Niemeyer fietsverbinding Spoorpark.pdf

Raadsvoorstel

Onderwerp

Niemeyer Fietsverbinding Spoorpark

Telnr.

14 050

Registratienummer Classificatie

Bijlagen -

364216-2025 Openbaar

Portefeuillehouder

B roek s m a

Langetermijn agenda (LTA) Raad

LTA ja: LTA nee:

Geheim

Vertrouwelijk (bij gebruik van persoonsgegevens)

Maand 1 Jaar 2026 Niet op LTA

Voorgesteld raadsbesluit

De raad besluit: I. de totale kosten voor de realisatie van het oostelijke deel van de Fietsverbinding Spoorpark (BAT Niemeyer) vast te stellen op € 725.000,--; II. hiervoor een uitvoeringskrediet van € 725.000,-- beschikbaar te stellen; III. de aan het uitvoeringskrediet verbonden structurele kapitaallasten van € 30.450,-- te dekken uit de Intensiveringsmiddelen Mobiliteit; IV. de gemeentebegroting 2026 op deelprogrammaniveau overeenkomstig te wijzigen.

Samenvatting

Op 1 maart 2023 sloot tabaksfabriek BAT Niemeyer, waardoor ruimte ontstond voor een nieuwe fietsverbinding. De voorziene verbinding loopt tussen de spoortunnel bij de Paterswoldseweg en de Peizerweg, over het voormalige Niemeyerterrein. Deze ambitie is opgenomen in de raadsbrief van 4 november 2022 als beoogde invulling bij vestiging van WvG. Ook maakt het deel uit van het Uitvoeringsprogramma Lopen, Fietsen, Verkeersveiligheid 2023-2030. Het sluit aan bij de Mobiliteitsvisie ‘Groningen Goed op Weg’, waarin de fiets centraal staat. Het project verbetert bereikbaarheid, verkeersveiligheid en draagt bij aan duurzame mobiliteit. De openbare ruimte wordt ingericht als groene plek met verblijfskwaliteit: het Spoorpark. We vragen de raad om krediet voor de realisatie van deze groene stadsas.

B&W-besluit d.d.: 9-12-2025

Vervolg voorgesteld raadsbesluit

Aanleiding en doel

Op 1 maart 2023 sloot tabaksfabriek BAT Niemeyer haar deuren, waardoor een nieuwe kans ontstaat om het gebied ten noorden van de spoorlijn te herontwikkelen. Dit biedt de mogelijkheid om een nieuwe, veilige en duurzame fietsverbinding aan te leggen tussen de spoortunnel bij de Paterswoldseweg en de spoorovergang bij de Peizerweg. De realisatie van deze fietsverbinding is opgenomen in het Uitvoeringsprogramma Lopen, Fietsen, Verkeersveiligheid 2023-2030 dat in 2023 door uw gemeenteraad is vastgesteld. Het doel van dit project is het verbeteren van het Groningse fietsinfrastructuur voor de bewoners van de stad en in het bijzonder voor de westelijke stadswijken. De langzaamverkeersroute over het voormalige Niemeyerterrein sluit aan op bestaande fietspaden en het station en vormt daarmee een belangrijke schakel in het stedelijk fietsnetwerk. Dit project sluit aan bij de Mobiliteitsvisie ‘Groningen Goed op Weg’, waarin de gemeente zich inzet om de komende jaren de fietsinfrastructuur aanzienlijk te verbeteren. Het project beoogt een belangrijke bijdrage te leveren aan het bevorderen van actieve mobiliteit, het verbeteren van de verkeersveiligheid voor fietsers, en het verlichten van de druk op bestaande fietspaden. Bovendien vormt deze route de eerste fase van een grotere verbinding van het Hoofdstation naar de nieuwe stadswijk De Suikerzijde.

