2024-C35-3.Brief stichting Tegenwind Haaksbergen

XXL Windturbines: Verduurzamen of gewoon big business voor een kleine groep mensen? Plannen Gemeente: een Industrieel Windturbinepark dat wordt betaald met subsidiegeld, oftewel ons geld. Waar een kleine groep heel veel geld aan gaat verdienen en een grote groep heel veel last van zal ondervinden! Plan gemeente: aanleg van twee Mega Windturbineparken zowel noord als zuid van dorpskern Buurse met een tip hoogte van 280 meter en dat bijna drie zo hoog als de Alphatoren en bijna even hoog als de Eiffeltoren! o Ten aanzien van milieu en gezondheid geldt in Nederland het voorzorgsbeginsel. Dit houdt in dat de overheid beschermende maatregelen kan nemen tegen mogelijk schadelijke milieueffecten van een situatie, ook als die effecten nog niet onomstotelijk zijn bewezen. Het beginsel gaat dus over de vraag hoe te handelen bij wetenschappelijke onzekerheid. o Het is tijd dat het voorzorgsbeginsel ook wordt toegepast bij de bouw van industriële windturbines (IWT's) in de bewoonde omgeving, omdat ook hier ruim voldoende aanwijzingen zijn voor gezondheidsschade bij omwonenden, dit i.p.v. deze IWT's te plaatsen zoals onze gemeente Haaksbergen voornemens is te doen in Buurse onder druk van lobbyisten. Het onderzoekrapport waar de gemeente zich op beroept m.b.t. de zoekgebieden is onvolledig en discutabel te noemen. Het onderzoeksbureau is niet onafhankelijk.

• Er worden onderzoeken geciteerd waarin wordt aangegeven dat het geluid niet als hinderlijk wordt ervaren. Andere onderzoeken die het tegendeel beweren worden niet genoemd. • Er wordt uitgegaan van een geluidsnorm van 47db Lden, dit valt buiten de advies norm van de WHO van 45 db. De 'vertaling' naar afstand is arbitrair en is niet wetenschappelijk onderbouwd. Meest voorkomende gehanteerde geluidsnorm internationaal ligt tussen de 39 en 45 db. • Wetenschappers adviseren minimaal 10 x tiphoogte IWT als afstandsnorm aan te houden: dus bij IWT van 240 m. is dat 2,4 km. Dit wordt niet genoemd in het rapport. En dus ook niet meegenomen in het advies m.b.t. afstand. (De Laat e.a.) • Het rapport gebruikt een voorbeeld van een stillere windturbine om aan te geven dat het allemaal wel mee kan vallen. Tendentieus, want het omgekeerde, een voorbeeld van een meer lawaaierige windturbines, wordt niet vermeld. • Het onderzoek gaat in zijn geheel niet in op het punt van horizonvervuiling. • In het onderzoek wordt op andere hinderfactoren zoals trillingen (infrasoon geluid en laagfrequent lawaai) en veiligheid (breuk mast en wieken, schadelijke stoffen door erosie), niet tot onvoldoende ingegaan. • De gehanteerde geluidsnorm zijn een gemiddelde op jaar basis! Er kunnen dus veel hogere geluidpieken voorkomen met bijbehorende hinder.

Zie ook het Zemblaonderzoek van begin dit jaar dat verder ingaat op deze normen en de gezondheidsklachten die ontstaan naar aanleiding van windturbines. En promotieonderzoek van de Berg.

1

•

•

•

•

Er is geen rekening gehouden met de aanwezigheid van kwetsbare vogelsoorten of andere aanliggende natuurgebieden. Bekend is dat regelmatig vogels ten offer vallen aan de wieken van windturbines. Er is geen rekening gehouden met recreatie Wanneer geluid of slagschaduw een bepaalde norm overschrijdt wordt de oplossing geopperd van tijdelijk stilleggen!??. Dit gebeurt natuurlijk niet in de praktijk: en.... wie gaat dat handhaven? De invloed op het toerisme is niet onderzocht. Buurse en omgeving is nu een geliefd vakantieoord voor mensen elders uit Nederland. Door burgers en ondernemers wordt daarop ingespeeld: campings, horeca, Bed & Breakfast. De komst van 5 windturbines (grote industriële objecten van 280 meter hoog) zal de omgeving blijvend veranderen en de omgeving minder aantrekkelijk maken voor toeristen. Dus geheel ten onrechte wordt aangegeven dat uit het rapport blijkt dat er mogelijkheden zijn voor de ontwikkeling van windenergie in Haaksbergen. Dat hangt van de normen af die worden gehanteerd!

