FIN 012 - Ontwerpbegroting 2022-2025 - boekwerk

BEGROTING 2022 Meerjarenraming 2023-2025

Gemeente Gulpen-Wittem

Ge Luchtfoto Gulpen-Wittem

1

2

Gemeente Gulpen-Wittem

Begroting 2022 B.21.05794

Gemeentehuis (voorzijde)

Vastgesteld in de openbare raadsvergadering van de raad van de gemeente Gulpen-Wittem op 10 november 2021. de griffier, mr. R. Reichrath

de voorzitter, Ing N.H.C. Ramaekers-Rutjens

3

Voorwoord Voor u ligt de begroting 2022, opgesteld in een bewogen jaar waarin we nog steeds met de beperkingen en de gevolgen van de Covid pandemie werden geconfronteerd en zich de ernstigste watersnoodramp uit onze geschiedenis heeft voltrokken. Gelukkig zien we nu steeds meer lichtpunten voor de nabije toekomst en hopen wij op korte termijn weer terug te kunnen keren tot een meer normale situatie. Daarnaast zullen de gemeenteraadsverkiezingen op 16 maart 2022 leiden tot een nieuw gemeentebestuur en een nieuw coalitieprogramma voor de komende 4 jaar. Gezien en met inachtneming van het bovenstaande hebben wij de begroting 2022 en de meerjarenraming 2023-2025 dusdanig opgesteld dat wij inzetten op het continueren van het vastgestelde beleid en daar waar dit aan de orde is aangevuld met autonome (veelal wettelijke) ontwikkelingen. Dit zijn immers de ontwikkelingen waar wij als gemeente mee worden geconfronteerd, geen invloed op hebben en waar wel uitvoering aan gegeven moet worden. We zijn ons er van bewust dat de huidige raad in 2022 nog slechts een aantal maanden in functie is en we willen de nieuwe raad na maart 2022 dan ook maximaal in positie brengen en ruimte bieden om (nieuwe) beleidskeuzes te kunnen maken. Verder hebben wij op verzoek van uw raad en in navolging van het vorig jaar een 1e begrotingswijziging opgesteld .

In dit afzonderlijk boekwerk zijn enerzijds de beleidsvoornemens opgenomen die reeds in 2021 zijn opgestart en om een doorontwikkeling vragen. Anderzijds hebben we in dit boekwerk een (beperkt) aantal nieuwe beleidsvoornemens opgenomen die naar onze mening noodzakelijk zijn. Uiteraard staat het de raad daarin vrij om haar eigen afweging te maken. Inhoudelijk gezien komen er weer veel autonome ontwikkelingen vanuit het rijk richting de gemeente en vragen veel van onze organisatie. We zien dan ook een patroon waarin steeds meer “doorgecentraliseerd” is en zal worden door hogere overheden, hetgeen mede de oorzaak is dat de financiële druk op onze begroting de komende jaren alleen maar groter zal worden. Hiervan is met name sprake bij de Omgevingswet, het Sociaal Domein, de energietransitie en informatiemanagement. Bij dit laatste het onderdeel zien we steeds meer complexiteit ontstaan. Enerzijds wordt dit veroorzaakt door steeds meer wettelijke verplichtingen, het digitaal ontsluiten en beschikbaar stellen van informatie. Anderzijds worden er steeds meer eisen gesteld aan de inrichting, beveiliging en te leveren prestaties van de systemen die worden gebruikt. Tot slot zien we dat er steeds meer behoefte is om data als bouwsteen van beleid te gebruiken. Dit maakt dan ook dat in Programma 0 Bestuur er relatief veel autonome ontwikkelingen op bovenstaand gebied zijn opgenomen.

Het startpunt voor het opstellen van het de begroting 2022 was vanuit financieel perspectief gezien niet rooskleurig, echter door wederom de methode van Zero Based Begroten (ZBB) toe te passen en het verwerken van de resultaten voortkomend uit de septembercirculaire is het ons gelukt om een sluitende begroting aan u voor te leggen. Wel willen wij u er op attenderen dat in de meerjarenraming het noodzakelijk is gebleken om het bedrag dat bij de besluitvorming van het OOT voorzien was om in het jaar 2023 te storten in de algemene reserve pas in het jaar 2025 kan worden gerealiseerd. Het totale bedrag dat teruggestort wordt blijft uiteraard gelijk aan het raadsbesluit. Door met deze storting te schuiven in de tijd gezien wordt de fluctuatie in de algemene uitkering gecorrigeerd en ontstaat er meerjarig een evenwichtiger financieel beleid. Daarnaast blijven we verder werken aan het realiseren van woningen voor met name starters en senioren, de uitwerking van het Mobiliteitsplan en het project Verantwoord op Weg, het toekomstbestendig maken van onze accommodaties, het lokaal Sportakkoord, Samen Groen, het Sociaal Domein, NOVI enz.

4

Nog meer dan voorheen komt naar aanleiding van de watersnoodramp die zich medio juli 2021 voltrok water(veiligheid) prominenter op de agenda te staan. We zijn dan ook met alle direct betrokken overheidspartners (gemeenten, waterschap en provincie) in gesprek met de rijksoverheid voor het maken van afspraken voor het creëren van een deltaplan Waterveilig Limburg inclusief voldoende financiering om de gevolgen van de klimaatsverandering op het gebied van waterveiligheid het hoofd te kunnen bieden.

Jos Hendriks, wethouder Financiën.

5

I

Inhoudsopgave

Voorwoord ....................................................................................................................4 Samenvatting ...................................................................................................................7 1

De beleidsbegroting ..................................................................................................9 1.1 1.1.0.

Bestuur ............................................................................................ 12

1.1.1.

Veiligheid ......................................................................................... 22

1.1.2.

Verkeer, vervoer en waterstaat ................................................................ 26

1.1.3.

Economie ......................................................................................... 30

1.1.4.

Onderwijs ......................................................................................... 34

1.1.5.

Sport, cultuur en recreatie ...................................................................... 40

1.1.6.

Sociaal Domein .................................................................................. 46

1.1.7.

Volksgezondheid en milieu ..................................................................... 52

1.1.8.

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing .......................... 56

1.1.9

Totale baten en lasten .......................................................................... 61

1.2

2

Het programmaplan .......................................................................................... 10

De paragrafen ................................................................................................ 64

1.2.1

Lokale heffingen ................................................................................. 65

1.2.2

Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................... 76

1.2.3

Kapitaalgoederen ................................................................................ 91

1.2.4

Financiering ...................................................................................... 96

1.2.5

Bedrijfsvoering ................................................................................. 101

1.2.6

Verbonden partijen ............................................................................ 105

1.2.7

Grondbeleid .................................................................................... 132

De financiële begroting .......................................................................................... 133 2.1

Meerjarig overzicht van baten en lasten per programma .............................................. 135

2.2

Overzicht baten en lasten per taakveld .................................................................. 137

2.3

Staat van incidentele baten en lasten .................................................................... 139

2.4

Stortingen en onttrekkingen aan reserves ............................................................... 142

2.5

Stortingen en onttrekkingen aan voorzieningen ........................................................ 143

2.6

Verloopoverzicht reserves en voorzieningen ........................................................... 144

2.7

Investeringsplanning ....................................................................................... 145

2.8

Geprognosticeerde balans ................................................................................ 148

2.9

Beleidsindicatoren .......................................................................................... 150

2.10

Algemene uitkering ......................................................................................... 153

6

Samenvatting Algemeen Voor u ligt de begroting 2022 inclusief meerjarenperspectief 2023-2025. Deze begroting heeft een indeling die is voorgeschreven door de richtlijnen van het Besluit Begroting en Verantwoording.

