14-MANIFEST 3.1

Pagina 1 van 5 MANIFEST (3.1) Voor Schone en Duurzame Energie en Tegen Stadsverwarming met een Warmtenet in Twente op basis van de verbranding van “Restafval” door Twence De Twentse gemeenten zitten verstrikt in een gordiaanse knoop met betrekking tot het afvalbeleid en alle daarmee verband houdende initiatieven zoals het verbranden van “restafval” de daaraan gekoppelde energieopwekking en de aanleg van warmtenetten. In het proces voor de besluitvorming bij de drie beleidsterreinen is in de meeste gevallen onvoldoende oog geweest voor de onderlinge samenhang en de gevolgen van de gemaakte keuzes voor de opwarming van de aarde. Kiezen voor de verbranding van “restafval” levert een grote bijdrage aan de opwarming van de aarde en belemmert de circulaire economie. Kiezen voor het terug dringen van de hoeveelheid “restafval” per inwoner betekent in deze situatie afval importeren uit heel Europa. Op dit moment komt al 200.000 ton van de 600.000 ton afval uit Europa, ruim 33%. Kiezen voor een warmtenet op basis van de verbranding van “restafval” is niet duurzaam, dit mede omdat bewoners voor de noodzakelijke koeling zelf een airco zullen gaan plaatsen (met alle gevolgen van dien voor het energieverbruik en de CO₂ productie). De Twentse inwoners zelf leveren te weinig “restafval”.

Ze zullen echter te zijner tijd de hoge kosten moeten betalen die gemoeid zijn om de energiebron van het warmtenet CO₂-vrij te maken, ook al komt 90% van het afval niet van de inwoners van Twente. Dit manifest beoogt door aandacht voor de samenhang van de genoemde problemen te komen tot een wijziging van het tot nu toe gevoerde beleid in de Twentse gemeenten. De hoeveelheid “restafval” per bewoner per jaar: het doel is om in 2020 maximaal 100 kg “restafval” per persoon per jaar te krijgen. In 2011 was dat nog 239 kg per persoon per jaar. De verbranding van “restafval” wordt door de meerderheid van de gemeenten nog gezien als methode om duurzame energie, elektriciteit en warmte, op te wekken. Omdat er wordt bespaard op het verbruik van aardgas, volgens de directie van Twence. Niet genoemd wordt de grote productie van CO₂ bij verbranding van afval, het broeikasgas dat voor een groot deel verantwoordelijk is voor de opwarming van de aarde. Het verbranden van “restafval” levert aanzienlijk meer CO₂ op dan dat dit het geval is bij de productie van de zelfde hoeveelheid energie op basis van aardgas. Omdat er steeds minder restafval uit Twente wordt aangevoerd moet er uit heel Europa, (33% van het totaal) en andere regio’s in Nederland, afval worden ingevoerd om de kachel te laten branden bij Twence voor de zogenaamde duurzame energieopwekking.

De Twentse huishoudens leveren nog maar 75.000 ton “restafval’ per jaar, en uit Den Haag en Delft wordt ook nog eens 75.000 ton huishoudelijk restafval per jaar aangevoerd. Het “restafval” wordt verbrand in plaats van dat het wordt gerecycled. In 2050 moeten we een circulaire economie hebben (rijksbeleid) waardoor er dan geen “restafval” meer mag worden verbrand, over 30 jaar komt er dan zeker een eind aan de afvalverbranding bij Twence. Het kabinet wil ook een verschuiving van verbranden naar recyclen en heeft daarom het tarief voor de afvalstoffenbelasting voor het storten of verbranden verhoogd op 1 januari 2019 van € 13,21 naar € 32,12 per ton. De belasting zal doorberekend worden aan de leverancier, de bewoners en het bedrijfsleven. De dienstverlening van de overheid op dit gebied wordt steeds slechter en duurder: Overheid, u bent er voor de burger.

