Algemene Beschouwingen Fractie DOE'22

Algemene Beschouwingen op 9 november 2023 Fractie DOE’22 www.doe22.nl Commissieleden: Adriaan van Zon, Nathalie Obrusnik, Paul Merk en Resie Voncken Raadslid: Ineke van der Laan Met dank aan: Annet Seeverens, Esmeralda Bessems, Roelof Pijls en Laurie Faro

Ik sta hier vandaag namens de fractie DOE’22 met een gevoel van frustratie, teleurstelling en ontgoocheling en met grote twijfels over de koers en het handelen van dit gemeentebestuur. Het ontbreekt aan ambities vooral op de belangrijkste thema’s: klimaat en duurzaamheid en wonen. Net als vorig jaar hangt er een sluier van vaagheid over de begroting. Concrete doelen en activiteiten ontbreken, projecten worden doorgeschoven of zijn helemaal uit het vizier verdwenen, zoals bijvoorbeeld het CPO en het Sophianum Nijswiller. In uw voorwoord schrijft u: bij de begroting geldt het principe geen plan geen geld. Vindt het college zichzelf een betrouwbare overheid als u miljoenen vraagt voor een project als bijvoorbeeld de Wittermerallee zonder dat hier een plan aan ten grondslag ligt?

Zie motie Wittemerallee. En bent u een betrouwbare overheid als u zonder plan nu alweer, na alle miljoenen van de laatste jaren, tussen neus en lippen door € 160.000 opvoert voor het oplossen van knelpunten in de bedrijfsvoering. Honderdzestigduizend euro voorzitter, dat zijn maar liefst 4 modale jaarsalarissen. Dit soort bedragen verdienen meer details dan alleen een terloopse melding. Het college mag er niet vanuit gaan dat de raad altijd alles goed vindt. Wethouder Franssen roept regelmatig dat de raad de baas is, maar wat ons betreft loopt de raad te veel aan de leiband van het college. Enfin, bij gebrek aan concreetheid in deze begroting kan het college lekker haar gang gaan en staat de raad en met haar de inwoners met lege handen. De efficiency en effectiviteit van het college zijn niet te meten en dat lijkt het college ook wel goed uit te komen. Kritisch in de spiegel kijken is een brug te ver in Gulpen-Wittem. Nooit werd hier het wettelijk verplichte Artikel 213A onderzoek uitgevoerd. Onderzoek met als doel de transparantie, doelmatigheid en doeltreffendheid van het gevoerde bestuur te verbeteren. De provincie wees het college erop. Het college beloofde beterschap en verzuimde toch weer om het op te nemen. Totdat mijn fractie het college hier onlangs opnieuw op wees.

Waarom onderkent het college de waarde en de urgentie van dit soort onderzoeken niet? Vindt zij deze onnodig of misschien zelfs onwenselijk? Mogen onze inwoners niet weten hoe effectief en efficiënt het college met hun geld omspringt?

De vaagheid van deze begroting blijkt ook uit de 188 vragen die deze opriep, ook uit de coalitie. Ik bedank Balans voor haar 80 vragen, zij laat zien het dualisme wel serieus te nemen. Maar de antwoorden op al die vragen riepen nog veel meer vragen op. Op grond van artikel 169 lid 2 uit de gemeentewet moet het college de raad alle inlichtingen geven die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft (artikel 169 lid 2). Daarnaast verstrekt het college inlichtingen als raadsleden daarom vragen,(artikel 169 lid 3). En precies daar ontbreekt het hier aan en precies daarom kan deze raad haar controlerende taak niet goed uitoefenen. Het college lijkt overal mee weg te komen, want of het nu onze vragen over de Verkiezingen, over de procedure vacature gemeentesecretaris, of over de ontwikkeling Sophianum Nijswiller of over de gang van zaken bij de ASD betreft, de antwoorden van het college zijn altijd ontwijkend en ontkennend. Het ontbreekt aan reflectie, transparantie en aan het afleggen van verantwoording. Het college zit hier niet voor zichzelf. Het besef dat zij verantwoording schuldig is aan inwoners, lijkt nog steeds niet echt doorgedrongen te zijn. Onze inwoners verdienen een bestuur dat hen serieus neemt en naar hen luistert, maar de belangen van de inwoners lijken er weinig toe te doen.

