Rapport onderzoek ex artikel 213a Gemeentewet - Subsidieregelingen (B.26.02649)
Tekst van het document
RAPPORT Onderzoek naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van de subsidieregeling evenementen en de subsidieregeling Samen Doen van de Gemeente Gulpen-Wittem. 213a Onderzoek Overeenkomstnummer: P24153 Datum: 04-06-2025 2 Inleiding In het kader van de Gemeentewet, artikel 213a, verricht het college periodiek onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het door het college gevoerde bestuur. Gemeente Gulpen-Wittem heeft besloten een 213a onderzoek uit te voeren naar het gevoerde subsidiebeleid. Subsidie is voor gemeenten een belangrijk instrument om bepaalde beleidsdoelen te realiseren. Een subsidie wordt in het kader van dit onderzoek beschreven als “een bijdrage van de gemeente aan een organisatie of instelling voor het organiseren van activiteiten met een maatschappelijk effect. Het gaat om activiteiten en resultaten die van belang zijn voor de inwoners van de gemeente Gulpen-Wittem.” (Beleidsregels Subsidieverordening, Gemeente Gulpen-Wittem, 2018). Dit rapport presenteert de bevindingen van een 213a-onderzoek naar de efficiëntie en effectiviteit van de subsidieregeling ‘Samen Doen’ en de subsidieregeling ‘Evenementen’ van de gemeente Gulpen-Wittem. Reikwijdte Aan ORGfit is de vraag gesteld om een 213a onderzoek te doen naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van het subsidiebeleid.
Dit om inzicht te krijgen in de werking van het huidige beleid, de effecten van subsidies op beoogde doelen en het doen van aanbevelingen voor verbeteringen. Het onderzoek betreft uitgaande subsidies, verstrekt aan instellingen, verenigingen en organisaties. Het onderzoek is toegespitst op twee subsidieregelingen: de Subsidieregeling Samen Doen en de Subsidieregeling Evenementen. Het onderzoek richt zich op de periode na de herijking van de ASV in 2021 en is gebaseerd op interviews met afdelingshoofden, beleidsmedewerkers en beleidsondersteuners naast documentstudie van het relevante onderliggende beleid. Aanleiding In 2018 heeft de gemeente Gulpen-Wittem het subsidiebeleid aangepast en vastgelegd in het document ‘Beleidsregels Subsidieverordening Gulpen-Wittem 2018-2024’. In 2021 is de Algemene Subsidieverordening (ASV) aangepast en vastgesteld. Op basis van deze kaders heeft de gemeente Gulpen-Wittem diverse subsidieregelingen vastgesteld die gezamenlijk het raamwerk vormen waarbinnen subsidies worden verstrekt. 3 De onderzoeksopzet Het onderzoek is gestart met het bestuderen van relevante aanwezige informatie in de vorm van beleidsnota’s en subsidieregelingen. Vervolgens is dit beeld gecompleteerd door middel van interviews met een aantal medewerkers. Met de verzamelde informatie kunnen we de deelvragen beantwoorden.
Deelvragen: • Zijn er voldoende duidelijke kaders voor subsidieverstrekking? • Hoe verloopt het proces van subsidieverstrekking voor beide regelingen? • Hoe zien de aanvragen per regeling uit? • Kunnen we de doeltreffendheid en doelmatigheid van beide beleidskaders en de uitvoering daarvan door middel van twee subsidie instrumenten beoordelen? • Welke mogelijke verbeteringen en aanbevelingen kunnen we meegeven? 4 Beantwoording deelvragen Subsidieregeling evenementen Zijn er voldoende duidelijke kaders voor subsidieverstrekking? CONCLUSIE: • Er zijn voldoende duidelijke kaders voor subsidieverstrekking. De beleidsnota evenementen Gulpen-Witten is vastgesteld voor de periode 2022-2025. De subsidieregeling evenementen is op 1 januari 2024 in werking getreden. Het subsidieplafond voor deze regeling is vastgesteld op € 105.000 per jaar. Aanvragen worden behandeld op volgorde van binnenkomst van complete aanvragen, tot het subsidieplafond is bereikt.
