2021.183 2087 Accountantsverslag 2020 Gemeente Haaksbergen - Was getekend

Aan de Raad van de gemeente Haaksbergen T.a.v. de heer G. Raaben, griffier Postbus 102 7480 AC HAAKSBERGEN

Datum: Kenmerk: Onderwerp:

10 mei 2021 2021.183 Accountantsverslag controle jaarrekening 2020

Geachte leden van de Raad, Voor u ligt het accountantsverslag naar aanleiding van de controle van de jaarrekening 2020 van de gemeente Haaksbergen. Dit verslag vormt samen met de controleverklaring bij de jaarrekening het sluitstuk van onze controleopdracht over 2020. De controlecyclus over 2020, zowel de interim-controle in het najaar als de jaarrekeningcontrole in de afgelopen maanden, heeft in belangrijke mate op afstand plaatsgevonden. De COVID-19pandemie heeft grote invloed op de wijze waarop de samenwerking tussen gemeente en accountant kan en moet worden vormgegeven. Werken op afstand, langere communicatielijnen en contacten via het beeldscherm, zijn kenmerkend voor deze tijd. Dat betekent dat een langere doorlooptijd van de controle een gegeven is. Desondanks zijn we gezamenlijk, gemeentelijke organisatie en accountant, er in geslaagd onze werkzaamheden uit te voeren en af te stemmen. Wij vinden het persoonlijk contact met onze opdrachtgever belangrijk. Onze opdracht tot controle van de jaarrekening wordt immers verstrekt door de gemeenteraad, met in de gemeente Haaksbergen de auditcommissie als afvaardiging om dat contact vorm en inhoud te geven.

Wij hopen dat het aan het einde van de controlecyclus mogelijk zal zijn om onze bevindingen in een persoonlijk gesprek toe te lichten, maar ook in de contacten met de auditcommissie is tot nu toe gebleken dat alternatieven niet ideaal maar wel degelijk functioneel kunnen zijn. In dit accountantsverslag gaan wij in op onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole 2020 zoals die inmiddels bijna is afgerond. Op 26 januari 2021 hebben wij onze managementletter uitgebracht met daarin onze bevindingen met betrekking tot de processen binnen de gemeente en onze aanbevelingen daarbij. Op 9 februari 2021 hebben wij de bevindingen uit de interim-controle toegelicht in de auditcommissie. Het accountantsverslag bevat vooral de controlebevindingen over de gegevens zoals die in de jaarrekening zijn opgenomen, uw vermogenspositie en de geconstateerde controleverschillen. Daarnaast rapporteren wij over een aantal voor accountants verplichte onderwerpen, die ook voor u van belang kunnen zijn. Onze rapportage bestaat uit de volgende onderdelen: Deel 1: De gemeente Haaksbergen en COVID-19 Deel 2: Samenvatting van onze controle Deel 3: Kwaliteit van de interne beheersing Deel 4: Bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole Deel 5: Verplichte rapportage onderdelen Bijlage Verplichte rapportage inzake SiSa

.

ACCOUNTANTSVERSLAG

Wij hebben dit accountantsverslag op 10 mei besproken met de ambtelijke organisatie en zijn uiteraard graag bereid om het verslag te bespreken met en toe te lichten aan de auditcommissie. Tot slot van deze inleiding maken wij u attent op een aantal formele aspecten rondom de bestuurlijke afhandeling van de jaarstukken. De bestuurlijke afhandeling van de jaarstukken bestaat uit de volgende stappen: het college van burgemeester en wethouders behandelt in de betreffende vergadering de jaarstukken, met inbegrip van de jaarrekening, stelt de jaarstukken daarmee vervolgens op. Op dat moment ontstaan formeel de jaarstukken. De gemeenteraad behandelt vervolgens de jaarstukken en stelt deze vast. Mochten in de periode tot de vaststelling van de jaarrekening omstandigheden blijken die aanpassing van de jaarrekening noodzakelijk maken, dan moet een dergelijke aanpassing nog worden gemaakt. Dat geldt ook in geval de jaarrekening om andere redenen gewijzigd wordt alvorens tot vaststelling wordt overgegaan. Wij verzoeken de gemeente in deze gevallen met ons in contact te treden om gezamenlijk de noodzakelijke vervolgstappen met u te bespreken.

OPENBAARMAKING Bij de jaarstukken hoort de controleverklaring die zal worden gedateerd op 17 juni 2021. Wij voorzien één exemplaar van de controleverklaring van een originele handtekening. Dit exemplaar is ten behoeve van uw eigen archief en mag niet worden gepubliceerd. Het andere exemplaar van de controleverklaring is voorzien van de naam van onze accountantspraktijk en de naam van de accountant, echter zonder persoonlijke handtekening. Deze mag openbaar gemaakt worden. Wij bevestigen u ermee akkoord te gaan dat het afschrift van onze controleverklaring zonder persoonlijke handtekening, openbaar wordt gemaakt in de jaarrekening, mits de opgemaakte jaarrekening ongewijzigd blijft. Openbaarmaking van de controleverklaring is slechts toegestaan tezamen met de volledige jaarstukken. Indien u deze jaarstukken en de controleverklaring opneemt op internet, dient u te waarborgen dat de jaarstukken in zijn geheel goed zijn afgescheiden van andere informatie op de internetsite. Afscheiding kan bijvoorbeeld plaatsvinden door de jaarstukken in niet-bewerkbare vorm als een afzonderlijk bestand op te nemen of door een waarschuwing op te nemen indien de lezer de jaarstukken verlaat ("u verlaat de beveiligde, door de accountant gecontroleerde jaarrekening"). Dit accountantsverslag brengen wij uit in een versie met en zonder handtekening.

De versie zonder handtekening kan in het kader van de bestuurlijke behandeling worden verspreid. De versie met handtekening is alleen bestemd voor uw archief. Verspreiding daarvan is niet toegestaan.

ACCOUNTANTSVERSLAG 2 van 20

1. DE GEMEENTE HAAKSBERGEN EN COVID-19 In maart van 2020, ging Nederland op slot. Een belangrijk deel van het openbare leven kwam stil te liggen. Hoewel de eerste golf best heftig was, kwamen er rond de zomer versoepelingen en hoopten en verwachten we met elkaar dat de coronapandemie van korte duur zou zijn. Inmiddels weten we beter. Er kwam een nieuwe lockdown en ook Haaksbergen kende in december 2020 een piek qua besmettingen. De tweede lockdown duurt onderhand langer dan de eerste en de effecten voor mens en maatschappij zijn groot. De kerntaken van de gemeente Haaksbergen worden in wisselende mate geraakt door de pandemie en de lockdown. Er zijn effecten op zowel de lasten (deels in de vorm van het achterblijven/wegvallen, deels in de vorm van nieuwe lasten) als op de baten. Begrijpelijk daarom dat in de jaarstukken een afzonderlijke bijlage “Gevolgen Covid-19 voor Haaksbergen 2020” (bijlage 4) is opgenomen om de Raad inzicht te geven in de gevolgen van deze pandemie. Zowel op grond van nationale regelgeving als eigen keuzes zijn er steunmaatregelen doorgevoerd voor ondernemers en instellingen in de gemeente. De wijze waarop de gemeente in contact staat met de stakeholders is anders dan onder normale omstandigheden. Werken op afstand werd ook in de gemeentelijke organisatie de norm en is dat nog steeds. Dat geldt ook voor de contacten met de accountant.

