2021 03 20 leeswijzer op raadsvoorstel

Toelichting/leeswijzer

Aan CC Van Datum Onderwerp

: : : : :

Gemeenteraad Commissie Samenleving en Bestuur College van burgemeester en wethouders 20 maart 2021 rol gemeenteraad transitieproces Regio Twente

In de commissie Samenleving en Bestuur op 16 maart jl was het raadsvoorstel over onderdelen van de transitie van de Regio Twente aan de orde. In het besproken raadsvoorstel stellen wij uw raad het volgende voor: • Geen wensen en bedenkingen bij het AB van de Regio Twente in te dienen over de statuten van de Stichting Twente Board • Aan ons (college) wensen en bedenkingen kenbaar te maken op de Bestuursovereenkomst sociaaleconomische structuurversterking (BOK SES) • Toestemming van uw raad aan ons (college) voor het geheel wijzigen van de GR Regio Twente in een GR Gezondheid en voor het aangaan van de GR voor recreatieve voorzieningen (de bedrijfsvoeringorganisatie Recreatieschap Twente, de BVO Recreatieschap Twente) Tijdens de bespreking is door de portefeuillehouder het volgende toegezegd: • Er wordt een goede leeswijzer van de rode draad van de voorstellen vanuit de rol van de raad opgesteld • Na de vergadering van het AB van Regio Twente van 19 maart 2021 volgt een update vanuit het college met zo mogelijk ook een overzicht van de opvattingen van de Twentse raden (moties/amendementen) • Zo mogelijk wordt voor de raadsvergadering van 31 maart 2021 een overzicht verstrekt van wat op dit moment de inschatting is van de kosten van het traject Leeswijzer De transitie van de Regio Twente heeft tot gevolg dat drie rechtspersonen moeten worden opgericht en voor de afstemming van de

input in de Twente Board een overeenkomst moet worden aangegaan: 1. Stichting Twente Board door het AB van de regio Twente; 2. Bestuursovereenkomst sociaaleconomische structuurversterking (BOK SES) 3. Wijzigen van de Regeling Regio Twente in de “Gemeenschappelijke Regeling Gezondheid” (openbaar lichaam) door de deelnemende gemeenten 4. Treffen van een gemeenschappelijke regeling voor de oprichting van de bedrijfsvoeringorganisatie Recreatieschap Twente door de deelnemende gemeenten Ad 1. Stichting Twente Board De Wet gemeenschappelijke regelingen (hierna: Wgr) - artikel 31 a - schrijft voor dat de raad van een deelnemende gemeente wensen en bedenkingen kenbaar kan maken aan het AB van een GR, als die GR wil deelnemen aan een privaatrechtelijke rechtsvorm. Die situatie is het geval: het AB van de Regio Twente wil een zgn. triple helix aangaan met de ondernemers en de onderwijs – en onderzoekinstellingen van Twente. Gekozen is voor de stichtingsvorm. Die keuze is gebaseerd op de ervaringen elders in het land, met name Brainport Eindhoven kent eveneens deze constructie. Doel in deze 3O-samenwerking: slagvaardige en efficiënte strategische samenwerking op het gebied van economie. M.a.w. sociaaleconomische structuurversterking voor

1

Twente ontwikkelen, verbeteren en bevorderen en dat op een slagvaardige manier. Voor een specifieke beschrijving van de doelen, zie artikel 2 van de statuten Stichting Twente Board. Het AB van de Regio Twente is namens de gemeenten medeoprichter van deze stichting en is, na deze wensen en bedenkingenprocedure het bevoegde gremium voor het mede-oprichten van deze stichting. De rol van de raad in dit proces beperkt zich tot het inbrengen van wensen en bedenkingen. Voor de financiering van de werkzaamheden van stg. Twente Board en haar werkorganisatie: Twente Board Development, heeft de raad zijn rol in het budgetrecht: in de begroting (en het MJP) middelen beschikbaar stellen aan het college tbv de uitvoering van deze doelen, in dit geval in samenwerking met de andere Twentse gemeenten. Ad 2 Bestuursovereenkomst (BOK SES) Om gezamenlijk, als 14 Twentse gemeenten de input in de Stichting Twente Board te kunnen voorbereiden is een overlegorgaan nodig. Daarvoor gaan de 14 Twentse gemeenten met elkaar een bestuursovereenkomst aan: de BOK SES. Daarin is o.a. geregeld dat er een bestuurlijk overleg is, dat de voorzitter van dit overleg de burgemeester van Enschede is, er een coördinerend secretaris is én hoe de vertegenwoordiging van de gemeenten in de Twente Board is vormgegeven. Haaksbergen zit in cluster C, samen met de gemeenten Borne, Hengelo en Hof van Twente.

