2024-A20-2.Rapportage tussenpeiling programmadoel 2023

Rapportage tussenpeiling programmadoel 2023 ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’

Pagina 1 van 8

Inleiding Tweejaarlijks wordt een burgerpeiling onder de inwoners van Haaksbergen uitgevoerd. Deze burgerpeiling - op basis van ‘waar staat je gemeente’ - richt zich op de vragen die betrekking hebben op vier maatschappelijke thema’s: woon- & leefomgeving, relatie inwoner-gemeente, gemeentelijke dienstverlening en zorg & welzijn. Op basis van een steekproef wordt per brief aan 2000 inwoners gevraagd om mee te doen. In 2023 hebben 547 inwoners deelgenomen (minimum = 475). In 2020 is een start gemaakt met het meerjarig programma ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’. Een programma waarin uitvoering wordt gegeven aan drie ontwikkelsporen: 1) Financiën en risicobeheersing op orde 2) Effectief samenspel 3) Stabiele en veerkrachtige organisatie De drie sporen bestaan uit de uitvoering van diverse projecten die uiteindelijk een bijdrage leveren aan het programmadoel van ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’: ‘Herstel van vertrouwen en verbinding met de samenleving om effectief en efficiënt de Haaksbergse samenleving te bedienen/faciliteren op basis van wettelijke plichten, behoeften en wensen.’ Aan de hand van de burgerpeiling kan het programmadoel worden gemeten. Deze rapportage geeft inzicht in de tweede tussenpeiling van dit programmadoel op basis van de burgerpeiling 2023. Link eerste tussenpeiling (2021): link bestand.

Controle en invloed op het realiseren van het programmadoel Maatschappelijke effecten realiseren is niet altijd volledig controleerbaar als gemeente (cirkel van controle). Wel is het mogelijk om invloed uit te oefenen (cirkel van invloed) door onder andere uitvoering van beleid, handhaving van regels en het treffen van maatregelen. Om die reden willen we in het waarderen van prestatie-indicatoren onderscheid maken in twee typen (zie hieronder). Doelwaarden Volledige sturing op het doel is niet mogelijk door uitvoering van beleid, handhaven van regels, stimuleren of anderszins. Wel is er sprake van mogelijke beïnvloeding. Daarmee is de waarde een doel: een te beogen resultaat.

Normwaarden Volledige sturing op het doel is mogelijk door uitvoering van beleid, handhaven van regels, stimuleren of anderszins en daarmee is de waarde een norm: een te realiseren resultaat.

Voor het realiseren van het programmadoel geldt dat we als gemeente invloed kunnen uitoefenen op het realiseren van het doel, maar kunnen het niet volledig controleren. Daarom zijn de prestatie-indicatoren om het programmadoel te meten als ‘doelwaarden’ weggezet. Dat wil zeggen dat we aan de uitvoering van ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ geen garantie kunnen ontlenen om het programmadoel in 2026 te bereiken. Juist daarom is zijn de tussenpeilingen interessant om bij te kunnen sturen indien dat nodig of wenselijk is voor een beter resultaat. Het vertrouwen van de inwoner in de gemeente is immers niet door ons te controleren, maar vanuit onze taken, rollen, dienstverlening en houding en gedrag zeker te beïnvloeden. Pagina 2 van 8

Programmadoel en indicatoren Het programmadoel beschrijft het maatschappelijk wenselijk effect. ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ kent een doorlooptijd van 2020 tot en met 2026. Dat betekent dat in deze tijdsperiode het programmadoel gerealiseerd moet worden. Om uiteindelijk te kunnen (be)oordelen of het doel bereikt is, hebben we het programmadoel geoperationaliseerd in prestatie-indicatoren. Op deze wijze wordt ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ meetbaar. In onderstaande tabel zijn de prestatie-indicatoren gepresenteerd welke het programmadoel meetbaar maken. Programmadoel Indicator 1 Indicator 2 Indicator 3 Indicator 4 Indicator 5 Indicator 6 Indicator 7 Indicator 8

Herstel van vertrouwen en verbinding met de samenleving om effectief en efficiënt de Haaksbergse samenleving te bedienen/faciliteren op basis van wettelijke plichten, behoeften en wensen. Vertrouwen in de manier waarop de gemeente wordt bestuurd. De gemeente doet wat ze zegt. De gemeente houdt voldoende toezicht op het naleven van regels. in percentage De gemeente stelt zich flexibel op als dat nodig is. uitgedrukt op basis van een De gemeente luistert voldoende naar de mening van haar inwoners. vijfpunten De gemeente betrekt inwoners voldoende bij haar plannen, activiteiten en Likertschaal voorzieningen. Inwoners en organisaties krijgen voldoende ruimte om ideeën en initiatieven te realiseren. Wijze waarop de gemeente inwoners en organisaties betrekt bij (de rapportcijfer uitvoering van) het beleid en de samenwerking zoekt.

