Voorkeursvariant vervanging Gerrit Krolbrug.pdf

Een samenvatting van de bestuurlijke gesprekken is opgenomen in de bijlage bij het Afweegonderzoek (A3 ‘Samenvatting’). De opbrengst van deze gesprekken draagt bij aan een zorgvuldige belangenafweging in de keuze voor de voorkeursvariant Gerrit Krolbrug. Voorkeursvariant

Voorkeursvariant Na een integrale afweging van de belangen van alle betrokken partijen en belanghebbenden, stellen wij uw raad voor om als voorkeursvariant vast te stellen: een nieuwe beweegbare Gerrit Krolbrug met een doorvaarthoogte van 4,5 MHWS (inclusief correcties), met daarbij 2 vaste fiets-loopbruggen op 9,7 meter MHWS doorvaarthoogte en met een weginrichting als fietsstraat op de brug en de toeleidende infrastructuur. Het uitgangspunt voor de uitwerking in een Voorlopig Ontwerp is om de brug uit te voeren als hefbrug. Het schetsontwerp van deze variant, inclusief gewijzigde infrastructuur en omgeving is opgenomen in het Ontwerpboek (bijlage 5 bij het Afweegonderzoek, variant 3).

Voorkeursvariant Gerrit Krolbrug

In de afweging is de brughoogte het bepalende element. In het afweegonderzoek is een inventarisatie gemaakt van de belangen van alle verschillende betrokken en geraakte partijen die vervolgens tegen elkaar zijn afgezet en gewogen. Met de voorkeursvariant van 4,5 meter MHWS ligt een variant voor die, alles afwegende, het meest tegemoet komt aan de verschillende belangen en voldoet aan het doel van de variantenstudie. Met deze variant verbeteren we de verkeersveiligheid en doorstroming op de weg en zijn de gevolgen voor inpassing, comfort (van beweegbare brug en fiets-loopbruggen) en toegankelijkheid beperkt, acceptabel en vergelijkbaar met andere locaties en hellingen in de stad. Ook wordt met deze variant de nautische veiligheid verbeterd, worden de risico’s op het water verkleind en verbeteren we de doorstroming van de scheepvaart. Met deze variant sluiten wij aan op de door uw raad aangegeven uitgangspunten, zijn de gemeentelijke belangen geborgd en kunnen we bovendien gemeentelijke ambities realiseren.

15

Met de lagere variant van 3,0 meter MHWS kan weliswaar de beste situatie voor het wegverkeer worden bereikt als de brug gesloten is, maar in geopende toestand van de brug is deze lage variant de minste goede optie. De brug staat vaker en langer open dan bij de andere varianten. De fiets-loopbruggen worden tegelijkertijd minder aantrekkelijk vanwege het grotere hoogteverschil tussen het brugdek en het plateau van die fiets-loopbruggen dat per trap moet worden overbrugd. Daarbij wordt de passeerbaarheid van de brug voor scheepvaartverkeer niet beter en kan geen verbetering van de nautische veiligheid ontstaan, omdat geen ontmenging van recreatie- en beroepsvaart voor de brug wordt bereikt. De hogere variant van 5,7 meter MHWS levert de grootste reductie van het aantal brugopeningen op en geeft een grote verbetering van de doorstroming van weg- en scheepvaartverkeer en van de nautische veiligheid. Deze hoogste variant is voor ons echter onacceptabel vanwege de te grote ruimtelijke impact. Nader uit te werken

Uitwerkingspunten In de volgende fase, na definitieve vaststelling van de voorkeursvariant, worden de brug en alle bijbehorende projectonderdelen verder uitgewerkt tot een Voorlopig Ontwerp, binnen de randvoorwaarden van gemeente en Rijkswaterstaat. Daarin vindt nadere detaillering plaats en kunnen ook specifieke projectonderdelen worden uitgediept. In het huidige onderzoek is al gesignaleerd dat wij in die fase in ieder geval samen met de omgeving en belanghebbende partijen nader ingaan op: • • • •

Toegankelijkheid (nadere uitwerking van detailmaatregelen); Verkeersveilige kruising Ulgersmaweg (in de varianten opgenomen als rotonde in de fietsstraat); Aansluiting St. Eustatiusstraat op Korreweg (in de varianten niet meer voor autoverkeer); De invloed van (groot) vrachtverkeer op de verkeersveiligheid op de fietsstraat/brug.