Participatie is wassen neus! • •

•

Tijdens de participatie is er GEEN inspraak voor de burger waar de gemeente iets mee moet doen! Ofwel de burger heeft geen invloed op het proces. De gemeente kiest voor een participatie plan dat beperkt wordt tot traptrede 3. Dit betekent dat de burger geïnformeerd wordt en aangehoord wordt. Het advies van de burger is niet dwingend. Dus kortweg de burger heeft geen invloed op het proces. Bovendien: Pure Energie is samen met Energiecoöperatie Haaksbergen reeds bezig en trekken zich niets aan van het particpatietraject.

Daling huizenprijzen tot 37 %! Plaatsing windturbines maakt Buurse minder aantrekkelijk voor woningbouw. Dat brengt de leefbaarheid van ons dorp in gevaar. Gezondheidsschade omwonenden/ leefbaarheid Buurse: •

•

•

•

Mensen die tot op een tot twee kilometer afstand van een windpark wonen, hebben er last van de IWT's. Bovendien worden de geluidsnormen echt overschreden. Windparken zijn gewoon big business. Veel exploitanten houden geen rekening met de gemeenschap en de overheid doet daar niets aan. (www.nemokennislink.nl/publicaties/windmolenpark-als-eindeloze-trein/) Kankerverwekkende stoffen/ fijnstof. Per wiek minimaal per jaar: 60 kg fijnstof o.b.v. erosie D.it betekent voor Buurse 900 kg fijnstof per jaar op het land en in de lucht. Hoe groter de wieken hoe meer fijnstof. Per wiek per jaar: 0,5 tot wel 2,5 mg zuivere Bisfenol. Dit betekent dus 37,5 mg Bisfenol in ons leefgebied en voedselgebied te denken aan projecten als 'Voedsel veur elkaar.' o (Bisfenol is een zeer schadelijke hormoon verstorende stof met effecten op bijv. de voortplanting, de stofwisseling , het immuunsysteem en de ontwikkeling van kinderen. Deze effecten kunnen al optreden wanneer je hele kleine hoeveelheden binnenkrijgt (RIVM) Slagschaduw: Er is sprake van slagschaduw als de windturbine tussen de zon en de woning staat en het draaien van de wieken een periodieke schaduw op de woning werpt. Als die schaduw van de wiek op raampartijen valt kan dat erg hinderlijk zijn voor bewoners. Deze slagschaduw draagt sterk bij aan de ervaren hinder. (GGD) 2

•

•

•

•

•

•

Op basis van de wetenschappelijke literatuur die het RIVM gebruikt kan NIET worden gesteld dat de Nederlandse norm voor windturbinegeluid veilig is voor omwonenden. (BRON epidemioloog en arts Dick Bijl rapport onderzoek gezondheidseffecten van windturbine geluid.) Het geluid van windturbines omvat een brede range van frequenties; van minder dan 20 Hz (infrasoon geluid), laag frequent geluid (tot 100 Hz) tot circa 10.000 Hz. (Bron GGD) o Doordat er met jaargemiddelde gewerkt wordt is de geluidsoverlast in de praktijk vele malen hoger. Ook bezwaar maken werkt daardoor niet in de praktijk omdat het bezwaar pas weer een jaar later beoordeeld wordt en wederom o.b.v. een gemiddelde. (zie ook Zembla uitzending) en waarschuwingen VROM verderop genoemd. Uit epidemiologische studies en experimenten is nogmaals gebleken dat het typische karakter van windturbinegeluid een van de voornaamste kwesties is. Met name het ritmische karakter van het geluid (de technische term hiervoor is amplitudemodulatie of kortweg AM) wordt als hinderlijk ervaren en wordt omschreven als een zwiepend of zoevend geluid. Vergeleken met het geluidniveau van andere bronnen, zoals wegverkeer of geluid van industrie leidt bij gelijke geluidniveaus het geluid van windturbines tot meer hinder dan dat van andere bronnen.

