2024-A9-1.Regionaal verbeterplan verpakkingen

Uitwerking verbeterplan PMD Twente Versie 28 oktober 2023

Versie

Concept 2.0

Inhoudsopgave

1

Inleiding ................................................................................................... 3

2

Aanpak..................................................................................................... 4

3

Randvoorwaarden ....................................................................................... 7

4

Planning ................................................................................................... 9

5

Kosten ................................................................................................... 10

Bijlage 1: communicatieplan ....................................................................................... 12 Bijlage 2: protocol voorloopacties ................................................................................ 20

Uitwerking verbeterplan PMD Twente

2/20

Inleiding Afkeur van ingezameld PMD-afval is al een aantal jaren een flink probleem voor de Twentse gemeenten. Van het huis-aan-huis ingezamelde PMD wordt veruit het grootste gedeelte opgenomen in de tussencategorie met 15 tot 35% vervuiling. In de verzamelcontainers wordt het overgrote deel zelfs helemaal afgekeurd. De acht gemeenten Borne, Enschede, Haaksbergen, Hengelo, Hof van Twente, Losser, Oldenzaal en Wierden hebben samen met Nedvang en Twente Milieu een verbeterplan opgesteld om de kwaliteit van het huis-aan-huis ingezamelde PMD te verbeteren, en in de goedkeurcategorie te krijgen. Het verbeterplan richt zich op het motiveren van inwoners om afval beter te scheiden, door middel van onder andere data-analyse, gedragsonderzoek, een gerichte communicatieaanpak en handhaving. Kort gezegd heeft de aanpak de volgende doelen: Hoofddoel - Schoner PMD, of specifieker meer PMD-vrachten met minder dan 15% vervuiling en dus in de goedkeurcategorie. Subdoelen - Vergroten van de bewustwording voor afvalscheiding, doordat inwoners individuele feedback krijgen. - Vergroten van het verantwoordelijkheidsgevoel onder inwoners (‘een kleine groep verpest het voor de rest’) - Vergroten van het gevoel van pakkans onder inwoners, zodat (bewuste) vervuiling in PMD-containers afneemt.

- Verbeteren van de zuiverheid van de vracht waarop de voorloopactie wordt gedaan, indien vervuilde containers niet worden geleegd. - Benutting van kennis om tot meer inzichten te komen tot…: o Inzicht in spreiding van vervuiling: zorgt een klein deel van de inwoners voor een groot deel van de vervuiling? o Type vervuiling: om welk soort afval gaat het? o Wijze van vervuiling (bijvoorbeeld onderop stoppen) o Inzicht in recidivisten o Hierbij gebruik makend van beschikbare data en kennis van chauffeurs. Twente Milieu is gevraagd om het plan verder uit te werken in concrete maatregelen, en te komen met een communicatieplan.

Uitwerking verbeterplan PMD Twente

3/20

Aanpak De aanpak is in grote lijnen onder te verdelen in vijf stappen, die hieronder worden uiteengezet. Stap 1: selectie van routes - 16 routes zijn geselecteerd als ‘pilotroutes’ voor een gerichte aanpak voor verbetering van PMD in de huis-aan-huisroutes. Het gaat om de volgende routes: o Borne ▪ Centrum - Wensink-Noord ▪ Stroom-Esch o Enschede ▪ Broekheurne, Usselo, Enschede west en zuid, Boswinkel/Stadsveld ▪ Ribbelt/Stokhorst, Noord-Eschmarke, Hogeland/Velve, Glanerbrug ▪ Enschede Noord, Lonneker West o Haaksbergen ▪ Routes volgen o Hengelo ▪ Binnenstad-Oost - Elsbeek ▪ Dalmeden - Slangenbeek - Hasseler Es ▪ Slangenbeek - Vossenbelt o Hof van Twente ▪ Delden - Rupertserf, 't Kip, Vossenbrink, Schoppenstee ▪ Goor - Centrum, 't Gijmink, Waterhoek o Losser ▪ Losser Oost, Losser West ▪ Beuningen, De Lutte o Oldenzaal ▪ Glinde-Hooiland, Haerbroek-Scholtenhoek, de Meijbree, Bekspring ▪ De Essen, Graven Es, De Thij, Bekspring o Wierden ▪ Ypelo - Rectum ▪ Weuste, Hogelucht, Stouwe, Hooilanden -

De selectie bestaat uit kwalitatief relatief goede en gemiddelde routes, waarbij we waarschijnlijk de meeste kans hebben om onder de 15% vervuiling te komen, en gemiddelde routes, waarbij wat meer moeite nodig zal zijn. Het grootste deel