Net als vorig jaar zijn in deze begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 alleen de autonome ontwikkelingen en wettelijke verplichtingen opgenomen. De uitwerking van de doorontwikkelingen vanuit 2021 (en deze zijn nog beïnvloedbaar) en de nieuwe wensen worden aangeboden via een 1ste begrotingswijziging 2022. De uitkomst

Beleidsinhoudelijk Met deze begroting presenteren we de uitkomst van het begrotingsproces, waar het Zero Based Begrotingstraject wederom onderdeel van heeft uitgemaakt. Die beleidsinhoudelijke uitkomst leest u vooral terug in het programmaplan. Aangezien in deze programmabegroting alleen autonome ontwikkelingen zijn opgenomen, zijn deze dan ook per programma beschreven. Financieel In onderstaande tabel treft u de financiële ontwikkelingen aan na vaststelling van de bestuursrapportage 2021. Progr

P0 P0 P0 P0 P0 P0 P0 P0 P0 P5

Omschrijving Begrotingssaldo 2022-2025 (na vastelling bestuursrapportage 2021 Zero Based begroten: Verwerken raadvoorstel NV VTC 30-09-21 Verwerken raadsvoorstel gebiedsvisie 30-09-2021 Autonome ontwik k elinge Aanbestedingen in ICT infra structuur en zaaksysteem Nieuwe apparatuur tbv raadsleden Mobiele hardware en software Exploitatiebudget hardware verlagen Digitale doorontwikkeling Digitale veiligheid Invoer wettelijke verplichtingen Verbeteren kwaliteit basisregistraties Onderhoud gemeentelijke gebouwen Uitwerking erfgoedbeleid en verordening erfgoed

Investering I/S S S S I

2023 -577.444 467.029 -150.000 -125.000

2024 -107.670 244.423 -150.000

2025 730.116 -614.147 -150.000

-45.973 -10.721 -60.129 60.000 -93.884 -15.000

-68.116 -10.592 -59.408 60.000 -93.839 -15.000

-67.330 -10.463 -58.688 60.000 -93.795 -15.000

-37.671 -75.000 -25.000

-37.564 -75.000 -25.000

-37.457 -75.000 -25.000

-1.119.358

-688.793

-337.766

-356.764

Doorvertaling septembercirculaire

1.261.629

781.923

606.842 1.072.920

Totaal dekking

1.261.629

781.923

606.842 1.072.920

Begrotingssaldo 2022-2025

142.271

93.130 269.076 716.156

440.000 S 31.000 S 197.000 S S 25.000 S S I 60.000 S S S

Totaal

2022 -910.670 300.162 -150.000 -125.000

60.000 -105.000 -5.500 -50.000 -33.350 -75.000 -25.000

Dekking

De financiële uitkomst, die we presenteren, betreft een sluitende structurele (meerjaren)begroting, waarmee aan de voorwaarden voor repressief toezicht wordt voldaan. De cijfers zien er als volgt uit: bedragen in € Incidenteel saldo Structureel saldo

Saldo primaire begroting

begroting 2022 -1.200.990 1.343.261 142.271

7

begroting 2023 -120.477 213.607 93.130

begroting 2024 136.713 132.363 269.076

begroting 2025 -722.959 1.439.115 716.156

Gemeentelijke belastingen Bij het opstellen van deze begroting is zijn de volgende belastingstijgingen verwerkt conform de nota lokale heffingen: Jaar

2022 € 397,93

2023 € 408,68

2024 € 419,71

2025 € 431,04

stijging in €

€ 10,57

€ 10,74

€ 11,03

€ 11,33

stijging in %

2,7%

2,7%

2,7%

2,7%

€ 266,25

€ 271,58

€ 277,01

€ 282,55

stijging in €

€ 5,25

€ 5,32

€ 5,43

€ 5,54

stijging in %

2,0%

2,0%

2,0%

2,0%

€ 311,95

€ 329,11

€ 347,21

€ 366,30

stijging in €

€ 16,30

€ 17,16

€ 18,10

€ 19,10

stijging in %

5,5%

5,5%

5,5%

5,5%

€ 976,13

€ 1.009,36

€ 1.043,92

€ 1.079,89

stijging in €

€ 32,12

€ 33,23

€ 34,57

€ 35,97

stijging in %

3,4%

3,4%

3,4%

3,4%

OZB Won. Eigenaar

rioolheffing

2021 € 387,36

€ 261,00

afvalstoffenheffng

€ 295,65

Lastendruk

€ 944,01

Opmerking ten aanzien van de afvalstoffenheffing. In de raadvergadering van 27 mei jl. is uw raad bij de behandeling van de gemeenschappelijke regeling, ook geïnformeerd over de financiële aspecten aangaande RD4. Daarbij zijn ook de financiële aspecten uit de meerjarenbegroting 2022 e.v. aan de orde geweest. Aangegeven is dat de kosten in 2022 stijgen met €134.387 tot een bijdrage van € 1.441.481 aan de GR Rd4. Dat is een stijging van 10% tov de begroting 2021 (€ 1.307.094). Op basis van dit gegeven, is voor de jaarschijf 2022 en meerjarig ervoor gekozen alle tarieven met 5,5% te laten stijgen. Dus het vastrecht, het variabel tarief alsook de reinigingsrechten. Gezien de veranderingen op afvalgebied, zowel voor wat betreft de wijze van verwerking als financiering, zullen wij jaarlijks de impact hiervan beoordelen en na gaan welke gevolgen dit heeft voor de tariefstijging van het daaropvolgende jaar. Zowel het strategisch meerjarenplan als het nog vast te stellen grondstoffenplan (eind 2021) zal vanaf 2022 een mogelijke invloed hebben op de begroting. Voor meerdere informatie over de tarieven verwijzen wij u naar de paragraaf lokale heffingen. Investeringskredieten In deze begroting zijn de volgende nieuwe investeringskredieten toegekend.

Software 2022 € 220.000 Software 2023 € 305.000 Hardware 2022 € 228.000 De kredieten uit 2021, die niet zijn benut, zijn doorgeschoven naar 2022 en verder. Een totaaloverzicht van alle investeringen in de jaarschijven 2023 t/m 2025 vindt u in onderdeel 2.7; de investeringsplanning. Ontwikkeling Algemene Reserve De algemene reserve stijgt van € 3.463.448 (1-1-2022) naar € 4.458.913 (31-12-2025), dit is een stijging van € 995.465. Wie vooral geïnteresseerd is in de beleidsmatige aspecten van de begroting kan hiervoor de beleidsbegroting raadplegen. Het programmaplan is vooral geschreven voor de kaderstellende rol van de raad. In het programmaplan zijn de baten en lasten per programma opgenomen. Met de vaststelling van de begroting autoriseert de raad de in het programmaplan opgenomen baten en lasten. 8

1

De beleidsbegroting

De beleidsbegroting bestaat uit het programmaplan en de paragrafen. Het programmaplan gaat in op de programma’s. Een programma is een samenhangend geheel van activiteiten. Alle programma’s samen omvatten alle activiteiten van de gemeente. Doel van de paragrafen is dat onderwerpen die versnipperd in de begroting staan worden gebundeld in een kort overzicht. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting.

9

1.1

Het programmaplan

De gemeenteraad stuurt op hoofdlijnen en heeft daarom voldoende aan een begroting op hoofdlijnen. Hierin staan de drie W-vragen centraal: • Wat willen we bereiken? • Wat gaan we daarvoor doen? • Wat mag het kosten? De drie W-vragen staan in nauwe relatie tot elkaar. Wanneer we weten wat we willen bereiken, kunnen we een plan maken om aan te geven wat we daarvoor moeten doen. Als we weten wat we moeten gaan doen, kan een inschatting van de kosten gemaakt worden. De slotvraag is daarna of we de geraamde kosten wel acceptabel vinden. Zo niet, dan moet een andere weg gezocht worden om het doel te bereiken en als dat niet kan, dan moeten de doelen worden bijgesteld. Het antwoord op de drie W- vragen moet ‘smart’ gemaakt worden. Het moet voldoen aan de criteria: specifiek, meetbaar, aanvaardbaar, realiseerbaar en tijdgebonden. Op grond van artikel 4, lid 1, van de Financiële verordening Gulpen-Wittem autoriseert de raad met de vaststelling van de begroting burgemeester en wethouders tot het doen van uitgaven van de bedragen per programma, die in het programmaplan staan vermeld. Het programmaplan is ten behoeve van sturing door het college verder onderverdeeld in taakvelden (conform de Regeling informatie voor derden in de financiële begroting zoals deze door het Ministerie van Binnenlandse Zaken is vastgesteld). Het programmaplan is ingedeeld in 9 programma’s.