In de tweede fase zal de Suikerzijde direct worden aangesloten op deze verbinding. Daarnaast zal de nieuwe fietsverbinding worden ingebed in een nieuwe groene stadsas: het Spoorpark. Deze groene, landschappelijke ruimte vormt de noordelijke rand langs het spoor en wordt naast een fiets- en wandelpad ingericht als aantrekkelijke verblijfsruimte. Daarnaast ontstaat er met de herontwikkeling van de fabriek, in combinatie met de landschappelijke opwaardering van de openbare ruimte een interessant vestigingsklimaat voor economisch programma aan deze route. Kader

• • • • •

Fietsstrategie Groningen 2015-2025 Fietsstrategie Groningen 2025-2035 Uitvoeringsprogramma Lopen, Fietsen en Verkeersveiligheid 2023-2030 Mobiliteitsvisie ‘Groningen Goed op Weg’ Omgevingsvisie ‘Levende Ruimte’

Argumenten en afwegingen

De aanleg van een nieuwe fietsverbinding tussen het station en de Peizerweg via het Niemeyerterrein biedt aanzienlijke voordelen voor de stad Groningen, zowel op korte als lange termijn. Vanwege de toename van het fietsverkeer de komende jaren is het zaak om de verbindingen in de stad hierin mee te laten groeien. Ten eerste vergroot de nieuwe route de bereikbaarheid en de veiligheid voor fietsers, vooral voor bewoners van de westelijke stadswijken, omliggende regio’s en in de toekomst de Suikerzijde. Het zorgt voor een directe verbinding tussen belangrijke knooppunten, zoals het station en de Peizerweg, wat niet alleen de reistijd verkort, maar ook de algehele mobiliteit in het gebied verbetert. Daarnaast draagt dit project bij aan de verduurzaming van het vervoer. Het bevordert het gebruik van de fiets, wat een duurzamer alternatief biedt voor de auto en het openbaar vervoer. In lijn met de doelstellingen van de Mobiliteitsvisie ‘Groningen Goed op Weg’ wordt het fietsverkeer daarmee nog sterker gepromoot als duurzame vervoersoptie, iets dat past bij de bredere ambitie om de afhankelijkheid van de auto te verminderen. De aanleg van een veilige fietsroute draagt ook direct bij aan de verkeersveiligheid.

De afgelopen jaren is er een toename van verkeersongevallen onder fietsers in Groningen, met name door de toenemende diversiteit in het fietsverkeer, met verschillende massa’s en snelheden op de bestaande fietspaden. Door de nieuwe fietsverbinding wordt gezorgd voor een spreiding van het fietsverkeer, gescheiden van het autoverkeer, wat de veiligheid aanzienlijk vergroot. In de beleidskaders is de fietsverbinding aan de noordzijde van de spoorlijn gesitueerd omdat dit aansluit op de bestaande route die nu stopt bij het hek van de voormalige tabaksfabriek. Hierdoor ontstaat een route die zo direct mogelijk is, zo min mogelijk obstakels kent en aansluit op de voorzijde van het Station. Aanvankelijk is onderzocht of de verbinding kon worden gerealiseerd ten noorden van de beveiligingskasten van ProRail ter hoogte van de Peizerweg. Dit omdat het verplaatsen van deze kasten een kostbare en complexe opgave met

2

zich meebrengt. Door het fietspad te realiseren ten noorden van de beveiligingskasten van ProRail komt het fietspad op circa 8m te liggen van de balkons van het appartementencomplex aan te Peizerweg. Namens de bewoners is door de het bestuur van de vereniging van Eigenaren (VVE) aangegeven dat hiermee het fietspad onredelijk dichtbij het balkon komt en aanzienlijke overlast is te verwachten van het fietspad. Dit wordt ervaren als een aanzienlijke aantasting van het woongenot. Het realiseren van de verbinding ten noorden van de kasten betekent ook dat deels gebruik moeten worden gemaakt van gronden van de VvE. Na meerdere participatiemomenten met o.a. het VvE bestuur en de bewoners aan de Piet Heijn- en Dorus Rijkersstraat is de vrees van onredelijke aantasting van het woongenot niet weggenomen en is geen overeenstemming gevonden over het gebruik van het VvE grondgebied ten behoeve van de fietsverbinding. Hierom is gekozen om een mogelijke verplaatsing van de beveiligingskasten te onderzoeken. Met het verplaatsen van de beveiligingskasten kan het fietspad op grotere afstand van het appartementencomplex gerealiseerd worden en ontstaat ook meer ruimte voor een groene afscheiding tussen woongebouw en deze verbinding. Daarnaast speelt bij de spoorwegovergang Peizerweg een veiligheidsvraagstuk. Deze overweg wordt op dit moment al als onveilig ervaren.