Daarbij hebben we ondervonden dat de communicatielijnen daardoor soms langer worden. Dat geldt ook voor uw eigen (beleids)processen en wij denken dan ook dat op termijn de huidige werkwijze kan leiden tot vertraging bij de uitvoering van nieuwe initiatieven. Ook kan het ingewikkeld zijn om als organisatie het stuur in handen te blijven houden. Niet alleen ontbreekt soms het zicht op de medewerkers en hun welbevinden, maar ook het zicht op de financiële reikwijdte die u heeft is lastiger als gevolg van de onzekerheden die gepaard gaan met de pandemie. De steunmaatregelen voor 2020 en 2021 zorgen voor veel extra werk in het opzetten en uitvoeren ervan. Dit vraagt ook afstemming met uw maatschappelijke partners zoals medeoverheden, zorginstellingen en culturele instellingen. Enkele steunregelingen komen onder meer terug in de SiSa-bijlage. Daar waar bij veel bedrijven en instellingen COVID-19 inmiddels voor financiële problemen heeft gezorgd, of naar verwachting zal zorgen, is het risico op discontinuïteit bij u niet aanwezig. U bent op grond van de rechtsvorm immers verzekerd van uw financiering, omdat het Rijk de facto garant staat voor eventuele tekorten. Ook de ontwikkelingen ten aanzien van de pandemie hebben als gevolg van het vorenstaande geen effect op uw continuïteit of de activiteiten die u uitvoert.

Dat neemt uiteraard niet weg dat de gemeente Haaksbergen nog steeds volop werkt aan het financieel herstelplan dat op 17 juni 2020 door uw Raad is vastgesteld. Wij tekenen daarbij nog aan dat de pandemie in het algemeen, en de economische en sociale schade in het bijzonder, er voor kan zorgen dat het maatschappelijk herstel nog jaren duurt. Wij onderschrijven daarom de kanttekening in het voorwoord dat het nu moeilijk in te schatten is wat de impact van corona voor 2021 en verder zal zijn.

ACCOUNTANTSVERSLAG 3 van 20

2.

SAMENVATTING VAN ONZE CONTROLE

Onderwerp

Bevindingen

Ons oordeel over de jaarrekening

Wij verstrekken bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Haaksbergen een goedkeurend oordeel met betrekking tot de getrouwheid van de door het college van burgemeester en wethouders opgestelde jaarrekening. Dit oordeel betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de omvang en de samenstelling van de baten en lasten over 2020 alsmede van de activa en passiva per 31 december 2020. Voor het aspect rechtmatigheid verstrekken wij een oordeel met beperking. Dit oordeel houdt in dat de baten, lasten en balansmutaties niet in alle van materieel belang zijnde aspecten tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de begroting en met relevante wet- en regelgeving, waaronder gemeentelijke verordeningen.

Verslaggeving en WNT

Wij hebben vastgesteld dat de jaarrekening overeenkomstig het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is opgesteld. Tevens is voldaan aan de voorschriften van de WNT zoals opgenomen in het controleprotocol WNT. Wij hebben voorts geconcludeerd dat het jaarverslag en de overige informatie die in de jaarstukken is opgenomen, voldoen aan de eisen van het BBV en in materiele zin verenigbaar zijn met de informatie in de jaarrekening en de door ons verkregen controle-informatie.

SiSa-bijlage

Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd met inachtneming van de Nota Verwachtingen Accountantscontrole die hierover regels bevat. Wij hebben bij de voor u van toepassing zijnde specifieke uitkeringen geen fouten of onzekerheden geconstateerd die de rapporteringstoleranties voor SiSa overschrijden.

Geïdentificeerde en niet In deel 4 en 5 gaan we in op de geconstateerde controleverschillen die niet gecorrigeerde in de jaarstukken zijn gecorrigeerd. Het totaalbedrag aan controleverschillen controleverschillen voor getrouwheid blijft binnen de daarvoor geldende tolerantie van 1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves voor fouten en 3% voor onzekerheden. Dat geldt niet voor rechtmatigheid. Het niet goedkeurende oordeel voor rechtmatigheid vindt zijn oorsprong in het niet naleven van de Europese Aanbestedingsregels. Geautomatiseerde In overeenstemming met artikel 2:393 van het Burgerlijk Wetboek delen wij gegevensverwerking en u mee dat er naar aanleiding van de controle van de jaarrekening geen dataveiligheid materiële bevindingen betreffende de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking zijn op te merken. Inzake de AVG voldoet de gemeente Haaksbergen aan de minimum eisen waaraan de Autoriteit Persoonsgegevens toetst.

ACCOUNTANTSVERSLAG 4 van 20

Onderwerp

Bevindingen

Belangrijke schattingen Om de jaarrekening te kunnen opstellen is het voor het college van B&W in de jaarrekening noodzakelijk om schattingen te maken en oordelen te verwerken over toekomstige gebeurtenissen. Inherent aan het maken van schattingen is dat de uiteindelijke uitkomsten kunnen afwijken. Belangrijke schattingen die in de jaarrekening van de gemeente Haaksbergen zijn opgenomen hebben betrekking op de waardering van vaste activa, de waardering van gronden, de voorzieningen en de inschatting van de omvang van kortlopende verplichtingen. Wij aanvaarden uw methoden om tot deze schattingen te komen. Signalen van fraude, Tijdens de controle hebben we op diverse momenten met alle voor ons misbruik en oneigenlijk relevante geledingen in de organisatie van gedachten gewisseld over gebruik eventuele fraudegevallen, fraudesignalen en de kwaliteit van de interne beheersing op dit onderwerp. Wij hebben tijdens de controle geen aanwijzingen verkregen van fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik binnen de gemeente Haaksbergen. Het college van B&W heeft aan ons bevestigd dat in de organisatie dergelijke gevallen niet gemeld zijn. Resultaat 2020 en vermogenspositie

De gemeente Haaksbergen heeft over 2020 een positief resultaat behaald van € 0,3 miljoen. Over 2020 kent de gemeente Haaksbergen een totaalbedrag aan gerealiseerde lasten van € 62,2 miljoen en € 63,4 miljoen aan gerealiseerde baten. Het positieve saldo van € 1,2 miljoen dat hieruit voortvloeit, is het verschil in de vermogenspositie tussen 31 december 2019 en 31 december 2020. Het vermogen van de gemeente Haaksbergen is in 2020 dus toegenomen. U heeft vooraf goedgekeurd dat bedragen aan de reserves onttrokken en toegevoegd mochten worden en per saldo is er € 0,9 miljoen toegevoegd. In totaal komt het positieve resultaat dan uit op € 0,3 miljoen. Uw eigen vermogen is hiermee weer positief geworden (ultimo 2020 € 1 miljoen), een goede eerste stap in het financiële herstel.

Kwaliteit van de interne Wij hebben tijdens de controle, behoudens hetgeen hiervoor inzake de niet beheersing gecorrigeerde controleverschillen is aangegeven, geen significante gebreken in de administratieve organisatie of interne beheersing aangetroffen die relevant zijn om te komen tot een oordeel omtrent de jaarrekening als geheel.