Uitwerking verbeterplan PMD Twente

4/20

-

-

-

van de routes valt onder de goede of gemiddelde categorie, waardoor de inzichten uit dit onderzoek relevant zijn voor veel van de huidige routes. Van de 16 routes zijn 4 routes geselecteerd voor nader onderzoek naar oorzaken van vervuiling. Hiervoor wordt onder andere de afvalcoach ingezet voor huis-aanhuis interviews. Ook wordt op enkele routes een gedetailleerde sorteeranalyse gedaan op containerniveau, door middel van inzameling met big bags gecombineerd met ervaringen van voorlopers en chauffeurs. Vanwege de hoge kosten van deze meetmethode kan NedVang niet op alle vier de routes deze analyse laten doen. Wel wordt geprobeerd om zoveel mogelijk variatie in huishoudens met bigbags in te zamelen. We stellen de volgende vier routes voor, waarbij de nadruk ligt op een zo divers mogelijk beeld: Binnenstad-Oost/Elsbeek (Hengelo), Ypelo-Rectum (Wierden), De Essen, Graven Es, De Thij, Bekspring (Oldenzaal) en Ribbelt/Stokhorst, Noord-Eschmarke, Hogeland/Velve, Glanerbrug (Enschede). Voor dit nader onderzoek maakt het niet zozeer uit in welke gemeente de routes liggen, als wel dat er routes met verschillende kenmerken geselecteerd worden. Na elke voorloopactie wordt een samenstellingsanalyse uitgevoerd op de overslaglocatie van PreZero. Hiertoe wordt uit elke vracht een (representatief) monster genomen en geanalyseerd.

Bij het legen van een route wordt het voertuig vaak halverwege geleegd. We registreren het punt van leging, om resultaten specifieker te kunnen analyseren. Samenstellingsanalyses worden zoveel mogelijk op wijkniveau gedaan,

Stap 2: eerste voorloopronde als nulmeting - Op de geselecteerde routes wordt een eerste voorloopactie gehouden, waarbij nog geen bakken blijven staan. De ronde fungeert als nulmeting om de hoeveelheid vervuilde bakken en de mate van vervuiling in kaart te brengen. Ook worden op de routes sorteeranalyses gedaan om inzicht te krijgen in de samenstelling van het PMD-afval en de soorten vervuiling. - Afvalcoaches van Twente Milieu kunnen op de routes voor nader onderzoek met een enquête langs de deuren gaan om de motivatie voor en ervaring met PMDscheiding te bevragen. Buiten een meer gedetailleerd beeld van drijfveren bij inwoners, kan dit ook interessante quotes en praktijkvoorbeelden opleveren. - Er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van kennis en ervaringen van chauffeurs en beladers. Zij hebben vaak goed zicht op ‘hotspots’ van vervuiling in een wijk. - Voorafgaand aan de eerste ronde wordt nog niet gecommuniceerd. Omdat bakken wel geleegd worden, merkt de inwoner hier nog weinig van en kan de ronde echt worden gebruikt als nulmeting. De huidige kennis en motivatie van inwoners worden zo gemeten. Stap 3: inzet communicatiemiddelen - Als de nulmeting is afgerond worden de communicatiemiddelen ingezet. - Nadruk ligt op het positieve; we laten zien hoeveel goed bewoners, gemeente en medewerkers Twente Milieu samen al doen.

We brengen onder de aandacht dat de meeste bewoners het goed doen en slechts een klein deel het ‘verpest’ voor

Uitwerking verbeterplan PMD Twente

5/20

-

de grote groep. Ook worden de scheidingsregels in eerste instantie op hoofdlijnen en zo eenvoudig mogelijk duidelijk gemaakt. Zie voor het communicatieplan bijlage 1.

Stap 4: tweede en derde voorloopronde als interventie - Voorafgaand aan de tweede voorloopronde wordt de communicatieaanpak uitgerold. - Bij de tweede voorloopronde worden de sterk vervuilde containers niet geleegd. Bij afkeur ontvangen inwoners een hanger waarop ook de boete bij herhaaldelijke vervuiling genoemd staat. - Bij de derde voorloopronde wordt ook gehandhaafd. - Containers met lichte vervuiling (waarbij nog kan worden aangenomen dat de vervuiling voortkomt uit onwetendheid) worden wel geleegd, maar krijgen een aparte hanger met welke vervuiling is aangetroffen. De voorloper registreert deze categorie apart. - Bij de derde inzamelronde wordt de overtreder bestraft voor het herhaaldelijk aanbieden van een vervuilde container. Het gaat hier om de huishoudens waarbij de container de vorige ronde is blijven staan. De vorm van de sanctie die gemeenten hanteren, verschilt per gemeente. Zowel de strafrechtelijke als de bestuursrechtelijke route is mogelijk. Om goed te kunnen analyseren, horen wij graag vooraf van elke gemeente welke sanctie er wordt toegepast. - De effecten worden primair gemeten door middel oordelen van voorlopers, aangevuld met samenstellingsanalyses en gegevens over afkeur/goedkeur van het ingezamelde PMD. Stap 5: evaluatie - De verzamelde gegevens worden afgezet tegen de nulmeting en geanalyseerd.

