2024-A23-1.Zienswijze ontwerp NPLG Zuidoost Twente

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat Directie Participatie Postbus 20901 2500 EX Den Haag

Betreft: Zienswijze van de gemeenten Zuidoost Twente op het Ontwerp-NPLG Goor, 22 februari 2024 Hartelijk dank voor het ter inzage leggen van het Ontwerp-NPLG. De natuur, kwaliteit van water en leefbaarheid staan, net zoals de rest van het landelijke gebied Nederland, ook in onze gemeenten onder druk. Het nadenken over en werken aan de transitie landelijk gebied is door het stikstofdossier in een stroomversnelling gekomen. Voor gemeenten, inwoners en ondernemers in Zuidoost Twente is het al jaren een belangrijk dossier. Om van de gebiedsgerichte aanpak een succes te maken is wederzijds vertrouwen van groot belang. Vertrouwen tussen inwoners en ondernemers enerzijds en de overheid anderzijds. Binnen Zuid Oost Twente willen we samen als partners van onderop aan de slag. Als gemeenten onderschrijven wij de zienswijze van de VNG en P10 (bijlage 1). Aanvullend op deze zienswijze brengen wij vanuit de gemeenten Borne, Enschede, Hengelo, Haaksbergen en Hof van Twente onderstaande punten onder de aandacht op basis van onze kennis en ervaring in Zuidoost Twente. Governance structuur voor de uitvoering Wij vragen aandacht voor de governancestructuur. In het ontwerp-NPLG wordt in hoofdstuk 5 ingegaan op de vorming en de rol van de Regie organisatie Transitie Landelijk Gebied (RTLG), die zich richt op de samenwerking tussen de 4 overheden.

Ook als gemeenten hebben wij hierover nagedacht en zien juist de meerwaarde om van onderop en aan de slag te gaan. In ons “aanbod van ZOT1” (zie bijlage 2) stellen wij voor om een regionale onafhankelijke uitvoeringsorganisatie op te richten. Deze organisatie heeft regionale wortels en kent ons gebied. Het heeft een persoonlijk gezicht voor boeren en andere grondeigenaren, maar ook voor de andere overheden en bedrijven. Met de gemeente, provincie en waterschappen leggen we prestatie-afspraken vast in een uitvoeringsovereenkomst. In de uitvoeringsovereenkomst wordt de governance structuur vastgesteld met de financiële consequenties voor de betrokken partijen. Daarbij wordt ook gekeken naar de inzet van of samenwerking met de betrokken partners, zoals bijvoorbeeld LTO, de TBO’S, het waterschap en de Landgoederen.Basis voor een dergelijke organisatie wordt gevormd door twee belangrijke voorwaarden: “vertrouwen” en “gunnen”. Focus op doorgaande bedrijven We begrijpen dat we doelen moeten halen, maar de weg er naar toe kan verschillen. Daarbij willen wij u meegeven om niet te focussen op het uitkopen van agrarische bedrijven, maar te focussen op de doorgaande agrarische bedrijven. Onze agrarische bedrijven zijn onmisbaar voor de leefbaarheid van het platteland.

Naast het feit dat ze belangrijk zijn voor onze voedselvoorziening, zorgen zij voor een zeer groot deel voor het beheer en onderhoud van ons buitengebied. Onlangs nog bleek uit de jaarcijfers van Staatsbosbeheer dat het onderhoud van recreatieve voorzieningen in de natuur onder druk staan. Al jaren sluiten wij langjarige onderhouds contracten af met particuliere grondeigenaren (ook boeren), waardoor ons kenmerkende mooie coulissenlandschap versterkt wordt.

1

Aangeboden aan de provincie Overijssel op 2 mei 2023 door de vijf gemeenten uit Zuidoost Twente als reactie op het concept-PPLG.

