VG 26-2-2025 Kanttekeningen bij kredietaanvraag verlichtingsplan.pdf

Kanttekeningen bij agendapunt 5b. Kredietaanvraag verlichtingsplan binnenstad – raadsvergadering gemeente Groningen 26-2-2025 Opstap naar ‘smart city’? Het raadsvoorstel betreft een aanvraag voor een uitvoeringskrediet voor o.a. “voor nieuwe armaturen voor de openbare verlichting in de binnenstad en de nieuwe verlichting van de Martinitoren.” Hieraan wordt toegevoegd: “Naar verwachting neemt de ervaren veiligheid van inwoners en bezoekers van de binnenstad hierdoor toe doordat met de nieuwe verlichting meer kleur- en gezichtsherkenning ontstaat. Ook ontstaat de mogelijkheid om, vanuit het oogpunt van openbare orde en veiligheid, nieuwe functionaliteiten te integreren in de openbare verlichting. Bijvoorbeeld het op afstand aanpassen van het verlichtingsniveau.” (1) (Nadruk toegevoegd) De vetgedrukte woorden in bovenstaande citaten geven o.i. aan dat met de kredieten heel wat meer beoogd lijkt te worden dan alleen verlichting. Het bedrijf ‘Sustainder’ (https://sustainder.com/ ) produceert armaturen en kan die uitrusten met allerlei functionaliteiten (en Sustainder is maar een van de vele bedrijven). Sustainder zelf noemt de volgende functionaliteiten: - Standaard: o.a. GPS, Mesh RF (radio frequency), electriciteitsmeter, snelheidsmeter, temperatuur in (=intern) - Optioneel: o.a.

geluid (microfoon), camera, NB-IoT (narrowband-Internet of Things), bewegingsmeter (persoon), CO2-meter, Wifi. (2) Met functionaliteiten als geluid, (gezichtsherkennings)camera, wifi, NB-IoT kunnen veel privégegevens verzameld worden door mensen te filmen/fotograferen, gesprekken af te luisteren, contact te leggen met hun mobiel e.d..1 De ‘smart city’ is niet zozeer slim, als wel een enorme verzamelaar van privé-gegevens. Al deze privé-gegevens kunnen gebruikt worden voor dienstverlening (in het raadsvoorstel wordt ‘veiligheid’ genoemd), maar ook voor controle. In de WRR-nota iOverheid staat het als volgt geformuleerd: “Die mogelijkheden [van gegevensverkeer – VG] kunnen door de overheid worden ingezet om de burger te controleren en in de touwen te houden, maar ook om hem beter van dienst te zijn (…), te betrekken in het democratisch proces en transparant te maken welke gegevens de overheid heeft en wat ze daarmee doet. Eerder noemden we dat twee kanten van dezelfde medaille.” (Schravendeel & Luitjens 2001, 362, geciteerd in: ,3) Ofwel: met dienstverlening en veiligheid komt controle en verlies van vrijheid. In het raadsvoorstel valt over dit laatste niets te vinden. Het levensbelang van privacy 1

Dit komt dan bovenop wat elders al verzameld wordt, bv. via volgverkeerslichten. Over de onwenselijkheid van het verzamelen van privé-informatie via deze verkeerslichten hebben wij onlangs een brief gestuurd aan alle raadsfracties.

1

In het boek ‘Je hebt wél iets te verbergen – Over het levensbelang van privacy’ geven Martijn en Tokmetzis aan waarom het zo belangrijk is aan de hand van een voorbeeld uit Delfzijl: bewoners van een huis aan de Cornelis Houtmanstraat vonden onder hun dak de hele administratie van de Joodse gemeente. De rabbijn die daar woonde in 1940 had die onder het dak verborgen. “Precies daarom openen wij dit boek met het verhaal over het plafond van Chris van der Ziel. Want die Joodse gezinnen in Delfzijl dachten ook niets te verbergen te hebben. Totdat in 1940 de Duitse bezetter kwam en de onschuldige informatie uit de boeken in één klap dodelijk werd.” (4 Nadruk toegevoegd) (Zie verder: ,5) En dat geldt heden ten dage nog steeds: dingen die eerst ongevaarlijk lijken, kunnen gemakkelijk gevaarlijk worden – zie de Nota van wijziging Wet transparantie maatschappelijke organisaties. 2 Volgens deze nota dient er een nieuw artikel 4.a toegevoegd te worden: “1.