ACCOUNTANTSVERSLAG 5 van 20

3. KWALITEIT VAN DE INTERNE BEHEERSING In onze managementletter van 26 december 2020 hebben we onze bevindingen en aanbevelingen naar aanleiding van de interim-controle opgenomen. Belangrijke elementen uit deze managementletter waren de effecten van COVID-19 op de procesgang in de organisatie, naleven van de aanbestedingsregels, het beter documenteren van de toets op de prestatielevering bij inkopen en subsidieverstrekking, alsmede het zichtbaar maken van de identificatie van cliënten inzake de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo). Ook hebben wij geadviseerd om periodiek de rechten binnen de relevante key applicaties te toetsen en zichtbaar te maken, ter controle op de borging van de functiescheiding in de geautomatiseerde systemen. We zijn in onze managementletter ingegaan op het preventief toezicht en het financieel herstelplan en de voorbereidingen op de uitplaatsing van de bedrijfsvoering. We hebben daarnaast aandacht besteed aan de rechtmatigheidsverantwoording zoals die vermoedelijk vanaf 2021 gaat gelden, waarbij we aantekenen dat een uitplaatsing van de bedrijfsvoering ook effecten heeft op de wijze waarop deze ontwikkeling wordt getackeld. Het wetgevingsproces is nog steeds gaande. De organisatie houdt de ontwikkelingen in de gaten en om die reden zien we nu geen aanleiding daar nader op in te gaan.

Uitvloeisel van de rechtmatigheidsverantwoording is dat de organisatie moet werken aan het aanscherpen van de verantwoordelijkheid van de afdelingen voor het rechtmatig handelen en het afleggen van verantwoording daarover. Onze interim-controle voeren we uit om een beeld te krijgen van de, voor de accountantscontrole relevante processen en de daarin opgenomen interne beheersmaatregelen. We doen geen uitspraken over de effectiviteit van dit stelsel anders dan voor het doen van de controle van de jaarrekening. Wij concluderen wel dat uw interne beheersingsmodel met controlestappen in de werkprocessen zelf en over processen heen in de vorm van een compacte verbijzonderde controlefunctie, bijdraagt aan een betrouwbare procesgang en betrouwbare informatievoorziening mogelijk maakt. De organisatie is zich bewust van het belang van interne beheersing en interne controle, maar heeft ook te maken met beperkingen in bezetting en budget die horen bij een gemeente van de omvang van de gemeente Haaksbergen. De jaarrekeningcontrole heeft die hoofdconclusie onveranderd gelaten. In de hoofdstukken hierna melden we de bevindingen en aandachtspunten die voortvloeien uit de waarnemingen tijdens de jaarrekeningcontrole.

4. BEVINDINGEN NAAR AANLEIDING VAN DE JAARREKENINGCONTROLE 4.1 Inleiding Dit gedeelte van het verslag gaat over de bevindingen die we ten tijde van de controle op de jaarrekening hebben geconstateerd. Ook gaan we in op het vermogen en het resultaat over 2020.

4.2 Het sociaal domein: blijft grote kostenpost voor gemeenten Bij alle gemeenten in Nederland vormen de verschillende onderdelen van het sociaal domein, Jeugdwet, Participatiewet en Wmo, een belangrijk deel van de begroting. Bovendien is de afgelopen jaren gebleken dat het voor gemeenten lastig is om goed grip te krijgen op de kosten binnen het sociaal domein.

ACCOUNTANTSVERSLAG 6 van 20

De trend was dat de kosten van jaar tot jaar toenamen, ten opzichte van een ontoereikend niveau van rijksvergoeding, waardoor per saldo gemeenten er ten koste van andere zaken eigen geld in hebben moeten steken. Ondanks diverse tijdelijke aanvullingen door het rijk is die situatie nog steeds aan de orde. De gemeente Haaksbergen heeft op dit terrein overigens zeker niet stil gezeten. Door middel van het project “Grip op sociaal domein” als onderdeel van het programma “Haaksbergen Sterk(er)” is en wordt gewerkt aan beter inzicht en betere sturingsinformatie. Daarmee moet de grip op de uitgaven worden verbeterd en wil de gemeente met behoud van kwaliteit mogelijke besparingen realiseren. We zien dat in Haaksbergen, tegen de verwachtingen als gevolg van corona en tegen de landelijke trend in het aantal bijstandsgerechtigden is afgenomen in plaats van gegroeid. Ook in de (voormalige) SW, een ander onderdeel van de participatiewet, zijn voordelen waar te nemen. Dat is wel conform het landelijk beeld en heeft ook te maken met coronacompensatie van het rijk voor deze doelgroep. Binnen de Wmo zien we zoals bij meer gemeenten dat de kosten wat achterblijven bij de begroting, waarbij hier wel corona een factor is in de vraag naar ondersteuning. In de jeugdzorg daarentegen lopen de kosten nog steeds op, conform het landelijke beeld.

Als gevolg van de coronapandemie is er in de vorm van de Tijdelijke Ondersteuningsmaatregel Zelfstandige Ondernemers (Tozo) in 2020 nog een regeling bijgekomen. Zoals bekend zijn gemeenten voor wat betreft verantwoordings- en controleinformatie mede afhankelijk van de verschillende ketenpartners in het sociaal domein, variërend van de SVB inzake de persoonsgebonden budgetten, CAK inzake de eigen bijdragen tot aan de individuele zorgaanbieders in de Wmo en jeugdzorg (productieverantwoordingen al dan niet voorzien van controleverklaringen). 4.2.1 PGB’s Jeugdwet en Wmo: SVB toetst niet op prestatielevering Ten aanzien van de uitvoering van de PGB’s in zowel de jeugdzorg als de Wmo zijn gemeenten zoals bekend aangewezen op de gedwongen winkelnering bij de SVB. Evenals voorgaande jaren zijn de PGB-verantwoordingen voor de beide wetten onderzocht door de accountantsdienst van de SVB. Over 2020 zijn deze beide verantwoordingen voorzien van een controleverklaring met beperking. Echter, de SVB doet geen onderzoek naar de vraag of de zorgprestaties waarvoor de PGB’s beschikbaar worden gesteld ook feitelijk zijn geleverd. Daartoe staan gemeenten voor de keuze om dit al dan niet zelf in te vullen. Wij ontvingen controleinformatie op basis waarvan we kunnen vaststellen dat de gemeente Haaksbergen niet zelf de prestatielevering inzake de PGB’s heeft vastgesteld.

Daarom nemen we de uitbetaalde bedragen mee als onzeker in onze evaluatie in hoofdstuk 5.3. Het betreft een totaal van € 526.000. 4.2.2 CAK: uitvoeringsproblemen wegen niet door in oordeel bij gemeenten Met ingang van 2020 zijn niet meer de zorgaanbieders, maar gemeenten zelf verantwoordelijk voor de aanmelding van cliënten bij CAK. Wij hebben al in onze managementletter gemeld dat er aan de kant van CAK technische aanloopproblemen zijn geweest die in de loop van 2020 zijn opgelost. Gevolg was wel de aanmelding pas rond september goed op gang kon komen.

ACCOUNTANTSVERSLAG 7 van 20

Systeemtechnisch zijn gemeenten alleen verantwoordelijk voor het aanmelden van cliënten, de berekening van de hoogte van de bijdrage en de invordering ervan zijn de verantwoordelijkheid van CAK, waarbij de gemeente geen inzicht heeft in de wijze waarop dit gebeurt. Om die reden is in de Kadernota rechtmatigheid aangegeven dat de juistheid en de volledigheid van de eigen bijdrage niet vallen onder de reikwijdte van de rechtmatigheidscontrole door ons als accountant van uw gemeente. Wij hebben geen signalen dat de gemeente Haaksbergen daarvoor in aanmerking komende cliënten niet heeft gemeld bij CAK. 4.2.3 Jeugdwet en Wmo, zorg in natura Gemeenten werken samen met tal van partijen die zorgproducten leveren aan cliënten die door de gemeente daartoe worden geïndiceerd (Wmo) dan wel door daartoe bevoegde professionals daartoe worden geïndiceerd dan wel doorverwezen (Jeugdzorg). In dit verband zijn door middel van aanbestedingen de betreffende zorgaanbieders door of namens de gemeente gecontracteerd. Onderdeel van de afspraken is, dat de zorgaanbieders zich naar de gemeente toe verantwoorden over de geleverde zorgprestaties door middel van een productieverantwoording, waarbij boven afgesproken grensbedragen een controleverklaring van de accountant van de zorgaanbieder vereist is.