- Op basis van deze resultaten wordt een vervolgaanpak vastgesteld. - Het hoofddoel is verbeteren van de kwaliteit van PMD, maar we verzamelen ook kennis over effectiviteit van communicatie, het gebruik van sancties en de inzet van voorlopers. Deze kennis kan in volgende projecten worden gebruikt om effectiviteit te vergroten of geld te besparen. Mogelijk is bijvoorbeeld brede communicatie niet nodig omdat het slechts een kleine groep betreft, of kunnen voorlopers gerichter worden ingezet.

Uitwerking verbeterplan PMD Twente

6/20

Randvoorwaarden Kwaliteit voorlopers - Er zal gedurende de uitvoering van dit verbeterplan gewerkt gaan worden met een vaste groep van vier voorlopers. Deze voorlopers krijgen een heldere en uniforme instructie. - Er is een protocol opgesteld voor voorloopacties. Deze is te vinden in bijlage 2. Privacy - Het is toegestaan om gegevens te verzamelen voor het doeleinde ‘handhaving op de inhoud van minicontainers (juiste inhoud bij de juiste fracties)’, mits dit doeleinde goed is vastgelegd in het verwerkingsregister. - De wettelijke grondslag voor deze gegevensverzameling is voor Twente Milieu de uitvoering van een overeenkomst, en voor gemeenten een gerechtvaardigd belang. - Het gaat over de gegevens adres, welk foutief afval is aangetroffen (inclusief foto), uitgedeelde waarschuwingskaarten, datum en tijd. - We adviseren een bewaartermijn van twee jaar te hanteren voor de gegevens. - Twente Milieu verzamelt de gegevens, maar de gemeenten zijn gegevenseigenaar en hebben de gegevens mogelijk ook nodig om een boete of last onder bestuursdwang op te leggen. Zowel Twente Milieu als gemeenten moeten dit dus vastleggen in hun verwerkingsregister. - Voor de nulmeting is het voor ons niet toegestaan om bijvoorbeeld diftarmijders in kaart te brengen, omdat deze koppeling van data op dit moment nog niet is vastgelegd. Bij aanpassing van de verordening zou dit wel mogelijk zijn.

Vastlegging maximaal gewicht minicontainer PMD - We stellen voor om in het uitvoeringsbesluit een maximaal gewicht op te nemen van 30 kg per minicontainer PMD. - Dit is opgebouwd uit een gewicht van 14 kg per lege minicontainer, ongeveer 10 kg aan maximaal gewicht van PMD-afval bij een volle container en een ruime marge. Boven de 30 kg kunnen we ervan uitgaan dat er niet enkel PMD-afval in de container zit. - Het maximaal gewicht is voor voorlopers een aanvulling op de visuele controle, en komt vooral van pas bij zware vervuiling onderin de container. - Voorlopers worden uitgerust met een handweegschaal om bakken te kunnen wegen. Inzet van technologie - Camera om foto’s te maken van afval

Uitwerking verbeterplan PMD Twente

7/20

Kosten ongeveer €2.350,- per auto, en maandelijkse abonnementskosten per auto €49,o Chauffeur kan met een druk op de knop een foto maken van het afval. Deze foto wordt gekoppeld aan de chip en het adres. De klantenservice kan vervolgens per adres bijhouden welke afkeur er is. o In potentie dus op 100% van de routes controle op kwaliteit. o Net als bij voorloopacties aanpassing verwerkingsregister nodig om gegevens te verzamelen voor doeleinde handhaving op inhoud minicontainer. o Voorloper/chauffeur kan een kaart aan de vervuilde bakken hangen. o Beperking: container is bij het maken van de foto al geleegd. Kan wel worden gebruikt voor gerichte voorloopactie de volgende ronde, of bij herhaaldelijke overtreding inzet van afvalcoach of handhaving. o Nog niet bekend is welke aanpassingen in ICT-systemen en opleiding voor medewerkers noodzakelijk zijn. Dit kan extra kosten en tijd met zich meebrengen. Weegsysteem voor minicontainers o De kosten voor het weegsysteem bedragen rond €35.000 per auto o Het systeem kent een aantal beperkingen, waarvan de effecten moeten worden gemonitord: ▪ Storingsgevoelig: elders blijkt dat het systeem kwetsbaar is, en dat een tik tegen de arm ertoe kan leiden dat het systeem defect raakt of niet meer geijkt is. Uit de pilot moet blijken hoe groot dit probleem is.

