Kredietaanvraag veilig naar school

Raadsvoorstel Onderwerp | Kredietaanvraag Veilig naar School Telnr. | 14 050 | Bijlagen -0 Registratienummer | 168634-2026 Classificatie | Openbaar | Geheim | Vertrouwelijk (bij gebruik van persoonsgegevens) Portefeuillehouder | De Haan Langetermijn agenda (LTA) | LTA ja: | Maand 9 | Jaar | 2026 Raad | LTA nee: | Niet op LTA Voorgesteld raadsbesluit De raad besluit; I. | de totale kosten (inclusief plankosten) voor het project Veilig naar School voor de periode 2026-2027 vast te stellen op € 400.000,--; II. | voor de uitvoering van dit project een uitvoeringskrediet van € 400.000,-- beschikbaar te stellen en dit te dekken uit de extra beleidsmiddelen: ‘Intensiveringsmiddelen Mobiliteit’, jaarschijven 2026 (€ 200.000,--) en 2027 (€ 200.000,--), en deze te storten in de beklemde reserve kapitaallasten; III. | de jaarlijkse kapitaallasten van € 46.800,-- te dekken uit bovengenoemde storting in de beklemde reserve kapitaallasten; IV. | de gemeentebegroting 2026 op deelprogrammaniveau overeenkomstig te wijzigen Samenvatting Met het project Veilig naar School werken we tot en met 2030 aan het verbeteren van de verkeersveiligheid en schoolmobiliteit bij alle basisscholen in de gemeente Groningen.

Rondom scholen is tijdens haal- en brengtijden vaak sprake van verkeersdrukte en onoverzichtelijke situaties, wat leidt tot een lagere ervaren verkeersveiligheid en meer autogebruik door ouders. Met een integrale aanpak, waarin fysieke maatregelen worden gecombineerd met gedragsmaatregelen, stimuleren wij lopen en fietsen en verbeteren we de verkeersveiligheid rondom scholen. Het project richt zich op alle 79 basisscholen en wordt planmatig uitgevoerd met 10 tot 12 trajecten per jaar. Het project Veilig naar School is onderdeel van het Uitvoeringsprogramma Lopen, Fietsen en Verkeersveiligheid (2023), waarvoor budget is gereserveerd voor de periode 2024–2030. Met dit raadsvoorstel vragen wij uw raad dit krediet in één keer beschikbaar te stellen, zodat de maatregelen bij de scholen voortvarend uitgevoerd kunnen worden en alle basisscholen uiterlijk in 2030 aan de beurt zijn geweest. B&W-besluit d.d.: 30 juni 2026 2 Vervolg voorgesteld raadsbesluit Aanleiding en doel In de gemeente Groningen staat de leefkwaliteit voorop, waarbij de verkeersveiligheid van onze meest kwetsbare verkeersdeelnemers van essentieel belang is. We willen dat het meer vanzelfsprekend is dat mensen zich lopend of te fiets verplaatsen. Dit is belangrijk voor kinderen , want zelfstandige, actieve mobiliteit is goed voor hun fysieke, sociale en mentale gezondheid en zelfontplooiing.

Oefenen en ervaring op doen in het verkeer helpt bovendien om later ongelukken te voorkomen. Meer te voet of te fiets naar school draagt bij aan de leefkwaliteit op wijkniveau. Verkeerschaos rondom basisscholen aan het begin en einde van de schooldag heeft veel negatieve effecten op de directe omgeving. Te veel auto’s op de weg en een hoge parkeerdruk leiden bovendien tot een lage verkeersveiligheidsbeleving onder ouders en omwonenden. Bij ouders kan dit een extra reden zijn om hun kind(eren) met de auto te brengen, waardoor de problematiek verergert. Fietsen voorkomt chaos met auto’s maar veroorzaakt ook zelf steeds meer problemen rondom basisscholen. Tegenwoordig is er een grote diversiteit aan fietsen, al dan niet elektrisch, zoals gewone fietsen, mountainbikes, fat bikes, racefietsen, speed pedelecs, bakfietsen, snor- en bromfietsen, etc. Ook is er een grote variëteit aan gebruikers van het fietspad. Dit heeft gevolgen voor de capaciteit en veiligheid en stelt andere eisen aan de inrichting van de directe schoolomgeving en fietsparkeren nabij de basisscholen. De voordelen van lopen en fietsen voor kind, wijk en maatschappij zijn het fundament van het project Integrale Aanpak Schoolmobiliteit en Verkeersveiligheid. Een verkeersveilige schoolroute en schoolomgeving is daarbij een belangrijke voorwaarde voor het stimuleren van lopen en fietsen door schoolgaande kinderen.

