1. 2025-R7 Raadsinformatiebrief informatie diverse vormen van COA locatie

Raadsinformatiebrief Aan

de

Uw kenmerk Uw datum

k

Behandeld door Telefoonnummer

:

(geanonimiseerd)

Bijlagen

:

(053)

Datum

Zaaknummer Kenmerk

:

573 45 67

Onderwerp: informatie

diverse vormen

Geachte

de

Om

gemeenteraad

leden

van

COA

van

locaties

gemeenteraad,

goede inhoudelijke discussie te kunnen voeren heeft de raad tijdens een besloten bijeenkomst op 10 december 2024 verzocht om informatie over kenmerken van COA-locaties, de verschillende mogelijkheden in beheer door het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (hierna: COA) van grote en kleine locaties en de belasting hiervan op de omgeving. In deze raadsinformatiebrief verstrekken wij nadere informatie over de mogelijkheden van COA locaties en de specifieke kenmerken ervan, waarbij wij inzomen op de voor- en nadelen van groot- en kleinschalige opvang. een

Introductie De opvang van Gemeenten van

De de

mensen

ontheemden

in Nederland

aantallen 183

Statushouders:

24

Asielzoekers:

127

e

adequate

heeft in 2025 vanuit het ministerie ontheemden op te vangen: januari 2025 (in juli 2025 168) -

-

-

de

en

humane

opvang

taakstelling gekregen

-

ineerste nader te in 2025

helft 2025

(en nog

13

van

2024),

tweede

helft nog

bepalen. (waarvan nu 34 AMV-ers)

Op dit moment vangen wij de volgende e

groot maatschappelijk vraagstuk.

gemeente Haaksbergen

volgende

Oekraïners:

e

is een

staan voor de uitdaging te zorgen voor een die hun land van herkomst zijn ontvlucht.

aantallen ontheemden

op:

135

Oekraïners; ongeveer nog 13 te huisvesten statushouders uit 2024; 34 AMV-ers

(vluchtelingen).

Voor de opvang van Oekraïners en statushouders is de gemeente zelf verantwoordelijk. De opvang van vluchtelingen, waaronder AMV-ers, valt onder de verantwoordelijkheid

samenwerking met de gemeente. De gemeente dient in elk geval te zorgen mogelijke opvanglocatie. Er zijn verschillende manieren om vluchtelingen op te vangen, waaronder klein- en grootschalige opvang. Beide vormen hebben hun eigen voordelen en nadelen, die van invloed zijn op zowel de ontheemden van

het COA

in

voor

een

als de

gastgemeente.

Postbus

102

Gemeentehuis Haaksbergen Blankenburgerstraat 28 7481 EB Haaksbergen, Tel: (053) 573 45 67, Fax: (053) www.haaksbergen.nl gemeente@haaksbergen.nl Kijk voor openingstijden en het maken van een afspraak op www.haaksbergen.nl

7480

AC,

IBAN

NL56

BNGH

028.50.03.194

572

80 75

Er zijn 3 mogelijkheden om tot uitvoering te komen van de taakstelling opvang vluchtelingen: • 1 COA-locatie voor de huidige AMV-ers en de overige vluchtelingen; • kleinere locaties in de buurt van een COA-locatie (dependance of satellietlocatie van COA-locatie in een grotere gemeente); • kleinere locaties los van een COA-locatie (zelfstandig gemeente is verantwoordelijk). Het verschil in de laatste 2 vormen is het gebruik van voorzieningen en begeleiding op een hoofdlocatie of bij de laatste de verantwoordelijkheid van de gemeente. ,

,

,

Wij zetten de voordelen en nadelen van één of meerdere kleinschalige opvanglocatie(s) voor vluchtelingen op een rij ten opzichte van 1 grootschalige opvanglocatie. ,