Naam indicator

Eenheid

Waarde

Type waarde

Vertrouwen in de manier waarop de gemeente Haaksbergen wordt bestuurd. De gemeente Haaksbergen doet wat ze zegt.

% respondenten met antwoord (heel) veel

35% in 2026

doelwaarde

% respondenten met antwoord (helemaal) mee eens

32% in 2026

doelwaarde

De gemeente Haaksbergen houdt voldoende toezicht op het naleven van regels. De gemeente Haaksbergen stelt zich flexibel op als dat nodig is. De gemeente Haaksbergen luistert voldoende naar de mening van haar inwoners. De gemeente Haaksbergen betrekt inwoners voldoende bij haar plannen, activiteiten en voorzieningen. Inwoners en organisaties krijgen voldoende ruimte om ideeën en initiatieven te realiseren. Wijze waarop de gemeente inwoners en organisaties betrekt bij (de uitvoering van) het beleid en de samenwerking zoekt.

% respondenten met antwoord (helemaal) mee eens % respondenten met antwoord (helemaal) mee eens % respondenten met antwoord (helemaal) mee eens % respondenten met antwoord (helemaal) mee eens % respondenten met antwoord (helemaal) mee eens rapportcijfer

33% in 2026

doelwaarde

28% in 2026

doelwaarde

30% in 2026

doelwaarde

37% in 2026

doelwaarde

37% in 2026

doelwaarde

7,0 in 2026

doelwaarde

Wijze van meting Het meten van het programmadoel stelt ons in staat om de maatschappelijk wenselijke effecten van ‘Haaksbergen Sterk(er) in Ontwikkeling’ te monitoren. Daarmee onderschrijft de uitvoering van het programma het redenatieprincipe ‘van buiten naar binnen’. De volgende peilingen zijn voor het monitoren van het meerjarig programma van belang: 2017 2019 2021 2023 2025 2027

Aanloopmeting Nulmeting Tussenpeiling Tussenpeiling Tussenpeiling Eindmeting

Reeds uitgevoerd Reeds uitgevoerd Reeds uitgevoerd Huidige rapportage Nog te plannen Nog te plannen Pagina 3 van 8

De peiling van 2017 wordt gezien als de aanloopmeting. Deze meting laat zien waar we vandaan komen en plaats de nulmeting, tussenpeilingen en eindmeting in perspectief. De peiling van 2019 wordt gezien als de nulmeting aangezien de vaststelling van het meerjarig programma en de start daarvan in 2020 heeft plaatsgevonden. De jaren 2021, 2023 (huidige rapportage) en 2025 vormen de tussenpeilingen. Deze tussenpeilingen geven aan waar we staan ten opzichte van ons programmadoel. Op basis van deze tussenpeilingen zijn we in staat om bij te sturen in de uitvoering van het programma. De peiling van 2027 zal als eindmeting voor het programma dienen waarin we kunnen concluderen of het programmadoel gerealiseerd is. Resultaten tussenpeiling 2023 Onderstaand wordt per prestatie-indicator een grafiek weergegeven met daarin de resultaten van de aanloopmeting (2017), nulmeting (2019), de eerste tussenpeiling (2021) en de tweede tussenpeiling (2023).