▪ Kost extra tijd bij ledigen, ongeveer 3-5 seconden per lediging, omdat de bak stil moet hangen om goed te kunnen wegen. Hierdoor is naar verwachting ongeveer een uur extra nodig per route, hetgeen extra kosten met zich mee kan brengen. Twente Milieu gaat proberen het in de huidige routes onder te brengen, maar gaat monitoren of dit lukt. Twente Milieu zal bij wijze van proef twee voertuigen uitrusten met zowel een weegsysteem als een camerasysteem. Twente Milieu komt met een aanvullend plan van aanpak voor de inzet van de twee systemen. Omdat levering en installatie van met name het weegsysteem tijd kost en systemen moeten worden ingericht voor de camerabeelden, is het nog onzeker of dit middel in de effectmetingen van februari en maart kan worden ingezet. o

-

-

-

Uitwerking verbeterplan PMD Twente

8/20

Planning 40

Oktober 41 42

43

44

45

November 46 47

48

49

Opleveren conceptplan Bespreken plan met gemeenten 4-okt Ambtelijk/bestuurlijk akkoord Instructie voorlopers en klantenservice Voortgangsoverleg met gemeenten Fase 1: nulmeting Ontwikkelen communicatiemiddelen Inzet communicatiecampagne Fase 2: voorloopacties en monitoring Verzamelen effectmetingen Eventuele extra voorloopronde Evaluatie Communicatie Akkoord start creatief concept/fotografie Akkoord hele comm plan Creatief concept uitwerken Werving fotomodellen Input communicatiemiddelen Fotografie Vormgeving Drukwerk Verspreiding mailing (nieuwsbrief/sticker/keukenlegger) Containerhangers Weekkrantadvertentie Redactionele pagina Persbericht Social media campagne Sandwichborden Voorloopacties BO: Centrum, Wensink-Noord BO: Stroom Esch EN: Broekheurne, Usselo etc. EN: Stokhorst, Nrd-Eschmarke etc EN: Noord, Lonneker-West HA: HA: HE: Binnenstad-oost, Elsbeek HE: Dalmeden, Slangenbeek etc. HE: Slangenbeek, Vossenbelt HT: Delden - Rupertserf etc. HT: Goor - Centrum etc. LO: Losser-Oost en West LO: De Lutte, Beuningen OL: Glinde-Hooiland etc. OL: De Essen, Graven Es etc. WI: Weuste, Hogelucht etc. WI: Ypelo, Rectum

Uitwerking verbeterplan PMD Twente

December 50 51

52 Kerst

1

2

Januari 3

4

5

6

Februari 7 8

9

10

Maart 11 12

13

14

Lo/Ol/En/HaHe/En/Bo He/Ht/Wi uitloop

21-nov 22-nov 21-nov 24-nov 22-nov

13-feb 14-feb 13-feb 16-feb 14-feb

29-nov

12-mrt 13-mrt 12-mrt 15-mrt 13-mrt

21-feb

7-nov

20-mrt 27-feb

21-nov

26-mrt

13-feb

7-nov

12-mrt 20-feb

6-dec

2-apr 28-feb

15-nov 17-nov 13-nov 15-nov

7-feb 9-feb 5-feb 7-feb 22-nov 20-nov

14-feb 12-feb

9/20

20-mrt 6-mrt 8-mrt 4-mrt 6-mrt 6-mrt 4-mrt

April 15

16

17

Kosten De totale kosten van het plan worden gelijk verdeeld tussen Nedvang en de acht deelnemende gemeenten. De totale kosten van het verbeterplan zijn als volgt: Totale kosten plan

Aantal

Prijs

Totaal

Voorloopacties ronde 1

18

€

954,50*

€

17.181,00

Voorloopacties ronde 2+3 Sorteeranalyses PreZero

36

€ 1.051,86*

€

37.866,96

45

€ 1.400,00

€

63.000,00

Sorteeranalyse CREM

2

€ 6.250,00

€

12.500,00

Communicatiekosten Totaal

€ 334.947,96

Aandeel Nedvang (50%)

€ 167.473,98

Aandeel gemeenten (50%)

€ 167.473,98

*Voor de eerste ronde voorloopacties geldt het tarief van 2023. Voor de tweede en derde ronde geldt het tarief van 2024.

Kostenverdeling - Nedvang neemt de kosten van de nulmeting (de eerste voorloopronde) en de samenstellingsanalyses voor haar rekening. Deze kosten bedragen: o 18 voorloopacties à €954,50 is €15.272,o 2 samenstellingsanalyses middels bigbags door CREM à €6.250,o De voorloopacties zijn verdeeld over ongeveer 45 dagen. Op al deze dagen vindt een samenstellingsanalyse plaats bij PreZero, à ongeveer €1.400,- euro per dag. Het is nu nog niet te zeggen of inzet van hele dagen nodig is, waardoor een totaalbedrag lager uit kan vallen dan 30 keer het dagtarief. - De gemeenten nemen de kosten van de tweede en derde voorloopronde voor hun rekening. o Voor Enschede en Hengelo is dit 2 keer 3 voorloopacties o Voor de andere zes gemeenten is dit 2 keer 2 voorloopacties - De totale communicatiekosten bedragen €204.400,-. Een specificatie van deze kosten is te vinden in het communicatieplan in de bijlage. Om op een gelijk totaalbedrag uit te komen, komt een iets groter deel van de communicatiebegroting voor rekening van de gemeenten (63%) dan voor Nedvang (37%). Dit komt neer op een bedrag van €167.473,98 voor de gemeenten. Deze kosten worden tussen de gemeenten verdeeld op basis van het aantal