De gemeente Haaksbergen heeft de productieverantwoordingen verzameld, geanalyseerd en kennisgenomen van de strekking van de controleverklaringen. De aldus beschikbaar gekomen informatie is afgestemd met de informatie in de eigen gemeentelijke administratie (cliëntadministratie respectievelijk financiële administratie), gesprekssignalen vanuit de sociale teams, de klachtenregistratie en dergelijke. Vervolgens heeft de gemeente samengevat welke informatie er ontbreekt, dan wel in welke gevallen er tegenstrijdigheden overblijven tussen de informatie die vanuit de verschillende bronnen beschikbaar is gekomen, bijvoorbeeld afwijkingen tussen de productieverantwoording van de zorgaanbieder en de eigen gemeentelijke administratie. Wij hebben deze analyses bestudeerd en met de gemeente besproken en komen op grond daarvan tot de conclusie dat er inzake de bestedingen op grond van de Jeugdwet en de Wmo sprake is van een bedrag aan onzekerheden van in totaal € 228.000. Dit bedrag nemen we daarom mee in onze foutenevaluatie in hoofdstuk 5.3. 4.2.4 Wmo herstelactie identificatie goed gevorderd Wij hebben vorig jaar in ons accountantsverslag gewezen op de wettelijke verplichting om cliënten die een beroep doen op de Wmo te identificeren alvorens over kan worden gegaan tot een verstrekking.

Bij de bespreking van ons accountantsverslag 2019 was uiteraard het boekjaar 2020 al ongeveer halverwege en daarmee is het niet onlogisch dat dit probleem over 2020 nog steeds zichtbaar is. Uiteraard heeft ook het op afstand werken en het cliëntencontact op afstand als gevolg van corona, voor een extra uitdaging op dit punt gezorgd. In onze managementletter gaven wij al aan, dat er vanaf november 2020 dwingende systeemtechnische maatregelen zijn genomen om het identificeren te borgen. Ook is ingezet op een inhaalslag op de verstrekkingen van voor november 2020 en we hebben kunnen constateren dat er grote stappen zijn gezet in het herstel. Hoewel de identificatie nog niet in 100% van de gevallen adequaat zichtbaar en toetsbaar is, volstaan we met het benoemen van deze tekortkomingen als “pm” in onze foutenevaluatie in hoofdstuk 5.3.

ACCOUNTANTSVERSLAG 8 van 20

4.2.5 Participatiewet: aandacht voor rechtmatigheidsaspect Onze controlewerkzaamheden ten aanzien van de uitvoering van de Participatiewet brengen geen fouten en onzekerheden naar voren ten aanzien van de baten, de lasten en de balansmutaties. De uitvoering van de processen rondom de verstrekking van uitkeringen is ondergebracht bij de gemeente Hengelo. Daarbij wordt voor het ondertekenen van de beschikking gebruikt gemaakt van digitale handtekeningen die zijn ingebouwd in de workflow. De gemeente Haaksbergen is nagegaan dat deze werkwijze borgt dat de beschikkingen vanuit het perspectief van de Haaksbergen correct tot stand komen en juridisch rechtsgeldig worden ondertekend. 4.2.6 Tozo: nieuwe maatregel ter ondersteuning van zelfstandigen Als reactie op de coronapandemie zijn diverse steunmaatregelen ingesteld door het rijk dan wel de gemeente zelf. De Tozo is bedoeld ter compensatie van zelfstandige ondernemers en wordt in opdracht van het rijk uitgevoerd door de gemeenten. Daarbij is aanvankelijk “aan de voorkant” alle aandacht gericht op het zo snel mogelijk bieden van ondersteuning aan de betrokken zelfstandigen. Vervolgens is nadat de uitvoering al volop in gang was, steeds meer aandacht gekomen voor aspecten als voorwaarden om in aanmerking te (blijven) komen voor deze steun en het proces van verantwoording en controle.

Uiteindelijk heeft het rijk besloten om de Tozo-middelen aan de gemeenten te verstrekken in de vorm van een specifieke uitkering die door middel van de SiSa-bijlage moet worden verantwoord. In de nota verwachtingen accountantscontrole, die in de uiteindelijk definitieve vorm is gepubliceerd in het voorjaar van 2021 is het controlekader voor deze regeling opgenomen. Belangrijke eis aan gemeenten is dat de signalen van het landelijke Inlichtingenbureau over mogelijke fouten/fraude bij de ontvangers van de bijdrage, door gemeenten serieus worden onderzocht. Dat kan, mede als gevolg van de hoeveelheid signalen enerzijds en het laat bekend worden van de eisen anderzijds, niet geheel zijn beslag krijgen voor het afronden van de gemeentelijke jaarrekening, zodat ook de komende jaren de gemeente nog volop aan de slag zal zijn met de opvolging van deze signalen. De gemeente Haaksbergen heeft de werkzaamheden inzake Tozo uitbesteed aan de gemeente Hengelo en daarbij afgesproken dat Hengelo zich over deze uitvoering verantwoordt door middel van een verantwoording Tozo 2020 voorzien van controleverklaring van de accountant van de gemeente Hengelo. Wij hebben vastgesteld dat de (in de SiSa-bijlage) verantwoorde Tozo lasten aansluiten op de opgave van de uitvoerende gemeente Hengelo.

Uit de definitieve verantwoording blijkt een hogere last van circa € 76.000 ten opzichte van de eerder ontvangen conceptverantwoording. Uw organisatie heeft op pagina 127 toegelicht waarom deze last alleen in de SiSa-bijlage is verwerkt. 4.2.7 Uitbetaalde coronasteun op basis van finale kwijting Vanwege de coronapandemie zijn er maatregelen genomen om zorgaanbieders te compenseren en te faciliteren in de vorm van continuïteitsbijdragen en coronasteun. Er is gebruik gemaakt van de mogelijkheid van finale kwijting, waardoor er geen sprake is van verantwoording achteraf.

4.3 Balanswaardering gronden: boekwaarde blijft nagenoeg gelijk De balanswaarde van de bouwgronden in exploitatie bedraagt ultimo 2020 € 4,9 miljoen, bijna gelijk aan de balanswaarde ultimo 2019 (€ 5 miljoen). Deze balanswaarde van € 4,9 miljoen komt neer op 6,3% van het balanstotaal, vergelijkbaar met de 6,6% van ultimo 2019. Het belangrijkste onderdeel van deze bouwgronden in exploitatie betreft conform voorgaande jaren het bedrijventerrein Stepelerveld met een balanswaarde van € 3,9 miljoen ultimo 2020. Het woningbouwcomplex Wissinkbrink heeft ultimo 2020 een balanswaarde van € 0,4 miljoen, en de rest van de balanswaarde zit in drie andere complexen, twee voor woningbouw (Buurse-Zuid en Vregelinkshoek) en Marktplan (het centrumplan).