Pagina 2 van 5 “restafval” moet je zelf wegbrengen naar ondergrondse wijkcontainers, vanuit de gedachte als je het maar moeilijk genoeg maakt wordt het vanzelf wel minder. Als je “restafval” toch nog laat ophalen in Hengelo dan betaal je daar een woekerprijs voor. En plaats dit naast het gegeven dat de gemeentelijke taak met betrekking tot het huisvuil slechts kostendekkend mag zijn dan wordt er gehandeld in strijd met de wettelijke bepalingen hiervoor omdat Twence jaarlijks grote bedragen aan winst uitkeert. Van 2008 tot 2017 totaal € 80 miljoen zogenaamd superdividend aan de gemeentelijke aandeelhouders voor de Agenda van Twente. In 2017 was de netto winst van Twence € 14,4 miljoen. Dit is een regelrechte aantasting van de rechtsstaat. (machtsmisbruik van de overheid tov de burger) Dit afvalbeleid leidt er onder andere toe dat Twence als overheidsbedrijf één van de grootste CO₂ producenten is in de regio. CO₂-productie en de kosten van afvang, opslag en distributie: Twence produceert met de verbranding van “restafval” 909.600 ton CO₂ per jaar, (2017) “het is de bedoeling om onze CO₂-emissie met 100.000 ton per jaar te reduceren”. Aldus Twence in het jaarverslag van 2017. Maar door een uiterst omstreden methode hoeven de AVI’s maar 37% van de geproduceerde CO₂ af te vangen.

Rijkswaterstaat heeft berekend dat 63% van het afval biogeen is en dat daarvan de CO₂ niet afgevangen hoeft te worden. 37% van de totale CO₂ productie bij het verbranden van het restafval levert 336.552 ton CO₂ op dat binnenkort moet worden afgevangen. Twence kleurt het CO₂ plaatje nog mooier in door te stellen dat haar af te vangen hoeveelheid CO₂ in feite 340.000 ton vermeden CO₂ is door de energieopwekking. Wat echt telt is dat de feitelijke CO₂-uitstoot, bijna 1 miljoen ton CO₂, uiterlijk in 2050 stoppen moet. De kosten die gemoeid zijn met de afvang, opslag en distributie van CO₂ worden op dit moment geraamd op € 90,- per ton. Bij Twence gaat het dus al gauw om een bedrag van € 30 miljoen per jaar voor de 336.552 ton CO₂. (aanzienlijk meer dan de netto winst in 2017, en als de totale CO₂ productie moet worden afgevangen kost dit meer dan € 80 miljoen per jaar) Als tegenover de kosten van de CO₂ afvang geen inkomsten staan dan gaat Twence failliet of: - de verwerking van het huisvuil wordt duurder, maar door de gemeenten wordt afgedwongen dat het volume van het “restafval” van de inwoners wordt teruggebracht naar 100 kg per persoon per jaar. Dat is totaal 62.584 ton per jaar door de Twentse inwoners. Op een totaal volume (2017) van aangeleverd brandbaar afval van 625.000 ton is dat echter slechts 10%.

Dus wie levert in deze situatie de rest? Het bedrijfsleven? De buitenlandse leveranciers van afval? - of de prijs van de geproduceerde elektriciteit wordt hoger maar is daarmee niet meer concurrerend. - of het warmtenet wordt uitgebreid, zoals op dit moment wordt overwogen, en de kosten van de CO₂ afvang worden in de energieprijs hiervan versleuteld. Huisvuil/bedrijfsafval uit Europa betekent o.a: - transportkosten, gepaard gaand met de bijbehorende CO₂-emissies; - wordt er gecontroleerd op de samenstelling, zo ja, door wie en op basis van welke voorschriften? - is het restafval? En niet recyclebaar? - zitten er giftige stoffen in die hier niet verbrand mogen worden? - is het 63% biogeen? Bodemas en vliegas: “Vrij toepasbare grondstof.

