Presentatie Groningen waarnemingen begroting 2026.pdf

Waarnemingen begroting 2026

Martine Koedijk. Jurjen Eikenaar 15 oktober 2025

Algemeen beeld Goed leesbaar, veel informatie (soms te?!) Structureel en reëel evenwicht, mogelijke maatregelen geïnventariseerd Wendbaarheid en weerbaarheid neemt af

De financiële positie van gemeente Groningen blijft kwetsbaar. Er wordt voldaan aan de streefwaarden van weerstandsvermogen en de belangrijkste kengetallen (conform de kadernota weerstandsvermogen en risicomanagement). Wel daalt de weerstandsratio (verhouding beschikbaar/benodigd weerstandsvermogen) door het toegenomen risicoprofiel (mede) door de onzekerheden in het sociaal domein en de omvangrijke investeringen en gebiedsexploitaties. Ook de wendbaarheid van de begroting staat onder druk door de benodigde financiering voor de investeringsagenda; de netto schuldquote stijgt naar de signaalwaarde ‘hoog’. Wij adviseren de raad bij nieuwe investeringsbesluiten en opening/wijzigingen van grondexploitaties (ook via financiering aan de B.V.’s) zich goed rekenschap te geven van het risicoprofiel, de financieringsbehoefte en de effecten daarvan op de wendbaarheid en weerbaarheid van de begroting. Uitwerking door het college van verschillende (keuze) scenario’s kan daarbij helpen.

PwC

Gemeente Groningen | Waarnemingen begroting 2026

2

Wijzigingen in begroting 2026

Meer pagina’s (nu 377), begroting in ‘t kort waardevolle aanvulling Leesbaarheid is verbeterd Uitvoerige beschrijving activiteiten bij deelprogramma’s en ook met betrekking tot ‘waar gaat het geld naar toe’. Met name programma sociaal. Concreetheid doelen en activiteiten kan nog beter Meer indicatoren gekoppeld aan deelprogramma en samenhang is verbeterd Informatiewaarde intensiveringen kan verbeteren met totaaloverzicht De term ‘bijna onontkoombaar’ wordt gebruikt. Let op wat is wel en niet beïnvloedbaar.

PwC

Gemeente Groningen | Waarnemingen begroting 2026

3

Financieel perspectief

•

Komende jaren financieel sluitend. Vanaf 2029 ontstaan structurele tekorten door korting gemeentefonds en taakstelling jeugdzorg.

•

Het tekort in 2029 is nog niet onttrokken uit de Algemene Reserve, maar in het risicoprofiel opgenomen.

•

T.a.v. jeugdzorg: inschatting is dat de volumegroei groter is dan de compensatie uit het gemeentefonds. De nabetaling van het Rijk wordt gebruikt om te tekort te dichten in afwachting van het ‘zwaarder’ wegende advies van commissie van Ark. In het voorjaar 2027 zal het Rijk hierover besluiten. Het risico hieromtrent is opgenomen in het benodigd weerstandsvermogen, mede hierdoor daalt het ratio weerstandsvermogen naar 132% vanaf 2028.

•

De prijsaccres is gebaseerd op meicirculaire. Septembercirculaire blijkt lager dus hieruit volgt nog een correctie.

•

Er is jaarlijks een €10 miljoen taakstelling ingerekend als flexibele begrotingsruimte voor onderbesteding.

PwC

Gemeente Groningen | Waarnemingen begroting 2026

4

Financiele kengetallen De netto schuldquote loopt de komende jaren op naar 135,7% in 2029 (signaalwaarde hoog). Gecorrigeerd voor de uitgezette leningen (zoals naar Meerstad) komt de netto schuld quote uit op 118,5% in 2029. Dit komt door met name door de omvang van de • grondexploitaties • materiele vaste activa (investeringen) De schulden zullen in de komende jaren naar verwachting verder stijgen door de projecten van de investeringsagenda. Dit zal vervolgens een stijgend effect hebben op de netto schuldquote en daarbij op de wendbaarheid van uw begroting. De solvabiliteit blijft de komende jaren laag (13% in 2026). Dit is een verbetering van 2% ten opzichte van de jaarrekening 2024 hoofdzakelijk door de toevoegingen aan de algemene reserve ter versterking van het eigen vermogen. De Belastingcapaciteit is gedaald tov begroting 2025, maar blijft relatief hoog. PwC

Gemeente Groningen | Waarnemingen begroting 2026

5

Weerbaarheid De ratio weerstandsvermogen in 2026 zonder stille reserves is 103%. Dit is voldoende. Door grote investeringen uit de strategische investeringsagenda (waarover nog besloten moet worden), zal het risicoprofiel toenemen. Deze risico’s zijn nu dus nog niet zichtbaar in de financiële kengetallen. Er is een structureel hoger risico opgenomen vanaf 2028 voor het sociaal domein / korting gemeentefonds (oplopend tot en met €25,9 miljoen in 2029). Bij nieuwe projecten en activiteiten worden de effecten op weerstandsvermogen en kengetallen in beeld gebracht. Wij adviseren de raad hierbij scenario’s voor te leggen met het opnemen van de effecten van deze (voorkeurs)besluiten.

PwC

Gemeente Groningen | Waarnemingen begroting 2026

6

Strategische investeringsagenda In de begroting 2026 is een structurele financiële reservering opgenomen voor de strategische investeringsprojecten die op korte termijn gaan starten. De reservering is lang niet genoeg voor de uitvoering van de hele strategische investeringsagenda en op termijn is dan ook een verhoging van de reservering nodig (met name vanaf 2031). In het hoofdstuk zijn de verschillende projecten duidelijk omschreven en de informatiewaarde vinden wij van een goed niveau. De relatie die wordt gelegd met de financiële reservering is duidelijk toegelicht. Een belangrijk inzicht in deze paragraaf is het verschil tussen de incidentele en structurele kosten voor de komende jaren. De incidentele opgave worden gedekt via de reserve ‘Sparen voor de toekomst’. Over de onttrekkingen worden in het kader resultaatbepaling en bestemming afspraken gemaakt. We vragen aandacht voor de projectbeheersing, de juiste financiële verwerking met de mogelijk structurele impact en de informatiewaarde met scenario’s aan de raad.

PwC

Gemeente Groningen | Waarnemingen begroting 2026

7

Klimaatparagraaf

In de paragraaf is een uitwerking gedaan langs de lijnen van klimaatmitigatie, warmtetransitie, circulariteit en klimaatadaptatie. De paragraaf zal de komende jaren verder worden ontwikkeld. Het is positief dat de gemeente hier meer aandacht aan besteedt en een totaalbeeld wil bieden. Maak het nog smarter en gebruik indicatoren per thema. Voorbeeld: ‘We gaan meer inzetten op waterstofvoertuigen die als zodanig worden gemaakt’. Hierdoor is het lastig om het overzicht te behouden en om de doelstellingen (streefwaarden), de daaraan gekoppelde activiteiten en met name de realisatie tot en met heden eruit te halen Maak een dubbele materialiteitsanalyse (stakeholdersanalyse, komt binnenkort beschikbaar voor de sector) Maatregelen specifiek voor de organisatie per pijler uitwerken (of apart zetten) Klimaatrisico’s zijn meegenomen bij weerstandsvermogen en toegelicht

PwC

Gemeente Groningen | Waarnemingen begroting 2026

8