ACCOUNTANTSVERSLAG 9 van 20

Prettige constatering is, dat er in tegenstelling tot voorgaand jaar, op het bedrijventerrein Stepelerveld kavels zijn verkocht in 2020. Ook landelijk zien we, hoewel dat misschien wat vreemd overkomt in relatie tot de coronapandemie, een toenemende belangstelling voor woningbouw en in mindere mate, voor bedrijventerreinen. Van de verkochte kavels heeft u overigens ruim € 4,2 miljoen terecht als vooruit ontvangen op de balans gepresenteerd omdat de formele levering op balansdatum nog niet heeft plaatsgevonden. Voor deze exploitatie geldt dat u volgend jaar waarschijnlijk winst moet nemen. Uw organisatie heeft voor de waardering ultimo 2020 middels documentatie onderbouwd waarom winstneming op dit moment nog niet aan de orde is. Wij hebben ook de waardering van de overige gronden beoordeeld en hebben geconstateerd dat de gemeente Haaksbergen de voorgeschreven methode van winstneming (Percentage of Completion ofwel POC) heeft toepast voor het complex Buurse Zuid. Voor dit complex geldt wel dat binnen de exploitatie nog circa € 0,1 miljoen aan agrarische waarde is opgenomen. Deze kavels zijn onderdeel van de exploitatie omdat deze een mogelijke optie zijn voor een nieuwe woningbouwlocatie in de toekomst. Op dit moment heeft de grond echter nog een agrarische bestemming in het bestemmingsplan.

Op basis van de huidige waardering dient deze post eigenlijk onder de materiële vaste activa te worden opgenomen. Wanneer deze gronden alsnog een woningbouwbestemming verkrijgen, resulteert dit in een ander beeld van de exploitatie. Wij hebben met de organisatie afgesproken dat deze post met ingang van 2021 op de juiste wijze zal worden verantwoord. Voor de exploitatie van het marktplan geldt dat u momenteel druk doende bent met het uitwerken van een nieuw plan. De verwachting is dat dit gaat leiden tot een positiever resultaat dan de huidige waardering van de exploitatie ultimo 2020. Op basis van de huidige inzichten is de huidige waardering op grond van de verslaggevingsregels echter wel de juiste waardering. Tot slot hebben we de overige toegepaste parameters in de grondexploitatie zoals indexatie en rentevoet beoordeeld. Omtrent de opgestelde actualisaties hebben wij verder geen bevindingen.

4.4 Naleving aanbestedingsregels: onrechtmatigheden geconstateerd De gemeente Haaksbergen is als overheidsorganisatie gebonden aan de regels voor Europees aanbesteden. Om hieraan te voldoen is een inkoopbeleid vastgesteld en zijn diverse procedures ontwikkeld. Elk jaar wordt een analyse gemaakt van contracten en opdrachten die niet aan deze eisen en de procedures voldoen. In onze managementletter hebben wij aangegeven dat de gemeente Haaksbergen in het inkoopproces maatregelen heeft genomen die moeten borgen dat voorgenomen transacties volgens de juiste procedure worden uitgevoerd en dat er Europees wordt aanbesteed als dat gezien de aard en omvang van de voorgenomen transactie is voorgeschreven. We hebben daarbij wel geconstateerd dat onder andere door “stapeling” van transacties of het “vergeten” van het inschakelen van de inkoopdeskundigheid, het zou kunnen gebeuren dat de aanbestedingsregels toch worden overschreden. Bovendien is het Dynamisch aankoopsysteem voor de inhuur van personeel, pas van kracht sinds december 2020. Om die reden maakt de gemeente als sluitstuk van alle maatregelen op dit onderwerp periodiek een spend analyse om zichtbaar te maken of er transacties ten onrechte niet zijn aanbesteed.

Het doel van deze analyses is tweeledig, namelijk het toetsen of er in alle gevallen volgens de aanbestedingsregels is gehandeld enerzijds, en een leereffect naar de toekomst toe anderzijds.

ACCOUNTANTSVERSLAG 10 van 20

Wij hebben kennis genomen van de spend analyse van de gemeente over geheel 2020 en concluderen samen met u dat voor een bedrag van € 1.195.000 de Europese aanbestedingsregels niet zijn nageleefd. Het betreft grotendeels de inhuur van personeel (€ 889.000), de aanleg van groengebieden (€ 227.000) en papierinzameling (€ 79.000). Dit bedrag is van directe invloed op ons oordeel op het aspect rechtmatigheid en nemen we mee als rechtmatigheidsfout in hoofdstuk 5.3. Dit bedrag geldt niet als getrouwheidsfout, omdat de betreffende tegenprestatie door de leveranciers wel is geleverd en derhalve de betalingen terecht zijn verricht en er wel degelijk een bedrijfseconomische grondslag was voor transactie en betaling.

4.5 Subsidies: vaststellingsproces onderweg, coulance toegepast Ten aanzien van gesubsidieerde instellingen is 2020 te beschouwen als een bijzonder jaar als gevolg van de coronapandemie. De maatregelen van de overheid, inclusief de twee lockdowns in het boekjaar hebben er toe geleid dat veel instellingen de activiteiten niet, in mindere mate of anders, of hebben kunnen/moeten uitvoeren. Vanuit maatschappelijk belang wordt hier door de centrale en decentrale overheden in Nederland coulant mee omgegaan. Ook Haaksbergen is coulant in de vaststelling van de subsidies over 2020, daar is de Raad op verschillende momenten over geïnformeerd. Wij hebben ten aanzien van de subsidievaststelling geen bevindingen, behoudens de constatering dat uiteraard nog niet alle subsidies op het moment van het opmaken van de gemeentelijke jaarstukken al konden worden vastgesteld. Daarbij valt wel op dat een drietal subsidies uit het boekjaar 2019 nog niet definitief zijn vastgesteld. Wij hebben overigens geen signalen die duiden op mogelijke door te voeren kortingen op verleende subsidies.

4.6 Voorzieningen U heeft in uw jaarrekening diverse voorzieningen getroffen, waaronder diverse voorzieningen op basis van beheerplannen. Eén daarvan betreft de voorziening wegenfonds. Deze voorziening is initieel gebaseerd op een door de Raad vastgesteld beheerplan uit 2015. In 2020 heeft een aanvullende dotatie plaatsgevonden in deze voorziening op basis van een bijstelling en de financiële doorrekening hiervan. Deze dotatie was benodigd om de aankomende jaren aan de onderhoudsverplichtingen te kunnen voldoen. We adviseren u het beheerplan in 2021 geheel te actualiseren, ook omdat conform de verslaggevingsregels de verplichting geldt om het beheerplan eens in de vijf jaar te laten vaststellen door de Raad. U heeft in het verleden in uw jaarrekening ook voorzieningen getroffen voor op balansdatum bestaande voorwaardelijke verplichtingen en risico’s, waaronder de voorziening sanering gemeentewerf. Deze voorziening heeft u via de jaarrekening 2018 getroffen op basis van een schatting van de nog te maken kosten. Twee jaar later blijken de destijds geschatte kosten nog nauwelijks uitgegeven en ontbreekt een verdere actualisatie van de voorziening op basis van aangegane verplichtingen en actuele inzichten Daarmee lijkt de grondslag voor het treffen van een voorziening verdwenen.

Daarom is het terecht dat deze voorziening is vrijgevallen en er een bestemmingsreserve is gevormd waarvan u de Raad vraagt deze te accorderen bij vaststelling van de jaarstukken. Ten aanzien van de overige getroffen voorzieningen hebben wij geen bevindingen.

ACCOUNTANTSVERSLAG 11 van 20

4.7 Nedvang We hebben u in het accountantsverslag bij de controle van de jaarrekening 2019 gewezen op het feit dat de gemeente Haaksbergen over 2018 nog geen verantwoording had ingediend bij Nedvang. Deze verantwoording is pas onlangs ingediend, maar een reactie hierop van Nedvang ontbreekt vooralsnog. Ultimo 2020 heeft u echter wel twee vorderingen op Nedvang opgenomen, zijnde te verwachten vergoedingen over 2019 en 2020. De opgenomen schatting voor 2020 sluit aan op de verantwoording aan Nedvang, die over 2019 niet. Aangezien het verschil lager is dan onze rapporteringstolerantie nemen we deze post niet mee als onzekerheid in onze evaluatie in hoofdstuk 5.3.