Kansen In aanvulling op het basisproject, de vervanging van de brug, zijn ook door diverse partijen en belanghebbenden kansen geïnventariseerd en benoemd die ontstaan vanuit het basisproject. De kansen zijn globaal beoordeeld en op basis daarvan wordt door het BO Groninger Bruggen een selectie van kansrijke toevoegingen aan het project in de volgende fase nader uitgewerkt. Daarop kan later worden besloten om die toe te voegen aan de scope van het basisproject, waarbij dan ook over de financiering afspraken tussen gemeente, Rijkswaterstaat en andere belanghebbenden moeten worden gemaakt. Het gaat om de volgende kansen: • • • • • •

Diverse duurzaamheidsopties; Looproutes langs het VSK, onder de brug; Ontwerp en inrichting landschap Ommelandzijde (aanlanding brug, fietsroute en omgeving); Ruimtelijke aansluiting van de gebouwen Korrezoom en nieuwbouw Antillenstraat op de Korreweg; Vergroenen van de Ulgersmakade; Stroomlijnen oeverlijn Zuidoostkade.

Financiële consequenties

Er zijn voor de gemeente Groningen nu geen directe financiele consequenties van het besluit om een voorkeursvariant vast te stellen. Het besluit is de basis voor verdere uitwerking tot een Voorlopig Ontwerp. De investeringskosten van de voorgestelde voorkeursvariant voor de nieuwe Gerrit Krolbrug zijn door Rijkswaterstaat geraamd op 39,4 miljoen euro (inclusief BTW) en omvatten alle bouw-, engineerings- en overige bijkomende kosten, evenals een risicoreservering. Voor de aanpassing van de vaarweg zijn die kosten geraamd op 12,9 miljoen euro (inclusief BTW) en voor de verplaatsing van ligplaats Ulgersmakade wordt rekening gehouden met een benodigd projectbudget van 2,5 miljoen euro (inclusief BTW). Daarnaast wordt nog rekening gehouden met 4 miljoen euro (inclusief BTW) voor de kosten van contractspecificaties, organisatie, etc tijdens de realisatiefase. Opgeteld gaat het in totaal om 58,8 miljoen euro (inclusief BTW).

16

De Minister van IenW heeft op dit moment voor de realisatie van de Gerrit Krolbrug, Paddepoelsterbrug en de rijksbijdrage aan de nieuwe Busbaanbrug maximaal € 45 miljoen (incl. BTW) beschikbaar. Daarvan is door de minister van IenW al 7,1 miljoen euro (inclusief BTW) gereserveerd voor de Paddepoelsterbrug (plus nog 1,5 miljoen euro die beschikbaar was voor tijdelijke maatregelen). Er resteert derhalve op dit moment nog te weinig om de totale kosten van de nieuwe Gerrit Krolbrug en de vaarweg te dekken. De opgave om additionele middelen te zoeken voor deze en de andere bruggen ligt primair bij het rijk. De kosten van de aanpassing van de vaarweg en de verplaatsing van de ligplaats komen volledig voor rekening van het rijk. In 2016 heeft uw raad al eerder besloten een bijdrage van 0,5 miljoen euro (incl. BTW) te doen aan een nieuwe Gerrit Krolbrug, specifiek bedoeld ten behoeve van de fiets-loopbruggen en fietsveiligheid. Deze bijdrage is nog altijd beschikbaar en wordt gedekt vanuit de Intensiveringsmiddelen Verplaatsen. Rijkswaterstaat heeft ons gevraagd in gesprek te gaan over een vergroting van deze gemeentelijke bijdrage, omdat met het project meerdere gemeentelijke ambities gerealiseerd kunnen worden, zoals de aanleg van een deel van de fietsstraat Korreweg en verbetering van de verkeersveiligheid aan weerszijden van de brug.