Uitwerking verbeterplan PMD Twente

10/20

laagbouwhuishoudens per gemeente, omdat dit de voornaamste doelgroep is van de campagne. Per gemeente zijn de kosten voor uitvoering van het plan als volgt: Voorloopacties Communicatie Totaal per gemeente Borne

€ 4.207,44

€ 12.595,13

Enschede

€ 6.311,16

€ 52.797,72

Haaksbergen

€ 4.207,44

€ 12.681,30

Hengelo

€ 6.311,16

€ 32.833,87

Hof van Twente

€ 4.207,44

€ 16.750,67

Losser

€ 4.207,44

€ 12.346,18

Oldenzaal

€ 4.207,44

€ 15.122,93

Wierden

€ 4.207,44

€ 12.346,18

Overige kosten - De initiële investeringskosten van de systemen op de voertuigen zijn per voertuig €35.000,- voor het weegsysteem en €2.650,- voor het camerasysteem. Het camerasysteem kost €49,- per auto per maand. Om gegevens te kunnen verzamelen en analyseren, zijn mogelijk investeringen noodzakelijk in bijvoorbeeld opleiding van chauffeurs en aanpassing van ICT-systemen. Ook de extra tijd voor ledigingen en onderhoud van de systemen kunnen kosten met zich meebrengen. Over deze kosten en de manier van verrekening volgt een separaat voorstel. - Het uurtarief voor inzet van de afvalcoach ten behoeve van de interviews is €50,44. In een aantal gemeenten is de afvalcoach met budget al opgenomen in de DVO, en kan de keuze gemaakt worden of de inzet uit de DVO gehaald wordt, of de inzet los van de DVO wordt verrekend. De verwachting is dat enkele uren inzet op de vier routes voor nader onderzoek voldoende zal zijn om een goed beeld te krijgen. Omdat dit een laag bedrag oplevert en de manier van verrekening kan verschillen, zijn deze kosten niet meegenomen in de begroting.

Uitwerking verbeterplan PMD Twente

11/20

Bijlage 1: communicatieplan Inleiding De Twentse gemeenten hebben te maken met te weinig volledige goedkeur van ingezamelde verpakkingen van plastic, blik en drankenkartons. Veruit het grootste gedeelte wordt opgenomen in de tussencategorie. Een beperkt deel wordt afgekeurd. De gemeenten Wierden, Borne, Enschede, Hengelo, Losser, Oldenzaal en Hof van Twente werken aan een gezamenlijk verbeterplan voor de kwaliteit van verpakkingen van PMD in samenwerking met Twente Milieu. Kort samengevat is het verbeterplan gericht op motiverende communicatie, controle, handhaving en dataverzameling/gedragsonderzoek met als doel om meer vrachten met verpakkingenafval in de volledige goedkeur te krijgen en de gemiddelde vervuiling in het verpakkingenafval terug te brengen. Hiervoor worden in de acht deelnemende gemeenten wijken geselecteerd waarin voorloopacties plaatsvinden in combinatie met een communicatieaanpak.

Communicatiestrategie Doelgroepen De primaire doelgroep is: ➢ Inwoners uit de geselecteerde wijken van de deelnemende Twentse gemeenten met verpakkingencontainers aan huis Doelstellingen en doelen De doelstellingen van de campagne zijn: ➢ Kennis en bewustzijn rondom verpakkingen scheiden verhogen met als doel minder vervuiling in het verpakkingenafval ➢ Motiveren van inwoners om – net zoals het merendeel van de buurtbewoners - mee te doen aan het goed scheiden van verpakkingen Daarbij horen de volgende doelen: ➢ Wat scheiden? Inwoners weten welk afval er in de verpakkingencontainer hoort ➢ Hoe scheiden? Inwoners weten hoe het afval in de verpakkingencontainer moet worden gegooid ➢ Waarom scheiden? Inwoners weten wat er met hun verpakkingenafval gebeurt en waarom het belangrijk is dat verpakkingen gescheiden en gerecycled worden (goed voor het milieu).

Uitwerking verbeterplan PMD Twente

12/20

Kaders en uitgangspunten voor communicatie ➢ Inwoners vinden scheiden van verpakkingen belangrijk en doen het in het algemeen goed ➢ Inwoners dienen samen hetzelfde doel, namelijk dat zoveel mogelijk verpakkingen hergebruikt kunnen worden voor nieuwe producten om het milieu te ontlasten. ➢ Inwoners zien het succes van goed verpakkingen scheiden en samen vieren we dat ➢ We doen het samen: inwoners, medewerkers Twente Milieu en gemeente. Communicatiestijl ➢ Aansluiten bij bestaande verpakkingencampagne (inwonercommunicatie) ➢ Samen en dichtbij (wij-gevoel, buurtbewoner/medewerker in beeld, sociale norm) ➢ Positief en eenvoudig (gericht op het ‘wel’, uitzonderingen achterwege laten)

Communicatieboodschappen De meeste buurtbewoners scheiden hun verpakkingen goed

Door de boodschap te richten op de buurt/wijk, wordt het wij-gevoel versterkt. Daarnaast motiveert het de inwoners. Mensen laten zich in gedrag vaak leiden door het gedrag en de mening van de meerderheid. Zien dat de grote meerderheid van de bewoners in de buurt hun afval goed scheidt zorgt dat je het zelf ook goed gaat doen en belangrijk vindt.