Criteria voor opvanglocaties De minimale eisen aan de locaties zijn opgenomen in het Europese richtsnoer voor opvangvoorzieningen: aan het Europese richtsnoer moeten we voldoen: • locatie moet in eigendom zijn of komen van de gemeente Haaksbergen of langdurig kunnen worden gehuurd of in erfpacht kan worden genomen: locaties moeten we gedurende langere tijd beschikbaar hebben. Dit betekent bij voorkeur in eigendom maar tenminste gedurende langere tijd te huren. • relatief grote locatie waar 50 tot 200 opvangplekken gerealiseerd kunnen worden. Omvang van de locatie is groter dan 3. 000 m2: de minimale omvang voor het COA is 100 tot 150 opvangplekken. • locatie moet aansluiten op de openbare weg openbare voorzieningen moeten goed bereikbaar zijn. • nuts-aansluitingen kunnen voor oplevering worden gerealiseerd. • locatie is geen onderdeel van reguliere planvoorraad voor permanente woningbouw om de afgesproken aantallen uit de woondeal te halen. Niet op inbreidingslocaties (toekomstige woningbouw). • asielopvanglocaties worden onder regie van de COA beheerd. ,

,

Daarnaast moeten we rekening houden met: • gemeente moet locatie aanwijzen COA organiseert; • COA moet marktconform huren; • een kleinere COA locatie is bedoeld voor langere termijn waarbij gedacht wordt aan een termijn van vijf jaar. ,

,

Taken COA Het COA heeft verschillende taken in een gemeentelijke opvanglocatie (COA-locatie). De belangrijkste taken van het COA zijn: • opvang en huisvesting: zorgt voor de opvang van asielzoekers in gemeentelijke opvanglocaties waaronder het bieden van een tijdelijke woning en het creëren van een veilige en leefbare omgeving. • integrale zorg en ondersteuning: zorgt voor basiszorg en -voorzieningen zoals maaltijden beddengoed sanitaire voorzieningen en medische zorg. Ook zorgt het voor sociale en juridische ondersteuning voor asielzoekers zoals informatie over de asielprocedure en hulp bij het indienen van asielverzoeken. • administratieve processen: begeleidt asielzoekers tijdens de asielprocedure en zorgt voor de juiste registratie van gegevens. Dit omvat onder andere het opstellen van documenten en het verstrekken van informatie over de asielprocedure. ,

,

,

,

,

2

•

•

begeleiding en activiteiten: organiseert verschillende activiteiten en biedt begeleiding om de asielzoekers te ondersteunen bij hun integratieproces. Dit kan variëren van taal- en werktrainingen tot psychologische ondersteuning en culturele activiteiten. samenwerking met andere instanties: werkt samen met gemeenten en andere organisaties zoals VluchtelingenWerk Nederland om asielzoekers te helpen bij hun integratie en het verkrijgen van de juiste documenten. ,

,

Kortom het COA is verantwoordelijk voor de opvang en begeleiding van asielzoekers tijdens hun verblijf in gemeentelijke opvanglocaties waarbij het zorgt voor de basisbehoeften en ondersteunt in het asielproces. ,

,

Mogelijkheid voor kleinschalige opvang Bovenstaande taken van het COA gelden in geval van een grootschalige opvanglocatie (minimaal 150 personen). In geval van een kleinschalige satellietlocatie worden deze taken overgenomen door een COA-locatie in een buurgemeente. Als dit niet mogelijk is komt de kleinschalige opvanglocatie onder de verantwoordelijkheid van de gemeente te liggen. De taken moeten dan ook door de gemeente worden uitgevoerd.

,

Een mogelijke oplossing om tot de taakstelling te komen zonder een COA-locatie voor 150 personen op 1 locatie te plaatsen is door kleinere satellietlocaties te realiseren. De term ‘satelliet’ verwijst naar het idee dat deze locaties als een soort ‘bijlocatie’ of dependance fungeren met minder faciliteiten dan de hoofdopvangcentra. ,

,

,

Een mogelijkheid zou dan kunnen zijn AMV-ers op een locatie en de overige vluchtelingen op een andere locatie. Haaksbergen zou dan satellietlocaties kunnen opzetten voor een locatie in een grotere gemeente bijvoorbeeld Enschede. Bepaalde diensten en ondersteuningsvormen worden dan door de hoofdlocatie verzorgd. ,