4.8 Resultaat 2020 positief Het resultaat over 2020 is € 0,3 miljoen positief, tegenover een negatief resultaat over 2019 van € 3,4 miljoen. De begroting na wijziging sluit met een negatief saldo van € 0,3 miljoen, zodat de uiteindelijke uitkomst over 2020 € 0,6 miljoen beter is dan begroot. In de jaarstukken wordt het resultaat geanalyseerd, zowel op hoofdlijnen in de aanbiedingsbrief bij de jaarstukken, als iets meer gedetailleerd in de toelichting op het overzicht van baten en lasten. We noemen daarbij een paar posten die opvallen, zonder daarmee volledigheid na te streven: • In het sociaal domein lopen de kosten voor de jeugdzorg nog steeds op, conform het landelijke beeld. Het aantal bijstandsgerechtigden heeft zich positief ontwikkeld, en als gevolg van corona compensatie valt ook het saldo op de uitvoering van de taken op gebied van de voormalige Wsw (nu onderdeel van de participatiewet) mee. • Als gevolg van de lage rentestand moet de voorziening APPA verder opgehoogd worden, zoals ook bij veel andere gemeenten aan de orde is. • Niet (geheel) ingezette incidentele budgetten waarvan wordt voorgesteld om deze over te hevelen naar 2021, omdat dan de besteding naar verwachting alsnog zal plaatsvinden. • Hogere toerekening aan projecten en aan de grondexploitatie, waardoor de reguliere exploitatie ontlast wordt.

In de jaarstukken is een meer gedetailleerde analyse opgenomen van de resultaten per programma en de afwijkingen ten opzichte van de begroting.

4.9 Vermogenspositie : herstel is begonnen Het eigen vermogen ultimo 2020 volgens de balans van de gemeente Haaksbergen bedraagt in totaal € 1.0 miljoen. Eind 2019 was er, als gevolg van het negatieve resultaat van € 3,4 miljoen, een negatief eigen vermogen van € 0,2 miljoen. Naar aanleiding van deze financiële en een aantal organisatorische ontwikkelingen is preventief toezicht ingesteld en een financieel herstelplan vastgesteld door de Raad. In de vorm van een vermogenstoename van € 1,2 miljoen zijn de eerste tekenen van herstel zichtbaar.

ACCOUNTANTSVERSLAG 12 van 20

De samenstelling van het eigen vermogen ultimo 2020 respectievelijk 2019 kan als volgt worden weergegeven: Eigen vermogen (in € 1.000)

2020

2019

Algemene reserve Bestemmingsreserves Nog te bestemmen resultaat

-/- 578 1.261 325

3.180 28 -/- 3.406

Totaal

1.008

-/- 198

Het resultaat over 2020 ad € 0,3 miljoen is afzonderlijk in de balans opgenomen in afwachting van besluitvorming in uw Raad over het voorstel tot bestemming. De vermogenstoename bedraagt € 1,2 miljoen. Over 2020 kent de gemeente Haaksbergen een totaalbedrag aan gerealiseerde lasten van € 62,1 miljoen en € 63,4 miljoen aan gerealiseerde baten. Het positieve saldo van € 1,2 miljoen dat hieruit voortvloeit, is het verschil in de vermogenspositie tussen 31 december 2019 en 31 december 2020. U heeft vooraf goedgekeurd dat bedragen aan de reserves onttrokken en toegevoegd mochten worden en per saldo is er € 0,9 miljoen toegevoegd. In totaal komt het nog te bestemmen resultaat dan uit op € 0,3 miljoen positief. Ondanks dat er eind 2020 sprake is van een positief eigen vermogen van € 1,0 miljoen, is de vrije algemene reserve negatief, immers, het eigen vermogen zit in belangrijke mate vast in bestemmingsreserves, met name inzake corona en budgetoverheveling. Zorgvuldig financieel beleid en terughoudendheid in het aangaan van verplichtingen blijft het devies. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing heeft de gemeente Haaksbergen een inschatting weergegeven van de belangrijkste risicogebieden. Daaruit blijkt dat de gesignaleerde risico’s, financieel vertaald, duidelijk uitgaan boven de beschikbare incidentele en structurele weerstandscapaciteit.

Een eigen vermogen van € 1,2 miljoen ultimo 2020 betekent op een balanstotaal van € 76,3 miljoen een solvabiliteit van 1,6%. Ook langs deze lijn is de importantie van vermogensherstel helder.

4.10 Begrotingsonrechtmatigheid telt niet mee voor het oordeel Uw stelsel van begroten en de bewaking ervan, moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de (gewijzigde) begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de Raad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Wij hebben vastgesteld dat op een aantal programma’s de lasten de gewijzigde begroting hebben overschreden. In het hoofdstuk Begrotingsrechtmatigheid als toelichting op het overzicht van baten en lasten (bijlage 2 onderdeel 3), zijn de oorzaken van deze overschrijdingen toegelicht. Daaruit blijkt dat deze overschrijdingen passen binnen het vastgestelde gemeentelijke beleid, pas bekend zijn geworden bij het opmaken van de jaarrekening dan wel worden gecompenseerd door gerelateerde baten. Daarmee hoeven wij deze overschrijdingen niet mee te wegen in ons oordeel en kunnen wij volstaan met de melding in dit verslag.

ACCOUNTANTSVERSLAG 13 van 20

4.11 Schattingen consistent Eerder in dit verslag hebben we aangegeven dat het doen van schattingen inherent is aan het maken van een jaarrekening. Daarbij hoort dat schattingen uiteen kunnen lopen vanwege het deels subjectieve karakter en de beschikbare informatie. Om die reden zijn schattingen meer dan gemiddeld vatbaar voor beïnvloeding door het management of door derden en daardoor hechten we nog meer dan bij andere jaarrekeningposten aan een gedegen onderbouwing van de schattingen. Deze onderbouwing moet de subjectiviteit in het schattingsproces reduceren, maar een zekere bandbreedte, variërend van een te voorzichtige schatting tot een te optimistische schatting, blijft aanwezig. In het controleproces hebben we ten aanzien van een aantal voorzieningen en verplichtingen met de organisatie gesproken. Het algemene beeld dat bij ons ontstaat, is dat de schattingen blijven binnen de hiervoor bedoelde bandbreedte, correct zijn onderbouwd en dat de uitgangspunten voor schattingen consistent worden toegepast. Desalniettemin hoort het inherent bij schattingen, dat de werkelijkheid uiteindelijk kan afwijken.

4.12 Betrouwbaarheid van de IT-omgeving Het doel van de IT-omgeving binnen de gemeente is dat deze bijdraagt aan een betrouwbare en adequate informatievoorziening. Wij hebben een inventarisatie op hoofdlijnen van de IT-omgeving uitgevoerd en daarbij aandacht gegeven aan het wijzigingsbeheer, de logische toegangsbeveiliging, de continuïteit, monitoring/logging en de informatiebeveiliging. We concluderen dat de opzet van de interne beheersmaatregelen rond de IT-omgeving toereikend is. In de managementletter zijn opmerkingen gemaakt over het formuleren van beleid inzake het periodiek monitoren en/of loggen van bevoegdheden alsmede het periodiek toetsen van de uitgegeven rechten binnen de relevante key applicaties. De gemeente voldoet aan de basiseisen waarop de autoriteit persoonsgegevens heeft aangegeven dit jaar te zullen handhaven. Er is een functionaris gegevensbescherming (FG) benoemd, er zijn verschillende protocollen en procedures vastgesteld en de organisatie beschikt over een verwerkingenregister.

