continuïteit met ingang van 2022 verplicht. Hoewel vanwege de wettelijke waarborgen feitelijke discontinuïteit van uw gemeente als geheel niet aan de orde is, kan onder omstandigheden de financiële positie wel aanleiding zijn tot het schrappen van taken of het afstoten van activa. Ook externe ontwikkelingen zoals de energieprijsontwikkeling zijn van invloed op de manier waarop naar uw financiële positie gekeken wordt. In onze controleverklaring is meer informatie dan voorheen opgenomen over de continuïteitsbeoordeling die wij uitvoeren. Om die reden vragen wij uw aandacht voor deze beoordeling. Ons werk begint immers met uw eigen inschattingen over de toekomst. In uw waarderingsgrondslagen bent u ingegaan op het onderwerp “continuïteit”. Er bestaan geen voornemens om op korte termijn taken of activiteiten te beëindigen en u bent van mening dat de continuïteit gezekerd is. Wij hebben op basis van onze controle, en de ons ter beschikking staande informatie, geen signalen die wijzen op het tegengestelde. 6.4 Verantwoording Specifieke uitkeringen Ter voorkoming van onnodige verantwoordingdruk verstrekt het Rijk een groot aantal specifieke geldstromen die via het systeem van Single Information Single Audit, moeten worden verantwoord.

De verantwoordingsgegevens voor deze regeling worden opgenomen in de zogeheten SiSa-bijlage bij de jaarrekening. In tegenstelling tot de andere onderdelen van de jaarrekening is de controleverklaring bij de jaarrekening 2023 niet alleen van toepassing op de getrouwheid, maar ook op de rechtmatigheid van de in deze bijlage opgenomen bestedingen. In de SiSa-bijlage zijn vrijwel alleen financiële gegevens opgenomen. De controlevoorschriften voor de SiSa-bijlage zijn opgenomen in de Nota verwachtingen accountantscontrole.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Haaksbergen

24

1.

Afsluiting

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Verplichte rapportageonderdelen Afsluiting

Hierin staat onder meer de wijze waarop de controle moet worden ingestoken en zijn specifieke rapporteringsgrenzen voorgeschreven, te weten per specifieke uitkering: • € 12.500 als de omvangsbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. • 10% indien de omvangsbasis groter is dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1,0 mln. • € 125.000 indien de omvangsbasis groter is dan € 1,0 mln. Wij hebben geen fouten of onzekerheden geconstateerd met betrekking tot de SiSa-bijlage 2023 van de gemeente Haaksbergen die deze grenzen overschrijden. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de bevindingen, ook als er geen fouten en onzekerheden zijn aangetroffen. In de bijlage bij dit accountantsverslag nemen we de verplichte tabel op. Deze tabel dient aan het ministerie van BZK ter beschikking te worden gesteld. 6.5 Verantwoordelijkheden in het controleproces In de controleverklaring wijzen wij op de verdeling van de verantwoordelijkheden van de gemeente Haaksbergen en de accountant in het controleproces. Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarstukken in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten.

Het is, en dat beschrijven we ook in de controleverklaring, onze verantwoordelijkheid om de controle van deze jaarrekening uit te voeren met in achtneming van Nederlands recht waaronder het besluit accountantscontrole decentrale overheden en uw eigen controleprotocol. Het voldoen aan gedragsnormen, waar onafhankelijkheid zoals in de vorige paragraaf een onderdeel van is, hoort daarbij. Onze controle plannen wij zodanig dat we een redelijke mate van zekerheid bereiken dat de jaarrekening geen materiele onjuistheden bevat als gevolg van fouten of fraude. Doordat we werken met steekproeven en andere technieken, bestaat de kans dat fouten ondanks het naar behoren uitvoeren van de controle niet ontdekt worden. Het is overigens de primaire verantwoordelijkheid van het college om, onder toezicht van de raad, voldoende maatregelen te nemen om fouten en fraude te voorkomen. Daarbij hoort eveneens dat maatregelen ter opsporing in de organisatie worden getroffen. In onze controle besteden wij om die reden uitgebreid aandacht aan deze maatregelen en voeren wij zelf werkzaamheden uit op posten en stromen die, in zijn algemeenheid of bij u, meer dan gemiddeld risicovol zijn. Dat betreft onder andere schattingsposten, correctieboekingen, memoriaalboekingen en de beoordeling van de zakelijkheid van (mogelijk) ongebruikelijke transacties.