In een later stadium informeren wij u over de uitkomst van die gesprekken. Ook voor de realisatie van genoemde kansen zal een beroep op gemeentelijke middelen gedaan worden. Voor welke kansen en wat daarvan de kosten zijn, moet echter eerst worden uitgewerkt. Ook daarvoor komen wij in een later stadium bij u terug. Overige consequenties

De vaarweg en de oeververbindingen die een directe relatie hebben met het gebruik van die vaarweg, zoals beweegbare bruggen, zijn eigendom van Rijkswaterstaat. Oeververbindingen die de vaarweg kruisen, maar daar los van staan, zoals in dit geval de hoge vaste fiets-loopbruggen worden in principe eigendom van de wegbeheerder, gemeente Groningen. Op deze basis gaan wij in gesprek met Rijkswaterstaat over de afbakening en verdeling van werkzaamheden in het kader van beheer en onderhoud van de brugdelen. Deze afspraken zullen tezijnertijd worden vastgelegd in een gezamenlijke overeenkomst. Met de keuze voor een voorkeursvariant ontstaat ook nieuwe helderheid voor enkele bouwontwikkelingen. Naast de Gerrit Krolbrug realiseert Lefier momenteel een appartementencomplex aan de Antillenstraat. Op basis van een definitief besluit door het BO-MIRT over de voorkeursvariant kan de inrichting van de openbare ruimte rondom het gebouw verder worden opgepakt. Daarnaast kan ook de toekomst van de ontwikkellocatie Brugwachterswoning aan de Ommelandzijde verder bepaald gaan worden, als duidelijk is wat de voorkeur is voor de nieuwe Gerrit Krolbrug. Relatie met andere projecten

Aanvaring huidige Gerrit Krolbrug Op 15 mei 2021 werd de huidige Gerrit Krolbrug aangevaren door een binnenvaartschip en de brug raakte daarbij zwaar beschadigd. Sindsdien is de brug onbruikbaar en dient wegverkeer om te rijden en kunnen fietsers en voetgangers gebruik maken van de nog aanwezige fiets-loopbruggen. Met omleidingsroutes, stewards en taxibusjes voor de minder validen zijn tijdelijk aanvullende maatregelen getroffen. Er is ook door Rijkswaterstaat, in samenwerking met gemeente, een onderzoek gestart naar het mogelijke herstel van de oude brug en naar andere, vervangende mogelijkheden om voor langere tijd de verbinding over het VSK te kunnen herstellen. Daarmee wordt in beeld gebracht hoe de periode tot de ingebruikname van de nieuwe brug mogelijk kan worden ingevuld. Het resultaat van dit onderzoek wordt in het najaar van 2021 verwacht. Tegelijkertijd wordt verkend of en hoe de doorlooptijd van de realisatie van de nieuwe brug kan worden verkort. Op dit moment is in gebruik name van de nieuwe brug eind 2026 voorzien. Dit is een complexe opgave op procedureel, technisch en planologisch-juridisch vlak en daarvan moet nog blijken welke versnelling van het project mogelijk en haalbaar is. We zullen u daar over informeren wanneer er meer bekend is.

Paddepoelsterbrug Ook de Paddepoelsterbrug staat op de nominatie om te worden vervangen (onafhankelijk van de aanvaring in 2018) en tegelijkertijd te worden verhoogd, allemaal in het kader van de opwaardering van de HLD naar vaarwegklasse Va. Dit is een eigenstandig project en onderzoek en staat in die zin los van het nu voorliggende besluit.

17

De Paddepoelsterbrug bevindt zich nog in de fase van MIRT-Verkenning. In het in 2020 uitgevoerde onderzoek zijn 3 varianten voor een nieuwe fietsbrug onderzocht en afgewogen door het externe adviesbureau RHDHV. In dat onderzoek ging het om de opties: geen brug, een beweegbare brug op 5,7 meter MHWS en een vaste hoge brug op 9,5 meter MHWS. In het BO-MIRT 2020 is daarover besloten dat de oude brug wordt herbouwd als een vaste brug op minimaal 9,1 meter MHWS (exclusief correcties), zonder pijler in de vaarweg en met een minimale overspanning van 54 meter. Afgesproken is daarbij ook dat de gemeente zorgt voor de planuitwerking en de bouw van de brug. De Minister van IenW levert daarvoor een financiële bijdrage van maximaal 8,6 miljoen euro (inclusief BTW). Bij de behandeling van het BO-MIRT-besluit door de Tweede Kamer werd de motie Laçin aangenomen, waarin is verzocht om ook lagere varianten te onderzoeken. Naar aanleiding daarvan is door het BO Groninger Bruggen gesprek gevoerd met bewoners in de omgeving, met als doel vast te stellen of het uitgevoerde onderzoek volledig is geweest. Bewonersorganisatie Brug T’rug heeft daarop bijzondere aandacht gevraagd voor het onderwerp toegankelijkheid.