Onder de roepnaam Veilig naar School hebben we een integrale aanpak ontwikkeld waarin we tussen nu en 2030 concreet aan de slag met het stimuleren van lopen en fietsen en verbeteren van de verkeersveiligheid bij alle basisscholen in onze gemeente. Voor het project Veilig naar School is binnen het Uitvoeringsprogramma Lopen, Fietsen en Verkeersveiligheid (2023) budget gereserveerd voor de periode 2024–2030. Wij vragen uw raad het krediet voor 2026 en 2027 in één keer vrij te stellen, zodat uitvoering mogelijk is en we binnen de beoogde looptijd alle basisscholen in de gemeente Groningen kunnen betrekken. Kader De uitvoering van het project Veilig naar School vindt plaats binnen de door uw raad vastgestelde beleidskaders. In de Mobiliteitsvisie Groningen Goed op Weg (2021) staat het loslaten van de autologica en prioriteit geven aan lopen en fietsen centraal. We kiezen hiermee voor een ‘Doorwaadbare stad’ waar lopen of fietsen de makkelijkste en snelste manier is om je te verplaatsen. We zorgen ervoor dat dit op een veilige manier mogelijk is, waarbij de verkeersveiligheid rondom basisscholen prioriteit krijgt. De scholenaanpak is verder opgenomen in het Uitvoeringsprogramma Lopen, Fietsen en Verkeersveiligheid (2023).

Voor de fysieke inrichting van de schoolomgeving sluiten w e aan bij de Ontwerpleidraad Openbare Ruimte, waarin leefkwaliteit, lagere snelheden, verblijfskwaliteit en verkeersveiligheid centraal staan. Waar mogelijk koppelen wij de scholenaanpak aan onderwijshuisvesting, wijkvernieuwing en andere lopende projecten, zodat maatregelen elkaar versterken en doelmatig worden uitgevoerd. Argumenten en afwegingen Integrale aanpak voor alle basisscholen Met het project Veilig naar School werken wij toe naar het verbeteren van de verkeersveiligheid rondom alle 79 basisscholen in de gemeente Groningen. Om deze opgave binnen de afgesproken periode tot en met 2030 te realiseren, voeren wij jaarlijks ongeveer 10 schooltrajecten uit. Daarbij starten we bij scholen waar de verkeersveiligheidsopgave het grootst is en waar koppelkansen bestaan met andere projecten. Deze aanpak maakt het mogelijk om alle basisscholen binnen de looptijd van het project te bereiken. Samenhang tussen fysieke maatregelen en gedrag Per basisschool doorlopen wij een vast traject. Deze begint met een gesprek met de schooldirectie, het observeren van de huidige situatie bij haal- en brengmomenten en het uitzetten van een enquête onder de ouders van de leerlingen. Hiermee kunnen we de problemen in kaart brengen en gericht op zoek naar oplossingen. We merken dat veel van de ervaren 3 problemen te maken hebben met gedrag.

Over de stoep fietsen, direct voor de ingang van de school willen parkeren, niet goed op elkaar letten, et cetera. Een veilige schoolomgeving creëren we met z’n allen. Met alleen fysieke maatregelen wordt dit doel niet bereikt. We zetten daarom vooral in op gedragsmaatregelen. Fysieke maatregelen worden gerealiseerd om het gewenste gedrag te ondersteunen. Voor verreweg de meeste scholen zijn er een aantal basismaatregelen om de verkeersveiligheid te verbeteren. Deze maatregelen zijn vooral gericht op het stimuleren van lopen en fietsen en het terugdringen van autoverkeer. Deze basismaatregelen bestaan uit 2 categorieën; gedrag en fysiek. Gedragsmaatregelen Gedragsmaatregelen zijn vooral gericht op de ouders en oudere leerlingen van de school die zelfstandig naar school komen. De basisafspraken over gedrag zijn als volgt: • We gaan zoveel mogelijk lopend of fietsend naar school. Kinderen vinden het leuk om zelf lopend of fietsend naar school te gaan. Bovendien is dit gezonder, veiliger en beter voor iedereen. • Kinderen leren door zelf te doen. Breng je kinderen daarom lopend of fietsend naar school. Dit zorgt ervoor dat kinderen zich eerder zelfstandig in het verkeer kunnen begeven. • Ga je toch met de auto? Parkeer de auto dan verder weg en loop het laatste stukje naar school .