5. VERPLICHTE RAPPORTAGE ONDERDELEN 5.1 Inleiding Op grond van de verslaggevingsregels, de voorschriften die het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties uitvaardigt, onder andere in de vorm van de Nota Verwachtingen Accountantscontrole, alsmede de beroepsregels van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) zijn een aantal rapportage onderdelen verplicht. In dit deel van het accountantsverslag hebben we deze opgenomen.

ACCOUNTANTSVERSLAG 14 van 20

5.2 Controletoleranties en diepgang van de controle De controletolerantie is de term waarmee accountants aanduiden met welke precisie de controle wordt uitgevoerd. De maximumnormen die hiervoor gelden zijn opgenomen in het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden. De gemeenteraad heeft de mogelijkheid deze normen neerwaarts bij te stellen maar daar heeft u geen gebruik van gemaakt. Het is overigens ook niet gebruikelijk dat te doen. Het wettelijk maximum bedraagt 1% van de lasten voor fouten respectievelijk 3% van de lasten voor onzekerheden. Toevoegingen aan reserves worden in dit kader ook als lasten beschouwd. De lasten over 2020 inclusief toevoegingen aan reserves bedroegen € 63,0 miljoen, over 2019 ging het om een bedrag van € 60,3 miljoen. Daardoor ligt de grens op een vergelijkbaar niveau als voorgaand jaar. De rapporteringstolerantie heeft het karakter van een afspraak waarboven wij controleverschillen aan u rapporteren. Op grond van onze eigen vaktechnische regels moeten wij afwijkingen van meer dan 5% van de goedkeuringstolerantie sowieso rapporteren. Op basis van uw lastentotaal van € 63,0 miljoen over 2020 zijn de grensbedragen dit jaar als volgt: Goedkeuringstoleranties

Grondslag

Bedrag (afgerond)

1% van de totale lasten 3% van de totale lasten

€ 630.000 € 1.890.000

Rapporteringstoleranties

Grondslag

Bedrag (afgerond)

Fouten en Onzekerheden

Maximaal 5% van de goedkeuringstolerantie

€ 31.500

Fouten Onzekerheden

5.3 Overzicht van niet-gecorrigeerde controleverschillen In onderstaand overzicht hebben we de samenvatting opgenomen van de geconstateerde controleverschillen die niet gecorrigeerd zijn. Daarbij is het belangrijk te onderkennen dat bij rechtmatigheidsfouten herstel doorgaans niet mogelijk is, omdat de betreffende handeling niet ongedaan gemaakt kan worden. Ook is het zo dat alle verschillen en onzekerheden met betrekking tot de getrouwheid, ook in het oordeel over rechtmatigheid meetellen, omdat op dit punt de verslaggevingsregels niet zijn gevolgd. Dientengevolge is het onze ervaring dat de grenzen bij rechtmatigheid sneller overschreden worden dan bij getrouwheid.

ACCOUNTANTSVERSLAG 15 van 20

Niet gecorrigeerde controleverschillen fouten en onzekerheden in euro Totaal verschillen getrouwheid

Invloed resultaat

N.V.T.

Invloed eigen vermogen ultimo jaar N.V.T.

€ 526.000

€ 526.000

€ 526.000

€ 228.000

€ 228.000

€ 228.000

€ 754.000

€ 754.000

€ 754.000

Aanbestedingsfouten (zie 4.3)

€ 1.195.000

NVT

NVT

Totaal rechtmatigheidsfouten (inclusief getrouwheidsfouten) Onzekerheid als gevolg van ontbreken zichtbare identificatie in de Wmo (zie 4.2.4) Onzekerheden getrouwheid ook onzeker voor rechtmatigheid Totaal rechtmatigheidsonzekerheden

€ 1.195.000

NVT

NVT

PM

PM

PM

€ 754.000

NVT

NVT

€ 754.000

NVT

NVT

Ten aanzien van de besteding van de PGB’s op grond van de Jeugdwet en de Wmo is geen onderzoek gedaan naar de prestatielevering (zie 4.2.1) Ten aanzien van de zorg in natura is er onvoldoende controle informatie om de getrouwheid en de rechtmatigheid te kunnen vaststellen als gevolg van administratieve verschillen en ontoereikende verantwoordingen (zie 4.2.3) Totaal onzekerheden getrouwheid

Bedrag

N.V.T.

Uit de tabel hiervoor blijkt dat er geen sprake is van ongecorrigeerde verschillen die de tolerantiegrenzen overschrijden met betrekking tot de getrouwheid. Voor de rechtmatigheid overschrijdt de totale fout de goedkeuringstolerantie van € 630.000, waardoor er voor het aspect rechtmatigheid een oordeel met beperking wordt afgegeven.

5.4 Rapportage inzake SiSa, aantal regelingen neemt weer toe Ter voorkoming van onnodige verantwoordingdruk verstrekt het Rijk een aantal specifieke geldstromen die via het systeem van Single Information Single Audit, moeten worden verantwoord. Sinds de invoering van de SiSa-systematiek is het aantal projectverklaringen dat bij decentrale overheden naast de jaarrekeningcontrole moet worden verstrekt, drastisch verminderd. De afgelopen jaren heeft het Rijk steeds meer specifieke geldstromen in de algemene uitkering uit het gemeentefonds opgenomen, waardoor ook de SiSa-tabel aan belang heeft ingeboet. Daar lijkt nu een kentering in te komen, door onder andere toevoegingen van de Tozo-regeling, het Sportakkoord en de gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek. De verantwoordingsgegevens voor deze regeling worden opgenomen in de zogeheten SiSa-bijlage bij de jaarrekening. Uw SiSa-bijlage 2020 bevat 9 regelingen waar dat er over 2019 nog 4 waren.

ACCOUNTANTSVERSLAG 16 van 20

De controleverklaring bij de jaarrekening 2020 geldt ook voor de informatie die in deze bijlage is opgenomen. Dit betreft vrijwel alleen financiële gegevens. De controlevoorschriften voor de SiSabijlage zijn opgenomen in de Nota verwachtingen accountantscontrole. Hierin staan onder meer de wijze waarop de controle moet worden ingestoken en zijn specifieke rapporteringsgrenzen voorgeschreven, te weten per specifieke uitkering: • € 12.500 als de omvangsbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. • 10% indien de omvangsbasis groter is dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1,0 mln. • € 125.000 indien de omvangsbasis groter is dan € 1,0 mln. Wij hebben geen fouten of onzekerheden geconstateerd met betrekking tot de SiSa-bijlage 2020 van de gemeente Haaksbergen die deze grenzen overschrijden. In het accountantsverslag wordt ingegaan op de bevindingen, ook als er geen fouten en onzekerheden zijn aangetroffen. In de bijlage bij dit accountantsverslag nemen we de verplichte tabel op. Deze tabel dient aan het ministerie van BZK ter beschikking te worden gesteld.