(BRON rapport onderzoek gezondheidseffecten van windturbine geluid.) Omwonenden van moderne windmolenparken klagen regelmatig dat de molens ’s nachts zoveel lawaai maken dat ze er wakker van liggen. Volgens onderzoeker Frits van den Berg neemt het geluid van windmolens na zonsondergang sterk toe, omdat het ver boven de grond harder gaat waaien. “Omwonenden van windparken vergelijken het met een eindeloze trein, de branding of een opstijgende 747”. “Dat mensen dit geluid als zo hinderlijk ervaren komt waarschijnlijk doordat het geluid qua toonhoogte en variatie overeenkomt met spraak. (BRON promotie onderzoek van de Berg Rijksuniversiteit Groningen) VROM-inspectie waarschuwt: 2009 Rapportage HUF beoordeling ‘Wijziging milieuregels windturbines’; VROM inspectie o Conclusies VROM Inspectie over de huidige geluidsnorm (Lden): o handhaving is niet goed mogelijk; / omwonenden worden onvoldoende beschermd tegen geluidsoverlast; / de regeling is fraudegevoelig; / De regeling biedt geen generiek beschermingsniveau tegen slaapverstoring door piekbelasting en tegen cumulatie van geluid; / Met de introductie van de Lden norm voor windturbines naast de systematiek in de Wet milieubeheer ontstaat er een hybride situatie die tot onduidelijkheid en uitvoeringsproblemen kan leiden; Op 8 december 2022 was bij Zembla te zien wat de Nederlandse norm betekent voor omwonenden Geluidsoverlast door

windmolens: dit is wat Zembla erover ontdekte: https://www.bnnvara.nl/zembla/artikelen/geluidsoverlast-door-windmolens-dit-is-watzembla-erover-ontdekte o Het RIVM citeert de WHO, dat de blootstelling aan geluid van een bron in de omgeving, zoals een windturbine, door eenvoudige maatregelen verminderd kan worden, zoals het isoleren van ramen of het plaatsen van geluidschermen. Maar adviseren ook te slapen met raam open!???

3

•

•

•

• •

•

• •

•

Infrasound caused by industrial wind turbines https://youtube.be/ywWNX30jyuo ▪ Important 28-minute documentary by the science programme “planet e.” of the second German television ZDF ▪ Een zeer verontrustende documentaire over effecten van infrasoon geluid . Bij experimenteel onderzoek blijkt blootstelling aan laagfrequent geluid tot robuuste elektrische respons van de slakkenhuis (cochlea) in het oor te leiden. De afgelopen jaren is vooral door akoestici gepubliceerd over de gevolgen van windturbines, zoals door prof. dr. Colin Hansen in zijn boek Wind Farm Noise, measurement, assessment, and control, met daarin honderden literatuurverwijzingen naar wetenschappelijk onderzoek. In dierexperimenteel onderzoek werden ratten blootgesteld aan laagfrequent geluid vergelijkbaar met werknemers op een luchtmachtbasis (vijf dagen van de week, negen uur per dag). Pereira vond in elektronenmicroscopische opnamen van de cochlea verklevingen tussen de OHC’s en het tectoriaal membraan. Dit zou leiden tot een toename van de gevoeligheid voor laagfrequent geluid na langere blootstelling. Een belangrijke reden om jonge kinderen niet langdurig in de directe nabijheid van windturbines te laten verblijven.