De meeste buurtbewoners zijn goed bezig met het scheiden van verpakkingen. Daardoor is al meer dan X ton grondstoffen ingezameld die gebruikt kunnen worden voor nieuwe producten.

Uitwerking verbeterplan PMD Twente

13/20

Twijfel je of het in de verpakkingencontainer mag? Doe de verpakkingencheck!

Met de verpakkingencheck willen we inwoners handvatten geven om zelf vast te stellen of iets wel of niet in de verpakkingencontainer mag. Daarnaast willen we een handelingsperspectief geven voor als de verpakking niet leeg is. Ook kunnen we inwoners als ‘wist je dat’ meegeven dat het meeste verpakkingenafval uit de badkamer of keuken komt.

1.

Is het een (kleine) verpakking van plastic, blik of een drankenkarton?

2.

Is de verpakking leeg? Zo niet: knijp, schud of lepel ‘m leeg, dan mag het alsnog bij de verpakkingen!

Kun je beide vragen met ‘ja’ antwoorden? Dan mag het in de verpakkingencontainer! Verpakkingen weggooien. Zo doen we dat!

Naast dat het belangrijk is om alleen afval in de verpakkingencontainer te gooien dat erin thuishoort, verdient ook de manier waarop je het weggooit aandacht zodat het zo goed mogelijk verwerkt kan worden. Daarom willen we inwoners ervan bewust maken hoe ze hun verpakkingen weg kunnen gooien.

Jouw verpakkingen van plastic, blik en drankenkartons zijn waardevol. Hoe beter je ze scheidt, hoe meer verpakkingen een tweede leven krijgen. Wel zo fijn voor het milieu! Maar hoe kun je verpakkingen het beste weggooien, zodat deze zo goed mogelijk verwerkt kunnen worden tot nieuwe producten? Zo doen we dat: Leeg Maak je verpakkingen zo leeg mogelijk voor je ze weggooit. Schoon hoeft niet, maar gewoon tot de laatste drup. Halfvolle verpakkingen zorgen er namelijk voor dat de verwerking in de soep loopt omdat de sorteerinstallatie zijn werk minder goed kan doen én (half)volle verpakkingen nemen in de verpakkingencontainer onnodig plaats in. Winwin dus! Plat Vouw je drinkpakken plat voor je ze weggooit, dan raakt je verpakkingencontainer minder snel vol. Dop er weer op en klaar ben je! Door te vouwen haal je ook nog eens meer yoghurt of vla uit je pak, goed voor je portemonnee, tegen voedselverspilling én voor de ruimte in je verpakkingencontainer. Win-win-win dus!

Uitwerking verbeterplan PMD Twente

14/20

Los Gooi je verpakkingenafval los in de container. Dit zorgt voor meer gevulde ruimte in je verpakkingencontainer, omdat er geen loze ruimte tussen zakken ontstaat. Daarnaast is lekker los van elkaar ook makkelijker voor de verwerker om de materialen van elkaar te scheiden. Win-win dus!

Communicatiemenu Mailing We versturen een mailing naar de huishoudens uit de voorlooproutes. Deze mailing bestaat uit de volgende middelen: 1. (Regionale) nieuwsbrief verpakkingen De nieuwsbrief is een uitgebreide informatiefolder. Deze staat in het teken van verpakkingen. • Samen (inwoner, TM, gemeente) zorgen we voor meer recycling van verpakkingen. Wel zo fijn voor het milieu! • Wat mag er bij verpakkingen? • Waar laat ik mijn verpakkingen? • Hoe moet ik verpakkingen aanbieden? • Wat wordt er van verpakkingen gemaakt? • De meeste inwoners scheiden hun afval goed. Inwoner uit Twente aan het woord: hoe gaat deze inwoner om met verpakkingen en welke tips heeft hij/zij? • Vuilnisman/-vrouw aan het woord: wat komt hij/zij tegen? Hoe kunnen we helpen zodat hij zijn/haar werk nog beter uit kan voeren? 2. Keukenlegger Informatie over wat er bij het verpakkingenafval mag, bedoeld als ‘bewaarexemplaar’. Leg het in de keukenla! Zo is de informatie altijd bij de hand. Op de keukenlegger geven we met de verpakkingencheck handvatten om zelf te kunnen bepalen of het wel of niet bij de verpakkingen mag. 3. Containersticker Op de containersticker staat de verpakkingencheck waarmee inwoners zelf kunnen