Na nadere beschouwing en na consultatie van de werkgroep Toegankelijk Groningen is geconstateerd dat de toegankelijkheid van een hoge vaste brug minder goed zal zijn dan van een lagere variant en dan de oude brug. In het onderzoek door Rijkswaterstaat is vastgesteld dat de brug binnen de geldende normen van CROW kan worden ontworpen. Van de kennis en ervaring van de werkgroep maken we daarom bij de verdere uitwerking graag gebruik. Vooralsnog ligt het projectinitiatief nog bij Rijkswaterstaat en wachten we op het besluit van de minister van IenW ten aanzien van de motie Laçin. Die helderheid wordt eind 2021 verwacht. Daarna kan volgens afspraak gemeente Groningen de verdere uitwerking en realisatie ter hand nemen. In dat proces kan uw raad in een later stadium het Voorlopig Ontwerp vaststellen en besluiten over het beschikbaar stellen van een investeringskrediet. Busbaanbrug Voor de Busbaanbrug wordt door gemeente Groningen en Rijkswaterstaat samen een MIRT-Onderzoek gestart. In dat MIRT-Onderzoek worden de problematiek en opgave in kaart gebracht, alsmede de te onderzoeken oplossingsrichtingen daarvoor. Ook de huidige Busbaanbrug over het VSK voldoet namelijk niet aan de functionele eisen van een klasse Va vaarweg. De nauwe openingen van de Busbaanbrug zorgen voor een verhoogd risico op aanvaringen en bijbehorende schade en gevolgschade.

De brug is door de regio in de Nationale Markt- en CapaciteitAnalyse (NMCA) 2017 als infrastructureel knelpunt benoemd gelet op verslechtering van de bereikbaarheid voor stad en regio per Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV). In de toekomst zal de Busbaanbrug (vaker) geopend moeten worden vanwege de toename van grotere en hogere schepen en elke brugopening ontwricht het HOV-systeem. Het MIRT-onderzoek maakt inzichtelijk waar en onder welke condities de huidige Busbaanbrug vervangen kan worden door een nieuwe oeververbinding. Het resultaat van dit onderzoek wordt eind 2021 verwacht. Mobiliteitsvisie De behandeling van de nieuwe Mobiliteitsvisie door uw raad staat gepland voor november 2021. De conceptversie daarvan hebben we u in april jl aangeboden. In die visie zetten we in op een pakket aan maatregelen om de rol en het gebruik van de auto terug te dringen en geven we daarom onder andere prioriteit aan duurzame en gezonde vervoermiddelen zoals de fiets en de voetganger. Een belangrijke verbinding in die visie is de hoofd- en doorfietsroute Korreweg, inclusief de kruising van het VSK via de Gerrit Krolbrug. Die brug verbindt stadsdelen en wijken onderling met elkaar en is een onderdeel van het dagelijkse verplaatsingenpatroon van vele inwoners en ondernemers. Dagelijks passeren zo’n 16.000 fietsers de brug.

