2024-C29.Presentatie werkgroep Lokale Energie Initiatieven in Twente

LEI-Twente en Initiatiefgroep RES Overleg 24 januari 2023

Agenda

• Voorstelronde • Werkgroep LEI-T • Lokaal eigendom: beleid en praktijk • Regionale samenwerking in projecten • Gesprek over lokaal eigendom en energie-initiatieven in de RES

Aanleiding LEI-T

• Gesprekspartner overheid

• Invulling RES-Twente • Minimaal 50% lokaal eigendom • TEC

Missie/visie LEI-T is een werkgroep die de belangen behartigt van alle

Lokale Energie Initiatieven in Twente, gesprekspartner is van de overheden en elkaar ondersteunt bij beleidsmatige en

bestuurlijke zaken

Speerpunten • Belangenbehartiging Lokale Energie Initiatieven • Uniform beleidsregels • Groene leges

• Uitwisseling ervaring op beleids- en bestuurlijk niveau • Ophalen benodigdheden voor LEI’s • Platform uitwisseling tussen LEI’s • Twentse Duurzaamheidsdag • Uitdragen verdiensten LEI-T • Naar bevolking en overheid

Wat is lokaal eigendom? (en wat niet)!

Deze 4 onderdelen worden vaak gebruikt/misbruikt bij Lokaal Eigendom

Wat is lokaal eigendom? (en wat niet)! • In Klimaatakkoord is lokaal eigendom niet gedefinieerd! • Vertaling in RES Twente: minimaal 50 % lokaal eigendom, zowel bij opwekking elektriciteit als warmte • Lokaal eigendom is collectief en voor iedereen toegankelijk • Belangrijk kenmerk lokaal eigendom is zeggenschap = eigenaarschap • Eigendom is economisch en juridisch eigenaarschap of aandeelhouderschap van een coöperatie in een project, 50-100 % • Bij eigendom is ook altijd sprake van financiële participatie • Bij eigendom is ook altijd sprake van lusten voor burgers/omgeving

Wat is lokaal eigendom? (en wat niet)!

Als je (mede-)eigenaarschap (minimaal 50 %) regelt, maken de andere 3 onderdelen hier deel van uit!

Wat is lokaal eigendom? (en wat niet)! Wat vinden wij dus geen Lokaal Eigendom: • Projecten met alleen financiële participatie • Coöperatie waarbij niet iedereen lid kan worden • Coöperatie van aantal grondeigenaren • Projecten van gemeenten Enz. In de praktijk bewandelen gemeenten vaak andere paden om projecten gerealiseerd te krijgen (macht/invloed van projectontwikkelaars).

Samenwerken en Professionaliseren Twentse - Overijsselse Energiegemeenschappen

5-2-2024

Samenwerkende Energiegemeenschappen in Overijssel

11

Achtergrond Energiegemeenschap

Sleutelwoorden

Energiegemeenschappen zijn lokale of regionale groepen mensen, bedrijven of organisaties die samenwerken voor energiebesparing en verduurzaming. Denk aan het bevorderen energieefficiëntie waaronder genereren hernieuwbare energie, opslaan, distribueren of beheren.

Lokaal eigenaarschap

5-2-2024

Hernieuwbare energie

Energie delen Sociaal voordeel Milieu voordeel Economisch voordeel

Energiegemeenschap van burgers Ondersteuning van gemeenten en de provincie

Samenwerkende Energiegemeenschappen in Overijssel

12

Twee belangrijke EU Richtlijnen Richtlijn hernieuwbare energie (RED II/III/IV): Deze richtlijn moedigt de oprichting en werking van energiegemeenschappen aan. Zij mogen zelf opwekken, consumeren, opslaan en verkopen.

Elektriciteitsmarktrichtlijn (EMD II): De elektriciteitsmarktrichtlijn introduceert maatregelen om elektriciteitsconsumenten, inclusief die in energiegemeenschappen, in staat te stellen deel te nemen aan vraagrespons en zelfconsumptie, waardoor de integratie van gedecentraliseerde hernieuwbare energiebronnen wordt ondersteund. 5-2-2024

Samenwerkende Energiegemeenschappen in Overijssel

13

RICHTLIJN (EU) 2019/944 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 5 juni 2019 Artikel 2 definitie 11: "energiegemeenschap van burgers": een juridische entiteit die: a) gebaseerd is op vrijwillige en open deelname en waarover leden of aandeelhouders, die natuurlijke personen, lokale autoriteiten, waaronder gemeenten, of kleine ondernemingen zijn, feitelijke zeggenschap hebben; b) waarvan het hoofddoel veeleer bestaat uit het bieden van milieu-, economische of sociale gemeenschapsvoordelen aan haar leden of aandeelhouders of aan de plaatselijke gebieden waar ze werkzaam is dan uit winst maken, en c) zich bezig kan houden met de productie, waaronder uit hernieuwbare bronnen, distributie, levering, verbruik, aggregatie, energieopslag, energieefficiëntiediensten, oplaaddiensten voor elektrische voertuigen of andere energiediensten aan haar leden of aandeelhouders kan aanbieden; 5-2-2024

Samenwerkende Energiegemeenschappen in Overijssel

14

Energiegemeenschappen zetten samen de schouders onder de energietransitie ECO versterkt de kracht en professionaliteit van de lokale Overijsselse energiecoöperaties en -initiatieven in hun streven de energietransitie te realiseren met lokaal eigenaarschap, zeggenschap voor bewoners en ondernemers en opbrengsten die volledig, dus 100%, terug vloeien in de lokale omgeving.

