2021 05 12 Concept integrale eindtoets veranderopdracht versie 23 04 2021

Integrale bestuurlijke eindtoets veranderopdracht Regio Twente Versterking regionale samenwerking door focus en eenvoud

CONCEPT Ter bespreking in het AB van 12 mei Versie 23 april 2021 Tbv bespreking in algemeen bestuur 12 mei 2021

1 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

Managementsamenvatting Hier volgt de managementsamenvatting

2 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

Inhoud Managementsamenvatting ...................................................................................................................... 2 1. Inleiding ............................................................................................................................................... 4 2. Uitgangspunten veranderopdracht ...................................................................................................... 7 3. 3O samenwerking ............................................................................................................................. 11 4. Sociaaleconomische structuurversterking: de overheidssamenwerking .......................................... 13 5. GGD, OZJT en VTT .......................................................................................................................... 15 6. Kennispunt Twente ........................................................................................................................... 18 7. Recreatieve voorzieningen en VTE .................................................................................................. 19 8. Coalitions of the willing en overige taken .......................................................................................... 22 9.

Bestuurlijke vereenvoudiging ............................................................................................................ 27 10. Rol van colleges en raden in de 3O samenwerking ....................................................................... 29 11 Rol colleges en raden in de andere onderdelen van regionale samenwerking ............................... 33 12 Twenteraad ...................................................................................................................................... 35 13 Financiële hoofdlijnen van het transitieplan ..................................................................................... 37 14. Medezeggenschap .......................................................................................................................... 44 15. Reflectie DB .................................................................................................................................... 45 Bijlage 1: Financiële Was-Wordt inzicht per gemeente ........................................................................ 46

3 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

1. Inleiding Eind maart 2018 heeft het DB zich gebogen over de staat waarin Regio Twente zich op dat moment bevond. Hierbij kwam de complexe (bestuurlijke) inrichting van de organisatie naar voren. Daarom is opdracht gegeven aan de secretaris/algemeen directeur om een bestuursopdracht te maken, genaamd ‘De basis op orde, uitgaande van efficiënt, effectief, transparant, doelmatig en rechtmatig’. Bij de uitwerking van de bestuursopdracht bleek dat Regio Twente is in de loop van de tijd steeds meer werkzaamheden is gaan uitvoeren: 5 basistaken, 7 coalitions of the willing, facilitering diverse activiteiten (zoals arbeidsmarkt, commissie Grens) met een grote verscheidenheid van bestuurlijke betrokkenheid. Bijna niemand wist meer wie waarvoor gaat. Bij enkele taken zijn meerdere bestuurlijke overleggen betrokken. Zoals bij GGD, OZJT/VTT het AB, DB en 2 bestuurscommissies. Op gebied van sociaaleconomische structuurversterking het AB, DB, bestuurscommissie Agenda van Twente, portefeuillehoudersoverleggen EZ, Arbeidsmarkt en VTE en enkele stuurgroepen. Kortom, een ingewikkelde bestuurlijke structuur. Toen dit visueel werd gemaakt zag het er uit als een bloemkool met steeds meer roosjes.

Voor het DB was dit aanleiding om begin november 2018 in een bijeenkomst van de burgemeesters en gemeentesecretarissen aan de ambtelijke organisatie van Regio Twente en de Kring van gemeentesecretarissen te vragen, vanuit positieve energie en “alsof er geen bestuur is”, de versterking van de regionale samenwerking te bezien. Naar aanleiding van dit verzoek heeft de Kring van Twentse Gemeentesecretarissen het advies ‘Versterking regionale samenwerking door focus en eenvoud’ uitgebracht. Op 25 september 2019 is de veranderopdracht door het algemeen bestuur (AB) vastgesteld. De veranderopdracht bestaat uit het advies van de Kring van Twentse Gemeentesecretarissen ‘Versterking door focus en eenvoud’, het addendum daarop en de brief van het dagelijks bestuur van 12 september 2019. Deze documenten zijn aangevuld met conclusies van de bespreking van de 4 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

diverse onderdelen van de veranderopdracht in het AB. Hieronder staat het proces weergegeven met aan de bovenzijde de belangrijkste mijlpalen en aan de onderkant van de tijdlijn de belangrijkste tussenstappen.

Als eerste uitwerking heeft het AB op 11 december 2019 ingestemd met het 3O besturingsmodel voor sociaaleconomische structuurversterking. Op 15 januari 2020 zijn aan het AB in een informele bijeenkomst de hoofdlijnen geschetst van het besluit dat door het AB genomen zou kunnen worden over de uitwerking van deze veranderopdracht. Op 1 juli 2020 heeft het AB als uitwerking van de veranderopdracht het transitieplan in hoofdlijnen vastgesteld. In dit transitieplan is per (te ontvlechten) onderdeel van Regio Twente een voorstel voor uitwerking gedaan. Hiermee is het dagelijks bestuur (DB) na 1 juli 2020 aan de slag gegaan. Daarna zijn op de verschillende (te ontvlechten) onderdelen nog nadere uitwerkingsbesluiten genomen. Zo heeft het AB op 28 oktober 2020 ingestemd met het scenario voor het inrichten Twente Board Development. Op 16 december 2020 is ingestemd met de concept bestuursovereenkomst voor de overheidssamenwerking voor sociaal economische structuurversterking. Ook heeft het AB in die vergadering ingestemd met de concept statuten voor de oprichting van Stichting Twente Board. Op 13 januari 2021 heeft het AB in een informele bijeenkomst kennis genomen van de te verwachten integrale financiële effecten van de veranderopdracht.

Op 27 januari 2021 heeft het AB ingestemd met de concept gemeenschappelijke regeling voor Recreatieve Voorzieningen en de aanpassingen in de huidige regeling Regio Twente, die moeten leiden tot de GR Gezondheid. Tot slot heeft het AB kennis genomen van alle resterende taken die niet in één van de te ontvlechten onderdelen zijn belegd. Hierover worden ook deelbesluiten genomen. Zo heeft het AB op 19 maart een besluit genomen over de positionering van de Twenteraad en op 7 april over de positionering van de innovatiefondsen. Op 3 maart en op 19 maart heeft het AB een voorstel besproken om de GR Gezondheid en de regeling voor het Recreatieschap Twente nog aan te passen. Op 7 april heeft het AB unaniem besloten in te stemmen met deze wijzigingen. Deze liggen nog voor in de gemeenten voor besluitvorming. 5 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

Op 7 april heeft het AB ook kennis genomen van de door de raden ingediende wensen en bedenkingen op de oprichting van Stichting Twente Board en de opmerkingen van de colleges op de bestuursovereenkomst. Hierover moet nog een besluit genomen worden. Dat is voorzien op 12 mei. Hiermee zijn op hoofdlijnen alle taken vanuit de veranderopdracht belegd. Het DB heeft aan het AB toegezegd dat er een moment zou zijn waarop alle verschillende deelbesluiten in de transitie weer samen zouden komen en integraal kunnen worden beschouwd. Dit document is bedoeld om de integrale bestuurlijke beschouwing te kunnen doen en te beoordelen in hoeverre de nieuwe situatie op basis van de genomen deelbesluiten in voldoende mate voldoet aan de veranderopdracht.

Leeswijzer In deze eindrapportage leest u per te ontvlechten onderdeel wat het aanvankelijke plan was, wat er nu in de steigers staat of inmiddels is opgeleverd en besloten, alsmede hoe dit zich verhoudt tot de opdracht en de bedoeling van de veranderopdracht. In de hoofdstukken 9 tot en met 12 leest u over bestuurlijke vereenvoudiging en over de rollen van colleges en raden in de nieuwe samenwerking. Hoofdstuk 12 is geheel gewijd aan de positionering van de Twenteraad. In hoofdstuk 13 leest u het integrale financiële beeld. Daarna volgt een hoofdstuk over medezeggenschap en een reflectie van het DB op de veranderopdracht.