Vertrouwen in de manier waarop de gemeente Haaksbergen wordt bestuurd. (heel)veel 40,0% 35,0%

35,0% 35,0%

34,0%

35,0% 34,0%

30,0%

35,0%

24,0%

25,0% Gem. Haaksbergen

20,0% 15,0%

11,0%

11,0%

12,0%

Doelwaarde

6,0%

10,0%

Referentiegemeenten

5,0% 0,0% 2017 (aanloopmeting)

2019 (nulmeting)

2021

2023

De gemeente Haaksbergen doet wat ze zegt. (helemaal) mee eens 35,0%

32,0%

32,0%

32,0%

32,0%

28,0%

30,0% 25,0%

19,0%

20,0% 15,0%

Gem. Haaksbergen 12,0%

11,0%

13,0%

Doelwaarde

7,0%

10,0%

Referentiegemeenten

5,0% 0,0% 2017 (aanloopmeting)

2019 (nulmeting)

2021

2023

Pagina 4 van 8

De gemeente Haaksbergen zorgt er voor dat inwoners zich aan de regels houden (helemaal) mee eens 35,0% 30,0%

32,0%

33,0%

33,0% 31,0%

25,0%

24,0%

25,0% 17,0%

20,0%

33,0%

19,0%

21,0%

Gem. Haaksbergen

15,0%

Referentiegemeenten

10,0%

Doelwaarde

5,0% 0,0% 2017 (aanloopmeting)

2019 (nulmeting)

2021

2023

De gemeente Haaksbergen stelt zich flexibel op als dat nodig is. (helemaal) mee eens 35,0% 30,0%

29,0%

28,0%

28,0% 26,0%

13,0%

13,0%

28,0%

25,0% 20,0%

15,0%

15,0%

16,0%

Gem. Haaksbergen Referentiegemeenten

10,0%

Doelwaarde

5,0% 0,0% 2017 (aanloopmeting)

2019 (nulmeting)

2021

2023

De gemeente Haaksbergen luistert naar de mening van haar inwoners. (helemaal) mee eens 40,0% 35,0%

34,0% 30,0%

30,0%

30,0% 27,0%

25,0% 20,0%

21,0% 19,0%

17,0%

15,0%

30,0%

10,0%

Gem. Haaksbergen Referentiegemeenten

10,0%

Doelwaarde

10,0% 5,0% 0,0% 2017 (aanloopmeting)

2019 (nulmeting)

2021

2023

Pagina 5 van 8

De gemeente Haaksbergen laat inwoners meedenken bij haar plannen, activiteiten en voorzieningen. (helemaal) mee eens 45,0% 40,0% 35,0% 30,0% 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% 0,0%

39,0%

37,0% 37,0%

37,0% 35,0%

37,0% 27,0%

25,0%

23,0% 14,0%

14,0%

Gem. Haaksbergen Referentiegemeenten Doelwaarde

2017 (aanloopmeting)

2019 (nulmeting)

2021

2023

Inwoners en organisaties krijgen voldoende ruimte om ideeën en initiatieven te realiseren. (helemaal) mee eens In 2023 is in de standaard 40,0% 35,0% 30,0% 25,0%

37,0% 24,0%

37,0% 37,0%

37,0% 35,0%

24,0%

24,0%

(landelijke) vragenlijst voor de burgerpeiling deze vraag/indicator niet opgenomen en derhalve ook niet gemeten. Gem. Haaksbergen

20,0% 15,0%

Referentiegemeenten

10,0%

Doelwaarde

5,0% 0,0% 2017 (aanloopmeting)

2019 (nulmeting)

2021

2023

Wijze waarop de gemeente inwoners en organisaties betrekt bij (de uitvoering van) het beleid en de samenwerking zoekt. Rapportcijfer 8,0 7,0 6,0 5,0

7,0 6,2

6,2

7,0 6,2 5,7

7,0 6,2 5,9

5,6

5,5

Gem. Haaksbergen

4,0 3,0

Referentiegemeenten

2,0

Doelwaarde

1,0 0,0 2017 (aanloopmeting)

2019 (nulmeting)