De subsidieregeling sluit goed aan op de beleidsnota en hanteert dezelfde categorieën voor evenementen die bijdragen tot de speerpunten in het beleid: - Kernversterkende evenementen - Beleidsversterkende evenementen - Reputatieversterkende evenementen 1 - Reputatieversterkende evenementen 2 Naast bovengenoemde categorieën zijn er aanvullende subsidies voor duurzaamheid, talentontwikkeling, uitdragen van de Cittaslow gedachte en aandacht besteden aan bijzondere doelgroepen. • Er is geen specifieke nulmeting gedaan bij aanvang van het beleid. In de ontwikkelfase van het beleid zijn er diverse enquêtes uitgezet onder inwoners en evenementorganisatoren. Daaruit is veel informatie gekomen die gebruikt is bij het vormen van het beleidskader. • Er is een toename in het aantal subsidieaanvragen, wat duidt op een groeiend besef van de regeling. • Sommige doelen, zoals inclusie van mindervaliden en de promotie van Cittaslow- principes, blijven onderontwikkeld. • De duurzaamheidseisen worden verschillend geïnterpreteerd en zijn niet uniform gemeten. Hoe verloopt het proces van subsidieverstrekking voor deze regeling? CONCLUSIE: • De subsidieaanvragen en -toekenningen zijn gekoppeld aan het vergunningstraject en subsidie voor het evenement wordt pas verstrekt als er een evenementenvergunning verleend is. De applicatie ‘Evenementen assistent’ wordt gebruikt voor het vergunningentraject.
Subsidieaanvragen komen overigens niet via deze applicatie binnen en zijn ook niet gekoppeld hieraan. Dit levert in de praktijk geen problemen op omdat aanvragen binnen dezelfde afdeling worden behandeld. 5 • Subsidieaanvragen komen binnen bij het evenementenloket en worden beoordeeld door de medewerker evenementen. Het evenementenloket is er voor de organisatoren voor al hun vragen voor en over evenementen. Denk hierbij aan subsidie, facilitaire ondersteuning, ondersteuning in het vergunningverlening proces enz. De administratieve afwikkeling (opmaken en verzenden van de beschikking) wordt afgehandeld door de afdeling subsidies. • Administratieve lasten worden over het algemeen als acceptabel ervaren, maar verouderde formulieren en onvolledige aanvragen vormen nog uitdagingen. • Subsidieaanvragen worden zelden afgewezen, al worden (aangevraagde) bedragen soms bijgesteld. • De subsidieplafonds worden krap bevonden, vooral doordat een klein aantal grote evenementen een groot deel van het budget verbruikt. • Er is een evenementenplatform opgezet in de vorm van een evenementen café en evenementen handboek. In januari 2024 heeft het eerste evenementen café plaats gevonden waarbij het evenementen handboek is gelanceerd.
Sindsdien hebben er meerdere evenementen cafés plaatsgevonden waarbij er voor de organisatoren de mogelijk was om te netwerken, vragen te stellen en de laatste updates van de evenementen branche mee te krijgen. Hoe zien de aanvragen voor deze regeling eruit? CONCLUSIE: • In 2024 zijn er in totaal 35 subsidieaanvragen geweest waarvan: - 10 kernversterkende evenementen - 9 beleidsversterkende evenementen - 2 reputatieversterkende evenementen 1 - 13 reputatieversterkende evenementen 2 In 1 geval werd er afgeweken van de regeling: voor de Groeëte Gulpener Vastelaoves Finale 2024 werd een maatwerksubsidie geleverd. Hiervoor is de hardheidsclausule (artikel 10 in de regeling) toegepast. In totaal werd er voor € 119.974,51 aan subsidies uitbetaald. Kunnen we de doeltreffendheid en de doelmatigheid van het beleidskader en de uitvoering daarvan middels het subsidie instrument beoordelen? CONCLUSIE: Voor het beleidskader evenementen kunnen we de doeltreffendheid en doelmatigheid beoordelen. De subsidieregeling evenementen draagt daadwerkelijk bij aan de ambities genoemd in het evenementenbeleid. De subsidieregels sluiten inhoudelijk goed aan op het 6 evenementenbeleid en zijn daarmee doeltreffend te noemen. Relatief gaat een groot gedeelte van het subsidiebudget naar de categorie reputatieversterkende evenementen 2.