Uitwerking verbeterplan PMD Twente

15/20

afwegen of iets in de verpakkingencontainer hoort of niet. De sticker kan binnen op het deksel van de container worden geplakt. Op deze manier worden inwoners iedere keer dat zij verpakkingen in de container gooien herinnerd aan de verpakkingencheck. In een aantal gemeenten is de containersticker 3 jaar geleden al toegepast of -gestuurd. Voor sommige inwoners zal het daarom herhaling van informatie zijn, maar een reminder kan geen kwaad in het bestendigen van de kennis. Voor een aantal inwoners zal het juist nieuwe informatie zijn, bijvoorbeeld doordat ze er de afgelopen jaren pas zijn komen wonen. Daarnaast kan het voor inwoners prettig zijn om een nieuwe, frisse sticker op hun container te kunnen plakken. Tot slot kan een deel van de inwoners de afgelopen jaar een nieuwe verpakkingencontainer hebben gekregen (bijvoorbeeld na een defect of volumewissel). Weekkrantadvertenties + redactionele pagina Voor de weekkrant maken we advertenties met inwoners die hun verpakkingen al goed scheiden. We brengen daarbij een positieve boodschap. We maken 5 verschillende versies, om zo het beeld dat het merendeel al goed hun verpakkingen scheidt te ondersteunen. Ook maken we een redactionele pagina waarop we een of meerdere inwoners laten zien, de verpakkingencheck benoemen en uitleggen hoe je je verpakkingen weggooit (leeg, plat, los).

Persbericht – aankondiging We versturen (na de 0-meting in alle gemeenten) een persbericht aan de regionale, lokale en wijkkranten waarin we de voorloopacties aankondigen. Op deze manier versterken we het gevoel van controle, ook bij huishoudens waar we uiteindelijk niet komen tijdens de voorloopacties. Een gevoel van controle versterkt het vertonen van het gewenste gedrag. In het persbericht vermelden we de positieve boodschappen. Ook laten we weten dat we containers laten staan, omdat een enkele container ervoor kan zorgen dat de vracht niet gebruikt kan worden voor recycling en dit jammer is van de moeite die andere buurtbewoners deden. Persbericht - terugkoppeling Na afloop van de voorloopacties versturen we weer een persbericht waarin de resultaten van de voorloopacties worden teruggekoppeld. De boodschap is gericht op hoe goed het grootste deel van de buurtbewoners het doet. Ook is er kort aandacht voor het afval dat de voorlopers tegenkwamen dat niet thuishoort in de container. Er wordt een foto van een enthousiaste inwoner inclusief quote bijgevoegd om de sociale norm te versterken. Containerhangers Tijdens de voorloopacties maken we gebruik van 2 verschillende containerhangers. We gebruiken niet alleen voor afgekeurde containers een containerhanger, maar ook voor containers die we (op het eerste oog) wel goedkeuren.

Op deze manier versterken we het gevoel van controle, ook bij inwoners waar de container zonder bijzonderheden van geleegd is.

Uitwerking verbeterplan PMD Twente

16/20

•

Containerhanger 1 – verpakkingencontainers met vervuiling Op deze informatieve hanger staan twee opties vermeld die de controleur zelf kan aanvinken. De eerste optie is wanneer de container is geleegd, maar er wel (een beetje) afval in zat dat er niet in thuishoort. We attenderen de inwoner hierop, zodat hij/zij het de volgende keer nog beter kan doen. De tweede optie is dat de container niet is geleegd. We laten de inwoner weten waarom de container niet is geleegd en wat hij/zij moet doen. We laten daarnaast weten dat we de containers laten staan, omdat een enkele container ervoor kan zorgen dat de vracht niet gebruikt kan worden voor recycling en dit jammer is van de moeite die andere buurtbewoners deden.

•

Containerhanger 2 – verpakkingencontainers zonder bijzonderheden Wanneer op het eerste oog geen verkeerd afval wordt aangetroffen, willen we toch graag laten weten dat we langs zijn geweest. We geven het liefst een dik compliment, maar helaas kunnen we niet uitsluiten dat onderin de container toch vervuiling zit. In dat geval zou het compliment tegen ons werken. Daarom kiezen we ervoor om er meer een algemene, informatieve hanger van te maken. We vermelden de verpakkingencheck en laten weten dat de meeste buurtbewoners het afval goed scheiden en dat we daar blij mee zijn.

Belangrijk is wel om te voorkomen dat een hele straat vol met ‘afkeurhangers’ hangt. Dit spreekt onze boodschap tegen dat het merendeel het goed doet en kan demotiverend werken. Social media We ontwikkelen een aantal online advertenties en zetten deze gesponsord in op Facebook en Instagram. De advertenties zijn een mix tussen kennis (de verpakkingencheck) en het neerzetten van de sociale norm (de meeste inwoners doen het goed). We verwerken hier zoveel mogelijk de positieve boodschappen in. Sandwichborden Om goed zichtbaar te zijn, zetten we naast de weekkrant- en online advertenties ook sandwichborden/2-signs in. Dit zijn advertentieruimtes aan lantaarnpalen. We zetten dit 4 weken lang in iedere gemeente in, zodat we door de hele regio zichtbaar zijn. We zetten hierbij in op de sociale norm, en laten zien dat de meeste inwoners het al goed doen.