6 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

2. Uitgangspunten veranderopdracht In verschillende vergaderingen van het AB zijn richtinggevende uitspraken gedaan en besluiten genomen over de uitgangspunten van de veranderopdracht.

2.1 Samenvatting uitgangspunten veranderopdracht In het advies van de Kring van Twentse Gemeentesecretarissen ligt de basis van de veranderopdracht. De gemeentesecretarissen hebben in hun rapport de reden waarom deze veranderopdracht nodig is, beschreven. Het gaat om “Het gedeelde gevoel van urgentie als het gaat om het versterken van de regionale samenwerking. We doen het op veel vlakken goed, er liggen veel kansen voor versterking van onze regio, maar om die kansen te verzilveren moet de samenwerking nog beter. En het moet ook nú, want bijvoorbeeld bij de Regio Deal, hangt het succes af van snelle concrete actie in de uitvoering. Het mooie is dat wij allen zien dat het ook beter kán; door twee knelpunten op te lossen die tot nu toe verhinderen dat we de volgende stap kunnen zetten.” Het eerste knelpunt is de gevoelde bestuurlijke drukte, overlap in bijvoorbeeld de sociaaleconomische ontwikkeling van Twente agenda’s en dubbelingen in gremia die over hetzelfde iets te zeggen hebben. Kortom, een soort spaghetti, die een gebrek aan gevoelde transparantie veroorzaakt en die daardoor de daadkracht van de samenwerking belemmert.

Het andere knelpunt, of misschien wel hetzelfde maar dan van buiten naar binnen bekeken, is dat de samenleving, de buitenwereld, van ons eist dat we als overheden slagkracht organiseren, samen met ondernemers en onderwijs- en onderzoeksinstellingen, maar ook, nu door de coronacrisis nog eens onderstreept, in een compacte en herkenbare organisatie voor gezondheid. Als dat niet gebeurt, missen we kansen en maken we onze ambities met Twente niet waar. We gaan de samenwerking dus versterken door deze knelpunten aan te pakken. Algemene uitgangspunten van de veranderopdracht wat betreft de vormgeving van de regionale samenwerking zijn: ➢ Focus op inhoudelijke thema’s. ➢ Klein, simpel en flexibel. ➢ Duidelijk en transparant. ➢ Eigenaarschap/leiderschap. Gewenste verbeteringen/kaders voor uiteindelijke resultaat zijn: 1. Focus op zeer beperkt aantal inhoudelijke thema’s. Dat maakt de samenwerking eenvoudig en transparant, zowel inhoudelijk als qua middelen (financieel, personeel, enz.). 2. Zorg voor indicatoren voor efficiëntie en effectiviteit, zodat de verbeteringen en voordelen kwantitatief zichtbaar worden. Er is geen sprake van een kwantitatieve financiële taakstelling. Resultaat transitie moet zijn dat dit structureel efficiënter en effectiever moet zijn en daarmee goedkoper op de langere termijn dan in de huidige situatie. 3.

Het leiderschap en eigenaarschap (programmatisch werken) 4. Maak regionale samenwerking concreet simpeler met aantoonbaar minder tafels. 5. Dekking van de frictiekosten/veranderkapitaal vindt plaats uit het te behalen voordeel. Van de zijde van het dagelijks bestuur wordt aangegeven dat er geen garantie wordt gegeven dat er niets bij de gemeenten in rekening wordt gebracht. 6. Efficiency en effectiviteit zullen leidend zijn bij het maken van de implementatieplannen. Of dit leidt tot feitelijke incidentele of structurele financiële voordelen hangt af van bestuurlijk keuzes.

7 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

De veranderopdracht is vastgesteld op 25 september 2019. Daarna zijn er op onderdelen besluiten genomen, maar daarbij is steeds getoetst op deze uitgangspunten. In de rest van de rapportage blikken we per onderdeel terug op de uitgangspunten en in hoeverre er in de nieuwe situatie aan wordt voldaan. Voor de uitwerking, is gebruik gemaakt van bestuurlijke werkgroepen met daarin leden vanuit het AB. Op deze wijze zijn de belangrijkste koerswijzigingen en adviezen aan het AB steeds voorbereid.

2.3 Nieuwe organisatie In het transitieplan is inzicht gegeven in de organisatie van Regio Twente. Na de veranderopdracht is de situatie anders. Met een ‘praatplaat’ is de transitie van Regio Twente naar de nieuwe situatie weergegeven (zie volgende pagina). Van een vrachtschip, groot en veelzijdig, maar niet erg wendbaar en overzichtelijk, naar meerdere schepen met eigen unieke kenmerken, die een eigen snelheid kunnen varen en daarmee beter voldoen aan de vraag. De vrijwillige samenwerkingen worden van het vrachtschip getild en overgebracht naar de gemeenten.

8 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

9 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

2.4 Gedeeld perspectief op samenwerking In het proces van verandering is discussie gevoerd over het al dan niet opnemen van unanimiteit bij stemrecht. Redenen om dit wel op te nemen zijn om te voorkomen dat een gemeente in de toekomst gedwongen wordt om samen te werken en dat er weer een bloemkool dreigt te ontstaan. Redenen om dit niet te doen, zijn omdat dit een vetorecht betekent en dit mogelijkheden voor samenwerking mogelijk dwarsboomt. Om die reden is een bestuurlijke beschouwing gemaakt waarin de gedeelde perspectieven op samenwerking in Twente helder zijn verwoord en het vertrouwen biedt bij alle partijen om de hernieuwde samenwerking op de juiste gronden aan te gaan. In de het veranderplan is de laatste twee jaren veel aandacht geweest voor vereenvoudiging en ontwarring van de complexe en ondoorzichtige regio. Die werd uitgedrukt in de titel en het motto, focus en eenvoud. Daarmee wilden we de kwaliteit van de samenwerking bevorderen. Op de meeste kerngebieden werken we al samen, en dat zal zo blijven. Uitdagingen van vandaag en morgen zijn te complex om individueel op te pakken, dat kan alleen samen. Dat vraagt van ons allen, dus ook van de overheid flexibiliteit. Binnen samenwerking is altijd ruimte voor verschillen. Om samenwerking op basis van wederzijds respect te laten werken moet je van mening kunnen verschillen en durven veranderen.

Als Twente moeten we altijd vechten voor onze positie. Het komt niet vanzelf. Het succes van de Regiodeal bewijst dat als we samenwerken we samen met onze partners anderen van onze kracht en mogelijkheden weten te overtuigen. Op dat succes moeten we voortbouwen. Niet zelfvoldaan achteroverleunen. Naast sociaaleconomische ontwikkeling kan gedacht worden aan vraagstukken rondom klimaat en duurzaamheid, jeugdzorg en vraagstukken rondom automatisering en digitalisering. Twente is een netwerksamenleving, een modern woord voor een eeuwenoude constellatie. In een netwerk faciliteren wij enerzijds de reële complexiteit van het netwerk maar combineren dat met transparantie. Het is voor de regio van belang om de wat anonieme, ondoorzichtige, klassieke en bestuurlijke te zwaar geladen structuur van de regio te transformeren naar iets nieuws dat rechtdoet aan de pluriformiteit en diversiteit die overheidssamenwerking nu eenmaal met zich meebrengt. Maar wel in een vorm die door zijn ordening en transparantie veel meer inzicht en overzicht biedt. Deze nieuwe vorm laat zich als volgt beschrijven: De Instituties: Sterker geïnstitutionaliseerde samenwerking vindt plaats in instituties waaraan alle gemeentes deelnemen en waar in bepaalde gevallen besluitvorming plaatsvindt op basis van unanimiteit.