Voor de raad was er nog geen aanleiding een specifieke programma-indeling vast te stellen. Op grond van de financiële verordening gebruiken we daarom de indeling zoals omschreven in de Regeling informatie voor derden. Aan de orde komen nu achtereenvolgens de programma’s: 0 Bestuur en ondersteuning 1 Veiligheid 2 Verkeer, vervoer en waterstaat 3 Economie 4 Onderwijs 5 Sport, cultuur en recreatie 6 Sociaal Domein 7 Volksgezondheid en milieu 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing In de Regeling is vastgelegd dat gemeenten en provincies vanaf het begrotingsjaar 2017 in de begroting en de programmaverantwoording de effecten van beleid toelichten aan de hand van een vaste set beleidsindicatoren. Deze worden opgenomen omdat het voor gemeenten steeds belangrijker wordt om te kunnen sturen op basis van meetbare prestaties. Gemeenten moeten bij de besteding van de beschikbare middelen goed onderbouwde keuzes kunnen maken om te kunnen bijsturen als de ontwikkelingen daartoe aanleiding geven. Deze beleidsindicatoren zijn voor alle gemeenten van toepassing en gebaseerd op landelijke beschikbare en voorgeschreven bronnen. Aan het einde van het programmaplan zijn – per programma – deze en in het ZBB-traject ontwikkelde (facultatieve) indicatoren deze beleidsindicatoren opgenomen.

In de toekomst zullen tevens nog aan alle indicatoren streefnormen worden toegekend die weergeven of het doel een af- of toename is ten opzichte van de behaalde resultaten. Het overzicht van de verplichte en facultatieve indicatoren is opgenomen in paragraaf 1.1.9.

10

Programma 0 Bestuur Raadsvergadering

11

1.1.0. Bestuur Wat willen we bereiken? Dit programma omvat uiteenlopende taakvelden, namelijk: • Bestuur (0.1); • Burgerzaken (0.2); • Beheer overige gebouwen en gronden (0.3); • Overhead (0.4); • Treasury (0.5); • Belastingen: OZB (0.61 en 0.62), parkeerbelasting (0.63), overige belastingen (0.64) en vennootschapsbelasting (0.9); • Algemene uitkering (0.7); • Overige baten en lasten (0.8); • Mutaties reserves (0.10) Voor wat betreft de doelstellingen, die we binnen dit programma willen bereiken, is het dan ook moeilijker om een rode draad te herkennen dan bij de andere thematisch opgebouwde programma’s. Een aantal van deze taakvelden komt ook uitgebreid terug in de (verplichte) paragrafen in deze begroting. Voor het taakveld ‘bestuur’ willen we de bestuurskracht borgen en verbeteren: het vermogen om toegevoegde publieke waarde te creëren. Daar hoort een goed bestuur bij, ondersteund door een ambtelijke organisatie, die is toegerust voor de uitdagingen en opgaven van de toekomst. Daar waar we ervoor kiezen om dit niet meer (volledig) zelfstandig te doen, werken we samen met andere gemeenten. Die samenwerkingen (waaronder verbonden partijen) worden inhoudelijk behandeld in de desbetreffende programma’s en de paragraaf verbonden partijen. In het coalitieakkoord 2020-2022 hebben wij aangegeven welke lijn wij volgen om de publieke waarde te borgen.

Zowel voor bestuurders als ambtelijke organisatie gaat het daarbij om een open cultuur om behoeften in de samenleving op te halen en vervolgens te vertalen naar concreet beleid. We stellen ons dan ook de volgende vragen bij ieder raadsvoorstel: 1. Is het eerlijk, 2. Is er gedacht vanuit de inwoner en 3. Is de communicatie tijdig, duidelijk en begrijpelijk? Ingrijpende plannen worden in zijn geheel gepresenteerd voordat er geld wordt gevraagd aan de raad. Die moet keuzes kunnen maken tussen verschillende plannen en scenario’s met de daarbij horende kostenplaatjes. Coalitie en oppositie beschikken daarom bij besluitvorming over dezelfde informatie, wat leidt tot een inhoudelijke discussie in de raad. Het adagium van de organisatie is terug naar de bedoeling, waarbij niet de systeemwereld maar de leefwereld van onze burgers en ondernemers én de aansluiting van onze dienstverlening daarop centraal staat. Publieke waarde gaat daarbij boven politieke waarde of ambtelijke regels. De in 2017 ingezette Koers voor de organisatie helpt ons daarbij. We blijven ambtenaren stimuleren om vaker achter het bureau vandaan te komen en vervolgens de informatie van buiten mee te nemen naar binnen. Om in de leefwereld te duiken van onze inwoners en te investeren in persoonlijke ontmoetingen en dienstverlening op maat. Dat geldt uiteraard ook voor onze bestuurders. Autonome ontwikkelingen: 1.

Een aantal overeenkomsten met een ICT- en GEO-component lopen af en moeten in 2022 opnieuw worden aanbesteed; 2. In 2022 willen we de digitale doorontwikkeling verder faciliteren;

12

3. Invoering nieuwe wettelijke verplichtingen. Een aantal nieuwe wetten, waaronder de Wet Open Overheid (WOO), de Wet Digitale Toegankelijkheid, de Wet Elektronische Publicaties (WEP), de Omgevingswet en de Archiefwet, worden in 2022 van kracht of geïmplementeerd; 4. Digitale veiligheid: Als gemeente zijn we bronhouder en hoeder van belangrijke data van onze burgers en bedrijven. In deze hoedanigheid zijn we verantwoordelijk voor de veiligheid en toegankelijkheid van een groot aantal belangrijke administraties en databronnen; 5. Klein onderhoud gemeentelijke gebouwen; 6. Voldoen aan wettelijke verplichting omtrent WPG-audit.

Wat gaan we daarvoor doen en hoe hebben we het georganiseerd?

Wat willen we bereiken (vanuit kaderbrief) Aanbestedingen: Een aantal overeenkomsten met een ICT- en GEO-component lopen af en moeten in 2022 opnieuw worden aanbesteed.

Wat gaan we ervoor doen

Begroting 2022-2025 Investering Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025

In 2022 komen een aantal overeen-komsten in aanmerking voor (hernieuwde) aanbesteding. Bij een aantal van deze overeenkomsten is het mogelijk om optiejaren toe te voegen aan de initiële contractduur. Dit biedt een kans om op basis van andere dan juridische argumenten een keuze te maken. Soms is continuering met een extra optiejaar de beste keuze en soms is het moment rijp om middels een aanbesteding de markt te bevragen en voor innovatie en doorontwikkeling te kiezen. Per onderdeel zal deze afweging gemaakt worden, waarbij nadrukkelijk ook zaken als interne capaciteit en (juist getimede) inpasbaarheid in de totale ICT omgeving worden betrokken. Op basis van dit afwegingskader wordt voorgesteld om in 2022 het gemeentelijke archief/zaaksysteem te vernieuwen. In geval van de ICTinfrastructuur, wordt voorgesteld om gebruik

440.000

13

0

45.973

68.116

67.330

te maken van de mogelijkheid om de overeenkomst met de huidige leverancier met minimaal één optiejaar te verlengen. Het gevraagde investeringsbedrag betreft beide trajecten: 1 met uitvoeringsjaar 2022 en 1 met uitvoeringsjaar 2023. Aanbestedingen: Ter facilitering van de Een aantal nieuwe gemeenteraad overeenkomsten zal aan de raadsleden met een ICT nieuwe apparatuur ter component lopen af beschikking worden en moeten in 2022 gesteld. Op advies van opnieuw worden VNG worden de huidige aanbesteed. oude devices ingenomen en de inhoud gewist in verband met veiligheid. Aanbestedingen: Een groot deel van de Een aantal in gebruik zijnde vaste overeenkomsten en mobiele hardware met een ICT bereikt of overschrijdt component lopen af zijn afschrijftermijn in en moeten in 2022 2022 en dient te worden opnieuw worden vervangen. Bij de aanbesteed. aanschaf van nieuwe apparatuur zal rekening gehouden worden met de eisen die de huidige tijd stelt aan de flexibiliteit van de moderne werkplek. In het gemeentehuis zullen verschillende vergaderlocaties geschikt worden gemaakt voor zgn. hybride vergaderen, waarbij een deel van de deelnemers zich op een externe locatie bevindt. Door het aanschaffen van nieuwe apparatuur e.d. via investeringskrediet kan het reguliere budget worden verlaagd met € 60.000

31.000

10.721

10.592

10.463

197.000

60.129

59.408

58.688

-60.000

-60.000

-60.000

-60.000

14

Digitale veiligheid: Als gemeente zijn we bronhouder en hoeder van belangrijke data van onze burgers en bedrijven. In deze hoedanigheid zijn we verantwoordelijk voor de veiligheid en toegankelijkheid van een groot aantal belangrijke administraties en databronnen.

