Fractie PRO Gulpen-Wittem - algemene beschouwingen begroting 2022

Begroting 2022. Vandaag behandelen we in de raad van Gulpen-Wittem de begroting. Normaal is dit het hoogtepunt van het jaar in de gemeentepolitiek. Dit jaar ligt dat anders en dat is maar deels omdat het de laatste begroting vóór de verkiezingen is. De begroting van 2021 was al beleidsarm, maar toen was dat logisch, hij was namelijk opgesteld door onze wethouder Guido Houben in de zomer van 2020 nadat hem al op 1 juli de wacht aan was gezegd door onze voormalige coalitiepartners. In november 2020 werd die begroting zonder op of aanmerkingen van de fracties aangenomen. De eerste begrotingswijziging, eigenlijk de plannen van de nieuwe coalitie, werd door alle fracties onder aanvoering van PRO Gulpen Wittem stevig aangepast: geamendeerd.

Bestuur Er zit dus een nieuwe coalitie met een nieuw coalitieakkoord: “ samen met de inwoners voor een stabiel bestuur”; een nogal gekunstelde titel, maar als we daar doorheen proberen te kijken en proberen dit bestuur op haar daden te beoordelen vallen een aantal zaken op. Dat begint al met de eerste zin die luidt: “wij staan een bestuurscultuur voor met daadkrachtige en integere bestuurders.” In onze ogen maken daadkrachtige bestuurders keuzes en komen ze toezeggingen na. Opvallend genoeg kwamen de grootste aanvallen op de integriteit van de bestuurders vanuit de eigen “stabiele” coalitie.

Burgerparticipatie en zelfsturing Samen met de burgers beloofde ook veel en in het coalitieakkoord staat dan ook “Wij willen burgerparticipatie stimuleren en daarom ook zuinig zijn op de zelfsturing in onze gemeente als element daarvan”. Dat moest dus wel fout gaan omdat dit uitgangspunt onzin is. Gelukkig is er op initiatief van PRO samen met onze collega’s van het CDA vóór de zomer een Raadsbesluit Verbeteragenda zelfsturing aangenomen. Helaas laat het bij die gelegenheid toegezegde Raadsvoorstel Burgerparticipatie nog steeds op zich wachten. Dat is toch niet onbelangrijk nu dat in verband met de omgevingswet steeds belangrijker zal worden. Overigens worden ook voor de invoering van de omgevingswet niet echt veel stappen meer genomen.

Vraag aan het college: duidelijke kaders voor de burgerparticipatie blijken hard nodig; waarom is het toegezegde raadsvoorstel er nog niet en wanneer kunnen we dat verwachten? Vraag aan het college: de invoering van de omgevingswet komt, ondanks het uitstel, onherroepelijk dichterbij. Waarom is het na een veelbelovende start al zolang stil en wanneer gaat daar verandering in komen?

Sociaal domein We zijn weer een jaar verder en terugkijkend zien we niet veel terug van de beloftes van het nieuwe college: in het sociaal domein werden de stukken die nog gereedlagen van onze wethouder Marion van der Kleij gepresenteerd en daarna werd het akelig stil. Een lege pagina in de begrotingswijziging. De problemen die duidelijk zichtbaar zijn bij de thuiszorg worden vooruitgeschoven omdat de wethouder geen pijnlijke maatregelen durft voor te stellen afgezien van het afschaffen van de korting op de eigen bijdrage. Een druppel op een gloeiende plaat ten koste van de meest kwetsbaren. Vraag aan het college: de afschaffing van de korting levert een paar duizend euro op die opgebracht moeten worden door de meest kwetsbaren. Vindt u dat een goed signaal net in een tijd dat alles al duurder wordt? Hoe voorkomt u dat juist de meest kwetsbaren in de financiële problemen komen? Ziet u mogelijkheden om hen te compenseren? De extra 750.000 die we kregen voor het onderdeel jeugd waar het, door de inzet van onze wethouder op preventie, net erg goed ging, verdwijnt in de algemene middelen. Wij willen het graag hebben met deze wethouder over alternatieven omdat met preventie nog meer winst te halen is.

Vraag aan het college: Bij de jeugdzorg gaat het in Gulpen-Wittem door effectief in te zetten op preventie op dit moment redelijk goed, maar we weten dat een of enkele zware gevallen grote verschillen kunnen maken. Vindt u het verantwoord dat de extra middelen van het rijk nu toch in de algemene middelen verdwijnen? Nieuw beleid en het zoeken naar oplossingen wordt de opdracht van het volgende college. En dat terwijl we zo goed op weg waren: we hebben een nieuw beleidsplan sociaal domein, unaniem aangenomen najaar 2019. Maar van de daarin opgenomen evaluatie geen spoor terwijl net dat zo belangrijk is en de ontwikkelingen geen stilstand verdragen. Vraag aan het college: in het aangenomen beleidsplan is een evaluatie opgenomen, wanneer kunnen we die verwachten? En dan die indicatoren: bijna elke vergadering ging het erover bij de Fractie Franssen tegenover onze wethouder, nu de heer Franssen zelf op de winkel past hebben we de term niet meer horen vallen nadat nog in het coalitieprogramma stond: ” In de begroting worden indicatoren opgenomen die de monitoring van prestaties en kostenontwikkeling faciliteren.” Vraag aan het college: is de wethouder sociaal domein wel in control? Of is er een andere reden waarom we niets meer van die beloofde en veelbesproken indicatoren horen?