Gezondheid: De gezondheid GR Economie: de BOK (waarvan de triple helix stichting Twente Board een uitvloeisel is) Recreatie: het recreatieschap. De Coalities: Ontluikende samenwerkingsdomeinen, greenfieldoperaties, deelgebieden, deelbelangen, proefsamenwerkingen, samenwerkingsontwikkeling vinden plaats via verschillende, vrije constellaties van gemeentes die door een of meer gemeentes worden gefaciliteerd. Voordelen Samenwerkingsinitiatieven die toe zijn aan een sterkere mate van institutionalisering kunnen zich “kandideren”, maar dat betekent dat er een unaniem collectief draagvlak voor moet zijn. Initiatieven die in aanmerking komen voor institutionalisering moeten het draagvlak van alle gemeentes hebben. Door dit onderscheid in twee vormen van samenwerking, instituties en coalities is het commitment bij de instituties ondubbelzinnig en niet meer ambivalent zoals dat bij meerderheden nog wel eens kan gebeuren. Initiatieven kunnen laagdrempelig worden gestart en hebben heldere eigendomsverhoudingen en kostenstructuren. Dat eigenaarschap ligt bij initiatiefnemers, en gaan niet bij een wat meer anonieme instantie als de regio over de schutting om daar in een onhelder amalgaam van samenwerking te landen. 10 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

3. 3O samenwerking 3.1 Uitgangspunten veranderopdracht Hierin is opgenomen de toekomstige samenwerking in Twente voor sociaaleconomische structuurversterking met aansturing vanuit Ondernemers, Onderwijs (kennisinstellingen) en Overheid, verder ook wel 3O genoemd “triple helix”. Het is nodig om een nieuwe, effectievere organisatiestructuur in te richten voor de 3O samenwerking, gericht op strategische agendering, slagkracht, signalering/monitoring, branding en lobby, en borging op kwaliteit en effectiviteit van de samenwerkingsstructuur en -agenda. Waarbij samenwerking op het regionale niveau plaatsvindt vanuit een gezamenlijke integrale visie en strategie.

3.2 Besluitvorming ter uitwerking veranderopdracht Op 11 december 2019 heeft het AB besloten tot het inrichten van een besturingsmodel 3O samenwerking voor de uitvoering van de Regio Deal en huidige Agenda voor Twente en voor de aansturing van bestaande en nieuwe initiatieven van de sociaaleconomische structuurversterking. De Provincie Overijssel is een belangrijke partner op het gebied van sociaal economische structuurversterking. Aanvankelijk werd een kwaliteitszetel (zonder stemrecht) voorzien voor de provincie in de Twente Board. De provincie heeft hier vanaf gezien. Om toch goed de verbinding te houden met de provincie, wordt de gedeputeerde economie uitgenodigd voor vergaderingen van de Twente Board. Op 1 juli 2020 is door het AB met het vaststellen van het transitieplan besloten om bij de Twente Board de voorkeur uit te spreken voor een stichting als juridische entiteit en de Twente Board toestemming te geven voor het oprichten van een werkorganisatie met juridische entiteit voor Twente Board Development. Ook heeft het algemeen bestuur ingestemd met het uitgangspunt dat in de 3O samenwerking alle O’s vanuit hun eigen rol een evenwichtige bijdrage leveren aan de concrete uitvoering. De overheid is voorwaardenscheppend en financiert de werkorganisatie. De andere O’s dragen in de werkorganisatie op andere wijze bij.

Daarbij is de verwachting en wens uitgesproken naar de Twente Board dat de basisinfrastructuur en de werkorganisatie in de toekomst efficiënter en effectiever kunnen worden georganiseerd. Ten slotte is de Twente Board gevraagd om uiterlijk 15 oktober 2020 een onderzoek te hebben afgerond, naar een zo efficiënt mogelijke en kwalitatief goede basisinfrastructuur en werkorganisatie die het ecosysteem, de actielijnen en projecten optimaal ondersteunen en dat op draagvlak van 14 gemeenten kan rekenen. Op 28 oktober 2020 heeft het AB op basis van het hiervoor genoemde Twente Board voorstel een besluit genomen over het de financiering van Twente Board, Twente Board Development (de werkorganisatie van de Twente Board) en de basis infrastructuur. Gekozen is voor scenario 2, waarbij jaarlijks 8,92 per inwoner (+ indexatie) wordt besteed aan Twente Board Development. Voor de financiering hiervan wordt € 8,50 bekostigd uit een inwonerbijdrage en gedurende 4 jaren € 0,42 uit het Proof of Conceptfonds van de oude Agenda van Twente. Het scenario zal een jaar na de formeeljuridische oprichting van de Twente Board en Twente Board Development worden geëvalueerd. Op 27 januari 2021 besloot het AB aan de jaarlijkse bijdrage toe te voegen € 0,09 voor de uitvoering van het strategisch beleid voor vrijetijdseconomie (zie hiervoor ook hoofdstuk 7, paragraaf 2.2).

Hiermee komt de totale bijdrage aan Twente Board Development op € 9,01 per inwoner per jaar. Na een beeldvormende bespreking op 11 november 2020 heeft het AB op 16 december 2020 ingestemd met de concept statuten voor de voorgenomen oprichting van stichting Twente Board. Deze zijn daarna naar de gemeenteraden gestuurd die daarover hun wensen en bedenkingen aan het AB kenbaar kunnen maken. Het is namelijk de bedoelding dat Regio Twente stichting Twente Twente Board mede opricht (namens de overheid) hetgeen een besluit van het AB vergt. 11 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

Op 7 april 2021 heeft het AB de wensen en bedenkingen vanuit de gemeenteraden opiniërend besproken en op 12 mei besluitvormend. De meeste raden hebben gebruik gemaakt van de mogelijkheid om wensen en bedenkingen in te dienen. Er waren veel vragen en opmerkingen over de rol van de raden en de wijze waarop raden straks in de nieuwe situatie informatie kunnen krijgen en hun controlerende taak kunnen blijven uitvoeren. Ook waren er vragen over democratische legitimatie en het voorkomen van belangenverstrengeling. Op dit laatste punt zijn de statuten aangescherpt. Ook is wat betreft de jaarstukken vastgelegd dat deze niet op 1 juli maar op 1 mei beschikbaar zijn. Om de rol en positie van de raden ten opzichte van de Twente Board beter te duiden, heeft het DB geadviseerd de bestuursovereenkomst tussen de 14 gemeenten op dit punt aan te passen en een verduidelijkende bijlage bij te voegen. De statuten van de Twente Board zijn hiervoor niet geschikt, omdat deze bedoeld zijn om de juridische verhoudingen in een rechtspersoon te regelen en niet om de politiek bestuurlijke verhoudingen te regelen of te borgen.

3.3 Nieuwe situatie In de nieuwe situatie wordt de samenwerking op het gebied van sociaaleconomische structuurversterking 3O georganiseerd via de oprichting van de stichting Twente Board. Samen met vertegenwoordigers van onderwijs en ondernemers, bepaalt de overheid in de Twente Board de economische koers en waarop geïnvesteerd gaat worden. In het bestuur van de Twente Board hebben de 3 geledingen elk 3 vertegenwoordigers en daarnaast is er een kwaliteitszetel van de burgemeester van Enschede. De gedeputeerde economie van de Provincie zal de verbinding maken met de Twente Board, door de vergaderingen bij te wonen. De Provincie zal deze wijze van betrokkenheid bij de Twente Board nog per brief bevestigen. De wijze waarop de Twentse gemeenten hun vertegenwoordigers in het bestuur aanwijzen en hun inbreng in de Twente Board regelen is verwoord in een bestuursovereenkomst tussen de colleges van burgemeester en wethouders (zie hoofdstuk 4). De werkorganisatie van de Twente Board wordt ondergebracht in een besloten vennootschap, genaamd Twente Board Development. Voor de financiering van deze organisatie stellen de 14 Twentse gemeenten middelen beschikbaar aan Twente Board Development in plaats van aan Regio Twente en voor de Agenda van Twente 20182022/Regio Deal .