Op kleinschalige locaties wonen bewoners zelfstandiger dan op een azc omdat er geen vaste begeleiding aanwezig is en ze voor bijvoorbeeld een doktersbezoek taallessen of recreatie of naar de hoofdlocatie of gemeentevoorzieningen gaan. Het COA selecteert de bewoners op zelfredzaamheid omdat er geen permanente begeleiding aanwezig is. Bij minder dan 100 personen is er ook geen fysieke beveiliging aanwezig (wel camera’s). ,

,

,

3

Voordelen en nadelen grootschalige opvang / kleinschalige opvang Opvang

Voordelen

Grootschalig

Kleinschalig

Nadelen

•

Kostenbesparing

•

Beter georganiseerde hulpverlening

•

Meer sociale en recreatieve

•

Overlast en spanningen

voorzieningen

•

Minder persoonlijke aandacht

•

Hogere kosten per vluchteling

•

Beperktere middelen en voorzieningen

•

Minder efficiëntie in het beheer

•

Vraagt om meer inzet en toezicht van

•

•

COA zorgt voor uitvoering van taken

•

Betere integratie in de samenleving

•

Zelfredzaamheid is groter

•

Minder belasting voor de

gemeenschap

infrastructuur •

Minder integratie met de lokale

Verkleinen van spanningen

gemeente

Voordelen van kleinschalige vluchtelingenopvang 1. Betere integratie in de samenleving Deze vorm van opvang biedt vluchtelingen de mogelijkheid sneller en effectiever te integreren in de lokale gemeenschap. De opvang is vaak meer verspreid over verschillende woningen of kleinere opvanglocaties waardoor vluchtelingen sneller in contact komen met de lokale bevolking. Dit bevordert wederzijds begrip en samenwerking. ,

2. Zelfredzaamheid Bewoners worden door het COA geselecteerd op zelfredzaamheid. Ook maakt het zelfstandiger wonen in kleine locaties dat mensen sneller zelfstandig en zelfredzaam zijn. Dit kan de kans op succesvolle integratie vergroten. ,

3. Minder belasting voor de infrastructuur Kleinschalige opvanglocaties zijn doorgaans minder belastend voor de lokale infrastructuur zoals scholen gezondheidszorg en openbaar vervoer. Er zijn minder verstoringen in de alledaagse voorzieningen op 1 plek wat kan bijdragen aan een soepeler verloop van de opvang. ,

,

,

4. Verkleinen van spanningen Door de spreiding van vluchtelingen over meerdere locaties kunnen spanningen tussen vluchtelingen en de lokale bevolking verminderd worden. Er is minder kans op overbelasting van een bepaalde buurt of wijk wat kan helpen om conflicten te voorkomen. ,

4

Nadelen van kleinschalige vluchtelingenopvang 1. Hogere kosten per vluchteling Deze vorm van opvang is vaak duurder dan grootschalige opvang vanwege de grotere inspanning per vluchteling. De kosten voor bijvoorbeeld het aanbieden van faciliteiten begeleiding en toezicht kunnen hoger uitvallen wanneer er meerdere kleinschalige locaties zijn vergeleken met één centrale grootschalige opvanglocatie. ,

,

,

2. Beperktere middelen en voorzieningen Deze locaties kunnen vaak niet dezelfde uitgebreide faciliteiten bieden als grootschalige opvanglocaties. Dit kan betekenen dat vluchtelingen minder toegang hebben tot bepaalde diensten zoals medische zorg onderwijs of sociale activiteiten die in grotere opvangcentra makkelijker georganiseerd kunnen worden. De bewoners moeten voor deze voorzieningen vaak afreizen naar de hoofdlocatie. ,

,

,

3. Minder efficiëntie in het beheer De verspreiding van vluchtelingen over verschillende locaties kan het voor gemeenten moeilijker maken de opvang efficiënt te beheren. Coördinatie logistiek en toezicht kunnen complexer zijn wat leidt tot hogere administratieve lasten en minder controle. ,