Wat is burgerparticipatie en zelfsturing, dat zo hoog in uw vaandel staat, hier eigenlijk waard als vrijwilligers van de stembureaus bij het grofvuil worden gezet, als vrijwilligers van de adviesraad Sociaal domein er collectief de brui aan geven en hun voorzitter wordt afgedankt, als de bewonersadviesgroep verkeer wordt gedumpt. Als bewonersnetwerken uit pure wanhoop het bijltje erbij neer gooien, omdat zij geen gehoor vinden bij het college. Als inwoners steeds meer hun vertrouwen verliezen in dit bestuur, zoals blijkt uit de brief van de Stichting Dorpshoes Nijswiller. Als inwoners niet gehoord worden bij grote plannen in hun eigen dorp. En als inwoners steen en been klagen over het niet krijgen van antwoord op een simpele email. Vraag aan het college: Op uw website staat dat u zich de afgelopen jaren heeft ingespannen om participatie vorm te geven. Met succes, maar ook met pijnpunten. Kan het college toelichten welk succes en welke pijnpunten hier bedoeld worden en wat zij hiervan heeft geleerd? .

Hoe kan het toch, college, dat niet alleen inwoners maar ook DOE’22 steeds meer het gevoel hebben dat u wel heel goed voor zichzelf zorgt en dat het

soms wel lijkt alsof de bomen hier tot in de hemel groeien??? Zo gaat het megalomane plan voor een nieuw gemeentehuis wel 17 miljoen euro kosten. En wie mag dat betalen? Juist de inwoner die wordt opgezadeld met belastingverhogingen. Het pijnlijke is dat zodra plannen u zelf raken, er heel snel een besluit kan worden genomen. Want om het plan voor het gemeentehuis er door te jassen wordt de raad na deze begrotingsvergadering nog eens in november opgeroepen voor een extra raadsvergadering. Dat voelt niet goed college! Zet daar de plannen tegenover waar inwoners wel wat aan hebben zoals Sophianum Nijswiller. Waarom moet een haalbaarheidsonderzoek naar Porthos 2 jaar duren? Als de haalbaarheid in enkele maanden niet duidelijk is, moet je het gewoon niet doen! En hoe lang moeten de jongeren van het CPO nog wachten? Het schaarse geld lijkt hier soms wel in een bodemloze put te verdwijnen. Het peperdure organisatie ontwikkeltraject werd aan de raad verkocht door een voorgespiegelde besparing op de externe inhuur van 8 ton per jaar. En nu blijkt dat de inhuur meer dan een miljoen kost Welke resultaten heeft het college eigenlijk bereikt met het OOT?

Dat brengt mij op het democratisch functioneren van deze raad. Een dieptepunt was het tegenhouden van een DOE motie over het werving en selectiebeleid. Omdat teveel bestuurders vuile handen hebben, wilde de coalitieleider dit voorstel niet in het openbaar behandelen en werd ons de mond gesnoerd, waarmee een zeer kwalijk precedent is geschapen. Toen de toon was gezet, ging onze coalitieleider verder. De invloed van de kleine partijen werd verder ingeperkt door de vertegenwoordiging in de commissie te verkleinen. En om het college te behoeden voor kritische vragen in het openbaar werd onlangs het recht op een vragenhalfuur ook verder ingeperkt. Een tweede dieptepunt in het democratisch functioneren is de organisatie van de TK verkiezingen waar het college nu al voor het nodige rumoer heeft gezorgd. Toen DOE ontdekte dat het college de Kieswet zou overtreden als er niet op verkiezingsavond geteld zou worden, bleek dat zogenaamd een omissie. Het dumpen van de vrijwilligers was nodig om het voltallig personeel gedurende 2 dagen in te zetten op de stembureaus, terwijl onze ambtenaren nu al moeite hebben hun dossiers op tijd af te krijgen. Het afpoeieren van de vrijwilligers bevordert de toch al kwijnende betrokkenheid van het publiek bij