3.4 Beoordeling nieuwe situatie versus veranderopdracht De samenwerking op het gebied van sociaaleconomische structuurversterking die binnen Regio Twente werd uitgeoefend wordt beëindigd en vervangen door de 3O samenwerking via de Twente Board (met Twente Board Development als uitvoeringsorganisatie) en een bestuursovereenkomst tussen de colleges van B&W. Die situatie is in overeenstemming met de uitgangspunten van de veranderopdracht. De samenwerking focust zich op sociaal economische structuurversterking. De uitvoeringsorganisatie Twente Board Development is klein, simpel en flexibel. Het is duidelijk en transparant welke taken waar worden uitgevoerd en ook de belangen van de Twentse gemeenten zijn goed belegd door een sterke positie in het bestuur.

12 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

4. Sociaaleconomische structuurversterking: overheidssamenwerking 4.1 Uitgangpunten veranderopdracht Met de veranderopdracht is besloten dat de samenwerking op gebied van sociaal economische structuurversterking met name plaats vindt in 3O verband, maar dat de 14 gemeenten ook nog een eigenstandige rol hebben. Op 25 september 2019 heeft het AB besloten om bij de inrichting van de overheidssamenwerking uit te gaan van een bestuurlijk orgaan waarin alle 14 gemeenten zijn vertegenwoordigd.

4.2 Besluitvorming ter uitwerking veranderopdracht Op 11 december 2019 heeft het AB besloten dat de Twente gemeenten leden hebben in de Twente Board, roulerend afgevaardigd vanuit Twentse gemeenten. De gemeente Enschede heeft in de persoon va de burgemeester een kwaliteitszetel met stemrecht, vanuit de positie die deze gemeente heeft in Twente en daarbuiten, zowel regionaal, landelijk als internationaal. De 14 gemeenten willen hun inhoudelijke inbreng in het bestuur kunnen voorbereiden, afstemmen en terugkoppelen van het door het 3O bestuur gevoerde beleid. Daarnaast moeten de gemeenten die roulerend plaats hebben in het bestuur, collegeleden in het bestuur kunnen benoemen. In de 3O samenwerkingsvorm hebben 3 collegeleden roulerend zitting in het bestuur. Er is naar verwachting 4-6 keer per jaar overleg nodig over de financiële inbreng van de gemeenten, het mandaat van de colleges die de gemeenteleden in het bestuur hebben, de terugkoppeling van het door het bestuur gevoerde beleid, het bespreken van kaderstellende nota’s, de eventuele inbreng van nieuwe beleidsvelden die een relatie hebben met sociaaleconomische structuurversterking en tot slot de wijze waarop de gemeenteraden worden geïnformeerd over de 3O samenwerking.

Ook kunnen de 14 gemeenten dit platform gebruiken om andere onderwerpen op het terrein van sociaal economische ontwikkeling (die vooral gemeenten aangaan) te bespreken. Hiervoor was een logische landingsplaats nodig. Daarom werd op 1 juli 2020, na afweging van enkele opties, gekozen voor het organiseren van de afstemming binnen de gemeentegeleding via een bestuursovereenkomst tussen de 14 colleges van B&W. De bestuursovereenkomst is beeldvormend besproken door het AB op 11 november 2020. Daarna is op 16 december 2020 ingestemd met de concept bestuursovereenkomst en om deze ter vaststelling voor te leggen aan de 14 colleges van B&W. De colleges zijn gevraagd om voor 17 maart 2021 een besluit hierover te nemen. Hoewel het een overeenkomst betreft tussen de colleges onderling en Regio Twente hierin geen partij is, heeft het DB de colleges gevraagd om het DB in kennis te stellen van het besluit, zodat het AB wel de gewenste integrale afweging kan maken. De opmerkingen van de colleges zijn beeldvormend besproken in het AB van 7 april. In het AB van 12 mei wordt het AB gevraagd hier een afstemmingsbesluit over te nemen, zodat de gewijzigde bestuursovereenkomst daarna door de colleges kan worden vastgesteld en aangegaan.

In de procedure van wensen en bedenkingen van de raden op de oprichting van de stichting, is door de meeste raden een opmerking gemaakt over de democratische legitimiteit en de positie van de raden. De raden hebben het gevoel dat zij door de stichting op afstand worden geplaatst van sociaal economische structuurversterking. Om gehoor te geven aan deze wensen en bedenkingen is het advies van het DB om niet de statuten aan te passen maar om de bestuursovereenkomst tussen de 14 gemeenten op dit punt aan te vullen met een bijlage waarin uitgelegd wordt hoe informatievoorziening en verantwoording van college aan de raad in de nieuwe situatie werkt.

4.3 Nieuwe situatie In de nieuwe situatie wordt er een bestuurlijk overleg gevormd tussen de 14 colleges van burgemeester en wethouders. Dit bestuurlijk overleg is geformaliseerd door middel van een bestuursovereenkomst die wordt aangegaan voor onbepaalde tijd. Dit overleg komt in de plaats van het overleg dat nu binnen Regio Twente plaatsvindt. De bestuursovereenkomst ziet in eerste instantie op het overleg tussen leden van de 14 colleges over de inbreng in de Twente Board. Daarnaast biedt 13 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

de bestuursovereenkomst de mogelijkheid om andere onderwerpen te bespreken. Het bestuurlijk overleg wordt gefaciliteerd door een coördinerend gemeentesecretaris en ambtelijk ondersteund vanuit de 14 gemeenten. Er wordt vanuit gegaan dat de nu beoogde ondersteuning van het bestuurlijk overleg geen extra geld vraagt en geleverd wordt door ambtelijke capaciteit vanuit gemeenten te gebruiken, die inhoudelijk verbinding leggen met medewerkers van Twente Board Development. Door deze transitie, zijn meerdere ambtelijke overleggen op sociaaleconomisch gebied afgeschaft. Hierdoor valt ook bij de gemeenten ambtelijke capaciteit vrij om dit nieuwe overleg te ondersteunen. Het is en blijft wel een lichte vorm van organiseren. Als het ambitieniveau in de toekomst wijzigt, zullen de 14 gemeenten samen moeten bepalen of zij hier mogelijk toch additionele middelen voor beschikbaar wensen willen stellen.

4.4 Beoordeling nieuwe situatie versus veranderopdracht In de nieuwe situatie wordt de samenwerking op het gebied van sociaaleconomische structuurversterking binnen Regio Twente beëindigd en vervangen door de 3O samenwerking via de Twente Board (met Twente Board Development als uitvoeringsorganisatie) en een bestuursovereenkomst tussen de colleges van burgemeester en wethouders. De nieuwe situatie is in overeenstemming met de veranderopdracht. De veranderopdracht ging uit van het instellen van een bestuurlijk orgaan voor de inrichting van de overheidssamenwerking op het gebied van sociaaleconomische structuurversterking. De nieuwe situatie is hiermee in overeenstemming. Er is sprake van focus op inhoudelijke thema’s, omdat de bestuursovereenkomst gericht is op het voorbereiden van de overleggen van de Twente Board. De gekozen juridische vorm van de bestuursovereenkomst is simpel, licht en flexibel en brengt minder formaliteiten met zich mee dan een GR en past dus goed bij het uitgangspunt van minder bestuurlijke drukte. Door de vastgestelde bestuursovereenkomst is helder en transparant hoe de samenwerking in zijn werk gaat. Het eigenaarschap ligt bij de 14 gemeenten. De verbinding van de leden van het bestuurlijk overleg naar de individuele raden is helder verwoord door middel van een bijlage bij de bestuursovereenkomst.

De uitvoering van de ambtelijke ondersteuning van de bestuursovereenkomst is relatief informeel en licht georganiseerd met een coördinerend secretaris en ambtelijke capaciteit vanuit de gemeenten, die inhoudelijk verbinding leggen met medewerkers van Twente Board Development.