Competentiegebieden en services 1.

Ondersteunen van de buurtaanpak om gemeenschappen op te zetten, te versterken en te helpen met energiebesparing en verduurzaming;

10.

2.

Backoffice services (bijvoorbeeld ledenadministratie, technisch en fiscaalfinancieel doorrekenen van projecten);

Energiegemeenschappen ondersteunen in het proactief verwerven van grondposities en laten zien dat lokaal eigenaarschap een belangrijke succesfactor kan zijn;

11.

3.

Capaciteit voor projectontwikkeling, projectmanagement in de breedste zijn van het woord, om realisatie van duurzame energieprojecten in lokaal eigendom te bevorderen en versnellen;

Energiegemeenschappen ondersteunen in onderhandelingen met commerciële partijen;

12.

Energiegemeenschappen ondersteunen in het voortraject m.b.t. benodigde onderzoeken en acties inzake het verkrijgen van de omgevingsvergunning;

4.

Het bieden van ondersteuning aan energiegemeenschappen om opgewekte energie direct te leveren aan lokale bedrijven en/of coöperatie leden (de nieuwe energiewet biedt deze mogelijkheid);

13.

Voortzetten en versterken van kennisdeling en samenwerking waardoor de individuele coöperaties en initiatieven inhoudelijk, bestuurlijk en organisatorisch sterker kunnen worden;

5.

Ondersteunen bij het realiseren van een buurtenergieplan en wijkuitvoeringsplan zodat burgers een goede bijdragen kunnen leveren en gezamenlijk eigenaar kunnen worden met zeggenschap over de duurzame warmtebron(nen);

14.

Opzetten van samenwerkingen met kennisinstituten op LBO, MBO, HBO en WO niveau;

15.

Samenwering faciliteren tussen wetenschap, burgerinitiatieven en de lokale overheid om kennis in Twente te ontwikkelen;

6.

Ondersteuning met kennis en kunde en samenwerking met kennisinstituten voor het onderling verbinden van buurtwarmtenetten waarin bewoners een actieve rol hebben;

16.

7.

Mogelijk maken van financiering van de ontwikkelfase van duurzame energieprojecten, onder andere door toegang te bieden tot lokale-, provinciale- en landelijke fondsen en provinciale en gemeentelijke faciliteiten;

Opzetten van z.g. leergemeenschappen om de opgedane kennis vast te houden en verder ontwikkelen in de praktijk bij de ontwikkeling van energiegemeenschapen, tezamen met de deelnemende gemeenten;

17.

Begeleiden van energiegemeenschappen in het volwassen worden en groeien naar de volgende fase ;

8.

Ondersteunen bij business case berekening - middels een gestandaardiseerde onderleggers - en het in beeld brengen van alle geldstromen met als uitkomst kosten voor bewoners en kostenvergelijkingen van alternatieven;

18.

9.

Ondersteuning bij het berekenen van de CO2 impact en een maatschappelijke impact analyse (MIA);

Gemeenten en provincies helpen met de uitvoering van de energietransitie waardoor kennis behouden blijft. De lokale overheden hebben regelmatig te weinig personeel en expertise voor alle taken die op hun bordje terechtkomen.

5-2-2024

Samenwerkende Energiegemeenschappen in Overijssel

16

Financiering • De organisatie is niet groter dan er vanuit de energiegemeenschappen wordt gevraagd. In principe is er dus geen capaciteit die niet door services en projectfinanciering gedekt wordt. • We streven naar financiële onafhankelijkheid, dat wil zeggen: niet afhankelijk van structurele subsidies en in de kern niet verlieslatend. • Inbreng van eigen vermogen van deelnemende energiegemeenschappen in cash of tijd (competentie gerelateerd). • Er is werkkapitaal nodig en in de aanloopfase, zolang de kosten hoger zijn dan de opbrengsten, zal Twentse Energie Coöperatie externe financiële steun nodig hebben. • We gaan een pro-forma driejarige balans, winst en verliesrekening en cashflow opstellen. • We gaan werken met Launching Customers: Deze term wordt vaak gebruikt in de context van overheidsopdrachten en innovatie-initiatieven. Het zijn projecten die het voortouw nemen bij een startup of innovatieve leverancier. 5-2-2024

Samenwerkende Energiegemeenschappen in Overijssel

17

Vervolg • We gaan door met brede consultatie

• Landelijke ervaringen ophalen en meenemen • Vormen van een ‘Coalition of the Willing’ • Samenwerkingsovereenkomst ‘Coalition of the willing’ • Regelen startkapitaal • Vestigen van de juridische basis • Werven Launching Customer projecten • Gewoon beginnen en leren

5-2-2024

Samenwerkende Energiegemeenschappen in Overijssel

18

LEI-Twente en Initiatiefgroep RES Overleg 24 januari 2023

• Hoe kijken jullie naar lokale initiatieven? • En naar lokaal eigendom? • En naar de rol van gemeenten en de RES?