Pagina 3 van 5 De van metalen ontdane bodemas is, na een extra bewerkingsstap, een grondstof voor de bouw. Het materiaal kan als zand- of grindvervanger worden gebruikt, zowel in ongebonden vorm als bijvoorbeeld in de beton- en cementindustrie.” Aldus het jaarverslag 2017 van Twence. Naast bodemas ontstaat er bij de verbranding ook het giftige vliegas dat tot 2018 gestort mocht worden. Maar in 2018 ontstaat er een andere situatie omdat de staatssecretaris voor Infrastructuur en Waterstaat op 7 september moet aangeven of ze akkoord gaat met een versnelde behandeling bij de Raad van State van een rechtszaak over de export van vliegas door de Twentse afvalverwerker Twence. Een snelle behandeling van de kwestie was nodig omdat het verbranden van afval door Twence in gevaar kon komen. Het ministerie wilde geen exportvergunning meer geven voor vliegas omdat het in Nederland een niet herbruikbaar restproduct is dat ontstaat bij de verbranding van afval. Persbericht Twence 2019-01-03: “Uitspraak Raad van State: vliegas mag naar Duitse zoutmijnen. Op de valreep van 2018 kwam de uitspraak van de Raad van State dat het toepassen van vliegassen voor de stabilisatie van zoutmijnen een nuttige toepassing is en export toegestaan is. Voor Twence is dit een belangrijke uitspraak. De mogelijkheden voor toepassing of opwerking van vliegassen zijn beperkt.

Een exportverbod kan voor verstoring van het productieproces zorgen.” Na de verbranding van het “afval” blijft nog ruim 20% van het oorspronkelijke gewicht aan bodemas over. In 2017 alleen al 148.000 ton. Dit moet dus eerst gereinigd worden vanwege de aanwezige hoeveelheid giftige stoffen en zware metalen voordat het bijvoorbeeld in de bouw gebruikt kan gaan worden als vrij toepasbare bouwstof. (per dag zijn dat meer dan 25 vrachtwagens van 20 ton) Afval is grondstof, Cradle to Cradle, C₂C Door “restafval” alleen te benutten als brandstof is dit een eindtoepassing, het materiaal kan niet meer voor iets anders gebruikt worden, gevolgen o.a.: - het wordt niet meer gesorteerd voor hergebruik en upcycling; - er gaan steeds meer waardevolle materialen en grondstoffen verloren door verbranding; - het is in strijd met de wens, en noodzaak, om te komen tot een circulaire economie. Warmtenetten en stadsverwarming: - zijn voor de afnemer van warmte vaak duurder dan het gebruik van een individuele installatie, en als de afvang van CO₂ in de prijs terecht komt dan zal er zeker geen sprake meer zijn van het NMDAprincipe (Niet Meer Dan Anders, dit principe is echter wel gekoppeld aan de aardgasprijs die door belasting steeds hoger wordt); - worden voorzien van back-up wijkstations.

Deze werken meestal op aardgas en zijn dan dus CO₂ producerend; - wijkstations worden ook gebruikt om warmteverliezen te compenseren, nog meer CO₂; - om de stadsverwarming met een warmtenet in Twente, op basis van de verbranding van restafval door Twence door te kunnen zetten is de afvang, opslag en distributie van CO₂ noodzakelijk vanwege de effecten met betrekking tot de opwarming van de aarde. De kosten die hiermee gemoeid zijn zullen naar alle waarschijnlijkheid neergelegd worden bij de gebruiker van het warmtenet; - deze methode blijft in strijd met de doelstelling om te komen tot een circulaire economie; - maar steeds belangrijker in de situatie waarbij in de zomer de temperatuur tot tropische waarden stijgt, overdag tot wel 40°C en ’s nachts niet onder de 25°C. In deze situatie wordt koelen van

Pagina 4 van 5 woonvertrekken noodzakelijk om het leefbaar te houden. Vanwege de hoge nachttemperatuur kan er niet gekoeld worden via ventilatie en open ramen en deuren, als dat al mogelijk is ivm de veiligheid. Voor de leefbaarheid is het wenselijk dat er gekoeld wordt totdat de ruimtetemperatuur onder de 25°C komt, geforceerde koeling wordt nu noodzakelijk. Deze zomer gaan particulieren massaal over tot de aanschaf van een airco. (bijzonder detail, in het klimaatakkoord is geen rekening gehouden met het extra energieverbruik dat hierdoor ontstaat). In woningen die aangesloten zijn op het warmtenet dat werkt met restwarmte van Twence zal men voor koeling ook over moeten gaan tot het installeren van een airco omdat het leidingnet van het warmtenet is ontwikkeld met water dat 40°C is. Deze temperatuur blijft ook in de zomer noodzakelijk voor de productie van warm tapwater voor douche en bad. Wie aangesloten is op het warmtenet van Twence, zelf een airco plaatst en geen schone en duurzame elektriciteit heeft, draagt dus extra bij aan de opwarming van de aarde. Dit probleem, het koelen van woonvertrekken zonder een bijdrage te leveren aan de opwarming van de aarde, kan opgelost worden door te werken met een systeem op basis van warmte- en koude opslag in de bodem, WKO.