Onderwijs Er ligt een alom toegejuicht integraal huisvestingsplan onderwijs; maar dat plan geeft ook opdrachten zoals het wegwerken van taalachterstanden en Nederlands als tweede taal onderwijs, ruimtegebrek op de scholen in Wijlre en Gulpen. In Wijlre worden nu noodlokalen verplaatst maar

Gulpen zit nog steeds in een impasse, hier worden krachtige bestuurders gevraagd die met voorstellen komen. Het blijft stil. Vraag aan het college: er is een Rib toegezegd over taalachterstanden, daar wachten we nog op, maar liever zagen we daden, wanneer kunnen we die verwachten?

Mobiliteit Na de oplevering van het dure centrumplan Gulpen werd op het gebied van ruimtelijke ordening nog één beleidsplan opgeleverd, namelijk het mobiliteitsplan en als PRO Gulpen-Wittem in de vorige vergadering de wethouder niet gered had waren daar de poten ook alweer onderuit gezaagd door zijn eigen coalitiepartners. Inmiddels is het november, zijn de pilots voorbij maar blijft iedereen in onzekerheid achter. Vraag aan het college: aan het eind van de pilots zijn de borden afgeplakt zonder duidelijke communicatie. Waarom is voor deze werkwijze gekozen waarbij inwoners twee, mogelijk driemaal te maken krijgen met veranderende regels? In de begroting géén nieuwe beleidsvoornemens!

Huisvesting en woningbouw Terwijl grote onderwerpen om beleid schreeuwen. Zoals huisvestingsbeleid; veel gehoord is de stelling dat Gulpen-Wittem meer doet voor huisvesting voor toeristen dan voor de eigen inwoners, daarover zo dadelijk meer. In een motie vragen wij te komen tot een nieuwe woonvisie. Heet hangijzer is het CPO project Mechelen. Onder wethouder Houben voortvarend van start gegaan maar bijna een stille dood gestorven na zijn opvolging, omdat de verantwoordelijke wethouder geen mogelijkheden meer zag en met hem de raad. Het project werd nieuw leven in geblazen door de PRO motie: “ Houd hen niet langer aan het lijntje.” Ons uitgangspunt daarbij was liever uit te gaan van mogelijkheden dan van onmogelijkheden en de ontwikkelingen en de visie op natuurcompensatie daarbij uitdrukkelijk te betrekken. Aangezien daarvoor de opties aan de zuidkant van de doorgaande weg mogelijk meer perspectief bieden hebben wij samen met het CDA en later ook Balans gevraagd dat nadrukkelijk ook te onderzoeken. Daarna bleef het stil en september is toch echt voorbij. Vraag aan het college: wat is nu de stand van zaken?

Toerisme Wij zouden zeggen dat er nog wel wat meer zaken liggen, bijvoorbeeld op het gebied van toerisme. Gulpen-Wittem is een toeristische gemeente en zal dat ook moeten blijven. Daarom is het net zo belangrijk dat we proberen excessen te voorkomen. Kwaliteit boven kwantiteit is een belangrijk uitgangspunt, maar ook hier zetten wij onze vraagtekens: Qurios Gulpen is zonder meer een kwalitatieve verbetering maar ook heel duidelijk een grote

toename van aantallen toeristen met alle gevolgen voor de plaatselijke gemeenschap van Euverem en de drukte in het Heuvelland in het algemeen die dat met zich meebrengt. Vraag aan het college: de pilot Beutenaken was bedoeld om de verkeersdruk in Euverem en Beutenaken binnen de perken te houden. Echter, de druk om de pilot vroegtijdig te stoppen was groot waardoor je kunt concluderen dat deze oplossing niet de ideale was. Heeft u al aan alternatieven gedacht om toch het oorspronkelijke doel van de pilot te halen? Over de verkeersdruk spraken we eerder bij het mobiliteitsplan, maar dat behoeft blijvende aandacht, afsluiten van secundaire wegen wordt belangrijker nu het Max Verstappen-effect ook in onze gemeente voelbaar wordt. Ook op de Gulperberg zijn grote veranderingen zichtbaar, en vooral van alle kanten zichtbaar! Vraag aan het college: blijft de camping binnen de grenzen die in 2014 zijn vastgelegd en voldoet de camping aan de hoge eisen van landschappelijke inpassing die gesteld zijn? De pilot Terziet is afgerond en afgedaan met een Rib. Toch blijven er vragen. Vraag aan het college: een pilot lijkt een handig middel om verantwoording te ontlopen terwijl het net tot doel zou moeten hebben te discussiëren over de opbrengsten en daarmee beleid vast te stellen.

