Presentatie 1 [B.26.04315]
Tekst van het document
Opvang en huisvesting Onze wettelijke taak. Onze lokale regie. Inleiding door de wethouder voorafgaand aan de presentatie van de kwartiermaker Raadsbijeenkomst | 24 september 2026
De kern van onze boodschap Feitelijk, eerlijk en met vertrouwen in wat lokaal mogelijk is GEMEENTE GULPEN-WITTEM | RAAD 24 SEPTEMBER 2026 Het is niet makkelijk • De ruimte is schaars • Belangen kunnen botsen • Zorgen verdienen een serieus antwoord • Zorgvuldigheid en tempo moeten samen Het is onze wettelijke taak • Asielopvang (Spreidingswet) • Huisvesting vergunninghouders (Huisvestingswet) • Opvang Oekraïense ontheemden • Uitvoering binnen wet en lokale kaders Het kan goed • Gulpen-Wittem heeft ervaring met opvang van verschillende doelgroepen • Circa 100 Oekraïners sinds drie jaar • Een kleine 50 vergunninghouders gehuisvest • Ruim 250 asielzoekers • Buurgemeenten laten zien dat uitvoering mogelijk is De vraag is niet óf we verantwoordelijkheid nemen, maar hóé we dat zorgvuldig, beheerst en met meerwaarde doen.
Ervaring Onze wettelijke taak. Onze lokale regie.
Onze eigen ervaring laat zien: het is mogelijk Niet probleemloos, wel uitvoerbaar wanneer regie, beheer en gemeenschap samenkomen GEMEENTE GULPEN-WITTEM | RAAD 24 SEPTEMBER 2026 250 AZC Landsrade tot 2016 100 Oekraïners, circa 3 jaar ± 50 vergunninghouders gehuisvest Wat we hiervan meenemen • Een opvanglocatie kan onderdeel worden van de lokale samenleving. • Heldere afspraken over beheer, veiligheid en communicatie helpen. • Contact en ontmoeting verkleinen afstand. • Lokale ervaring is een fundament voor nieuwe keuzes. Ervaring is geen garantie, maar wel bewijs dat zorgvuldig organiseren verschil maakt. Ook om ons heen gebeurt het Verschillende vormen, afgestemd op lokale omstandigheden GEMEENTE GULPEN-WITTEM | RAAD 24 SEPTEMBER 2026 Vaals Tijdelijke gemeentelijke opvang in hotel Drielanden. Sinds 1 juni 2025 ingericht voor maximaal vijf jaar en 200 asielzoekers. Simpelveld Tijdelijke Gemeentelijke Opvang aan de Nijswillerweg voor maximaal 300 asielzoekers. Geopend op 14 oktober 2024 en ingericht voor maximaal twee jaar. Onze les Gemeenten kiezen verschillende vormen. Succes vraagt heldere verantwoordelijkheden, beheer, communicatie en verbinding met de omgeving. We kunnen leren, vergelijken en regionaal samenwerken. Wettelijk kader Onze wettelijke taak. Onze lokale regie.
Drie groepen, drie wettelijke kaders De opgaven verschillen juridisch, maar komen lokaal samen in ruimte, wonen en gemeenschap GEMEENTE GULPEN-WITTEM | RAAD 24 SEPTEMBER 2026 Asielzoekers | Spreidingswet Opvangplaatsen realiseren binnen de landelijke en provinciale verdeling. College voert uit; raad besluit waar een eigen ruimtelijke bevoegdheid aan de orde is. Vergunninghouders | Huisvestingswet Halfjaarlijkse taakstelling voor huisvesting; achterstanden tellen door. College voert de taakstelling uit; raad stelt algemene volkshuisvestelijke kaders. Oekraïense ontheemden Gemeentelijke opvang en voorzieningen organiseren binnen de landelijke regeling voor tijdelijke bescherming. De wettelijke taak staat vast. De bestuurlijke ruimte zit in de wijze waarop we haar uitvoeren. Staatsrechtelijk verschil: autonomie en medebewind De taak staat vast; de gemeente houdt ruimte in de wijze van uitvoering GEMEENTE GULPEN-WITTEM | RAAD 24 SEPTEMBER 2026 AUTONOMIE De gemeente bepaalt binnen de eigen huishouding zelf het beleid. Kern: beleidsvrijheid. MEDEBEWIND De gemeente voert een wettelijke taak uit die door het Rijk is opgedragen. Kern: beleidsruimte in de uitvoering. De Spreidingswet en de Huisvestingswet zijn wettelijke uitvoeringstaken. Niet óf wij uitvoeren staat ter keuze, wel hoe wij dit zorgvuldig en lokaal passend organiseren.
