Preadvies initiatiefvoorstel CDA In geouwehoer kan je niet wonen.pdf

Onderwerp

Preadvies initiatiefvoorstel CDA 'In geouwehoer kan je niet wonen' ter informatie

De leden van de raad van de gemeente Groningen te GRONINGEN

Telefoon Datum

14 050 14-01-2026

Bijlage(n) Uw brief van

1

Ons kenmerk

392775-2025

Uw kenmerk

Geachte lezer, Op 13 november 2025 hebben wij van het CDA het initiatiefvoorstel ‘In geouwehoer kan je niet wonen – van scheefwonen naar Schaefwonen’ ontvangen. Het betreft een uitgebreid voorstel dat oproept tot een verdere omwenteling van de woningmarkt richting volkshuisvesting. Deze koers sluit aan bij de richting die wij hebben gekozen in het nieuwe Volkshuisvestingsplan ‘Bouwen aan Gronings woongeluk’. Wij waarderen dit initiatief en stellen het op prijs dat er actief wordt meegedacht over de toekomst van wonen in Groningen. Het CDA vraagt het college: • een huurkoopconstructie uit te werken waarmee 750 ‘goedkope’ scheefwoners binnen onze gemeentegrenzen met voorrang kunnen doorstromen naar middenhuur met een huurkoopconstructie en hier in samenspraak met corporaties en andere partijen voldoende woningruimte voor aan te wijzen op de grote ontwikkellocaties; • de kwalificatie ‘lokale binding’ te bepalen op het tenminste zes van de afgelopen tien jaren ingeschreven te hebben gestaan binnen de grenzen van de gemeente Groningen; • lokale binding op te nemen als voorwaarde om in aanmerking te komen voor KoopGarant; • in het duurdere segment van de woningbouw in De Nieuwe Held 50% van de toevoeging voor seniorenwoningen te reserveren en hier lokale binding toe te passen; • een supervoorrangsregeling uit te werken voor Groningers die meerdere sociale huurwoningen in onze

gemeente achterlaten in hun verhuisbeweging naar een meer passende woning;

Volgvel 1

•

de inzet van dertig nieuwe standplaatsen te verdubbelen naar zestig en daartoe een tweede geschikte locatie voor woonwagenstandplaatsen uit het locatieonderzoek op te nemen.

Hieronder volgt per onderwerp ons preadvies. Huurkoopconstructie Het voorstel beoogt Groningse huishoudens, die de inkomensgrenzen van sociale huur meerjarig zijn ontstegen, te verleiden om door te stromen en zodoende 1) een koopwoning in het bereik te brengen van Groningers die daar nu geen zicht op hebben en 2) een meervoudige verhuisbeweging op gang te brengen waarmee sociale huurwoningen vrijkomen voor Groningers die dit het hardst nodig hebben. Om dit te realiseren wordt voorgesteld om een huurkoopconstructie uit te werken waarmee 750 ‘goedkope’ scheefwoners binnen onze gemeente met voorrang kunnen doorstromen naar middenhuur met een koopoptie en hier met corporaties voldoende woningruimte voor aan te wijzen op de grote ontwikkellocaties. Hoewel wij inzetten op doorstroming zien wij op dit moment geen noodzaak om een huurkoopconstructie uit te werken. In de eerste plaats vergt het uitwerken van een dergelijke constructie veel gemeentelijke capaciteit en is op voorhand niet aan te geven hoeveel huishoudens we daarmee tot doorstroming kunnen verleiden (zie ook het onderzoek naar huurkoopconstructies ‘Van de vluchtheuvel naar de overkant’ (2024) in opdracht van het ministerie van BZK). In de tweede plaats denken wij dat het instrument KoopGarant waar we binnenkort mee gaan starten vergelijkbare doorstroomeffecten kan opleveren als een huurkoopconstructie.