Daarom vragen wij u om veel meer focus te hebben op de doorgaande bedrijven die maatschappelijke doelen willen integreren in hun bestaande bedrijfsvoering. Door gericht beleid rondom VAB’s (Vrijkomende Agrarische Bedrijfsgebouwen) faciliteren we al veel stoppende bedrijven. Onze oproep is: beperk de inzet van middelen in opkoop en zet deze in voor de agrariërs die zich kunnen richten op het werken aan de Basis Kwaliteit Natuur. In paragraaf 2.4 geeft u aan dat Groenblauwe dooradering ondersteunend is aan de hoofddoelen uit het NPLG. Landbouwkundig gebruik past wat ons betreft in Groenblauwe dooradering. Met grondeigenaren en gebruikers gaan we gebiedsgericht ruimte realiseren voor groene en blauwe diensten. We werken dit samen met ondernemers uit in de vorming van bijvoorbeeld ecosysteemdiensten (behoud en versterking van het coulissenlandschap van Twente), maatschappelijke diensten en/of KPI’s. Op plekken waar het past en kan realiseren we bos en nieuwe natuur. Daar waar de stapeling (landbouw en natuur) niet voor de hand ligt, gaan we gebiedsgericht samen met partners en grondeigenaren na wat wel kan en op welke plek. Overgangsgebieden als structurende keuzes In hoofdstuk 3 beschrijft u structurerende keuzes. Deze keuzes dienen de kaders en bandbreedtes te verduidelijken.

De structurerende keuze om overgangsgebieden rondom stikstof-gevoelige Natura 2000 gebieden aan te wijzen vinden wij een top down benadering. Onze aanpak is juist gericht op bottom-up. Wij vinden het belang-rijk om samen met inwoners en ondernemers aan de slag te gaan. Als we bottom up willen werken, is de keuze voor overgangsgebieden voor ons niet werkbaar. De overgangsgebieden moeten geen doel op zich zijn. Het gebied zal moeten nadenken over wat er in deze gebieden wenselijk en onwenselijk is met betrekking tot nieuwe activiteiten. Het is belangrijk dat dit bij de identiteit van het gebied past. Met het aanwijzen van gebieden, ontstaat een kaart waar grenzen op getekend zijn. Juist bij een bottom-up benadering is het van belang om samen met het gebied te bepalen waar eventuele grenzen lopen. Maak gebruik van de energie uit Zuidoost Twente om aan de slag te gaan Tenslotte roepen we u op om het gebied Zuid oost Twente tot koplopergebied te maken en samen met ons aan de slag te gaan Wij hebben hiervoor al een voorstel bij de provincie neergelegd. Ons aanbod bevat voorstellen voor te treffen maatregelen om de NPLG doelen te bereiken. Daarbij is ook een governance-structuur voorgesteld. De kosten van ons aanbod bedragen naar schatting €700 miljoen. Op dit moment werken wij het aanbod samen met alle gebiedspartners verder uit.

Daarmee ontstaat een door alle partijen gedragen aanbod (‘coalitie akkoord’) voor Zuidoost Twente. Als grensregio gebied ervaren we het belang van de samenwerking met grondeigenaren, duidelijke en uitlegbare doelen en kaders (die niet meer wijzigen zodra de gebiedsprocessen zijn opgestart!) en het op maat oppakken van de uitdagingen. Diverse ondernemers, grondeigenaren en landgoederen staan klaar om met pilots aan de slag te gaan. Wij roepen u op om op korte termijn voldoende middelen beschikbaar te stellen voor het uitvoeren van de maatregelen. Ondersteun ons aanbod zodat lopende initiatieven en kansrijke pilots, waar nu energie zit, niet doodbloeden. Wij gaan samen met onze gebiedspartners aan de slag. Doet u ook mee? Met vriendelijke groet Namens de colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten Borne, Enschede, Haaksbergen, Hengelo en Hof van Twente, H.J. Scholten Wethouder Hof van Twente Bijlagen: - Zienswijze VNG - Het aanbod van Zuidoost Twente