,

4. Vraagt om meer inzet en toezicht van gemeente De overkoepelende taken worden uitgevoerd door de zogenaamde moederlocatie in de grotere gemeente. Daarnaast is vanuit de eigen gemeente wel toezicht begeleiding en ondersteuning nodig zoals dat nu ook gebeurt bij de opvanglocaties voor Oekraïners. ,

,

Voordelen van grootschalige vluchtelingenopvang 1. Kostenbesparing Deze is vaak kostenefficiënter doordat de benodigde voorzieningen voor een groter aantal vluchtelingen in één locatie kunnen worden gecentraliseerd. Dit maakt het makkelijker om gezamenlijke faciliteiten zoals medische zorg onderwijs en sociale activiteiten aan te bieden tegen lagere kosten per persoon. ,

,

,

,

2. Beter georganiseerde hulpverlening In deze locaties is het vaak makkelijker gespecialiseerde hulpverleners en andere ondersteuning in te zetten aangezien het aantal vluchtelingen op één locatie groot genoeg is om dergelijke voorzieningen rendabel te maken. Dit maakt het mogelijk vluchtelingen sneller te voorzien van de hulp die ze nodig hebben. ,

3. Meer sociale en recreatieve voorzieningen Grootschalige opvanglocaties bieden vaak meer mogelijkheden voor sociale interactie en recreatie wat kan bijdragen aan het welzijn van de vluchtelingen. Ze kunnen deelnemen aan groepsactiviteiten gezamenlijke maaltijden en andere sociale programma's die hen helpen zich meer geaccepteerd te voelen. ,

,

4. COA zorgt voor uitvoering van taken Bij dergelijke locatties zorgt COA voor de uitvoering van alle taken. De gemeente draagt zorg voor een locatie en geeft daarna al het werk uit handen. Dit scheelt capaciteit binnen de gemeentelijke organisatie.

5

Nadelen van grootschalige vluchtelingenopvang 1. Minder integratie met de lokale gemeenschap Deze kunnen isolerend werken voor vluchtelingen aangezien ze vaak in grotere centra verblijven die niet goed geïntegreerd zijn in de lokale gemeenschap. Dit kan de sociale cohesie tussen vluchtelingen en de lokale bevolking bemoeilijken en het integratieproces vertragen. ,

,

2. Overlast en spanningen Grootschalige opvang kan leiden tot (meer) overlast voor de lokale bewoners bijvoorbeeld door toename van verkeer geluidsoverlast of verhoogde druk op de lokale voorzieningen. Dit kan spanningen veroorzaken zowel tussen vluchtelingen onderling als met de lokale bevolking. ,

,

,

3. Minder persoonlijke aandacht De persoonlijke begeleiding en zorg voor vluchtelingen kan onvoldoende zijn. Het contact tussen vluchtelingen en hulpverleners is vaak minder intensief wat kan leiden tot een minder effectieve ondersteuning bij integratie en persoonlijke problemen. ,

Conclusie Kleinschalige opvang biedt voordelen op het gebied van integratie persoonlijke aandacht en zelfredzaamheid van de vluchteling maar kan duurder en logistiek ingewikkelder zijn. Ook vraagt het meer capaciteit vanuit de gemeente. Grootschalige opvang daarentegen biedt efficiëntie en schaalvoordelen het COA voorziet in de gehele uitvoering. De omvang van een grootschalige locatie kan de integratie bemoeilijken en lokaal mogelijk tot meer spanningen leiden. ,

,

,

Meer informatie over het onderwerp kunt u vinden op: COA - Asielopvangwijzer | www. coa. nl COA - Kleinschalige opvang | www. coa. nl (waaronder een Q&A over kleinschalige opvang) COA - Het COA ziet toekomst voor kleinschalige opvang | www. coa. nl COA - Een COA-locatie openen | www. coa. nl Hoogachtend Burgemeester en wethouders ,

M. N. J. Broers gemeentesecretaris mr.

,

drs. R. G. Welten burgemeester mr.

6