14 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

5. GGD, OZJT en VTT 5.1 Uitgangspunten veranderopdracht In de veranderopdracht is besloten dat voor de onderdelen GGD, OZJT en VTT, waarbij sprake is van verplichte samenwerking, een GR opgericht wordt. Elk van de 3 delen moet wel een eigen positie en herkenbaarheid behouden. De positie van Samen14 is onlosmakelijk verbonden met OZJT. Voor wat betreft de uitwerking moet uitgezocht worden: 1. Hoe de verbinding van de GGD met OZJT en VTT met het veiligheidsdomein kan worden gelegd; 2. Is het vanzelfsprekend dat OZJT en VTT meegaan in de GR van GGD; 3. De positie van Samen14. Bedrijfsvoering leverde voor de transitie ondersteuning zowel aan de interne ‘domeinen’ als aan de coalities. In de veranderopdracht was opgenomen dat het voor de hand ligt om voor deze taken het uitgangspunt te hanteren dat deze in principe “meegaan” met de inhoudelijke onderdelen waarvoor ondersteuning wordt verleend. Er moest ook zorgvuldig worden omgegaan met de medewerkers vanuit goed werkgeverschap. Hierover leest u meer in hoofdstuk 14 over medezeggenschap.

5.2 Besluitvorming ter uitwerking veranderopdracht Uit de veranderopdracht volgt de opdracht dat er één GR komt voor GGD, OZJT en VTT, waarbij elk van de drie delen een eigen positie en herkenbaarheid behoudt. Nader onderzoek moest uitwijzen of dit vanzelfsprekend is. Inhoudelijk is een belangrijk argument voor deze bundeling dat uitvoering en ontwikkeling binnen het sociaal domein de transformatie van Regio Twente ondersteunt. Vanwege de deels verplichte samenwerking op een aantal taken en relatie met activiteiten die binnen GGD worden uitgevoerd, adviseren de secretarissen om OZJT samen te brengen met GGD. Ook de werkzaamheden van VTT liggen op het snijvlak met de activiteiten van de GGD. Op 1 juli 2020 heeft het AB besloten om de onderdelen GGD, VTT en OZJT te handhaven in de bestaande GR, door het aanpassen van de huidige Regeling Regio Twente. Materieel wordt daarmee een zelfde situatie gerealiseerd als via het oprichten van een nieuwe GR. Daarnaast stemde het AB er mee in de herkenbaarheid van de drie onderdelen te waarborgen door intern gebruik te maken van afzonderlijke begrotingsonderdelen en afzonderlijke portefeuillehouders in het dagelijks bestuur en extern door de bestaande merknamen te blijven hanteren. Het AB heeft ook besloten uit te blijven gaan van de verbinding van de GGD met het veiligheidsdomein op basis van de huidige structuren.

Verder ging het AB er mee akkoord de aangepaste Gemeenschappelijke regeling van GGD, OZTJ en VTT te laten fungeren als gastheerorganisatie voor Samen14. Wel met de voorwaarde dat Samen14 en OZJT duidelijk administratief gescheiden zijn, zodat steeds transparant is wanneer het om OZJT gaat en wanneer het om Samen14 gaat. Ook randvoorwaarden voor toetreden en uittreden, frictiekosten en belasting op of uitzetting van bedrijfsvoering moeten steeds expliciet duidelijk zijn. Tot slot heeft het AB op 1 juli 2020 besloten om de ondersteuning door bedrijfsvoering eveneens te handhaven in de aangepaste GR GGD / OZJT / VTT en de personele omvang daarvan via natuurlijk verloop aan te passen totdat die aansluit op de nieuwe situatie. In de begroting 2021 werd de formatie al fors naar beneden bijgesteld (ruim 15% ten opzichte van de situatie in 2019). Door de daling was de formatie in grote lijnen al gelijk aan de formatie werkzaam voor de GR Gezondheid. Deze daling was mogelijk door natuurlijk verloop en door als management heel strak te sturen op het aangaan van nieuwe dienstverbanden. Daarnaast is ingezet om de ondersteuning vanuit bedrijfsvoering zo veel mogelijk mee te laten gaan met de coalities en met sociaal economische structuurversterking/Twente Board Development. Dit proces is nog gaande.

15 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

Op 16 december 2020 heeft het AB de GR-Gezondheid beeldvormend besproken. Vervolgens heeft het op 27 januari 2021 ingestemd met de concept regeling en het ter vaststelling voorleggen aan de 14 colleges (die hiervoor toestemming nodig hebben van hun raad). Het DB heeft de colleges gevraagd om uiterlijk 23 april 2021 hun besluit kenbaar te maken. Indien alle colleges instemmen met de gemeenschappelijke regeling, zal deze op 1 mei 2021 in werking treden. Op 3 maart en 19 maart heeft het AB gesproken over een wijziging van de gemeenschappelijke regeling, op verzoek van de gemeenten Almelo, Hellendoorn en Rijssen-Holten. Op 7 april heeft het AB unaniem ingestemd met het amenderingsvoorstel op de gemeenschappelijke regeling om een unanimiteitsvereiste in de GR Gezondheid (in artikel 4, leden 3 en 4) op te nemen ten aanzien van het verlenen van diensten en gastheerschappen. De colleges zijn gevraagd om deze wijziging mee te nemen in de besluitvorming over de GR en het DB van de uitkomst van de behandeling in de colleges in kennis te stellen. In alle gemeenten is het proces zo aangepast, dat het gewijzigde voorstel wordt behandeld in de raden en in de colleges, voor 10 juni 2021. Op 10 juni vergadert het algemeen bestuur en kan de uitkomst hiervan meegenomen worden in de besluitvorming over de veranderopdracht aan de hand van dit document.

5.3 Nieuwe situatie In de nieuwe situatie is er sprake van een aparte GR voor GGD, OZJT en VTT met gastheerschappen voor Samen14 en Kennispunt Twente. In de tekst van de GR is de herkenbaarheid via aparte merknamen voor GGD, OZJT en VTT geregeld. Ook is het mogelijk dat deze 3 onderdelen in het DB een aparte portefeuillehouder hebben. Verder wordt, evenals dat nu het geval is, in de begroting en administratie uitgegaan van afzonderlijke onderdelen, waarbij tevens een scheiding wordt aangehouden met onderdelen die verplicht en vrijwillig zijn. Tevens blijft de verbinding tussen de GGD en het veiligheidsdomein in stand op basis van de huidige structuur. In de nieuwe situatie is de omvang van bedrijfsvoering in lijn met de benodigde formatie voor de nieuwe situatie. COVID-19 ontwikkelingen hebben grote invloed op de omvang van de werkzaamheden van Bedrijfsvoering, de financiële consequenties hiervan worden verrekend met het Rijk. Bedrijfsvoering verzorgt in de basis de ondersteuning van alle onderdelen van de GR voor Gezondheid, waarbij met de gasten Kennispunt Twente en Samen14 aparte afspraken over de ondersteuning moeten worden gemaakt. Daarnaast is om financiële redenen gekozen de ondersteuning van recreatieve voorzieningen te continueren. Ten slotte verzorgt bedrijfsvoering de ondersteuning van de Twenteraad tot er een nieuwe plek gevonden is, tot uiterlijk 1 januari 2022.

5.4 Beoordeling nieuwe situatie versus veranderopdracht Formeel ging de veranderopdracht uit van een nieuwe GR voor de GGD, OZJT en VTT. Via de omvorming van de huidige GR van Regio Twente wordt materieel hetzelfde bereikt met veel minder moeite en met veel lagere transitiekosten. Er is focus aangebracht op de inhoudelijke thema’s die betrekking hebben op gezondheid. De portefeuillehouders voor gezondheid van de 14 gemeenten zullen een meer nadrukkelijke rol spelen in de GR Gezondheid. Daarmee is het eigenaarschap van de gemeenten goed belegd. De organisatie is duidelijk en transparant, alsmede waar de organisatie voor staat en welke taken hierin worden uitgevoerd. Het opnemen van de unanimiteitsvereiste voor dienstverlening en gastheerschap, past bij het uitgangspunt om de samenwerking zo eenvoudig en transparant mogelijk te houden. Over het gastheerschap van Samen14 en Kennispunt zijn de gemeenten het eens. De positie van Samen14 blijft onlosmakelijk met OZJT verbonden, conform het advies van de gemeentesecretarissen. Ook het gastheerschap van Kennispunt Twente wordt ondergebracht bij de GR. Over de positionering van Kennispunt was bepaald dat het, conform andere coalities, aan de partijen zelf was om dit te organiseren. Het zou wel in de rede liggen om het in nabijheid te organiseren.