(Bron Pereira e.a.) https://www.medischcontact.nl/nieuws/laatste-nieuws/artikel/windmolens-maken-weldegelijk-ziek Effecten van laagfrequent op kinderen! (Bron https://www.windwiki.nl/zijn-ereffecten-van-lfg-op-kinderen/) Chronisch slaaptekort bij kinderen remt de ontwikkeling van hun hersenen. Mensen reageren ook in hun slaap op omgevingsgeluiden. Zelfs geluidsniveaus van slechts 33 dB kunnen autonome, motorische en corticale reacties veroorzaken, zoals tachycardie, lichaamsbewegingen en ontwaken. Ouderen, jonge kinderen en bewoners met een preexistente slaapstoornis zijn extra at risk voor verstoring van de slaap door geluid. (Bron Basner, M, MD et al, Auditory and non-auditory effects of noice on health. The Lancet, Volume 383, Issue 9925, 12–18 April 2014, Pages 1270-127) 10. Jan J.E., Reiter R.J., Bax M.C.O., Ribary U., Freeman R.D., Wasdell M.B. Long-term sleep disturbances in children: a cause of neuronal loss European Journal of Paediatric Neurology 2010; 380-390) Onderzoek verschenen waarin een statistisch significante relatie wordt aangetoond tussen de plaatsing van windturbines en verhoging van het aantal suïcides. (bron: http://en.friends-against-wind.org/health/impact-of-wind-turbines-on-suicide) De GGD’s stellen dat er meer aandacht moet komen voor de effecten van duurzame energiebronnen zoals windturbines op de gezondheid van mensen.

De Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) kwam in maart 2018 met een rapport, waarin zij waarschuwt dat omgevingsgeluiden flink negatieve effecten hebben op de gezondheid. Naast treinen en vliegtuigen werd er voor de eerste keer ook over windturbines gesproken. De Wereldgezondheidsorganisatie, Men stelt dat windturbines schadelijk zijn voor de gezondheid van omwonenden. Omgevingsgeluiden kunnen volgens de WHO leiden tot psychologische en lichamelijke gevolgen, vooral bij langdurige blootstelling. De WHO waarschuwt ook voor cardiovasculaire ziekten, cognitieve achteruitgang van kinderen en slaapstoornissen. De WHO adviseert voor windturbines een bovengrens

4

•

•

•

•

voor hoorbaar geluid (uitgedrukt in het aantal decibel, ofwel db) van 45 db. Let op! Het gaat hier niet over jaar gemiddelden zoals in Nederland gehanteerd worden op dit moment! (Lees ook waarschuwing VROM) Voor ’s nachts geeft de WHO geen richtlijn, omdat daar te weinig onderzoek naar gedaan is. Neurowetenschapper Paul Van de Heyning (UZA/UAntwerpen) zegt dat windmolens de gezondheid kunnen schaden. Van de Heyning: “Windmolens kunnen geluid tot 90 decibel produceren. Hoewel dat geluid zo laag is dat de mens het niet kan horen – we kunnen geluid horen boven pakweg 20 hertz – terwijl windturbines geluiden maken rond de 3 tot 5 hertz, wil dat niet zeggen dat we de geluiden niet kunnen waarnemen.” Volgens van de Heyning kunnen die lage intensiteiten gevoeld worden, ook door het evenwichtsorgaan, en sommigen zijn er extra gevoelig voor. https://www.mijngezondheidsgids.nl/overige/zorg-algemeen/windmolens-schadelijkvoor-de-gezondheid/ Een substantieel deel van omwonenden van windturbines rapporteert wereldwijd identieke klachten: chronische slaapproblemen, hoofdpijn, tinnitus, een drukgevoel op de oren, vertigo, visusklachten, luchtwegproblemen, tachycardie, prikkelbaarheid, concentratie- en geheugenproblemen, en angstgevoelens samengaand met de sensatie van inwendige pulsaties of trillingen zowel slapend als in wakkere toestand.

(Medisch contact 2018 Windmolens maken wel degelijk ziek) Door het aantal studies, de omvang van de studies en de kwaliteit van het bewijs voor hinder en slaapverstoring stelt het RIVM dat een meta-analyse gerechtvaardigd is. Bovendien komt er voor een reeks klinische uitkomsten en uitkomsten op het vlak van geestelijke gezondheid steeds meer bewijs beschikbaar, maar omdat er te weinig studies zijn, is het nog niet mogelijk een dergelijke meta-analyse uit te voeren. Danish Nurse Cohortstudie waarin een verband is gevonden met atriumfibrilleren en windturbines.

Conclusie Het is tijd dat het voorzorgsbeginsel wordt toegepast bij de bouw van windturbines in de buurt van de bewoonde omgeving, omdat hier ruim voldoende aanwijzingen zijn voor gezondheidsschade bij omwonenden en dieren! Dus niet verder gaan voordat helderheid is over de effecten op onze gezondheid!

Stichting Tegenwind Haaksbergen

5