Ieder jaar vinden in het kader van de wet Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) activiteiten plaats die toezien op het bestendigen en verhogen van de informatieveiligheid van de gemeentelijke ICT. Ook in 2022 blijven wij investeren in het verhogen van het niveau van onze informatieveiligheid. Het gevraagde bedrag betreft een (BIOverplichte) training beveiligingsbewustzijn. De minimale variant van deze training is 5.500 euro. Het vanaf 2023 opgenomen bedrag betreft een variant met hogere bewezen effectiviteit. Digitale Op ICT gebied betekent doorontwikkeling: In stilstand vaak 2022 willen we de achteruitgang. Als digitale gemeente is het van doorontwikkeling belang dat we onze ICT verder faciliteren. op een zodanige manier inrichten dat we bedrijfsprocessen optimaal en veilig ondersteunen en onze collega's voorzien van relevante informatie waarop zij hun keuzes kunnen baseren. Om dit te realiseren bekijken we voortdurend of we onze ICT maximaal effectief en efficiënt inzetten. Door voortschrijdende techniek, nieuwe inzichten en veranderde vraag vanuit politiek en bestuur is het soms verstandig om processen (op)nieuw in te richten en waar mogelijk te verbeteren. Het gevraagde bedrag betreft de (noodzakelijke) vernieuwing van software t.b.v. de

25.000

15

5.500

15.000

15.000

15.000

105.000

93.884

93.839

93.795

Invoering nieuwe wettelijke verplichtingen: Een aantal nieuwe wetten, waaronder de Wet Open Overheid (WOO), de Wet Digitale Toegankelijkheid, de Wet Elektronische Publicaties (WEP), de Omgevingswet en de Archiefwet, worden in 2022 van kracht of geïmplementeerd.

Implementatie en kwaliteitsverbetering basisregistraties: Het in 2021 ingezette traject om de gemeentelijke basisregistraties duurzaam naar een hoger kwalitatief niveau te brengen en te houden willen we voortzetten in 2022.

personeelsadministratie, software t.b.v. plaatsen tijdsonafhankelijk werken, o.a. nieuwe Office software en uitbreiding van formatie (0,3 fte) t.b.v. het beheer van deze nieuwe software. Ook zijn er structureel hogere lasten als gevolg van noodzakelijke uitbreiding van licenties en modules van bestaande software. Enkele wetten zoals (nieuwe) archiefwet bevinden zich organisatorisch gezien in de uitvoeringsfase. Ook in 2022 moeten in dit kader investeringen gedaan worden om een soepele en adequate invoering te garanderen. Het gevraagde bedrag betreft een onderzoek naar de inrichting van een wettelijk verplicht e-depot: De opgenomen kosten betreffen een eerste indicatie o.b.v. een advies van de archiefinspecteur. Vanuit wettelijke verplichtingen wordt het beleggen van het beheer van verschillende GEObasisregistraties en het voorbereiden op de Samenhangende Objecten Registratie (SOR) voorbereid en ingericht. Met de inrichting van deze registraties beoogt de gemeente een complete GEOregistratie waar boven en ondergrondse informatie bij elkaar samenkomen en ontsloten kunnen worden naar belanghebbenden. De recente problematiek met de wateroverlast 16

0

50.000

0

0

0

60.000

33.350

37.671

37.564

37.457

maakt het nut van goede registratie en betrouwbare informatie boven- en ondergronds nog eens extra actueel. Het gevraagde bedrag betreft het beleggen van het beheer van de BGT en bestaat uit onderzoekskosten en de aanschaf en implementatie van nieuwe software. Klein onderhoud gemeentelijke gebouwen

Voldoen aan wettelijke verplichting omtrent WPG-audit

Het onderhoudsfonds accommodaties is gebaseerd op de kosten die zijn geraamd in het meerjarige onderhoudsplan. Dit betreft groot onderhoud en onderhoud dat van te voren wordt verwacht (zoals vervangen verwarmingsketels etc.). Echter het klein onderhoud komt momenteel ook ten laste van dit budget. Hier is echter geen rekening mee gehouden. Vandaar dat er wordt gevraagd om ook hier een budget voor vrij te maken. Met ingang 2021 is ieder jaar een interne privacy-audit en om de vier jaar een externe privacy-audit verplicht

TOTAAL

17

75.000

75.000

75.000

75.000

0

0

0

0

0

753.000

208.850

278.378

299.519

297.733

Wat mag het kosten? Lasten

De salarislasten bestaan uit de salarissen die samenhangen met de raad, griffie, het college en een deel van de ambtelijke organisatie. Namelijk het deel dat specifiek betrekking heeft op publieke dienstverlening én het deel van de organisatie dat toeziet op de interne dienstverlening en ondersteuning. Meer informatie hierover is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering. De huurkosten hebben betrekking op de huurkosten die samenhangen met onze ICT-infrastructuur. Inleen heeft te maken met het budget voor vervanging in geval van ziekte. Onder diensten is een breed scala aan lasten opgenomen. Het betreft onder andere de kosten van software, telefonie, accountantscontrole, Arbo lidmaatschappen en schoonmaak van de gemeentelijke gebouwen. Maar ook kosten van onze buitendienst zijn hieronder opgenomen. Onder overdrachten zijn de kosten van bestuurlijke samenwerking, de afdracht van ontvangen Rijksleges door publiekszaken én de bijdrage aan de BsGW voor het opleggen en innen van belastingopbrengsten OZB verantwoord. De afschrijvingen hangen samen met de investeringen in gemeentelijke gebouwen, ICT en voertuigen. De rentekosten die daaraan gerelateerd zijn, zijn afzonderlijk inzichtelijk gemaakt.

18

Baten

De belangrijkste baten worden gegenereerd uit het Gemeentefonds. In deze begroting is de septembercirculaire 2021 verwerkt in de financiële overzichten. De belastingopbrengsten in het kader van de OZB en de baatbelasting zijn opgenomen in dit programma. Nadere informatie hierover vindt u in de paragraaf lokale heffingen. Hetzelfde geldt voor de legesinkomsten van de publieksdienst. De gepresenteerde dividendinkomsten betreffen het geraamde dividend voor onze aandelen bij NV Enexis en de BNG. De rente-inkomsten hebben vooral betrekking op de uitstaande leningen; bijvoorbeeld: verstrekt aan de NV VTC. Een compleet overzicht van de Treasury activiteiten is opgenomen in de paragraaf financiering.

19

20

Programma 1 Veiligheid Brandweer Gulpen-Wittem

21

1.1.1.

Veiligheid

Wat willen we bereiken? Een objectief en subjectief veilige gemeente, daar staan we voor in dit programma. Veiligheid beperkt zich niet tot de lokale situatie. Er wordt samengewerkt op regionale schaal en dat doen we dan ook binnen de Veiligheidsregio Zuid-Limburg. Hierbij zijn 16 Zuid-Limburgse gemeenten aangesloten. Veiligheid is een belangrijke randvoorwaarde voor de (verdere) invulling van de andere programma’s. Risico’s op het gebied van veiligheid kunnen afbreuk doen aan de leefbaarheid, kwaliteit van wonen of recreëren van onze inwoners, bezoekers en recreanten. Daarbij wordt tevens gedacht aan de veiligheid gedurende onze (toeristische) evenementen. Onze gemeente scoort goed op de objectieve veiligheidsindicatoren. En dat willen we zo houden.

Wat gaan we daarvoor doen en hoe hebben we het georganiseerd? In programma 1 zijn er geen nieuwe autonome ontwikkelingen te melden, voor 2022 wordt het bestaand beleid gecontinueerd en in de 1ste begrotingswijziging 2022 worden de doorontwikkelingen van het reeds ingezette beleid en de nieuwe beleidsvoorstellen opgenomen.