Gaat dit nog gebeuren voor het kampeerbeleid en zo ja wanneer? Blijft het moratorium op extra kampeerplekken op Terziet wel overeind nu het er sterk op lijkt dat handig gebruik gemaakt wordt van de landsgrenzen voor, mogelijk illegale, uitbreiding? Niet alleen in ons verkiezingsprogramma maar zeker in het persoonlijke programma van wethouder Hendriks kreeg het invoeren van een toeristenpas een belangrijke plaats, sinds zijn aantreden als wethouder hebben we hier echter niets meer van vernomen. Vraag aan het college: hoe staat het ervoor met de toeristenpas, welke pogingen heeft de wethouder nog ondernomen om de zaak los te trekken en wat kunnen we nog van hem verwachten?

Financiën Deze derde wethouder levert deze sluitende begroting: een kopie van de begroting van vorig jaar met nieuwe foto’s maar zonder nieuwe doorkijk. In feite gaat de begroting van Guido Houben zo twee jaar mee, volgens ons niet de bedoeling van een beleidsarme begroting van een demissionaire wethouder. Tijdens de commissievergadering gaf de wethouder al toe dat er niet zoveel terecht was gekomen van de verbetering van de P&C cyclus als we deze begroting als resultaat zien. Vraag aan het college: u geeft aan dat deze manier van presenteren van de begroting op verzoek van de raad is, waar baseert u dat op? Vraag aan het college: de begroting is goed leesbaar maar schiet inhoudelijk tekort. Bent u het eens met deze stelling? De gemeenschappelijke regelingen vragen steeds meer budget, vanuit de raad is de wethouder financiën regelmatig gemaand daar in bovengemeentelijke overleggen aandacht voor te vragen. Toenmalig wethouder financiën Guido Houben heeft die handschoen voortvarend opgepakt en een werkgroep geïnitieerd, voor sommige raadsleden ging dat niet snel genoeg, nu is het echter erg stil. Vraag aan het college: we hebben vernomen dat Gulpen-Wittem van initiatiefnemer over is gegaan tot volger, resultaten hebben wij echter niet meer gehoord. Kunnen we nog iets verwachten van de tegenwoordige wethouder financiën op dit gebied?

Accommodatiebeleid Over de maatregelen die zoals we al jaren weten nodig zijn voor het up to date maken van het accommodatiebeleid geen woord en ook geen cent. Dat accommodatiebeleid waarvan al op de eerste vergadering van deze aflopende raadsperiode geëist werd dat het vernieuwd zou worden en ook in het coalitieakkoord van deze coalitie staat: “wij willen op basis van de lopende evaluatie een meerjarenplan accommodatiebeleid opstellen”. Helaas moeten wij het na de veelbesproken themabijeenkomst doen met een opsomming van knelpunten en het advies aan de volgende gemeenteraad om hierover alvast te gaan nadenken. De onvrede en het onbegrip in de kernen waar al jaren toezeggingen worden gedaan groeien, maar uitzicht op verbetering is er nauwelijks. Vraag aan het college: reeds meer dan twee jaar zijn er aan enkele kernen, waaronder Wijlre toezeggingen gedaan met betrekking tot hun accommodatie, bent u het met ons eens dat door deze manier van werken het vertrouwen in het bestuur als actieve partner wordt ondermijnd? Dit geldt natuurlijk ook voor de belangrijkste accommodatie die zwaar op onze begroting drukt maar die handig over de verkiezingen heen is getild: de NVVTC, met de simpele mededeling dat er nog onderhandeld moet worden, dus er geen bedrag ingevuld kan worden.

Dat mag waar zijn, maar dat bedrag zal zeker niet 0 zijn en naar het idee van PRO Gulpen-Wittem werkt ons college zich alleen steeds dieper in de nesten terwijl de overeenkomst uit 2011 naar ons idee duidelijk was en er dus veel eerder ingegrepen had moeten worden. Vraag aan het college: worden er op dit moment actieve onderhandelingen gevoerd met de N.V. en kunnen we daar vóór de verkiezingen nog iets van verwachten? Vraag aan het college: art 17 van de overeenkomst met de NV is voor ons zeer duidelijk en in samenhang met het niet nakomen van de verplichtingen uit de rest van de overeenkomst had dat volgens PRO op verschillende momenten tot andere conclusies moeten leiden dan waar opeenvolgende colleges toe hebben besloten. Bent u het daar met de kennis van nu (die overigens toen ook al voorhanden was) mee eens?