5.5 Onze onafhankelijkheid geborgd Onze onafhankelijkheid is een van de hoekstenen van het accountantsberoep. De beroepsorganisatie van accountants NBA heeft de voorschriften in het kader van de onafhankelijkheid opgenomen in de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO). De naleving van de beroepsregels, waaronder de ViO, is in de organisatie van HZG Accountants & Adviseurs ingebed. Op basis van onze toetsing aan deze verordening concluderen wij dat onze onafhankelijkheid als certificerend accountant bij de gemeente Haaksbergen voldoende is gewaarborgd. Wij hebben in het afgelopen jaar geen andere werkzaamheden voor de gemeente Haaksbergen uitgevoerd dan de werkzaamheden binnen onze primaire opdracht tot controle van de jaarrekening en voorkomende subsidieafrekeningen. Andere aspecten van onafhankelijk zijn het uitwisselen van giften en geschenken en langdurig betrokkenheid. Wij bevestigen dat geen geschenken zijn verstrekt dan wel ontvangen en dat er geen sprake is van langdurige betrokkenheid.

5.6 Verantwoordelijkheden in het controleproces In de controleverklaring wijzen wij op de verdeling van de verantwoordelijkheden van de gemeente Haaksbergen en de accountant in het controleproces. Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarstukken in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten. Het is, en dat beschrijven we ook in de controleverklaring, onze verantwoordelijkheid om de controle van deze jaarrekening uit te voeren met in achtneming van Nederlands recht waaronder het besluit accountantscontrole decentrale overheden en uw eigen controleprotocol. Het voldoen aan gedragsnormen, waar onafhankelijkheid zoals in de vorige paragraaf een onderdeel van is, hoort daarbij. Onze controle plannen wij zodanig dat we een redelijke mate van zekerheid bereiken dat de jaarrekening geen materiele onjuistheden bevat als gevolg van fouten of fraude. Doordat we werken met steekproeven en andere technieken, bestaat de kans dat fouten ondanks het naar behoren uitvoeren van de controle niet ontdekt worden.

ACCOUNTANTSVERSLAG 17 van 20

Het is overigens de primaire verantwoordelijkheid van het college om, onder toezicht van de Raad, voldoende maatregelen te nemen om fouten en fraude te voorkomen. Daarbij hoort eveneens dat maatregelen ter opsporing in de organisatie worden getroffen. In onze controle besteden wij om die reden uitgebreid aandacht aan deze maatregelen en voeren wij zelf werkzaamheden uit op posten en stromen die, in zijn algemeenheid of bij u, meer dan gemiddeld risicovol zijn. Dat betreft onder andere schattingsposten, correctieboekingen, memoriaalboekingen en de beoordeling van de zakelijkheid van (mogelijk) ongebruikelijke transacties. Ter afsluiting van het controleproces verstrekt het college aan ons de bevestiging bij de jaarrekening. Hierin geeft het college aan dat zij alle door ons benodigde gegevens hebben verstrekt en dat de jaarrekening naar de laatste inzichten is opgemaakt. Wij hebben, behoudens de in paragraaf 5.3 opgenomen controleverschillen, geen specifieke elementen aan de bevestiging toegevoegd. Wel is een nieuw element in de bevestiging de aandacht voor continuïteit van de organisatie en de activiteiten. Dit vloeit voort uit de onzekerheden die, met name bij private organisaties, de COVID-19pandemie met zich mee brengt.

Hoewel de continuïteit bij decentrale overheden door het Rijk gegarandeerd is, kunnen wel degelijk effecten in de jaarrekening ontstaan als gevolg van keuzes in de activiteiten van de gemeente. De toevoeging behelst de bevestiging dat daar bij u geen sprake van is.

5.7 Fraude, integriteit en de naleving van wet- en regelgeving Van de accountant wordt een professioneel-kritische houding verwacht ten aanzien van afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude in de jaarrekening maar ook met betrekking tot omkoping, corruptie en de naleving van andere wet- en regelgeving. De accountant maakt een inschatting van deze risico’s binnen een organisatie, en vormt zich een beeld van de maatregelen van interne beheersing die de organisatie heeft getroffen om fraude van materieel belang te voorkomen en te bezien of deze maatregelen effectief zijn. Datzelfde geldt ook voor integriteitsrisico’s en andere niet-naleving van regelgeving met een mogelijk materiele impact op de jaarrekening. Wij onderkennen in dit kader een risico op het doorbreken van de interne beheersing door het management of het college bij de totstandkoming van schattingen. We beoordelen in het kader van onze controle de interne processen op deze schattingen en doen detailcontroles op de uitgangspunten en aannames die aan significante schattingen ten grondslag liggen. Ook zijn we alert op ongebruikelijke transacties, samenwerkingsrelaties en de naleving van procedures die mede tot doel hebben transparantie en integer handelen te bevorderen. Elementen daaruit zijn controles op de prestatielevering bij inkooptransacties, het naleven van het inkoopbeleid en aanbestedingsregels.

Wanneer sprake is van een aanwijzing voor fraude, dan communiceren wij dit met, afhankelijk van de aard van de fraude, de direct leidinggevende, de directie en, in sommige gevallen (fraude in de top van de organisatie) en wanneer onvoldoende herstelwerkzaamheden worden ondernomen, met het college of met de Raad. In dat geval rapporteren wij daar separaat over. Om invulling te geven aan de eerdergenoemde verplichting, hebben wij een fraudediscussie gevoerd binnen het controleteam, met het management, de financiële staf en anderen in de organisatie, waarbij wij de nadruk hebben gelegd op de eventuele mogelijkheden van materiële onjuistheden als gevolg van fraude in de jaarstukken en op preventieve maatregelen daarbij. Fraude is echter ook een kwestie van integriteit, gedrag en cultuur. In organisaties is een open houding en elkaar aanspreken op signalen van fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik belangrijk om de kans op ongewenst gedrag te verminderen en de kans op ontdekking ervan te verhogen.

ACCOUNTANTSVERSLAG 18 van 20

In dat kader vinden wij het voor de hand liggen dat op alle niveaus in de organisatie tenminste eenmaal per jaar gesproken wordt over de (fraude)risico’s in de organisatie en de maatregelen die hieromtrent getroffen zijn. Tijdens onze werkzaamheden hebben we ook aandacht besteed aan elementen van beïnvloeding en druk die kunnen leiden tot een aantasting van het bestuurlijk handelen binnen de organisatie. Wij hebben daarover geen opmerkingen. We benadrukken dat we bij onze werkzaamheden op de in de paragraaf genoemde elementen geen afwijkingen hebben geconstateerd. Tevens hebben we geen aanwijzingen verkregen dat medewerkers binnen gemeente Haaksbergen regelgeving niet hebben nageleefd en dat zou kunnen leiden tot significante effecten in de jaarrekening. Hoogachtend, Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Was getekend: drs. S. Hofsteenge RA

ACCOUNTANTSVERSLAG 19 van 20

BIJLAGE BIJ HET ACCOUNTANTSVERSLAG 2020 INZAKE SISA GEMEENTE HAAKSBERGEN Hierna volgt de door het ministerie van BZK voorgeschreven rapporteringstabel. Nummer specifieke uitkering conform SiSa-bijlage 2020 FIN B1

BZK C1 OCW D8 EZK F9 SZW G2

SZW G3

SZW G4

VWS H4 VWS H8

Specifieke uitkering

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek Regeling specifieke uitkering Reductie Energiegebruik Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB) Regeling specifieke uitkering Extern Advies Warmtetransitie Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet – gemeentedeel 2020 Besluit Bijstandsverlening Zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen) – gemeentedeel 2020 Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers (Tozo) – gemeentedeel 2020 Regeling specifieke uitkering stimulering sport Regeling Sportakkoord

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout / onzekerheid

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

Aspect controleverklaring

Oordeel

Strekking controleverklaring getrouwheid Strekking controleverklaring rechtmatigheid

Goedkeurend Beperking

ACCOUNTANTSVERSLAG 20 van 20