Hoewel de taken van Kennispunt niet strikt focussen op gezondheid, wordt wel een groot deel van de werkzaamheden (50%) uitgevoerd tbv het sociale domein. Om duidelijk het 16 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

onderscheid te maken tussen GGD, OZJT en VTT enerzijds en Samen14 en Kennispunt anderzijds is in de begroting een duidelijke financiële waterscheiding aangebracht tussen deze onderdelen. Er is sprake van gescheiden financiële administraties en dit principe zal verder versterkt worden aan de hand van het periodiek rapporteren en inzichtelijk maken wanneer een verrekening een coalitie betreft en wanneer er sprake is van een basistaak. Hiermee is transparantie geborgd en is het in de samenwerking steeds duidelijk wie wat betaalt en waaraan. In de veranderopdracht was het uitgangspunt dat bedrijfsvoering mee zou gaan met de inhoudelijke onderdelen. Dat bleek niet altijd haalbaar. Ten eerste bestaat bij kleinere samenwerkingen, de ondersteuning vanuit bedrijfsvoering uit kleine toerekeningen van vaak 0,1 tot 0,2 fte. Deze formatie kun je niet losweken van de bestaande organisatie. In het geval van recreatieve voorzieningen, heeft het AB gekozen voor het continueren van de ondersteuning vanuit bedrijfsvoering om financiële redenen, omdat het tekort op de overhead anders opgevangen zou moeten worden door de GR voor Gezondheid. Echter, de ondersteuning van een aparte GR Recreatieschap zal ook een andere ondersteuning vanuit Bedrijfsvoering vragen dan nu.

Qua manier van werken en ontwikkeling van bedrijfsvoering, past de nieuwe situatie wel goed in de uitgangspunten van de veranderopdracht. Er wordt met een implementatie- en ontwikkelplan inzichtelijk gemaakt op welke wijze de afdeling Bedrijfsvoering in de nieuwe GR ondersteuning gaat bieden aan de inhoudelijke onderdelen. Hierbij is intern een eerste traject uitgevoerd waarin onder andere missie, visie en succesfactoren zijn benoemd. Eind 2021 zal Bedrijfsvoering deze exercitie gaan uitvoeren met de onderdelen van de GR Gezondheid om de ondersteuning te optimaliseren. Bedrijfsvoering is hiervoor sterk afhankelijk van de richting en inhoud van de GR Gezondheid. De afdeling is sinds enkele jaren ook bezig met de implementatie van Lean werken.

17 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

6. Kennispunt Twente 6.1 Uitgangspunten veranderopdracht Kennispunt Twente is een coalition of the willing van de gemeenten Enschede, Almelo en Hengelo en Regio Twente. In de veranderopdracht is bepaald dat coalities georganiseerd worden door de gemeenten zelf. Kennispunt werkt veel voor OZJT en GGD, en ook voor Sociaal Economische Structuurversterking (economie & arbeidsmarkt en sociaal domein). Daarom is nabijheid van deze activiteiten een pré.

6.2 Besluitvorming ter uitwerking veranderopdracht In het transitieplan werd een apart hoofdstuk gewijd aan Kennispunt Twente, omdat door het AB vraagtekens zijn gezet bij de positionering daarvan bij één van de betrokken gemeenten vanwege de sterke binding met het sociaal domein. En anderzijds vanwege de mogelijk negatieve juridische consequenties (aanbesteding technisch) voor overige gemeenten bij organisatie door één gemeente. Ook is de regionale positie van belang in verbinding met de landelijke kennisinstellingen. Daarom is gevraagd aan de deelnemende gemeenten in het bestuurlijk overleg, samen met Regio Twente en Kennispunt Twente, om te onderzoeken wat de meest passende en gedragen positionering en wijze van organiseren van Kennispunt Twente is. Het bestuurlijk overleg van Kennispunt Twente heeft gekozen om Kennispunt te positioneren als gast in de GR GGD/VTT/OZJT. Belangrijke afweging daarbij was dat inbesteding bij Kennispunt zonder problemen mogelijk blijft, dat het efficiënt is en frictiekosten niet aan de orde zijn. Het bepalen waar Kennispunt Twente gepositioneerd wordt, is aan de deelnemers Almelo, Hengelo, Enschede en Regio Twente als eigenaren en niet aan het AB.

Het AB heeft met het vaststellen van het transitieplan het standpunt ingenomen dat de aangepaste GR van GGD, OZJT en VTT zou moeten fungeren als gastheerorganisatie voor Kennispunt Twente, waarbij de onafhankelijkheid van Kennispunt ten opzichte van deze GR goed is geborgd. Daarnaast is Kennispunt Twente verzocht om in 2020 uit te werken onder welke voorwaarden Kennispunt van alle 14 gemeenten zou kunnen zijn. Het DB gaat ervan uit dat dit na de transitie door Kennispunt Twente wordt opgepakt. Dit is ook zo verder uitgewerkt in de gewijzigde GR voor gezondheid, die het AB op 27 januari 2021 in concept heeft vastgesteld en die ter instemming aan de gemeenten is gestuurd.

6.3 Nieuwe situatie Op verzoek van het bestuurlijk overleg van Kennispunt Twente blijft het gastheerschap van deze organisatie regionaal georganiseerd, i.c. bij de GR Gezondheid als afgeslankte voorzetting van Regio Twente, waarin het gastheerschap nu is ondergebracht.

6.4 Beoordeling nieuwe situatie versus veranderopdracht In de veranderopdracht is aangegeven dat een coalition of the willing door de deelnemers zelf wordt georganiseerd en dat nabijheid van de huidige opdrachtgevers een voordeel is. De deelnemers aan Kennispunt Twente hebben uitgesproken, dat het om aanbestedingsrechtelijke redenen niet wenselijk is deze coalitie bij één van de 3 deelnemende gemeenten onder te brengen. Zij hebben er daarom voor gekozen het gastheerschap van deze coalitie bij de opvolger van Regio Twente, i.c. de GR Gezondheid, te laten. Van belang daarbij is dat ook deze GR deelnemer is in Kennispunt Twente.

18 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

7. Recreatieve voorzieningen en VTE 7.1 Uitgangspunten veranderopdracht In de veranderopdracht is besloten voor Recreatieve Voorzieningen (RV) en het beleidsterrein Vrijetijdseconomie (VTE) met de betrokkenen samen, de best passende en gedragen, positionering en wijze van organiseren te bepalen.

7.2 Besluitvorming ter uitwerking veranderopdracht In de veranderopdracht zijn RV en VTE aan elkaar gekoppeld. In het transitieplan is geconstateerd dat de werkzaamheden van RV en VTE grotendeels gescheiden zijn. RV zijn vooral gericht op uitvoering, terwijl VTE beleidsrijker is en qua inhoud ook past bij de werkzaamheden die de Twente Board zou kunnen uitvoeren. Op uitvoeringsniveau moet worden samengewerkt en beleid, promotie en uitvoering op elkaar moet worden afgestemd. Op dit moment vindt dit vrij natuurlijk plaats, omdat beiden binnen Regio Twente zijn georganiseerd en samen komen in een bestuurlijk overleg (PHO VTE). Deze verbinding valt weg als VTE en RV niet in dezelfde organisatie worden geplaatst. De samenwerking moet wel anders worden georganiseerd.