2021

2023

Pagina 6 van 8

Conclusie resultaten De conclusie is onderstaand weergegeven door feitelijk te constateren wat de resultaten zijn in vergelijking tot voorgaande jaren. Op basis van deze ‘feitelijke conclusie’ doen we een mogelijke verklaring voor de gedane constateringen. Op basis van de constateringen en de mogelijke verklaring geven we aanbevelingen voor het eventueel bijsturen van de uitvoering van het programma. Constatering Op basis van de resultaten kunnen we de volgende feitelijke constateringen doen:  Eén prestatie-indicator (1 uit 8) is niet gemeten, te weten: inwoners en organisaties krijgen voldoende ruimte om ideeën en initiatieven te realiseren. Deze indicator is niet aan de hand van de burgerpeiling gemeten.  Op alle gemeten prestatie-indicatoren (7 uit 8) zien we een verbetering in de score ten opzichte van 2021.  Op één prestatie-indicator (1 uit 8) zien we (voor het eerst!) een verbetering in de score ten opzichte van de referentiegemeenten, te weten: ‘Haaksbergen houdt voldoende toezicht op het naleven van de regels’.  Op één prestatie-indicator (1 uit 8) zien we dat we een gelijke score hebben behaald ten opzichte van de referentiegemeenten, te weten: ‘De gemeente Haaksbergen stelt zich flexibel op als dat nodig is’.

 Op alle gemeten prestatie-indicatoren ( 7 uit 8) zien we dat bij de referentiegemeenten een verslechtering van de resultaten ten opzichte van 2021 terwijl Haaksbergen juist op al deze prestatie-indicatoren een verbetering laten zien ten opzichte van 2021. Twee tegenovergestelde bewegingen. Mogelijke verklaring De resultaten laten zien dat we een stijgende lijn te pakken hebben op alle gemeten fronten. Met andere woorden, alle metingen geven een verbetering aan ten opzichte van de laatste meting in 2021. De situatie verslechtert niet. Bij de referentiegemeenten zien we een tegenovergestelde beweging, namelijk dat alle metingen een verslechtering aangeven ten opzichte van de laatste meting in 2021. Het is lastig om causaal verband te trekken tussen de uitvoering van ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ en de resultaten van de burgerpeiling op de indicatoren. Dat is mede de reden dat de indicatoren als ‘doelwaarden’ zijn benoemd. Een mogelijke verklaring voor dit resultaat is tweeledig. Enerzijds is op basis van de vorige peiling aangegeven dat van 2019 tot 2021 de focus vooral intern heeft gelegen (basis op orde brengen in de ambtelijke organisatie). Destijds (2021) is aanbevolen om meer extern de focus te leggen. Dat is de afgelopen twee jaar (2021-2023) onder meer gedaan door te werken aan de verbetering van de dienstverlening en de inzet van participatie.

Participatie in de vorm van het betrekken van inwoners bij onze plannen (inwonersparticipatie) als ook in de vorm van het betrekken van de gemeente Haaksbergen bij initiatieven in de samenleving (overheidsparticipatie). Anderzijds is een mogelijke verklaring gelegen in de politiekmaatschappelijke dossiers van de afgelopen twee jaren. De afgelopen twee jaren heeft veel in de samenleving van Haaksbergen gespeeld. Enkele niet-limitatieve dossiers: zoutwinning, de Brem, voorzieningendiscussie, onderwijshuisvesting, woningbouw en windenergie. Het zijn dossiers die de samenleving en gemeente Haaksbergen dichter bij elkaar brengen, ongeachte of ze voor- of tegenstander zijn. Aanbevelingen voor bijsturing Blijf zorg dragen om intern de basis (verder) op orde te brengen. Deze basis is nodig om extern als gemeente publieke meerwaarde te genereren. Blijf werken aan het verder ontwikkelen en neerzetten van een goede dienstverlening en investeer in goede participatie waarin elke betrokkene (raad, samenleving, college en ambtelijke organisatie) een eigen rol vervult, afhankelijk van de gekozen participatietrede. Dat helpt in het verwachtingsmanagement over en weer. Wees duidelijk Pagina 7 van 8

richting de samenleving over het standpunt van de raad als collectief, ondanks verschillen tussen politieke partijen. Belangrijk is dat zowel de dienstverlening als participatie collectief gedragen concepten zijn die door elk gremia en elk individu uitgedragen wordt en onderdeel van de cultuur wordt. Maak keuzes waar de capaciteit, aandacht en prioriteit wordt gelegd. Beperkte capaciteit kan tot effect hebben dat de ambtelijke organisatie een hoge werkdruk ervaart, zoals in het medewerkertevredenheid (MTO) pijnlijk naar voren komt. Beperkte capaciteit en hoge werkdruk heeft invloed op de dienstbaarheid van de ambtelijke organisatie op maatschappelijke dossiers, politieke wensen en bestuurlijk wensen. Januari 2024 Programmamanager Chiel Mensink

Pagina 8 van 8