Memorie van Toelichting bij de Spreidingswet De wetgever maakt de bestuurlijke verantwoordelijkheid expliciet GEMEENTE GULPEN-WITTEM | RAAD 24 SEPTEMBER 2026 “Er is voor gekozen om de taak te beleggen bij het college (het dagelijks bestuur van de gemeente), en de raad, voor zover het realiseren van een opvangvoorziening voor asielzoekers op een bepaalde plaats een wijziging van het bestemmingsplan vergt. ” COLLEGE Bevoegd gezag voor de uitvoering van de opvangtaak en verantwoordelijk voor tijdige realisatie. RAAD Kaderstellende rol is al vervuld met huisvestings- en participatie verordening En besluitvormend wanneer een eigen ruimtelijke bevoegdheid aan de orde is. Controlerend op de uitvoering van de spreidings- en huisvestingswet en participatiebeleid. Onze actuele opgave en toezicht Achterstanden beperken de bestuurlijke ruimte wanneer realisatie uitblijft GEMEENTE GULPEN-WITTEM | RAAD 24 SEPTEMBER 2026 89 asielzoekers | realisatie 0 52 vergunninghouders | openstaande opgave 3.566 Regionale opvang Oekraïners Asielopvang Realisatie 0. Beoordeling: taakverwaarlozing, IBT-trede 3. Huisvesting vergunninghouders Openstaande opgave: 52 per peildatum 1 juli 2026. Beoordeling: taakverwaarlozing, IBT-trede 3. Onze bestuurlijke lijn: voortgang aantoonbaar maken en de eigen regie behouden. Bestuurlijk kader van het college Onze wettelijke taak. Onze lokale regie.
De visie van het college Wettelijke taak uitvoeren én lokale regie houden GEMEENTE GULPEN-WITTEM | RAAD 24 SEPTEMBER 2026 1. Verantwoordelijkheid Wij voeren de wettelijke taken uit en lopen achterstanden aantoonbaar in. We kiezen voor voortgang boven uitstel. 2. Meerwaarde Waar mogelijk verbinden we opvang en huisvesting met woningbouw, gebiedsontwikkeling en versterking van voorzieningen en gemeenschap. 3. Zorgvuldigheid We beoordelen locaties uniform, maken risico’s zichtbaar, organiseren passende participatie en informeren de raad periodiek. Regie houden betekent: zelf kaders vertalen, opties beoordelen, besluiten nemen en verantwoorden. Combinaties en intergemeentelijke uitruil Regionale samenwerking kan helpen, maar vervangt de eigen gemeentelijke opgave niet GEMEENTE GULPEN-WITTEM | RAAD 24 SEPTEMBER 2026 REGIONAAL Binnen regio Zuid-Limburg wordt samenwerking en uitruil tussen doelgroepen geïnventariseerd. ÉÉN ACCOMMODATIE Een accommodatie kan een mix huisvesten van vergunninghouders, gemeentelijke woningzoekenden, Oekraïners en eventueel asielzoekers. VOLGTIJDELIJK Een locatie kan eerst opvang bieden en later worden ingezet voor tijdelijke of permanente bewoning. Samenwerking is aanvullend. We blijven ook in de eigen gemeente volop realiseren.
Van wet naar uitvoering Een herkenbare bestuurlijke lijn met vier opeenvolgende lagen GEMEENTE GULPEN-WITTEM | RAAD 24 SEPTEMBER 2026 1 WETGEVING Spreidingswet Huisvestingswet Opvang Oekraïne 2 BESTUURLIJK KADER Participatiebeleid Volkshuisvestingsbeleid Visie & plannen van aanpak 3 UITVOERINGSKADER Locatiematrix Haalbaarheid Participatie- en communicatieplan 4 LOCATIEBESLUIT Verdieping per locatie Belangenafweging Besluit & verantwoording Iedere concrete locatie krijgt een eigen uitwerking, participatie, besluitvorming en terugkoppeling. Samenwerking college en raad Onze wettelijke taak. Onze lokale regie.
Wat kan de raad van het college verwachten? Voortgang op inhoud, proces en verantwoording GEMEENTE GULPEN-WITTEM | RAAD 24 SEPTEMBER 2026 1 Feitelijke informatie Taakstellingen, realisatie en toezicht 2 Navolgbare afweging Dezelfde locatiematrix en expliciete belangenafweging 3 Passende participatie Per type voorziening en procesfase toegepast 4 Besluitvorming per locatie Onderbouwd onderzoek, uitwerking en realisatieplan 5 Periodieke voortgang Planning, financiën, signalen, risico’s en effecten Onze inzet: koersvast handelen, zorgvuldig betrekken en zichtbaar verantwoorden. Loop binnen, stel vragen en vorm uw beeld ter plekke. Burendag AZC => Hotel De Geulvallei Houtem Van bestuurlijk kader naar uitvoering De kwartiermaker neemt u mee in locatiematrix, participatieaanpak en vervolgproces De opdracht is helder. De route is begrensd. De uitvoering vraagt focus en samenwerking.