7.2.1 Recreatieve Voorzieningen In het transitieplan heeft het AB kunnen vaststellen dat er meerdere opties zijn om RV te organiseren. Gemeenten zaten hier nog steeds verschillend in, maar de wens was wel om hierin met de 14 gemeenten gezamenlijk op te trekken. Enerzijds om het goed te regelen, met focus en eenvoud en tegen zo laag mogelijke kosten. De besluitvorming voor de positionering van RV moest geen struikelblok zijn voor de transitie. Anderzijds moest recht worden gedaan aan de toch beperkte omvang (in fte’s en budget) van RV. Daarom besloot het AB op 1 juli 2020 voor de toekomstige positionering van RV een bestuurlijke werkgroep op te richten vanuit het AB, met daarin in ieder geval de bestuurders uit de 3 parkgemeenten. De werkgroep werd gevraagd om uiterlijk 1 oktober 2020 advies uit te brengen over de meest geschikte rechtsvorm. Het AB heeft ook besloten dat, indien de werkgroep geen eensluidend advies kan geven, RV te laten in de huidige gemeenschappelijke regeling. Het AB heeft op 11 november 2020 een voorstel van het DB besproken om voor RV uit te gaan van de oprichting van een bedrijfsvoeringsorganisatie als bedoeld in artikel 8, lid 3 van de Wgr, het bestuur daarvan als platform van de gemeenten te benutten voor overleg en afstemming op het gebied van VTE en de bedrijfsvoeringswerkzaamheden tijdelijk door de GR Gezondheid te laten verzorgen.

Het voorstel werd niet in stemming gebracht, omdat er te weinig draagvlak was om een keuze te maken over de juridische vormgeving van RV en over de uitvoering van de bedrijfsvoering. Het AB besloot dat er alsnog een werkgroep in het leven werd geroepen, om tot een advies en voorstel te komen aan het AB over de toekomstige organisatie van recreatieve voorzieningen. Op basis van het advies van de bestuurlijke werkgroep heeft het AB op 27 januari 2021 ingestemd met het oprichten van een bedrijfsvoeringsorganisatie voor RV, genaamd Recreatieschap Twente, en met het concept van de regeling daarvoor. Deze regeling is ter vaststelling aangeboden aan de colleges van B&W, met het verzoek het DB uiterlijk 23 april te informeren over het besluit. Ook is besloten om de PIOFACH taken voor het Recreatieschap Twente door de GRGezondheid te laten uitvoeren omdat ontvlechting daarvan tot te hoge frictiekosten zou leiden.

19 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

Op 3 maart en 19 maart heeft het AB gesproken over een wijziging van de gemeenschappelijke regelingen, op verzoek van de gemeenten Almelo, Hellendoorn en Rijssen-Holten. Op 7 april heeft het AB unaniem ingestemd met het amenderingsvoorstel om in artikel 5 van de BVO Recreatieschap Twente een extra lid op te nemen waaruit volgt dat alleen in unanimiteit nieuwe activiteiten kunnen worden toegevoegd. De colleges zijn gevraagd om deze wijziging mee te nemen in de besluitvorming over de GR-en en het DB van de uitkomst van de behandeling in de colleges in kennis te stellen. In alle gemeenten is het proces zo aangepast, dat het gewijzigde voorstel wordt behandeld in de raden en in de colleges, voor 10 juni 2021. Op 10 juni vergadert het algemeen bestuur en kan de uitkomst hiervan meegenomen worden in de besluitvorming over de veranderopdracht aan de hand van dit document.

7.2.2 Vrijetijdseconomie In het AB is de positie van het beleidsveld VTE meerdere keren aan de orde geweest, al dan niet in samenhang met RV of met de Twente Board. In het transitieplan werd over de positionering van deze taken nog geen bestuurlijke keuze gemaakt, omdat dit erg afhankelijk was van de strategische focus van de Twente Board. Op 11 november 2020 heeft het AB besloten dat een bestuurlijke werkgroep uit het AB met een voorstel komt over de positionering van VTE. Op basis van dat advies, heeft het algemeen bestuur op 27 januari 2021 besloten het strategisch beleid voor VTE en de daarmee verbonden formatie en het formatiebudget onder te brengen bij Twente Board Development. De subsidiering van en het budget voor de toeristische marketing en promotie van Twente wordt ondergebracht bij het Recreatieschap Twente. Tot slot heeft het AB besloten het overleg van de gemeentelijke portefeuillehouders vrijetijdseconomie te koppelen aan de vergaderingen van het bestuur van de Recreatieschap Twente.

7.3 Nieuwe situatie Voor RV wordt een lichte vorm van GR, een bedrijfsvoeringsorganisatie (BVO) opgericht, genaamd Recreatieschap Twente. Het Recreatieschap Twente verzorgt ook, met inbreng vanuit de Twente Board, de subsidiëring van de toeristische marketing en promotie van Twente. Het budget daarvoor wordt overgeheveld van Regio Twente naar Recreatieschap Twente. Het strategisch beleid voor VTE wordt ondergebracht bij de Twente Board. Als de 14 gemeenten willen afstemmen over strategisch beleid VTE, gebruiken zij het bestuurlijk overleg bij de bestuursovereenkomst SES.

20 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

7.4 Beoordeling nieuwe situatie versus veranderopdracht De veranderopdracht gaat er vanuit dat in overleg met betrokkenen, de best passende en gedragen, positionering en wijze van organiseren van RV en VTE te bepalen. Dit overleg heeft geresulteerd in het hiervoor onder 7.3 beschreven nieuwe situatie. Dit is in overeenstemming met de veranderopdracht. Een aparte BVO voor RV past in het algemene uitgangspunt van focus op inhoudelijke thema’s, evenals de koppeling van strategisch beleid voor VTE aan de Twente Board. Een bedrijfsvoeringsorganisatie is een simpele gemeenschappelijke regeling met een enkelvoudig bestuur en is bedoeld om uitvoeringstaken van gemeenten zo licht mogelijk te organiseren. Alle portefeuillehouders recreatie / vrijetijdseconomie kunnen plaats nemen in het bestuur van de gemeenschappelijke regeling, waarmee het eigenaarschap bij de 14 gemeenten goed is geborgd. Het feit dat de bedrijfsvoering van het recreatieschap uitgevoerd gaat worden door de afdeling bedrijfsvoering van de GR Gezondheid, past minder goed bij de algemene uitgangspunten van de veranderopdracht. Het past wel bij het uitgangspunt om de ontvlechting zo efficiënt mogelijk te organiseren en met zo min mogelijk kosten.

Door een duidelijke DVO met de GR Gezondheid en een separate administratie, blijft er een heldere en transparante scheiding tussen de financiën van het Recreatieschap Twente en de GR Gezondheid

21 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

8. Coalitions of the willing en overige taken 8.1 Uitgangspunten veranderopdracht Coalitions of the willing zijn vrijwillige samenwerkingen van 2 of meer gemeenten (kan ook zijn 14) en eventuele andere organisaties die gefaciliteerd worden door Regio Twente. Omdat het om vrijwillige samenwerkingen gaat, is het niet de bevoegdheid van het AB om te beslissen over de wijze waarop de coalities worden georganiseerd. Vanwege de ontvlechting en in enkele gevallen de betrokkenheid van Regio Twente als deelnemer, wordt het AB hier wel over geïnformeerd. Daarnaast zijn er financiële consequenties voor Regio Twente vanwege de overhead van een coalition of the willing aan Regio Twente en daarvoor is het AB wel bevoegd. Regio Twente levert als gastheer organisatie bedrijfsvoerings-dienstverlening (PIOFJACH) aan de coalitions of the willing. In de veranderopdracht is besloten om deze onderdelen door de deelnemende gemeenten zelf te laten organiseren. Dit betrof: 1. Kennispunt Twente en Samen14, 2. Milieu Duurzaamheid Afval (MDA). De regionale energiestrategie is een verplichte samenwerking tussen o.a. de gemeenten, provincie en waterschappen, maar is geen te behartigen belang van Regio Twente. Het is ondergebracht in de samenwerking van MDA. 3. Twentse Kracht, 4. IT-Platform 5. Netwerkstad Twente.