Wat mag het kosten? Lasten

De salarislasten hebben betrekking op dat deel van het personeel, dat werkzaamheden verricht binnen dit programma. In de financiële begroting, verderop in dit boekwerk, wordt de techniek hierachter verder toegelicht. We lichten om die reden de salariskosten niet bij elk afzonderlijk programma toe. De huur heeft betrekking op de huur van de brandkranen ten behoeve van de brandveiligheid. 22

De diensten hebben een uiteenlopend karakter. Het gaat hierbij om kosten ten behoeve van handhaving en inzet van verkeersregelaars bij evenementen; zoals: onder andere de Hubertusmarkt. De overdrachten hebben betrekking op onze bijdrage aan de Veiligheidsregio Zuid-Limburg.

Baten

De baten hebben betrekking op de huurinkomsten van de Veiligheidsregio voor de kazernes in Mechelen en Gulpen. Daarnaast betreft dit ook de inkomsten voor het gebruik van terrassen door ondernemers op basis van de APV. Hieraan zijn tevens de legesinkomsten gerelateerd.

23

24

Programma 2 Verkeer, vervoer en Waterstaat Centrumplan gemeente Gulpen-Wittem

25

1.1.2.

Verkeer, vervoer en waterstaat

Wat willen we bereiken? In dit programma staat een goede bereikbaarheid van voorzieningen via het gemeentelijke wegennetwerk centraal. Daarbij gaat het in de eerste plaats om een verkeersveilig wegennet, waarbij we rekening houden met de leefbaarheid voor onze inwoners. We onderhouden ons wegennetwerk en openbare verlichting op het kwaliteitsniveau dat door de raad is vastgesteld. Hetzelfde geldt voor de diverse civieltechnische kunstwerken; zoals: bruggen en tunnels, die we tevens beheren. Bij herinrichting houden we rekening met de bepalingen in het gemeentelijk verkeers- en vervoersplan, waarin de zogenaamde school-thuisroutes een bijzondere plaats innemen en met de wensen van de bewoners. Een goede bereikbaarheid komt ook tot uitdrukking in een parkeerbeleid, dat is afgestemd op doelgroepen (waaronder gehandicapten) en bezoeklocaties. De kaders van het parkeerbeleid spelen niet alleen een rol bij de daadwerkelijke herinrichting, maar ook bij recreatieve en toeristische evenementen in de diverse kernen. Tevens komt een goede bereikbaarheid tot uitdrukking in het bereikbaar houden van dorpskernen door het openbaar vervoer en het stimuleren van reizen met het openbaar vervoer. Tot slot houden we de wegen en de omgeving schoon.

In de uitvoering is het programma verbonden met programma 5 ten aanzien van het onderhoud openbaar groen en programma 7 met betrekking tot riolering, waarbij wij uitgaan van het principe “werk met werk”. Herinrichting van wegen en vervanging van riolering wordt zoveel mogelijk gezamenlijk opgepakt. De uitvoering ligt voor een groot deel bij externe partijen, naast de inzet van onze buitendienst. Er worden meerdere aannemers gecontracteerd voor de uitvoering van de werkzaamheden. Gulpen-Wittem is een parel op het gebied van cultureel erfgoed. Het preserveren van dit erfgoed is van groot belang voor de (eigen) identiteit van de gemeente en draagt bij aan het aantrekken van de door ons gewenste toerist. Jaarlijks worden er steeds meer (geldelijke) aanvragen gedaan om bij te dragen aan het onderhoud voor kerken, klein religieus erfgoed, begraafplaatsen, historische kunstwerken, typische landschapselementen e.d. Ook is er steeds meer vraag naar informatie(voorziening) over ons gevarieerde erfgoed.

Wat gaan we daarvoor doen en hoe hebben we het georganiseerd? In programma 2 zijn er geen nieuwe autonome ontwikkelingen te melden, voor 2022 en verder wordt het bestaand beleid gecontinueerd inclusief het de door de raad 2021 vastgestelde mobiliteitsplan. In de 1ste begrotingswijziging 2022 worden de doorontwikkelingen van het reeds ingezette beleid en de nieuwe beleidsvoorstellen opgenomen.

26

Wat mag het kosten? Lasten

Zoals eerder aangegeven hebben we in dit programma vooral de rol van opdrachtgever. We besteden de werkzaamheden aan en geven opdracht tot het uitvoeren ervan. In dit programma is geen sprake van verbonden partijen. De dotatie aan de voorziening hangt samen met het feit dat de budgetten voor groot onderhoud allereerst worden toegevoegd aan een voorziening om vervolgens de gemaakte kosten te dekken uit deze voorziening. Aangezien het een egalisatievoorziening betreft voor groot onderhoud schrijft de BBV dit op deze manier voor. De diensten hebben betrekking op onderhoud van verlichting, onkruidbestrijding op verhardingen, kosten voor het afvoeren van veegafval. En daarnaast ook kosten van de inkoop van strooizout en de opleidingskosten van verkeersbrigadiers. Afschrijvingen en rente hebben betrekking op de in het verleden gedane investeringen in wegen.

27

Baten

De baten binnen dit programma zijn zeer beperkt. Het betreft ontvangen huurinkomsten van Arriva voor het busstation in Gulpen. Daarnaast ontvangen we leges voor verstrekte parkeervergunningen. En een bijdrage van de Provincie Limburg in het kader van het Verkeersveiligheidsproject Heuvelland.

28

Baten

Programma 3 Economie Restaurant Gerardushoeve Epen met panorama uitzicht

29

1.1.3.

Economie

Wat willen we bereiken? In dit programma staat een evenwichtige economische structuur en lokale werkgelegenheid centraal. Bedrijvigheid, toerisme en vrijetijd vormen hierbij een belangrijke schakel. Daarbij gaat het in de eerste plaats om het versterken van de economische structuur. We voorkomen zoveel als mogelijk leegstaande winkelpanden, bevorderen de samenwerking tussen ondernemers en gemeente en verbeteren de dienstverlening door actief met bedrijven in contact te treden. Economische groei draagt bij aan de welvaart van onze inwoners. Maar die groei mag en kan niet altijd het doorslaggevend motief zijn bij (politieke) keuzes. We willen meer aandacht geven aan kleinschaligheid en leefbaarheid in de kernen. Dat doen we in het juiste perspectief: duurzaam en passend bij het gebied. De uitdaging is daarbij het mooie landschap voor alle partijen (inwoners, agrariërs en andere ondernemers, toeristen en recreanten, jonge mensen en senioren) te behouden voor deze en toekomstige generaties. We zetten onze gemeente als excellente bestemming op de toeristische kaart en verbeteren de economische prestaties van toeristische bedrijven in Gulpen-Wittem. We streven naar een aantrekkelijk Gulpen-Wittem voor andere toeristische doelgroepen door inspirerend en vernieuwend te blijven: moderne streekproducten, het echte gastronomische en gastvrije Limburg, cultuur en recreatie.

Op het gebied van vrijetijdsbesteding blijven we faciliteiten bieden en voorwaarden creëren voor een waardevolle invulling van de vrije tijd van inwoners en bezoekers van de gemeente Gulpen-Wittem. Het gaat dus om het versterken van de lokale identiteit en het ondersteunen bij het aanbieden en promoten van streekproducten. Samen met onze middengebied partners profileren we ons meer en meer als groene hart van ‘Randstad Zuid-Limburg’ waar het goed vertoeven is. Met onze ondernemers zoeken we naar versterkende kenmerken van onze gemeente. Een gezond milieu (programma 8), kwalitatief hoogwaardige leefomgeving (programma 5 en programma 8) en een goede infrastructuur (programma 2) passen hierin. In dit programma zijn we veel meer subsidieverstrekker, facilitator en vergunningverlener dan opdrachtgever. Dit programma heeft relaties met andere programma’s. Zo beheren we in programma 5 het gemeentelijk openbaar groen, een belangrijke randvoorwaarde voor het toeristische karakter. We willen een gemeente zijn, waar in het kader van sport, cultuur en recreatie ook evenementen kunnen worden gehouden, passend bij de aard en kwaliteit van de gemeente Gulpen-Wittem.