Uiteraard is in deze BOK SES de stemverhouding geregeld (zie artikel 12 van de BOK SES). Van belang te vermelden is dat in dat artikel ook is opgenomen dat besluiten over additionele middelen zoals meerjarenplannen en investeringsagenda’s unaniem worden genomen, nadat de gemeenten het voorgenomen besluit, gelet op het budgetrecht voor instemming aan hun raden hebben voorgelegd. Het is, in een situatie als deze, wettelijk niet verplicht dat wij uw raad vragen wensen en bedenkingen bij ons college kenbaar te maken op het aangaan van deze BOK SES. Er is hier geen officiële rol voor uw raad. Toch vinden wij het van belang te weten wat uw gevoelen hierbij is. Zo nodig doen wij in de richting van de andere 13 gemeenten voorstellen voor aanpassing. Let wel: alle 14 gemeenten moeten hierin overeenstemming met elkaar weten te vinden. Ad 3 en 4 Wijziging GR Regio Twente in GR Gezondheid en treffen van nieuwe GR: de BVO Recreatieschap Twente De rol van de raad bij dit onderdeel is het geven van toestemming hiervoor. De GR-en waar het hierover gaat zijn zgn. college-regelingen. De Wgr (art. 1, lid 2 en 3) schrijft voor dat colleges niet over gaan tot het treffen van een GR, dan nadat de raad toestemming heeft gegeven. Dat geldt voor het treffen van een GR, maar ook voor het wijzigen daarvan, het toetreden tot of het uittreden uit een GR.

Deze toestemming kan alleen worden onthouden vanwege strijd met de wet of met het algemeen belang. Onder de weigeringsgrond voor een toestemming strijd met het recht valt strijd met het geschreven en het ongeschreven recht. Bij de weigeringsgrond strijd met het algemeen belang gaat het om die gevallen waarin de grond voor onthouding van toestemming niet nauwkeurig in de wet kan worden gespecificeerd. Dat kan zich voordoen in een situatie dat de raad meent dat het ondoelmatig is om ten aanzien van de bedoelde belangen samen te werken met andere gemeenten, of dat de bevoegdheid zich niet leent voor gezamenlijke behartiging. Volgens de toelichting op de wet geldt hierbij een plicht tot een zekere terughoudende beoordeling door de raad. Dat betekent

2

dat de raad alleen tot strijd met het algemeen belang kan oordelen als de bezwaren tegen samenwerking zwaarwegend zijn. Verder nog van belang: een besluit over de verlening van toestemming heeft een alles of niets-karakter: op grond van de Algemene wet bestuursrecht (10:32, lid 1/ 10:29, lid 2) is het niet toegestaan om aan de verlening van toestemming voorwaarden te verbinden. Rol en positie raden in de nieuwe situatie In de nieuwe situatie bestaat er geen gemeenschappelijke regeling meer, waarin een specifieke rol voor de raden is weggelegd in de samenwerking. De rol/positie is niet anders dan bij andere GR-en waar Haaksbergen aan deelneemt. Het gaat steeds om college-regelingen. De rol en positie van de raad is geregeld in de Gemeentewet en de Wgr. Deze rol bestaat met name uit: • Zienswijze-procedure op de ontwerpbegroting en kennisname van de jaarverslagen/jaarrekeningen (in het voorjaar) • Het college(lid) ter verantwoording roepen/inlichtingen/informatie vragen over het ‘gevoerde bestuur’ in de betreffende GR. Het gaat hier om de passieve- en actieve informatieplicht en de verantwoordingsplicht die op basis van de Wgr in de diverse GR-en is geregeld. In het vastgestelde transitieplan is een werkwijze geformuleerd waarbij een rol voor de raden aan de voorkant is weggelegd. Deze is als volgt geformuleerd: 1. Het 3O-bestuur (lees: bestuur Stg.

Twente Board) neemt het initiatief tot een (nieuw) meerjarenplan door de contouren/kaders, uitgangspunten en randvoorwaarden te formuleren; 2. De delegaties in het 3O-bestuur halen op basis van deze kaders input op bij hun achterbannen. In het geval van de overheidsdelegatie, doen de colleges dit - via het bestuurlijk overleg van de 14 gemeenten op het gebied van SES (gebaseerd op de BOK SES) - bij hun gemeenteraden; 3. Het 3O-bestuur maakt een meerjarenplan en vraagt voor de uitvoering in de planperiode investeringsmiddelen van de gemeenten; 4. Op basis van (bespreking van) dit meerjarenplan stellen de gemeenteraden de benodigde meerjarige investering beschikbaar voor de werkorganisatie TWD en de investeringen; 5. Het meerjarenplan wordt uitgewerkt in jaarplannen; 6. De jaarplannen en verslagen worden ter kennisname gedeeld met de colleges. De directeur 3O-organisatie bezoekt jaarlijks alle raden (of enkele gezamenlijk) voor terugblik op vorig jaar en het schetsen van contouren voor komend jaar; 7. Raadsleden van een gemeente worden uitgenodigd bij bedrijfsbezoeken aan bedrijven in hun gemeente. Om dit nader vast te leggen zijn in de statuten en de bestuursovereenkomst een tweetal voorzieningen getroffen. In de statuten is bepaald dat het bestuur verplicht is jaarlijks verslag te doen aan deelnemende colleges van de ontwikkelingen in het afgelopen jaar.

Dit verslag stelt ons (college) in staat hierover in gesprek te gaan met uw raad. De directeur kan bij de behandeling in de raad aanwezig zijn. Wij stellen ons voor de directeur hiervoor ook inderdaad uit te nodigen. In de BOK SES is de rol van de raad tot uitdrukking gebracht in artikel 12, lid 5: besluiten over additionele middelen zoals meerjarenplannen en investeringsagenda’s unaniem worden genomen, nadat de gemeenten het voorgenomen besluit, gelet op het budgetrecht voor instemming aan hun raden hebben voorgelegd. (zie toelichting ad 2).

3