Wat betreft de doelmatigheid van het beleidskader evenementen valt het op dat het beleid weinig SMART geformuleerd is. Behalve het aantal evenementen in de vastgestelde categorieën is er geen informatie voorhanden over het aantal bezoekers, het positieve gezondheidseffect, het plezier van inwoners of verbindingen die mogelijk gelegd zijn. Momenteel wordt er gewerkt aan een evaluatie van het beleid. Hiervoor is er een enquête uitgezet naar alle bekende organistoren. De uitkomsten van deze enquête tezamen met overzichten van aantallen subsidies en vergunningen zullen middels een RIB aan de raad worden gepresenteerd. Welke mogelijke verbeteringen en aanbevelingen kunnen we meegeven? ADVIES: • Verbetering nulmeting en monitoring: Het beleid zou baat hebben bij een systematische monitoring en nulmeting bij toekomstige beleidsherzieningen. • Duidelijker subsidiecriteria: Om willekeur te voorkomen en efficiëntere toekenningen te realiseren, is een verder uitgewerkt afwegingskader nodig. • Strakkere handhaving van aanvraagtermijnen: Dit voorkomt administratieve last- minute beslissingen en verbetert de voorspelbaarheid van subsidieverstrekking. • Versterking van inclusieve en duurzame doelen: Extra stimulansen kunnen helpen om Cittaslow-principes en toegankelijkheid te bevorderen.
• Herverdeling subsidieplafond: De verdeling van subsidies over grote en kleine evenementen verdient (wellicht) heroverweging om een evenwichtiger beleid te waarborgen. • Vermogenstoets: het toevoegen van een vermogenstoets bij het beoordelen van subsidieaanvragen kan positieve effecten hebben. Het kan bijdragen aan een gerichtere en rechtvaardigere verdeling van subsidies. Keerzijde van het toevoegen van deze toets is dat het de administratieve last en de complexiteit van het toekenningsproces verhoogt. 7 Subsidieregeling Samen Doen Zijn er voldoende duidelijke kaders voor subsidieverstrekking? ACHTERGROND De beleidsnota Sociaal Domein is vastgesteld voor de periode 2020-2024 en omvat 4 ambities: 1. Het bieden van de juiste en tijdige ondersteuning aan inwoners; 2. De zelf– en samenredzaamheid van inwoners stimuleren; 3. Inwoners doen mee naar vermogen; 4. Gezond en veilig opgroeien en ouder worden. De Samen Doen subsidie valt onder de Beleidsregels Subsidieverordening, Gemeente Gulpen-Wittem, 2018.
Deze subsidieregeling omvat vier deelregelingen: - Samen Doen subsidie - Regeling Hoeskamers - Regeling Laaggeletterdheid - Zelfsturing Samen Doen (vervallen) De subsidieregeling dient ondersteunend te zijn aan Samen Doen: dat burgers zich (meer) bewust zijn van hun eigen zelf/samenredzaamheid, en dat er activiteiten en initiatieven plaatsvinden die deze zelf/samenredzaamheid versterken. Met als doel dat het percentage inwoners in het samenredzame profiel (nulmeting GGD gezondheidsmonitor 2016) stijgt en het percentage inwoners in een afhankelijk profiel (afhankelijk actief en afhankelijk passief) daalt, waardoor er uiteindelijk een verschuiving ontstaat van zelfredzaam naar samenredzaam. Deze doelen zijn vertaald in de Samen Doen subsidieregeling. Een regeling die initiatieven en activiteiten mogelijk maakt, die bijdragen aan een verschuiving van zelfredzame burgers naar samenredzame burgers. In 2016 heeft de GGD op basis van de cijfers van de gezondheidsmonitor een nulmeting uitgevoerd. In 2019 heeft een vervolgmeting plaatsgevonden. Aan het eind van de looptijd van het integrale beleidsplan Sociaal Domein zal er wederom een meting plaatsvinden om de ontwikkelingen van de burgerprofielen te kunnen volgen om hiermee iets te kunnen zeggen over de zelfredzaamheid en participatie van de inwoners.