de politiek bepaald niet. En over de extra kosten van deze manier van organiseren, houdt het college de kaken op elkaar. DOE’22 zit hier om te luisteren en te spreken namens al onze inwoners. Wij vinden dat het college dat ook zou moeten doen. Wij willen constructief bijdragen aan besluiten én problemen aankaarten die soms over het hoofd worden gezien en daarvoor oplossingen aandragen die soms niet onmiddellijk voor de hand liggen. Denk bijvoorbeeld aan ons voorstel in 2021 om een marktpartij te betrekken bij de ontwikkeling van Sophianum Nijswiller, of denk aan ons voorstel de raad te betrekken bij het functieprofiel voor een nieuwe wethouder, of ons voorstel om inwoners meer zeggenschap te geven bij het oplossen van vraagstukken via het Uitdaagrecht. Helaas verdwijnen veel van onze voorstellen vaak zonder argumenten rechtstreeks in de prullenbak. Maar wat mijn fractie betreft zou deze nietszeggende, niet controleerbare begroting daar veel eerder thuis horen. Ik ga naar de afronding van mijn verhaal. Er zijn nog 3 onderwerpen waar ik iets nader op wil inzoomen. Wonen. Ieder zichzelf respecterend college zou hier een speerpunt van moeten maken. Inwoners hebben het recht op een dak boven hun hoofd. Waar zijn de plannen? Hoe kan het dat alle projecten die in 2023 genoemd werden opeens verdwenen zijn.

Motie Starterslening Welke woonprojecten heeft het college in 2024 voor ogen? Hoelang gaat u nog door met het onderzoek naar Porthos? Wanneer gaat de eerste schop de grond in, in Nijswiller? Hoe kan het dat de CPO jongeren een informatieavond houden voor belangstellenden. Betekent dit dat het project definitief doorgaat? Hoe ver bent u met de gebiedsvisie rond Mosaqua? Is het de bedoeling dat er ook nieuwe woningen worden gerealiseerd in dat gebied?

Klimaat. Ieder zichzelf respecterend college zou ook hier een speerpunt van moeten maken, nu verdroging en vernatting toenemen. Welke specifieke speerpunten heeft het college voor ogen in 2024 op het gebied van klimaat?

Economie Toerisme en landbouw zijn belangrijke economische factoren in onze gemeente, maar zorgen naast inkomsten ook voor externe effecten. Als de leefbaarheid in kleine kernen wordt aangetast door de bouw van grote

opslagloodsen is het aan de raad een balans te vinden tussen de economische belangen van een relatief kleine groep ondernemers en de leefbaarheidsbelangen van alle inwoners. Die balans is nu ver te zoeken en dat moet anders wat ons betreft. Ook de balans tussen overlastgevend toeristisch verkeer en de leefbaarheid voor de inwoners is ver te zoeken. Het is tijd om daadkrachtige maatregelen en plannen. Daarom komen wij vandaag met een motie Mobiliteit. Amendement toeristenbelasting. Zal ik straks toelichten. Tot slot voorzitter, DOE wil dat de politiek open en eerlijk is, dat we ons niet verschuilen achter schimmige verhalen, dat er geen politiek spelletjes worden gespeeld. Dat we respect en fatsoen tonen naar onze inwoners. En ook dat we soms een slechte boodschap durven over te brengen. Elk jaar weer hopen wij op een begroting die begrijpelijk en compleet is, maar vooral op een verstandige manier tegemoetkomt aan de belangen van onze inwoners. We kunnen ons na het lezen van deze begroting goed voorstellen dat de voormalige wethouder van het CDA, de heer Waaifoort, hiervoor geen verantwoordelijkheid wilde dragen. DOE’22 zou dat ook niet willen, en dat doen we dan ook niet. Dankuwel.