Tijdens het uitvoeren van de veranderopdracht, bleek dat niet van alle taken helder was hoe deze na de veranderopdracht moesten zijn belegd. In de veranderopdracht zijn geen uitgangspunten opgenomen over dit soort taken. Omdat het gaat om vrijwillige samenwerking, is in de transitie hetzelfde uitgangspunt gehanteerd als voor de coalities, dat gemeenten zelf gastheerschap bieden als zij er voor kiezen de samenwerking voort te willen zetten.

8.2 Besluitvorming ter uitwerking veranderopdracht coalities Met het transitieplan heeft het AB kennis genomen van de toekomstige situatie en de mogelijke financiële consequenties voor de coalities. Het AB heeft zich er aan gecommitteerd om zich in te spannen, samen met de nieuwe gastgemeenten, goede afspraken te maken over de bijbehorende PIOFJACH capaciteit, waardoor de ontvlechtingskosten voor Regio Twente zo laag mogelijk zouden blijven. Op 11 november 2020 heeft het AB ingestemd met de notitie waarin in beeld is gebracht waar gastheerschap voor de coalities vorm gegeven wordt, zodat er sprake is van continuïteit van uitvoering van werkzaamheden. Tevens is in beeld gebracht wat de financiële consequenties zijn voor Regio Twente. Hieronder staat per coalitie benoemd welke acties er zijn ondernomen, op weg naar de nieuwe manier van samenwerking.

8.2.1 Kennispunt Twente en Samen14 De vrijwillige samenwerkingen Kennispunt en Samen14 zijn beiden opgenomen in de GR gezondheid. (zie hoofdstukken 5 en 6).

8.2.2 Milieu Duurzaamheid Afval (MDA) en de regionale energiestrategie De gemeenten hebben afgesproken om deze coalitie onder te brengen bij gemeente Hengelo. Er wordt al geruime tijd overlegd tussen Regio Twente en gemeente Hengelo over de condities waaronder deze samenwerking overgenomen kan worden. Onder de coalitie liggen bestuurlijke afspraken, deze zijn nu niet vervat in een overeenkomst. De gemeente Hengelo heeft in samenspraak met de gemeente Enschede een basis overeenkomst ontworpen die als basis kan dienen voor alle coalities. 22 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

In deze overeenkomst worden afspraken gemaakt over budget en voorwaarden voor in- en uittreding. De constituerende grondslag van iedere coalitie is een convenant dat wordt geaccordeerd door alle deelnemers. Dat verloopt voorspoedig. Alle bij de coalities betrokken budgetten worden met de begrotingswijziging van overgedragen aan de ontvangende gemeentes. Eventuele verschillen tussen toe te rekenen overhead tussen regio en gemeente worden in de overgang buiten beschouwing gelaten. Er is een budgettair tekort in de coalitie MDA. Er zijn diverse manieren om het op te lossen. Gezien de samenhang met de hele transitie en de duidelijkheid richting betrokken medewerkers zal de datum van ingang voor alle coalities 1 juli 2021 zijn. Alle betrokken medewerkers van de regio komen onder gelijke voorwaarden in dienst bij de gemeenten. Uitgangspunt is dat het overgang van onderneming is en niet onderhavig aan een sociaal plan. Op kleine onderdelen van secundaire arbeidsvoorwaarden zal mogelijk nog afgestemd moeten worden.

8.2.3 Twentse Kracht De gemeenten hebben afgesproken om deze coalitie onder te brengen bij gemeente Enschede. Deze coalitie kent ook deelnemers van buiten de overheid. Een samenwerkingsovereenkomst is aanwezig. Er zijn inmiddels uitvoeringsafspraken tussen de coalitie en gemeente Enschede. Gemeente Enschede treft intern haar voorbereiding om voor deze coalitie het gastheerschap vorm te geven. De constituerende grondslag van iedere coalitie is een convenant dat wordt geaccordeerd door alle deelnemers. Dat verloopt voorspoedig. Alle bij de coalities betrokken budgetten worden met de begrotingswijziging van overgedragen aan de ontvangende gemeentes. Eventuele verschillen tussen toe te rekenen overhead tussen regio en gemeente worden in de overgang buiten beschouwing gelaten. Gezien de samenhang met de hele transitie en de duidelijkheid richting betrokken medewerkers zal de datum van ingang voor alle coalities 1 juli 2021 zijn.

8.2.4 IT-Platform De gemeenten hebben afgesproken om deze coalitie onder te brengen bij gemeente Enschede. Er is nog geen bestuurlijke samenwerkingsovereenkomst. Er zijn inmiddels uitvoeringsafspraken tussen de coalitie en gemeente Enschede. Gemeente Enschede treft intern haar voorbereiding om voor deze coalitie het gastheerschap vorm te geven. Gezien de omvang van het overhead budget dat met de coalitie mee gaat van Regio Twente naar gemeente Enschede, is aan Enschede gevraagd alert te zijn op het waar mogelijk over kunnen nemen van medewerkers bedrijfsvoering, zodat de frictiekosten bij Regio Twente zo laag mogelijk gehouden kunnen worden. De constituerende grondslag van iedere coalitie is een convenant dat wordt geaccordeerd door alle deelnemers. Dat verloopt voorspoedig. Alle bij de coalities betrokken budgetten worden met de begrotingswijziging van overgedragen aan de ontvangende gemeentes. Eventuele verschillen tussen toe te rekenen overhead tussen regio en gemeente worden in de overgang buiten beschouwing gelaten. Gezien de samenhang met de hele transitie en de duidelijkheid richting betrokken medewerkers zal de datum van ingang voor alle coalities 1 juli 2021 zijn.

8.2.5 Netwerkstad Twente De betrokken gemeenten hebben afgesproken om deze coalitie onder te brengen bij gemeente Hengelo. Omdat deze coalitie afloopt en er geen medewerkers in dienst waren bij Regio Twente, gelden hiervoor andere afspraken. Op het moment dat het AB een integraal oordeel heeft gegeven over de veranderopdracht, kan deze coalitie overgedragen worden. Daarmee is de rol van Regio Twente in deze samenwerking beëindigd.

23 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

8.3 Besluitvorming ter uitwerking veranderopdracht overige taken In het transitieplan werden nog een aantal taken benoemd, waarvan de positionering nog niet helder was en waarover nog geen bestuurlijke keuze gemaakt kan worden, omdat dit afhankelijk was van bijvoorbeeld de strategische focus van de Twente Board en de keuze voor recreatieve voorzieningen. Daarnaast zijn gaandeweg de ontvlechting nog een aantal andere taken aan het licht gekomen die nog niet waren benoemd in het transitieplan. Op 27 januari 2021 heeft het AB kennis genomen van deze taken en ingestemd met de voorstellen hoe de uitvoering van deze taken vorm te geven. Hieronder leest u om welke taken het gaat en hoe deze zijn belegd.

8.3.1. Samenwerking mobiliteit (Verkeer en Vervoer). Voorgesteld is om samen met de regionaal portefeuillehouder bereikbaarheid voor 1 april 2021 met een voorstel te komen hoe de samenwerking op gebied van verkeer en vervoer / mobiliteit te positioneren na de ontvlechting en hoe om te gaan met het huidige bij Regio Twente beschikbare budget en formatie. Er worden gesprekken gevoerd met de gemeente Hengelo om aan deze samenwerking onderdak te bieden, vergelijkbaar met de gesprekken over coalities. Aan deze samenwerking is een structurele inwonerbijdrage van € 0,44 verbonden. Inmiddels zijn gesprekken met Hengelo hierover vergevorderd en kan de samenwerking, inclusief budget en formatie, overgedragen worden aan Hengelo op het moment dat het AB een integraal oordeel heeft gegeven over de veranderopdracht. Daarmee is de rol van Regio Twente in deze samenwerking beëindigd.