In de zomer gaat het relatief koude water, 5-10°C naar de woning waarvan de warmtelast via een warmtewisselaar weer naar de bodem gaat ter opwarming daarvan voor de winter. (regeneratie of seizoenopslag) ’s winters gaat het proces omgekeerd. De Vereniging Eigen Huis (VEH) vraagt nu om via wetgeving (in het Bouwbesluit) nieuwe huizen te verplichten tot het aanbrengen van koeling. Maar op welke manier wordt deze voorziening gerealiseerd in de 7 miljoen bestaande woningen? En wat zijn de effecten daarvan voor de CO₂ uitstoot en de opwarming van de aarde zolang energiemaatschappijen nog geen schone en duurzame energie hoeven te leveren?

Conclusie: De verbranding van “restafval”, in 2017 bij Twence al 625.000 ton, moet zo snel mogelijk stoppen omdat hier bijna 1 miljoen ton CO₂ vrijkomt in de atmosfeer die daarmee een grote bijdrage levert aan de opwarming van de aarde. Niet door symptoombestrijding, door middel van het afvangen van CO₂, maar door de afvalverbrandingsinstallaties van Twence zo snel mogelijk uit te faseren. Hierdoor kan “afval” gerecycled worden bij Twence en komt een circulaire economie dichterbij waarmee verspilling en uitputting van grondstoffen en de productie van verontreinigde bodemas en vliegas wordt voorkomen. Voor de bestaande stadsverwarming moet een oplossing gezocht worden op basis van Schone- en Duurzame energie (= CO₂-vrij) bijvoorbeeld op basis van Groene Waterstof of met behulp van WKO-systemen met een warmtepomp op basis van CO₂-vrije energie! Wie van mening is dat de opwarming van de aarde niet het gevolg is van het werk van mensenhanden, maar wel van mening is dat het overheidsbedrijf Twence een sluitend financieel bedrijfsplan moet hebben, mag de volgende cijfers op zich laten inwerken: 1. 900.000 ton CO₂ afvangen. Als volgend jaar begonnen wordt met 100.000 ton en over 9 jaar met de volledige afvang van 900.000 ton dan kost dit het eerste jaar € 9.000.000,- en over 9 jaar € 81.000.000,- per jaar.

Pagina 5 van 5 2.

3.

147.000 ton bodemas opwerken tot een vrij toepasbare, ongebonden, bouwstof. Vanaf 2020 verplicht, Kosten? Maar als het wil concurreren met rivierzand, metselzand, dan moet het voor minder dan € 3.724.000,- per jaar. De import van 200.000 ton restafval uit het buitenland. De belasting daarvoor is in 2019 verhoogd naar € 32,12 per ton om de import te ontmoedigen. Extra last op de winstverwachting van €14.000.000,- min € 6.424.000,- verwacht mag worden dat deze belasting de komende jaren verder omhoog zal gaan.

Of worden de tekorten binnenkort afgewenteld op de inwoners van Twente? (270.000 Twentse huishoudens leveren maar ± 10% van het afval dat verbrand wordt bij Twence!)

Wie nog twijfelt aan de noodzaak om te komen tot deze vergaande stappen zie oa. het onthutsende overzicht van de gevolgen van de CO₂-emissies in het boek van David Wallace-Wells: “DE ONBEWOONBARE AARDE”

Hengelo 2019-04-30 2019-08-02: versie 2.0 ivm de toevoegingen van oververhitting en koeling in de zomer. 2019-08-29: versie 2.1 ivm aanpassing bodemas en vliegas 2019-10-30: versie 2.2 ivm aanvulling hoeveelheid buitenlandsafval 2019-11-03: versie 3.0 ivm aanpassing hoeveelheid CO₂ op basis van art. NRC dd. 2019-10-26 2019-11-27: versie 3.1 ivm toevoeging eindconclusie 1 t/m 3