Aansluiting van de nieuwe fietsverbinding op de Peizerweg, direct naast de overweg, zou dit probleem mogelijk verergeren. ProRail heeft daarom aangegeven dat een dergelijke aansluiting waarschijnlijk niet mogelijk is zonder aanvullende maatregelen om de veiligheid van de spoorwegovergang te verbeteren. Het verplaatsen van de beveiligingskasten en het nemen van maatregelen aan de spoorwegovergang brengen kosten en een complexe opgave met zich mee. Dit lijkt echter de enige manier waarop de fietsverbinding gerealiseerd kan worden, zonder gebruik van het VvE-eigendom. Bovendien lijken deze maatregelen in de toekomst hoe dan ook aan de orde. De spoorwegovergang wordt in de toekomst mogelijk gereconstrueerd, waarbij een verplaatsing van de kasten ook noodzakelijk zou zijn. Door op dit moment rekening te houden met eventuele wijzigingen in situatie rondom de spoorwegovergang wordt hierop vooruitgelopen. Verder kan bij het bepalen van een nieuwe locatie van de kasten rekening worden gehouden met deze ontwikkelingen om zo tot een toekomstbestendige locatie te komen. Daarnaast wordt met het voorgestelde fietstracé zo veel mogelijk afstand gecreëerd tussen de woningen van de bewoners en de toekomstige verbinding.

Om overlast te voorkomen en de privacy van de bewoners te waarborgen wordt in overleg met de bewoners gezocht naar een goede en groene afscheiding tussen de nieuw te realiseren verbinding en hun grondgebied. Om te voorkomen dat de realisatie van de fietsverbinding over het Niemeyerterrein volledig afhankelijk wordt van de verplaatsing van de beveiligingskasten en de maatregelen bij de spoorwegovergang, wordt voorgesteld de aanleg in fasen uit te voeren (zie afbeelding 1). - Fase 1a: aanleg van het oostelijk deel, na afronding van de verbouw van het zuidelijk fabrieksdeel. Hierdoor worden de adressen aan de zuidzijde van de fabriek al verbonden met de route vanaf het station. - Fase 1b: aanleg van het westelijk deel, zodra de beveiligingskasten zijn verplaatst en de maatregelen bij de spoorwegovergang zijn uitgevoerd. Tot slot wordt bekeken hoe de bestaande fietsverbinding tussen station en de oversteek Paterswoldseweg in de toekomst kan worden opgewaardeerd. In deze bestaande verbinding zit ook de Van Hallbrug. De Van Hallbrug maakt geen onderdeel uit van de uitvoeringsscope van dit project. Vanuit het project Stationsgebied ligt er de ambitie om de mogelijkheden te onderzoeken voor een verbreding van de oversteek met o.a. een voetgangersstrook.

Figuur 1 Fasering Uitvoering Fietsverbinding Spoorpark

3

Maatschappelijk draagvlak en participatie

In de planvorming voor het Spoorpark hebben we ook uitgebreid gesproken met de direct omwonenden. Tijdens de participatie hebben zij aangegeven niet blij te zijn met de fietsverbinding. Door de bewoners van de Piet Heinstraat en de naast gelegen appartementengebouwen zijn zorgen geuit over privacy, overlast, sociale veiligheid en verkeersveiligheid. Daarnaast is er een grote wens voor behoud van een groene buffer richting de bestaande woonomgeving. De bewoners en het bestuur van de VvE Admiraal de Ruyter, die een deel van de grond langs het spoor in eigendom hebben, zijn vanaf het begin bij het project betrokken. In hun gesprekken met de gemeente hebben zij aangegeven liever een alternatieve locatie voor de fietsverbinding te zien (zuidzijde van het spoor). Een route aan de zuidzijde van het spoor brengt echter diverse hindernissen mee en kent een veel langer traject. Zo conflicteert een fietsverbinding ten zuiden van het spoor met de plannen voor het nieuwe Spoorkwartier en de insnijding van het Emmaviaduct. Daarnaast ligt aan de zuidzijde van het spoor een ruimtereservering voor de mogelijke komst van de Lelylijn. Hierdoor zou de route aan de zuidkant op meerdere plekken onderbroken/omgelegd moeten worden waardoor dit een omslachtige en onaantrekkelijke route zou vormen en daardoor weinig aantrekkelijk voor dagelijks gebruik.