Wat gaan we daarvoor doen en hoe hebben we het georganiseerd? In programma 3 zijn er geen nieuwe autonome ontwikkelingen te melden, voor 2022 wordt het bestaand beleid gecontinueerd en in de 1ste begrotingswijziging 2022 worden de door ontwikkelingen van het reeds ingezette beleid en de nieuwe beleidsvoorstellen opgenomen.

30

Wat mag het kosten? Lasten

Onder subsidies wordt de subsidie aan de VVV Zuid-Limburg en de subsidie aan het Starterscentrum Zuid-Limburg verantwoord. De diensten hebben betrekking op het organiseren van weekmarkten en de St. Hubertus jaarmarkt. Daarnaast is hieronder een budget opgenomen voor diverse kosten ter bevordering van het toerisme. Onder overdrachten zijn de bijdragen opgenomen aan de economische samenwerking in Zuid-Limburg en de BsGW ten behoeve van de oplegging en inning van de toeristenbelasting en de forensenbelasting.

31

Baten

De baten in dit programma hebben betrekking op de toeristenbelasting en forensenbelasting. Nadere informatie hierover is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen. De leges hebben betrekking op de standgelden voor de week- en jaarmarkten.

32

Programma 4 Onderwijs

Centrum Jeugd en Gezin De Kindercirkel Gulpen

33

1.1.4.

Onderwijs

Wat willen we bereiken? In dit programma staan voor-en vroegschoolse educatie, onderwijsbeleid en onderwijshuisvesting centraal. Door onderwijs bieden we kansen aan kinderen, jongeren en volwassenen om zich optimaal te ontwikkelen. Voor jeugdigen ligt er een duidelijke relatie met programma 6 waar de zorgactiviteiten voor deze doelgroep centraal staan. Wat gaan we daarvoor doen en hoe hebben we het georganiseerd? Nationaal Programma Onderwijs De gemeente ontvangt de komende twee schooljaren (2021-2022 en 2022-2023) middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs. Deze middelen worden gebruikt om onderwijsvertragingen in te halen die kinderen opliepen tijdens de coronapandemie. Naast de gemeenten ontvangen de scholen ook middelen uit dit programma. Ten tijden van het opstellen van deze begroting zijn de definitieve bestedingsdoelen nog niet bekend. Gemeentelijk onderwijs achterstanden beleid Het onderwijskansenbeleid vanuit de Rijksoverheid is erop gericht om (risico op) onderwijsachterstanden zo vroeg mogelijk te signaleren, te voorkomen en terug te dringen. Op lokaal niveau hebben gemeenten en onderwijs hier een wettelijke taak in. Hiertoe ontvangt de gemeente Gulpen-Wittem vanaf 2019 een geoormerkt rijksbudget. Ook schoolbesturen ontvangen middelen voor onderwijsachterstandenbeleid.

In 2021 is het nieuwe gemeentelijk onderwijs achterstanden beleid (GOAB) op- en vastgesteld, waarna dit in 2022 en volgende jaren geïmplementeerd en tot uitvoering gebracht zal worden. In hoofdlijnen richt het GOAB zich op het volgende: 1. Voor- en vroegschoolse educatie 2. Bestrijden onderwijsachterstanden voor leerlingen basisonderwijs (voor leerlingen met een grote achterstand in de Nederlandse taal. Binnen Voor- en vroegschoolse educatie dienen gemeenten de effecten en resultaten van hun VVEbeleid te monitoren. Vanaf 2022 gaan de gemeenten in Maastricht-Heuvelland, de JGZ, de scholen en VVE-kinderopvanglocaties werken met een gezamenlijke VVE Monitor. Daarnaast zullen in 2022 nieuwe afspraken gemaakt worden met VVE-kinderopvanglocaties rondom de subsidie-systematiek. Integraal huisvestingsplan (IHP) Gemeenten hebben een wettelijke zorgplicht voor de huisvesting van het primair en voortgezet onderwijs. In 2020 is door de gemeenteraad Integrale Huisvestingsplan 2020-2035 vastgesteld. Het huisvestingsplan omvat een visie op onderwijs en opvang, en de daarbij benodigde maatregelen voor de huisvesting. Tevens was hier een uitvoeringsagenda voor de periode 2020-2025 aan verbonden. Deze uitvoeringsagenda biedt zicht op de daadwerkelijke uit te voeren fysieke maatregelen in de periode tot 2025.

Gedurende het schooljaar 2021- 2022 wordt er gestart met uitbreiding op de locaties Op de Tien Bunder Wijlre, Kindercirkel Gulpen en Sophianum Gulpen. Begin 2022 zal er een nieuwe verordening voorzieningen huisvesting onderwijs worden vastgesteld. Onderwijs Er moeten stappen gezet gaan worden naar gezond en veilig opgroeien en een volledige en actieve deelname van zoveel mogelijk leerlingen in het reguliere onderwijs, zodanig dat elke leerling zich volwaardig en geaccepteerd voelt in de school. Leidend hierbij is het concept ‘Inclusie’, gecombineerd 34

met de transformatie in de jeugdhulp, van individueel arrangeren naar meer preventie en lichte hulp aan de voorkant: de basis versterken. We willen ernaar streven dat kinderen zichzelf kunnen ontwikkelen en opgroeien. Het streven naar inclusie vraagt ook aanpassingen van gemeentelijk beleid, bijvoorbeeld in de voorzieningen in het voorliggend veld, zorgstructuur, onderwijshuisvesting of leerlingenvervoer. Leerlingenvervoer In de regio Maastricht Heuvelland is in 2021 een start gemaakt inzake de voorbereiding / verkenning voor een mogelijke nieuwe verordening rondom het leerlingenvervoer. We willen samen met de andere regio’s (Parkstad en Westelijke Mijnstreek) kijken naar de haalbaarheid om meer uniformiteit te bewerkstelligen.

35

Wat mag het kosten? Lasten

Binnen het programma onderwijs hebben de huurlasten betrekking op de huur van de Kindercirkel. De overdrachten betreffen de bijdragen aan Stichting Limburgs Voortgezet Onderwijs (LVO) op basis van eerdere afspraken, aan Katholieke Schoolvereniging Limburg (KSL) voor het gebruik van gymzalen, bijdragen aan voor- en vroegschoolse educatie aan Stichting Spelentère. De bijdragen hebben daarnaast tevens betrekking op de laatste tranche richting LVO ten behoeve van de verbouwing van de Unilocatie Sophianum.

36

Baten

De baten hebben betrekking op de verhuurinkomsten van gymzalen. De overdrachten betreffen de bijdragen voor onderhoud aan de basisscholen van Stichting Innovo.

37

38

Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Mariamonument bovenop de Gulperberg

39

1.1.5.

Sport, cultuur en recreatie

Wat willen we bereiken? Dit programma omvat uiteenlopende taakvelden, namelijk: • Sportbeleid en activering (5.1); • Sportaccommodaties (5.2); • Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie (5.3); • Musea (5.4); • Cultureel erfgoed (5.5); • Media (5.6); • Openbaar groen en (openlucht)recreatie (5.7).

In dit programma staat het initiëren en in stand houden van voorzieningen op de gebieden van kunst, cultuur, cultureel erfgoed, sport, bibliotheekwerk, speelvoorzieningen en het onderhoud van het openbaar groen, het landschap en de natuur centraal. In samenhang met andere programma’s levert dit programma een grote bijdrage aan de leefbaarheid en attractiviteit in en van onze gemeente. In Gulpen-Wittem wordt er met partners invulling gegeven aan dromen en ambities, kansen en uitdagingen en concrete activiteiten om zoveel mogelijk inwoners te laten sporten en bewegen. Een leven lang. Sport en bewegen dragen in belangrijke mate bij aan ontspanning, ontmoeting, gezonde leefstijl, meedoen en plezier. Wij ondersteunen en faciliteren vrijwilligers en verenigingen waar mogelijk om hun toekomstbestendig te houden. Verenigingen zijn immers het hart van de leefbaarheid. Daar waar verenigingen kiezen voor samenvoegingen begeleiden we de betreffende verenigingen. Wij waarborgen sportaccommodaties, waarbij de NV Vrijetijdscentrum Gulpen (NV VTC) als één van de belangrijkste motoren voor toerisme, recreatie en werkgelegenheid blijft fungeren. We streven naar het behoud van archeologie en instandhouding van klein niet-beschermd erfgoed, dat tevens past bij ons gebiedsgericht cultuurhistorisch kwaliteitsbeheer.