Onderstaand de gegevens voor de beide jaren: Burgerprofiel | Begripsomschrijving | 2016 | 2019 Samenredzame burgers | Willen en kunnen voor zichzelf zorgen (zelfredzaam) en leveren | 32% | 43% een actieve bijdrage aan de gemeenschap (participerend) Zelfredzame burgers | Kunnen voor zichzelf zorgen (zelfredzaam), de bijdrage aan de | 45% | 37% gemeenschap is beperkt of afwezig (beperkte participatie). Afhankelijk actieve burgers | Kunnen niet (volledig) voor zichzelf zorgen (weinig zelfredzaam), | 8% | 7% participeren actief in de gemeenschap (participerend) Afhankelijk passieve burgers | Kunnen niet (volledig) voor zichzelf zorgen | 15% | 13% (weinig zelfredzaam), leveren geen of beperkte bijdrage aan de gemeenschap (beperk- te participatie) De gesubsidieerde activiteiten worden gewogen op verschillende criteria en ingedeeld in één van de drie categorieën. • Categorie 1: Meer Zelf Doen - € 100,- • Categorie 2: Meer Samen Doen - € 250,- • Categorie 3: Meer Anders Doen - € 500,- of meer (specifiek maatwerk) Aan iedere categorie zijn voorwaarden verbonden: 1. | Aanvragen sluiten aan op gemeentelijk beleid (maatschappelijke activiteiten en bijdragen aan de leefbaarheid in de kernen); 2. | Zijn gericht op inwoners van gemeente Gulpen-Wittem en/of specifieke doelgroepen zoals kwetsbare burgers, ouderen, jeugdigen en jongeren, en; 3.
| Vinden plaats zonder professionele doeleinden; 4. | De gevraagde bijdrage staat in verhouding tot de totale kosten en verantwoording staat in verhouding tot het subsidiebedrag. CONCLUSIE: • | Er zijn kaders voor subsidieverstrekking maar de regeling is niet goed verankerd in beleid, en er zijn veel tegenstrijdigheden in de criteria én uitvoering. • | Weigeringsgronden ontbreken, waardoor aanvragen lastig te beoordelen zijn en willekeur kan ontstaan. • | De door de GGD uitgevoerde nulmeting is voor het laatst uitgevoerd in 2019, waardoor de impact van de regeling moeilijk te beoordelen is. • | Het subsidiebudget wordt breed verspreid over diverse initiatieven, maar er ontbreekt een strategische afstemming op de doelstellingen. • | Er is weinig spreiding in de doelgroep: vooral ouderen maken gebruik van de regeling (ca. 80%), terwijl jongeren nauwelijks worden bereikt. • | Veel aanvragen worden ingediend omdat ”men er recht op heeft” of op historische gronden, niet per se omdat ze bijdragen aan de beleidsdoelen. 8 9 Hoe verloopt het proces van subsidieverstrekking voor deze regeling? CONCLUSIES: • Het subsidieproces verloopt administratief moeizaam. Beleidsmedewerkers beoordelen zowel de inhoud als de financiële verantwoording, wat leidt tot een hoge werklast.
De procedure verloopt als volgt: De aanvraag wordt door de beleidsmedewerker inhoudelijk getoetst aan de Algemene Subsidieverordening; Deze beoordeeld of de activiteit/initiatief waarvoor subsidie wordt aangevraagd een toevoeging is ten opzichte van het reguliere activiteitenaanbod van de aanvrager. In de beoordeling wordt meegenomen of de vereniging basissubsidie ontvangt. Is dit het geval, dan worden reguliere activiteiten afgewezen. Is dit niet het geval, dan worden de richtlijnen per categorie nagelopen. Activiteiten dienen in te spelen op en een bijdrage te leveren aan (een of meer van) de volgende criteria: a) het versterken van zelf/samenredzaamheid van burgers en/of; b) het versterken van de samenredzaamheid van burgers c) het bevorderen van maatschappelijke participatie door burgers en/of; d) het versterken van het verenigingsleven en/of; e) het versterken van de leefbaarheid in de kernen; f) de lichamelijke en geestelijke gezondheid van burgers. g) Inschatting maken van het maatschappelijk bereik van de activiteit en of de activiteit ruimte biedt voor vernieuwing. De gemiddelde doorlooptijd van aanvragen is 12 weken en blijft binnen de wettelijke termijn. De financiële verantwoording wordt nauwelijks gecontroleerd, terwijl deze bij de aanvraag wél wordt vereist. Dit zorgt voor inconsistenties in het proces.