Ervaring leert dat fietsers een ‘directe’ route nemen en dat hiermee dit alternatief niet zorgt voor een spreiding van het fietsverkeer en daarmee ook geen bijdrage aan de verkeersveiligheid. Omdat de VvE vooralsnog geen medewerking verleent aan het gebruik van hun gronden ten behoeve van deze nieuwe verbinding wordt momenteel samen met ProRail gewerkt aan de planvorming voor het verplaatsen van hun kasten ter hoogte van de Peizerweg. Hierdoor is geen grondgebied van de VvE nodig voor de realisatie van de verbinding en zit er zo veel mogelijk ruimte tussen de woningen en de fietsverbinding. Daarnaast wordt in overleg met de bewoners gezocht naar een goede en groene afscheiding tussen de nieuw te realiseren verbinding en hun grondgebied om overlast te voorkomen en de privacy van de bewoners te waarborgen. Financiële consequenties

De investeringskosten voor de realisatie van Fietsverbinding Spoorpark (fase 1a) zijn op basis van de schetsontwerpen door Stadsingenieurs op hoofdlijnen geraamd (SSK-raming, +/- 25%). De totale kosten voor de aanleg van deze fase inclusief nog te maken plankosten en ontwerpkosten voor de gehele verbinding (fase 1a + 1b) zijn geraamd op €725.000,--. Hierin wordt uitgegaan prijspeil 01-07-2025, geïndexeerd t/m 2027. Daarnaast dient onderzoek te worden gedaan de verplaatsing beveiligingskasten en maatregelen spoorwegovergang. Deze onderzoekskosten worden gedekt uit de structurele intensiveringsmiddelen binnen het programma Mobiliteit en zijn geen onderdeel van dit krediet. In het door uw raad vastgestelde Uitvoeringsprogramma Lopen, Fietsen en Verkeersveiligheid 2023-2030 is aanvankelijk een bedrag van €500.000,-- gereserveerd voor de aanleg van dit fietspad. Daarnaast heeft uw raad op 15 oktober 2025 in de Kredietaanvraag Diverse Fietspaden besloten om nog eens €500.000,-- te reserveren voor deze fietsverbinding. Er is daarmee vooralsnog €1.000.000,-- gereserveerd voor de realisatie van de gehele fietsverbinding (fase 1a + 1b). Dit voorstel leidt tot de volgende begrotingswijziging: BEGROTINGSWIJZIGING INVESTERINGEN 2026 (x € 1000) DIRECTIE: LOOPTIJD:

Stadsontwikkeling 2026 - 2027

Programma 01 Economie en Ruimte Totaal

Deelprogramma 01.2 Mobiliteit

Beleidsveld 01.2.1 Vervoerswijzen

Inc/str I

Lasten 725 725

baten -

Saldo te activeren 725 725

Overige consequenties Vervolg

De investeringskosten voor de realisatie van de tweede fase van de Fietsverbinding Spoorpark (fase 1b) zijn op basis van de schetsontwerpen door Stadsingenieurs op hoofdlijnen geraamd (SSK-raming +/- 25%). De realisatiekosten voor deze fase (excl. verplaatsing beveiligingskasten en aanpassingen spoorwegovergang) zijn geraamd op €757.000,-- (prijspeil 01-07-2025). Aangezien de resterende reservering onvoldoende is voor de realisatie van fase 1b wordt gezocht naar aanvullende dekkingsmogelijkheden. Op dit moment is nog onvoldoende inzicht in de (financiële) consequenties van het

4

verplaatsen van de kasten en het aanpassen van de overgang. Zodra hierover meer duidelijkheid bestaat, wordt met ProRail overleg gevoerd over de verdeling van deze kosten. De uitkomsten hiervan worden op een later moment aan uw raad voorgelegd, gelijktijdig met de aanvraag voor het uitvoeringskrediet van fase 1b. Lange Termijn Agenda

Dit raadsvoorstel staat op de LTA voor januari 2026. In 2026 willen wij meer duidelijkheid verkrijgen over de (financiële) consequenties van het verplaatsen van de beveiligingskasten en de benodigde maatregelen aan de spoorwegovergang. Zodra deze informatie beschikbaar is, komen wij bij uw raad terug met een voorstel en een bijbehorende kredietaanvraag voor de uitvoering van fase 1b.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Groningen,

burgemeester, Roelien Kamminga

secretaris, Sander Gerritsen

Dit raadsvoorstel is elektronisch aangemaakt en daarom niet ondertekend.

5