Bovendien versterken we de kwaliteit in de leefomgeving door het behouden en promoten van ons cultureel erfgoed. Openbaar groen vormt een belangrijke functie in het kader van de leefbaarheid voor onze inwoners en de belevingswaarde voor toeristen. Vandaar dat we grote waarde hechten aan een groene leefomgeving in onze kernen en bloemrijke natuurlijke bermen in het buitengebied. Tevens voorkomen we sociaal- of verkeersonveilige situaties door het in stand houden van de groene leefomgeving, het daarbij behorende meubilair en het aanleggen en in stand houden van veilige speelvoorzieningen in de openbare ruimte. Autonome ontwikkeling: 1. Gulpen-Wittem is een parel op het gebied van cultureel erfgoed. Het preserveren van dit erfgoed is van groot belang voor de (eigen) identiteit van de gemeente en draagt bij aan het aantrekken van de door ons gewenste toerist. Jaarlijks worden er steeds meer (geldelijke) aanvragen gedaan om bij te dragen aan het onderhoud voor religieus erfgoed, begraafplaatsen, historische kunstwerken, typische landschapselementen e.d. Ook is er steeds meer vraag naar informatie(voorziening) over ons gevarieerde erfgoed.

40

Wat gaan we daarvoor doen en hoe hebben we het georganiseerd? In 2022 gaan we middels het regionaal sportakkoord ‘Heuvelland in Beweging’ verder bouwen aan een sportieve en gezonde gemeente waar iedereen een leven lang kan sporten en bewegen. Door het regionaal sportakkoord wordt samen met de 80 partners getracht om vanaf jongs af aan veel en vaardig te sporten, bewegen én waar iedereen een leven lang mee kan doen. De sportverenigingen zijn daarbij belangrijke ontmoetingsplaatsen waar jong en oud samen komen, elkaar ontmoeten, recreatief en prestatief sporten en passief en actief genieten. Samen met de regionale partners worden er acties uitgevoerd die bijdrage aan de programma’s uit het sportakkoord. Er wordt hierbij concreet ingezet op de vier thema’s (programma’s): 1. Sportief & gezond opgroeien 2. Meedoen door bewegen 3. Sterk en vitaal verenigen 4. Ruimte om te bewegen.

Begroting 2022-2025 Wat willen we bereiken (vanuit kaderbrief)

Wat gaan we ervoor doen

Uitwerking Erfgoedbeleid Na de invoeging van het erfgoed in en Verordening Erfgoed de nieuwe omgevingswet per 1 juli 2022 zal vanaf dat moment uitvoering moeten worden gegeven van het erfgoedbeleid en de erfgoed verordening. De inzet is om dit fasegewijs aan te pakken. In 2022 is de eerste fase aan de orde waarvoor een bedrag van 25.000 euro is te reserveren. In de uitwerking van de volgende fasen moeten de items 'kwaliteitsverbetering (incl. leefomgeving, ook als gevolg van te verwachten gebruikswijzigingen van agrarische gebouwen)', 'verduurzaming materieel erfgoed (mede in relatie tot het vakgebied milieu en duurzaamheid)' en de introductie van een structurele 'participatie' ten aanzien van Erfgoed.

41

Investering

2022

2023

2024

2025

25.000 25.000 25.000 25.000

Wat mag het kosten? Lasten

De kosten voor inleen hebben betrekking op detachering van medewerkers groen vanuit de WOZL voor het groenbedrijf. Er worden subsidies verstrekt aan diverse instellingen binnen dit programma, waarbij de NV VTC en de bibliotheek de omvangrijkste kostenposten zijn. Ook de subsidies aan de sportverenigingen en de muziekverenigingen maken onderdeel uit van deze post. Onder diensten zijn externe kosten voor het groenonderhoud opgenomen. Bij diverse groenaannemers wordt werk uitgezet. Daarnaast zijn hierover de kosten van ons historisch archief, dat is ondergebracht in Heerlen, opgenomen.

42

Baten

De baten in dit programma hebben vooral betrekking op de verhuur van sportaccommodaties.

43

44

Programma 6 Sociaal Domein Samen Doen! – Jongerenlintje

45

1.1.6.

Sociaal Domein

Wat willen we bereiken? Algemeen

Het sociaal domein is een breed programma. Enerzijds betreft het wettelijke taken die we al langer uitvoeren als gemeente. Denk hierbij aan de inkomensvoorziening om betrokkenen te voorzien in hun eerste levensbehoeften, participatie en re-integratie (beiden de voormalige WWB), de oude WSW, maar ook woonvoorzieningen, hulpmiddelen en vervoersvoorzieningen en schuldhulpverlening. Met ingang van 2015 is daar een omvangrijk takenpakket aan toegevoegd als gevolg van de 3 decentralisaties. De begeleiding in het kader van de WMO, de diverse activiteiten in het kader van de Jeugdzorg en nieuwe arbeidsparticipatie en Wajong zijn onder andere toegevoegd. Na de transitie op 1 januari 2015 werken wij aan de transformatie van het sociaal domein waarbij nieuwe en oude taken met elkaar worden gecombineerd en geoptimaliseerd. In de gemeentelijke visie op het sociaal domein staan zelfredzaamheid, eigen kracht en onderlinge betrokkenheid voorop. Dit geldt voor alle genoemde onderdelen c.q. beleidsvelden. De gemeente faciliteert dit binnen de bestaande kaders en biedt samen met partners een palet aan algemene voorzieningen en individuele ondersteuning. Als gemeente zetten we hier dan ook op in: we versterken het handelen van onze inwoners en bieden waar mogelijk en noodzakelijk passende ondersteuning voor mensen die dat nodig hebben.

Voor het formuleren van doelstellingen is het onderscheid tussen algemene of individuele ondersteuning eigenlijk niet relevant. De mate waarin een beroep wordt gedaan op de individuele voorzieningen geeft wel een indicatie in hoeverre dat ons beleid van verschuiving naar algemene (en dus voorliggende en daarmee efficiëntere voorzieningen) in de praktijk succesvol is. Participatie We willen bereiken dat onze burgers zoveel mogelijk participeren in de maatschappij. In eerste instantie richten we ons daarbij op arbeidsparticipatie door een reguliere baan. Is dat niet haalbaar dan bekijken we de andere mogelijkheden op de participatieladder. Denk daarbij aan betaald werk met ondersteuning, vrijwilligerswerk of deelname aan sociale activiteiten. Het gaat dan meer om maatschappelijke participatie dan arbeidsparticipatie. Is werk mogelijk, bijvoorbeeld via beschermde of beschutte ondersteuning dan onderzoeken we samen met onze partners de mogelijkheden. Jeugd Voor onze jeugd gaat het – in dit programma – specifiek over het optimaal ondersteunen van ouders en jeugdigen die tijdelijk of permanent problemen ervaren op het gebied van opgroeien en opvoeden. Daarnaast zoeken we in dit programma de afstemming met programma 4 (onderwijs) en programma 7 (volksgezondheid/ jeugdgezondheidszorg) en de daarin genoemde doelstellingen.

Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) We streven ernaar dat onze inwoners zo lang mogelijk zelfstandig in hun eigen vertrouwde omgeving blijven wonen en functioneren. Ook deelname aan het sociale leven is belangrijk. Wanneer hierin belemmeringen ontstaan, kijken we samen met de burger, naar zijn of haar sociale netwerk. Wat kunnen familie, vrienden en kennissen betekenen? Is dit niet of beperkt mogelijk, dan zijn er voorzieningen in het kader van de WMO beschikbaar, die vanuit de gemeente toegekend kunnen worden. Te denken valt aan woningaanpassingen, hulp in het huishouden, diverse vervoersvoorzieningen.

Voor inwoners met complexe problematiek is er een vangnet met ondersteuning en eventueel opvang. De inspanningen (en doelstellingen) zijn onderling sterk verweven. De verdeling naar taakvelden (ook 46

financieel) volgens het Besluit Begroting en Verantwoording helpt structuur aan te brengen maar doet (zeker in dit programma) niet altijd recht aan de (verweven) werkelijkheid.

Wat gaan we daarvoor doen en hoe hebben we het georganiseerd?