Het afgelopen jaar hebben we verschillende alternatieven voor KoopGarant onderzocht (daarbij overigens geen huurkoopconstructies). Onze conclusie was dat KoopGarant het best past bij onze doelstellingen om meer betaalbare koopwoningen te bouwen en doorstroming op de woningmarkt te realiseren. Een groot voordeel van KoopGarant is dat het gaat om een bewezen product waar ook ontwikkelaars, financiers en makelaars goed mee uit de voeten kunnen. We kiezen ervoor om onze inzet te richten op de maatregelen die zijn opgenomen in het Volkshuisvestingsplan, zoals het versnellen van nieuwbouw, het vergroten van het aanbod in het middensegment en het verbeteren van de betaalbaarheid door KoopGarant. Lokale binding Gemeenten mogen op basis van de Huisvestingswet tot 50% van de beschikbare huuren koopwoningen met voorrang toewijzen aan woningzoekenden met economische of maatschappelijke binding aan de regio. In het initiatiefvoorstel wordt benoemd dat door lokale binding toe te passen een verhuisketen op gang kan worden gebracht, waardoor één vrijkomende woning, niet één maar meerdere Groningse huishoudens passend kan huisvesten. Daarvoor wordt het college verzocht de kwalificatie ‘lokale binding’ te bepalen op het tenminste zes van de afgelopen tien jaren ingeschreven te hebben gestaan in de gemeente Groningen.

Volgvel 2

Voorrangsregels zijn bedoeld om de onevenwichtige en onrechtvaardige effecten die de schaarste van woningen veroorzaakt tegen te gaan. Een onderbouwing van schaarste is dus altijd nodig als er gebruik gemaakt gaat worden van deze regels. Het toepassen van voorrangsregels is een ingrijpend instrument. Voorrang geven aan een bepaalde doelgroep belemmert anderen in hun zoektocht naar een passende woning. Hoewel de schaarste in de gemeente Groningen groot is, zien we in de gemeenten om ons heen een minder gespannen woningmarkt. In de omliggende regio zijn er voldoende mogelijkheden om passende huisvesting te vinden. Momenteel ontvangen we ook geen signalen dat mensen die voor werk naar Groningen willen verhuizen geen woning kunnen vinden. Daarmee ontbreekt de noodzaak om voorrang te verlenen op basis van lokale binding. Onze situatie wijkt sterk af van bijvoorbeeld de Randstad en de regio rond Eindhoven. Daar zijn veel grotere aaneengesloten gebieden te vinden met een gespannen woningmarkt. In die gebieden is de schaarste van woningen veel beter te onderbouwen dan in ons geval. In kleinere kernen zien we een groeiende behoefte om sociale huurwoningen toe te wijzen aan inwoners met dorpsbinding. Dit punt nemen we mee bij het maken van prestatieafspraken met de woningcorporaties.

Lokale binding bij KoopGarant KoopGarant is een middel dat wordt ingezet om koopwoningen voor meer mensen betaalbaar te maken. Het CDA stelt voor om naast de bestaande inkomenseis ook de voorwaarde van lokale binding op te nemen binnen de regeling KoopGarant. Door toepassing van lokale binding kan een meervoudige verhuisbeweging binnen onze gemeente worden geborgd. Zodoende kan dezelfde investering meer Groningers passende huisvesting opleveren. Ook voor dit voorstel geldt dat voorrang geven aan een specifieke groep andere woningzoekenden belemmert in hun kansen op een passende woning. Het kan bijvoorbeeld betekenen dat woningzoekenden met essentiële beroepen zich minder makkelijk in Groningen kunnen vestigen. Daarnaast willen wij niet dat het stapelen van al te veel voorwaarden bij KoopGarant leidt tot vertraging bij de verkoop van woningen in plaats van versnelling. Binnenkort wordt KoopGarant als instrument voor het eerst in onze gemeente toegepast. We moeten nog ervaring opdoen met de werking en effecten van deze regeling voordat aanvullende voorwaarden, zoals lokale binding, verantwoord kunnen worden ingevoerd. Wij stellen daarom voor om de eerste drie projecten waarbij we KoopGarant inzetten te evalueren. En pas daarna te gaan kijken naar eventuele aanvullende voorwaarden.

Bij de evaluatie zullen we in ieder geval ook de herkomst van de kopers (gemeente Groningen, omliggende gemeenten of overig Nederland) meenemen.