Begroting Onderstaand volgt de begroting voor eerdergenoemde communicatiemiddelen. De begroting is op basis van een zo nauwkeurig mogelijke schatting en op basis van huidige tarieven (2023). Voor deze begroting is – zoals afgesproken in het overleg op 4 oktober uitgegaan van dezelfde communicatie-inzet in iedere deelnemende gemeente. Dat betekent dat de communicatiemiddelen onderling niet van elkaar verschillen. De tarieven zijn gebaseerd op middelen voor de huishoudens uit de voorlooproutes. De plaatsingskosten voor weekkrantadvertenties en redactionele pagina’s zijn niet

Uitwerking verbeterplan PMD Twente

17/20

opgenomen. Het plaatsen via de eigen gemeentelijke contracten is hierbij het meest voordelig. Communicatiemiddel Concept Creatief concept Fotografie Onkosten modellen Mailing Vormgeving Nieuwsbrief Keukenlegger Containersticker Drukwerk Nieuwsbrief Keukenlegger Containersticker Verzending

Geschatte kosten € 1.200,00 € 1.500,00 € 1.000,00

€ 1.900,00 € 550,00 € 500,00 volgt volgt volgt volgt

Weekkrantadvertenties Vormgeving Plaatsing

€ 1.000,00 Via eigen gemeentelijke contracten

Redactionele pagina Vormgeving Plaatsing

€ 550,00 Via eigen gemeentelijke contracten

A3-posters Vormgeving Drukwerk

€ 1.000,00 € 4.500,00

Sandwichborden Vormgeving Plaatsing

€ 500,00 € 50.000,00

Containerhangers Vormgeving Drukwerk

€ 1.000,00 € 12.000,00

Social media campagne Vormgeving Plaatsing

€ 750,00 € 9.500,00

Digitale nieuwsbrief Vormgeving

€ 400,00

Uitwerking verbeterplan PMD Twente

18/20

Versturen TOTAAL

€ 500,00 € 212.550,00

Verdeling kosten Voor de verdeling van de kosten is van het volgende uitgegaan: • Twente Milieu stelt een budget beschikbaar voor alle vormgevingskosten. Deze kosten worden geschat op €8.150,-. • De overige kosten worden verdeeld over het totaalaantal huishoudens. Voor de schatting van het aantal huishoudens is uitgegaan van het aantal eengezinswoningen per gemeente volgens de website www.allecijfers.nl. De kosten per huishouden komen daardoor neer op €1,51.

Uitwerking verbeterplan PMD Twente

19/20

Bijlage 2: protocol voorloopacties Doelen van een voorloopactie - Vergroten van het gevoel van pakkans onder inwoners, zodat (bewuste) vervuiling in PMD-containers afneemt. - Vergroten van de bewustwording voor afvalscheiding, doordat inwoners individuele feedback krijgen. - Verbeteren van de zuiverheid van de vracht waarop de voorloopactie wordt gedaan, doordat vervuilde containers niet worden geleegd. Hulpmiddelen: - Handweegschaal - Haak om onderin de bak te kunnen ‘kijken’. - Handschoenen - Registratieformulier Werkwijze: - Kijk bovenin de bak en graaf door de bovenste lagen om te kunnen zien of er vervuiling in zit. Trek eventueel ondoorzichtige zakken open. -

Voel aan de bak of deze zwaarder dan normaal aanvoelt. Als vervuiling niet zichtbaar is, maar de bak voelt wel zwaar aan, kun je de weegschaal gebruiken aan het handvat van de bak. Bij een gewicht van meer dan 20-25 kg, kan het nuttig zijn om dieper in de bak te kijken, omdat de kans groot is dat er vervuiling onderin de bak zit. Hiervoor kun je de stok met haak gebruiken.

-

Probeer zo kort mogelijk voor het inzamelvoertuig uit te lopen/rijden. Dit zodat inwoners niet de kans om de kaart van een afgekeurde container te halen, zodat de bak alsnog geleegd wordt.

-

Keur alleen de echt vervuilde containers af, waarbij veel vervuiling zichtbaar is en/of het gewicht erg hoog is (meer dan 30 kg). De bedoeling is om inwoners er tussenuit te pikken die bewust de bak vervuilen. Inwoners waarbij het mogelijk is dat uit onwetendheid vervuiling in de bak zit, mogen wel geleegd worden.

-

Bij twijfelgevallen of lichte vervuiling enkel noteren met een sterretje bij het huisnummer (*) op het formulier, maar de bak wel laten legen. Op de hanger voor twijfelgevallen kun je aangeven welke vervuiling je hebt aangetroffen.

Uitwerking verbeterplan PMD Twente

20/20