In de visie kiezen we er daarom duidelijk en bewust voor om de fiets op 1 te blijven zetten en bevestigen we daarom ook onze ambitie om de Korreweg in te richten als fietsstraat. Een besluit om de nieuwe Gerrit Krolbrug en de toeleidende wegen tussen Oosterhamriklaan en Ulgersmaweg als fietsstraat in te richten staat op zichzelf, maar past ook volledig in die visie. In het oostelijke deel van de stad spelen ook andere verkeerskundige keuzes, zoals in de Oosterhamrikzone en uw raad heeft ons bij motie “Praten als brugman” in januari 2020 verzocht om voor de Gerrit Krolbrug een variant uit te werken die de raad niet in die keuzes beperkt. Met ons voorstel voldoen wij aan uw verzoek. Ook over de nieuwe brug blijft autoverkeer mogelijk, op een wijze en met een kwaliteit die vergelijkbaar is met de huidige situatie. De nieuwe brug en het wegprofiel worden breder in de voorkeursvariant en de capaciteit van de brug voor autoverkeer blijft derhalve minimaal gelijk aan de huidige situatie. De verkeersdruk ligt de afgelopen jaren stabiel op zo’n 3.500 motorvoertuigen per etmaal. Vanuit de nieuwe mobiliteitsvisie willen we diverse maatregelen op stedelijke niveau nemen om het gebruik van de auto nog verder terug te dringen.

We verwachten daarom dat de nieuwe brug de toekomstige verkeersaantallen goed zal kunnen verwerken en niet zal verdringen naar andere routes, zoals de bewoners van de Professorenbuurt-Oost en de Oosterparkwijk vrezen. Wel zal autoverkeer meestal langzaam rijden, omdat het op de fietsstraat achter de fietser moet blijven. Dat is juist ook één van die maatregelen om het gebruik van de auto minder aantrekkelijk te maken.

18

Alles overziend kan de keuze voor de voorkeursvariant voor de Gerrit Krolbrug en het wegprofiel derhalve op zichzelf worden gemaakt en staat los van andere, nog te maken keuzes zoals voor de Oosterhamrikzone. Het voorstel dat wij u hier doen past echter wel naadloos in onze nieuwe mobiliteitsvisie, die wij in november 2021 aan u voorleggen. Vervolg

Het besluit over de voorkeursvariant voor de nieuwe Gerrit Krolbrug is een gezamenlijk besluit van rijk en regio, dat naar verwachting wordt bekrachtigd met een besluit van het BO-MIRT op 24 november 2021. Met uw raadsbesluit is de gemeentelijke voorkeur helder. Wij zullen het besluit van uw raad per brief kenbaar maken aan de minister van IenW. Uiteindelijk is het de verantwoordelijkheid van de minister van IenW om het besluit van het BO-MIRT tot uitvoering te brengen en de volgende stappen te initiëren. Met een besluit over de voorkeursvariant kan de fase MIRT-Planuitwerking worden afgesloten en gaat het project de volgende fase, de MIRT-Realisatie. In die fase wordt de voorkeursvariant uitgewerkt tot op het niveau van een Voorlopig Ontwerp en worden de effectonderzoeken uitgevoerd. Wij voorzien in de volgende fase wederom een intensieve samenwerking met alle belanghebbenden bij de brug. Op het Voorlopig Ontwerp is dan een formele inspraak door belanghebbenden mogelijk, waarna een investeringsbeslissing kan worden genomen. Dat is dan het startpunt voor de voorbereiding en aanbesteding en daarna de realisatie. Rijkswaterstaat onderzoekt momenteel, in samenwerking met gemeente, de snelst mogelijke planning tot ingebruikname van de nieuwe brug. Op dit moment houden wij rekening met het volgende tijdpad: • • • •

2022 Begin 2023 2023 2024 t/m 2026

Opstellen Voorlopig Ontwerp Investeringsbeslissing Voorbereiding en aanbesteding Realisatie en in gebruikname

Lange Termijn Agenda

Het voorliggende voorstel voor de voorkeursvariant Gerrit Krolbrug staat voor het 4 e kwartaal 2021 op de Lange Termijn Agenda van uw raad. Het eerstvolgende te verwachten besluitmoment voor uw raad ligt naar verwachting begin 2023 en betreft het Voorlopig Ontwerp van de brug en omgeving. Bijlagen

De rapportage “MIRT-Planuitwerking Vervanging Gerrit Krolbrug - Afweegonderzoek variantenstudie” inclusief alle bijlagen is bij dit raadsvoorstel gevoegd. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Groningen,

burgemeester, Koen Schuiling

secretaris, Christien Bronda

Dit raadsvoorstel is elektronisch aangemaakt en daarom niet ondertekend.

19