Duurzaamheid Op het gebied van duurzaamheid ging de nieuwe coalitie wel voortvarend te werk; naast de al eerder aangenomen verboden voor windmolens en zonneparken werden ook biomassacentrales voor nu en in de toekomst verboden. Waar dat toe leidt werd duidelijk bij de behandeling van het raadsvoorstel RES 1.0; partijen weigerden op de uitdrukkelijke vraag van PRO aan te geven waar dan wel ruimte is voor opwekking van hernieuwbare energie anders dan met zonnepanelen op daken, waar we weinig tot geen invloed op hebben. Op deze manier zet deze coalitie de inwoners van Gulpen Wittem letterlijk in de kou. Veel hoop op verbetering in de RES 2 hebben wij bij dit beleid niet. Vraag aan het college: de ramp van juli 2021 en de recente sterk stijgende energieprijzen hebben duidelijk gemaakt dat het klimaatbeleid het belangrijkste item van deze tijd is en vanaf nu alle burgers direct gaat raken of al geraakt heeft, zou u met de recent opgedane kennis weer staan voor een beleid van nee, nee, nee? En gaan we dat al terugzien in de warmtevisie die binnenkort gepresenteerd zal (moeten) gaan worden?

[Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Wat mag het kosten? In de eerste begrotingswijziging ook niets schokkends: twee voorstellen die al bekend waren namelijk het Mariabeeld in Eperheide en de parkeerplaats in Wahlwiller, echter zonder antwoord op de Wvragen, datzelfde geldt voor de areaaluitbreiding Gulpen. Waarschijnlijk kloppen de bedragen wel, maar als je in je begroting uitgangspunten opneemt moet je je daar ook aan houden. Zo lijkt het toch meer op cadeautjes uitdelen. Bij deze onderwerpen staat genoemd burgerparticipatie; zoals eerder aangegeven zonder dat de burgers echt weten wat daarmee bedoeld wordt. Vraag aan het college: in de begroting worden de W-vragen uitdrukkelijk benoemd, bent u het met ons eens dat dit dan ook uitgewerkt moet worden wanneer er geld gereserveerd wordt voor specifieke zaken?]

Drie miljoen! Het klapstuk in de begrotingswijziging is de enorme verbouwing van het gemeentehuis voor drie miljoen. Dat deze het niet gaat halen werd al duidelijk in de commissievergadering door de uitspraken van fractievoorzitter van het CDA Marieke Nass. Maar waar komt dat voorstel eigenlijk vandaan? Kort zoekwerk leert dat de verplichting kantoorgebouwen te verduurzamen vóór 2023 al stamt uit 2012, maar tevens dat die verplichting niet geldt voor monumenten maar ook niet wanneer: •

de maatregelen die nodig zijn om energielabel C te realiseren, een terugverdientijd hebben van meer dan 10 jaar. Met andere woorden, laat duidelijk zijn dat het verduurzamen van eigen gebouwen zeker moet doorgaan, al was het maar vanwege de voorbeeldfunctie die de gemeente heeft, maar dat maatregelen in het gemeentehuis in 10 jaar 3 miljoen zouden kunnen opleveren is natuurlijk een utopie. Erg slordig allemaal. En niet alleen slordig, duidelijk is dat visie al vele jaren ontbreekt en we daardoor steeds achter de feiten aan blijven lopen met een gemeentehuis dat vreselijk gedateerd is en ook voor drie miljoen niet aan de gestelde eisen kan voldoen. De Kindercirkel huren we tegelijkertijd voor heel veel geld, maar daardoor kunnen we de broodnodige uitbreidingen niet verwezenlijken. Aan de andere kant van de Rijksweg gaan we nu, enkele jaren na de grote verbouwing van het Sophianum, een gebiedsvisie maken. Vraag aan het college: zou u met de kennis van nu (sic) er weer voor kiezen geld te investeren in een gebiedsvisie rond Mosaqua terwijl de reële problemen rond het gemeentehuis en de Kindercirkel liggen?

Stabiel bestuur. Met twee PRO wethouders had Gulpen Wittem een goed functionerend bestuur, dat in korte tijd veel voor elkaar heeft gekregen en de ambtelijke organisatie goed in de steigers gezet. Helaas, wij beleven geen hoogtepunt vandaag, maar zien: op de winkel passen, stagnatie, keuzes vooruitschuiven, mogelijk ziet u dat anders, vandaar de hamvraag aan dit college: Vindt u dat na de omwenteling van juli 2020, waar goed functionerende bestuurders zijn weggestuurd, geslaagd bent in uw missie:

“samen met de burgers voor een stabiel bestuur ?”