Volgvel 3

Seniorenwoningen De Nieuwe Held Het CDA vraagt het college om in het duurdere segment van de woningbouw in De Nieuwe Held 50% voor seniorenwoningen te reserveren en hier lokale binding toe te passen. In De Nieuwe Held wordt een mix van woningtypen gebouwd. Daaronder ook levensloopgeschikte woningen die bij uitstek geschikt zijn voor senioren. Het toevoegen van extra seniorenwoningen achten wij echter onhaalbaar. We hebben, na zeer langdurige onderhandelingen met de ontwikkelende partijen, zo goed als overeenstemming over het te bouwen woonprogramma. Nieuwe eisen stellen aan het programma leidt zeker tot vertraging en is daarom voor ons absoluut niet wenselijk. Wel kunnen we aangeven dat met name het centrumgebied van De Nieuwe Held de nodige levensloopgeschikte woningen zal gaan bevatten (het exacte aantal is pas te geven na uitwerking van de plannen voor dit deelgebied). Door de combinatie van geschikte woningen en de nabijheid van voorzieningen in het centrumgebied verwachten wij hier de nodige doorstroming van senioren te kunnen realiseren. Supervoorrang Het CDA stelt voor om een ‘supervoorrangsregeling’ uit te werken voor Groningers die meerdere sociale huurwoningen in onze gemeente achterlaten. Het voorstel voor ‘supervoorrang’ is een interessante gedachte die we graag willen bespreken met de woningcorporaties en de overige gemeenten in de gemeente Groningen.

Sinds november 2025 wordt de woonruimteverdeling in de hele provincie Groningen centraal geregeld via Groningen Huurt. Dat heeft voordelen voor woningzoekenden, maar betekent ook dat specifieke regels voor de gemeente Groningen niet zonder goede afstemming kunnen worden ingevoerd. Daarbij is ook van belang dat we met de gemeenten in de provincie hebben afgesproken om een gezamenlijke urgentieregeling voor woningzoekenden te gaan uitwerken. Deze gezamenlijke urgentieregeling is van groot belang omdat daarin ook ‘fair share’ afspraken worden gemaakt over een evenwichtige verdeling van urgentiegroepen over de gemeenten in de provincie. Een gezamenlijke urgentieregeling is overigens een vereiste vanuit de Wet versterking regie volkshuisvesting. Wij zullen in de loop van 2026 nadere informatie verstrekken over de gezamenlijke urgentieregeling en daarbij aangeven welke mogelijkheden bestaan voor een ‘supervoorrangsregeling’. Woonwagenstandplaatsen In het initiatiefvoorstel verzoekt het CDA om in het locatieonderzoek woonwagens uit te gaan van zestig nieuwe woonwagenstandplaatsen in plaats van dertig. Voorlopig ligt onze focus echter op dertig nieuwe standplaatsen. In ons woonwagen- en woonwagenstandplaatsenbeleid geven we aan te verwachten dat een nieuwe locatie van dertig standplaatsen leidt tot een wachttijd die vergelijkbaar met die voor een reguliere sociale huurwoning.

Wel onderkennen we in dit beleid dat de kans bestaat dat de wachttijd toch langer blijft dan voor een reguliere woning. Dat komt omdat een nieuwe locatie veel dynamiek oplevert waardoor de wachtlijst behoorlijk verandert en tot verschuivingen leidt die we nu nog niet kunnen overzien. Gezien de enorme druk op onze ruimte en de woningmarkt kiezen we nu eerst voor dertig nieuwe plekken. Het haalbaarheidsonderzoek daarvoor loopt. Daarbij brengen we ook de financiële consequenties in beeld. Na realisatie van deze dertig plaatsen starten we een nieuw behoefteonderzoek.

Volgvel 4

Ondertussen blijven we kijken naar kansen in de omgeving om extra standplaatsen te realiseren. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Groningen,

burgemeester, Roelien Kamminga

secretaris, Sander Gerritsen

Deze brief is elektronisch aangemaakt en daarom niet ondertekend.