Binnen het Sociaal Domein werken we samen op regionaal (Zuid-Limburg) en sub-regionaal (Maastricht-Heuvelland) niveau. De diverse toegangsteams voor de burger organiseren we lokaal. Toegang Jeugd en WMO Vanaf 2020 is de gemeente Gulpen-Wittem zelfstandig de toegang voor Jeugd en Wmo gaan vormgeven. De bedoeling was dat de uitvoeringsteams aan de slag zouden gaan met eigen hulpverlening en sociale netwerkversterking en het inzetten op het versterken van het professionele netwerk. Door COVID-19 en de daaraan verbonden maatregelen heeft dit vertraging opgelopen. In 2022 zal hier, net als in 2021, de focus op liggen.

Voor jeugd zijn huisartsen, jeugdartsen en gecertificeerde instellingen belangrijke ketenpartners, omdat zij ook zelfstandig naar jeugdhulp verwijzen. Daarom is een tweetal medewerkers van team jeugd gevraagd om verder te investeren in de relatie met de huisartsen in onze gemeente. Met als doel een betere samenwerking, verminderen van het aantal verwijzingen en het uitwisselen van ervaringen en kennis. Daarnaast creëren we bewustwording van kosten om het sociaal domein toekomstbestendig te maken. De uitvoeringsteams jeugd en Wmo en onze formele en informele netwerkpartners hebben een belangrijke rol in het signaleren en bespreekbaar maken van thema’s als eenzaamheid, armoede, huiselijk geweld en dementie. Middels interventies zal getracht worden de problematiek rondom deze thema’s te doorbreken en duurzaam aan te pakken. Jeugd In 2021 is in regionaal verband het transformatieplan jeugd vastgesteld. Een belangrijk onderdeel van dit transformatieplan is de nieuwe inkoopstrategie. In 2022 willen we dit plan verder uitwerken en verfijnen met als doelstelling om tot een inkooptraject te komen dat past bij de identiteit van de afzonderlijke gemeenten in de regio.

Een belangrijke rol binnen dit geheel zal de ‘norm voor opdrachtgeverschap’ die door het rijk in 2021 is ingevoerd spelen. De overkoepelende gedachte inzake deze norm is om de regionale samenwerking met betrekking tot het kunnen bieden van maatwerk (voor wat betreft jeugdhulp en WMO) te intensiveren en waar mogelijk te verbeteren. Voor 2022 staat het verder investeren in regionale samenwerking, zowel in Maastricht-Heuvelland als ook in Lijn50-verband op de agenda. Wmo In 2022 willen we ook weer inzetten op (burger)initiatieven voor de versterking van mantelzorgers en vrijwilligers, laagdrempelige ontmoetingsgelegenheden zoals de Hoeskamers en het digitaal buurtplatform ‘Hallo Heuvelland’. Door COVID-19 zijn niet alle doelen voor 2020 en 2021 behaald. Daarnaast wordt de Vrijwilligerscentrale in 2022 verder doorontwikkeld in de lijn die in 2020 is gestart. Daarbij wordt verbinding gezocht met de algemene voorzieningen van Samen Doen en de hoeskamers / seniorenprojecten.

De pilot ondersteuning mantelzorg vloeit ook door naar 2022. Tevens wordt in 2022 de pilot ‘Waakvlamfunctie (MEE Zuid-Limburg) gecontinueerd. Op basis van de evaluatie van het eerste pilotjaar (2021) wordt indien nodig bijgestuurd.

47

Ook wordt in 2022 de aanpak rondom ‘eenzaamheid’ doorgezet. Eind 2020 is een convenant gesloten met diverse lokale en regionale partijen in navolging op een succesvolle conferentie in het najaar van 2020. Een en ander is al opgepakt in 2021, maar er zal in 2022 nog verder worden doorgepakt. Preventief aanbod Binnen onze gemeente hechten we waarde aan een goed en preventief aanbod voor onze inwoners, van jong tot oud. Een plek waar mensen, zonder indicatie, voor hulp of met vragen terecht kunnen. Dit doen we o.a. door het inzetten van maatschappelijk werk, woonwagenwerk, jongerenwerk en opvoedondersteuning. Beschermd wonen / maatschappelijke opvang De 6 gemeenten in de regio Maastricht-Heuvelland willen de komende jaren een belangrijke stap zetten op het gebied van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Kern van de verandering is dat zowel Beschermd Wonen als Maatschappelijke Opvang veel meer lokaal ‘in de wijk/kern’ wordt georganiseerd. Momenteel bevinden de meeste voorzieningen zich nog in de stad Maastricht. Door ondersteuning, bescherming en behandeling zo veel mogelijk in de thuissituatie in te zetten, stijgt de kwaliteit van leven. Kwetsbare inwoners kunnen zo zelfstandig wonen en onderdeel zijn van de samenleving.

Om dit mogelijk te maken zullen er regionaal en lokaal een aantal stappen gemaakt moeten worden, gericht op onder andere beleidsvorming, inkoop, uitvoering, financiering en de risicodeling van Beschermd Thuis. Participatie Op het gebied van Participatie zijn er twee belangrijke nieuwe ontwikkelingen die op ons af gaan komen: 1. In de Tweede Kamer is recent met overweldigende meerderheid een motie aangenomen waarin wordt opgeroepen tot het sluiten van de sociale werkplaatsen in het kader van beschut werken min of meer terug te draaien. De gemeenten zullen verantwoordelijk worden voor het opzetten van een regionaal dekkend netwerk van sociale werkplaatsen. 2. Per 1 juli 2021 zou de gewijzigde Participatiewet in werking treden. Het doel van het wijziging is dat meer mensen die met een arbeidsbeperking in de Participatiewet aan het werk gaan en blijven. Vanwege de politieke situatie op landelijk niveau is de verwachting dat de invoering van de wet op 1 januari 2022 zal plaatsvinden.

Armoedebeleid Op het gebied van armoede geven we uitvoering aan het Beleidsplan Armoede 2021-2025, dat in 2021 vastgesteld werd. Daarbij zijn een aantal speerpunten: een integrale aanpak en het versterken van de zelfredzaamheid, preventie en vroeg signalering, extra aandacht voor kinderen, samen aan de slag. Het Beleidsplan Armoede wordt jaarlijks geëvalueerd. Schuldhulpverlening In 2022 zal er een nieuw Beleidsplan Schuldhulpverlening voorliggen, waarin ook de per 1 januari 2021 geldende nieuwe taken van de gemeente op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening zijn op genomen, zoals de vroegsignalering van schulden en de schuldhulpverlening aan ondernemers. Wet inburgering (uitvoering) Per 1 januari 2022 treedt de nieuw Wet inburgering in werking. De gemeente wordt dan verantwoordelijk voor het gehele inburgeringstraject van inburgeraars: alle (asiel)migranten van buiten de EU en ook de (asiel)migranten uit Turkije. Hieronder vallen onder andere de drie leerroutes (de reguliere route (B1route), de onderwijsroute en de zelfredzaamheidsroute) maar ook de maatschappelijke begeleiding van asielmigranten en het ontzorgen van deze groep. De uitvoering van de nieuwe Wet inburgering komt te liggen bij Sociale Zaken Maastricht Heuvelland.

48

Lokale Inclusie Agenda Op 14 juli 2016 trad in Nederland het ‘VN-verdrag handicap’ in werking. In navolging hierop heeft het Rijk gemeenten de opdracht gegeven in kaart te brengen wat zij allemaal gaan doen op dit gebied middels een “Lokale Inclusie Agenda”. In het plan moeten de onderwerpen onderwijs, werk, inkomen, vervoer, wonen en leven een plek krijgen. Met het beleidsplan sociaal domein ‘Iedereen doet mee!’ dat op 1 januari 2020 in werking is getreden, wordt al aandacht geschonken aan een groot deel van het VNverdrag voor mensen met een beperking. Denk aan het toegankelijkheid maken van voorzieningen binnen het sociaal domein, passend werk, inclusief onderwijs, vereenvoudigen van processen en communicatie en cliëntondersteuning. Om verder invulling te geven aan de Lokale Inclusie Agenda wordt voorgesteld om onderzoek te doen naar de huidige knelpunten die mensen met een beperking in onze gemeente ervaren.