Hoe zien de aanvragen voor deze regeling eruit? CONCLUSIE: • In 2024 zijn er in totaal 24 subsidieaanvragen geweest waarvan - 5 subsidies in categorie 1 - 12 subsidies in categorie 2 - 7 subsidies in categorie 3 In totaal werd er voor € 7.200 aan subsidies aangevraagd. 10 Kunnen we de doeltreffendheid en de doelmatigheid van het beleidskader en de uitvoering daarvan door middel van het subsidie instrument beoordelen? CONCLUSIE: Doeltreffendheid verwijst naar de mate waarin de beleidskaders en subsidie-instrumenten de beoogde doelen bereiken. Voor de subsidieregeling Samen Doen en de Beleidsregels Subsidieverordening Gemeente Gulpen-Wittem 2018, kunnen we de volgende punten evalueren: De beleidsnota Sociaal Domein 2020-2024 heeft vier ambities: juiste en tijdige ondersteuning, zelf- en samenredzaamheid stimuleren, participatie naar vermogen, en gezond en veilig opgroeien en ouder worden. De Subsidieregeling Samen Doen is bedoeld om de zelf- en samenredzaamheid van burgers te versterken door initiatieven en activiteiten te ondersteunen. Impact: De regeling heeft bijgedragen aan een stijging van het percentage samen redzame burgers van 32% in 2016 naar 43% in 2019. De volgende meting is voorzien aan het einde van de beleidsperiode (2025). Er is echter geen specifieke nulmeting uitgevoerd voor de regeling zelf, waardoor de directe impact moeilijk te beoordelen is.
De volgende nulmeting staat gepland voor het einde van de beleidstermijn (2024). Doelmatigheid verwijst naar de efficiëntie waarmee de beleidskaders en subsidie- instrumenten de beoogde doelen bereiken. Het subsidieproces verloopt administratief moeizaam: beleidsmedewerkers beoordelen zowel de inhoud, het opstellen van de beschikkingen en de financiële verantwoording, en ervaren hierdoor een hoge werklast. De administratieve belasting van het subsidieproces legt een onevenredig zware druk op beleidsmedewerkers, die verantwoordelijk zijn voor meerdere taken. Gezien het beperkte subsidiebedrag van €7.200 rijst de vraag of deze inzet van capaciteit beleidsmatig verantwoord is en of heroverweging van het proces wenselijk is. De gemiddelde doorlooptijd van aanvragen is 12 weken, wat binnen de wettelijke termijn blijft. Financiële verantwoording wordt nauwelijks gecontroleerd, wat zorgt voor inconsistenties in het proces. Er is een onevenwichtige spreiding in de doelgroep: vooral ouderen maken gebruik van de regeling, terwijl jongeren nauwelijks worden bereikt. Ook worden steeds dezelfde ouderen bereikt, groepen die de weg naar de subsidie gevonden hebben. Beleidsmedewerkers geven aan niet zeker te zijn of de daadwerkelijke doelgroep wordt bereikt.
11 Welke mogelijke verbeteringen en aanbevelingen kunnen we meegeven? CONCLUSIE: De subsidieregeling Samen Doen draagt bij aan lokale initiatieven, maar mist duidelijke kaders en een effectieve meetstructuur. Beleidsmedewerkers geven aan onzeker te zijn over het bereik van deze regeling en hebben het gevoel ondanks zorgvuldig toepassen van de voorwaarden en criteria weinig grip op deze regeling te hebben. Een herziening van de regeling is wenselijk om de doelstellingen beter te verankeren en het proces efficiënter te maken. • Onduidelijke en multi-interpretabele criteria. • Gebrek aan een meetstructuur (geen nulmeting, geen effectmeting). • Onevenwichtig bereik van doelgroepen (voornamelijk ouderen, weinig jongeren). • Hoge administratieve last en inefficiënte taakverdeling binnen de organisatie. AANBEVELINGEN • Herziening en verduidelijking van de beleidsdoelen en subsidieregels. • Invoeren van een nulmeting en structurele monitoring van de resultaten. • Betere spreiding en gerichtere inzet van de subsidie om bredere doelgroepen te bereiken. • Het scheiden van beleid en uitvoering om de werklast te verdelen. • Eenvoudigere en beter controleerbare financiële verantwoording.