Op verzoek van het openbaar ministerie kan de rechtbank een maatschappelijke organisatie die activiteiten ontplooit die er op gericht zijn de Nederlandse democratische rechtsstaat of het openbaar gezag te ondermijnen of klaarblijkelijk dreigen te ondermijnen een bevel voor de duur van maximaal twee jaar opleggen tot het onthouden, staken en gestaakt houden van bepaalde activiteiten, indien dit bevel noodzakelijk is om deze ondermijning of de gevolgen ervan af te wenden. (..)” (6) Onder het hoofdje ‘2. Verhouding met de grondrechten en het Europese vrij verkeer van kapitaal – Verhouding met het EVRM’ staat te lezen: “De voorgestelde regeling kan leiden tot een inperking, in de vorm van regulering, van het recht van eigendom. (…) Ook andere rechten die in de Grondwet, het EVRM en het EU Handvest zijn geborgd, zoals de vrijheid van vereniging (art. 8 Grondwet, art. 11 EVRM, art. 12 EUHandvest), de vrijheid van vergadering (art. 9 Grondwet, art. 11 EVRM, art. 12 EU-Handvest), de vrijheid van meningsuiting (art. 7 Grondwet, art. 10 EVRM, art. 11 EUHandvest) of de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging (art. 6 Grondwet, art. 9 EVRM, art. 10 EU-Handvest) kunnen mogelijk worden geraakt.

De voorgestelde maatregel tot het onthouden, staken en gestaakt houden van bepaalde gedragingen heeft immers tot doel om ervoor te zorgen dat de maatschappelijke organisatie zijn activiteiten aanpast of geen doorgang laat vinden. Dit kan betekenen dat bepaalde activiteiten, zoals lezingen of bijeenkomsten van leden van de maatschappelijke organisatie, geen doorgang kunnen vinden. (..) Ook bij deze rechten geldt dat deze niet absoluut zijn, maar mogen worden ingeperkt, mits deze inperking een legitiem doel dient, is voorzien bij wet, en noodzakelijk is in een democratische samenleving (evenredigheidstoets).” (7) Mocht de Wtmo met deze wijzigingen aangenomen worden, dan wordt de binnenstad een potentieel gevaarlijke plek: alles wat je zegt en doet kan opgepikt worden door de aan de armaturen toegevoegde functionaliteiten. ‘Big Brother is watching you’ – en dat levert geen gevoel van veiligheid, integendeel. Onze mening hierover: 1. Lantaarnpalen mogen alleen gebruikt worden voor verlichting, niet voor het verzamelen van privé-gegevens; 2. In lijn hiermee: vervanging van de volgverkeerslichten door detectielussen. VFDGHDFHgfHFGF GHFgFHFGHG GHFGHFGHFH 2

Te vinden onder https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2023/04/18/tk-nvw-wet-transparantiemaatschappelijke-organisaties

2

Bronnenlijst: 1. Kredietaanvraag-verlichtingsplan-binnenstad.pdf [Internet]. [geciteerd 23 februari 2025]. Beschikbaar op: https://gemeenteraad.groningen.nl/Documenten/Kredietaanvraagverlichtingsplan-binnenstad.pdf 2. Sustainder_Productblad_Anne-NL-v2202.pdf [Internet]. [geciteerd 25 februari 2025]. Beschikbaar op: https://sustainder.com/wp-content/uploads/2022/02/Sustainder_Productblad_Anne-NL-v2202.pdf 3. Zaken M van A. iOverheid - Rapport - WRR [Internet]. Ministerie van Algemene Zaken; 2011 [geciteerd 23 februari 2025]. Beschikbaar op: https://www.wrr.nl/publicaties/rapporten/2011/03/15/ioverheid 4. Martijn M, Tokmetzis D. Je hebt wél iets te verbergen - Over het levensbelang van privacy. 1ste dr. De Correspondent; 2021. 208 p. 5. van den Muijsenberg F. Anti-Joodse maatregelen in Nederland vanaf 1940 - TracesOfWar.nl [Internet]. 2018 [geciteerd 24 februari 2025]. Beschikbaar op: https://www.tracesofwar.nl/articles/1938/Anti-Joodse-maatregelen-in-Nederland-vanaf-1940.htm 6. Veiligheid M van J en. Nota van wijziging Wet transparantie maatschappelijke organisaties Rapport - Rijksoverheid.nl [Internet]. Ministerie van Algemene Zaken; 2023 [geciteerd 23 februari 2025]. Beschikbaar op: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2023/04/18/tk-nvw-wet-transparantiemaatschappelijke-organisaties 7. Yesilgoz-Zegerius D. Nota van Wijziging 2023 Yesilgoz [Internet].

2023 [geciteerd 23 februari 2025]. Beschikbaar op: https://open.overheid.nl/documenten/ronlb7064fbca674fcb6713858a4b91fa9e2edfe6e46/pdf

3