Zodoende zorgen we ervoor dat er zo weinig mogelijk auto’s in de directe schoolomgeving komen • Geef elkaar de ruimte. We proberen auto-, loop- en fietsroutes zoveel mogelijk uit elkaar te halen. De kans op onderlinge conflicten wordt dan kleiner. • We houden ons aan de verkeersregels. We lopen op het voetpad, we fietsen op het fietspad, we steken onze hand uit, we stoppen voor een zebra, etc. Vooral als je lopend of fietsend naar school gaat, kan je gelijk de verkeersregels aan je kind uitleggen. Per school kijken we ook naar aanvullende afspraken die gemaakt kunnen worden om de verkeersveiligheid te verbeteren en het fietsen en lopen te stimuleren. Deze afspraken zijn vaak locatie specifiek en daarom maatwerk per school. De afspraken worden vastgelegd op de Veilig naar Schoolkaart. Op een met de school afgesproken moment starten we een campagne om de livegang van de Veilig naar Schoolkaart te vieren en gelijk op een positieve manier in te zetten op de nieuwe afspraken. Gezien de meeste basisscholen de leerlingen binnen loop of fietsafstand hebben wonen, zijn de gedragsmaatregelen goed handhaafbaar. Echter zijn er ook scholen die een regiofunctie hebben (veelal speciaal onderwijs), waarbij de auto noodzakelijk is om kinderen naar school te krijgen. Voor deze scholen moet gezocht worden naar maatwerk.

Fysieke maatregelen Bij elke basisschool kijken we of de basis van de directe omgeving van de school op orde is. Ook hiervoor hanteren we een set van basismaatregelen. Te weten; • Elke basisschool krijgt een schoolzone met Julie-palen (opvallend gekleurde verkeers- en antiparkeerpalen die worden geplaatst rond schoolomgevingen om automobilisten extra te waarschuwen dat ze een schoolzone binnenrijden) en bijbehorende markeringen op de weg. • Oversteekplaatsen in de nabije schoolomgeving worden zichtbaarder gemaakt en geaccentueerd met gekleurde paaltjes. • Verkeersstromen worden zoveel mogelijk gescheiden d.m.v. infrastructurele maatregelen. • Parkeren direct voor de school wordt bemoeilijkt. Daarnaast zijn er meerdere aanvullende maatregelen denkbaar, afhankelijk van de situatie en probleemanalyse. Denk hierbij aan snelheidsremmende maatregelen, parkeerverboden, extra wachtruimte voor fietsers (ouders), veiligere loop en fietsroutes, etc. De combinatie van inrichting en gedrag is noodzakelijk om structurele verbeteringen in de verkeersveiligheid te bereiken. Voortgang en belang van continuïteit Op dit moment zijn we met ongeveer 20 trajecten bij scholen bezig, waarvan een groot deel zich in de fase richting uitvoering bevindt en waarbij onder meer de gedragscampagnes worden voorbereid.

Het doel is om uiterlijk eind 2030 bij alle 79 basisscholen de schoolomgeving concreet aangepakt te hebben op het gebied van verkeersveiligheid. Het nu 4 in één keer beschikbaar stellen van het krediet voor 2026 en 2027 maakt het mogelijk deze doorlopende aanpak voort te zetten. Maatschappelijk draagvlak en participatie Voor het verbeteren van de verkeersveiligheid rond scholen is draagvlak bij scholen, ouders en (daar waar relevant) de directe omgeving belangrijk. Geen enkele school is hetzelfde; scholen verschillen in ligging, beschikbare ruimte en in het haal‑ en brenggedrag van ouders. Daarom werken we met een vaste werkwijze die ruimte biedt voor maatwerk per school. We starten bij iedere school met een kennismakingsgesprek, waarin we het doel en de aanpak bespreken en afspraken maken over de samenwerking. Vervolgens brengen we de situatie rond de school in beeld door observaties ter plaatse, het verzamelen van meldingen en knelpunten en het betrekken van ouders via een enquêt e die door de school wordt uitgezet. Op basis van deze informatie bepalen we samen met de school de belangrijkste aandachtspunten en worden oplossingen, dan wel door middel van fysieke maatregelen of een gedragscampagne, uitgewerkt. Het plan wordt afgestemd met de school en eventueel met ouder- en leerlingencommissies.

Wanneer maatregelen effect hebben op de directe woonomgeving, worden ook omwonenden geïnformeerd. Deze manier van werken zorgt ervoor dat scholen en ouders zich herkennen in de problematiek en betrokken zijn bij de oplossingen. Aan het einde van ieder traject ontvangt de school een Veilig naar School-kaart, waarin afspraken over verkeer rondom de school zijn vastgelegd. Deze afspraken kunnen door de school worden opgenomen in het eigen beleid, zodat de resultaten van de aanpak ook op de langere termijn worden vastgehouden. Door deze werkwijze vergroten we het draagvlak voor de maatregelen en de kans dat veranderingen in de schoolomgeving daadwerkelijk worden nageleefd. Bij scholen waar sprake is van autodrukte tijdens haal- en brengtijden zetten we gericht in op een gedragscampagne. Hiervoor hebben we onze eigen campagne ontwikkeld onder de naam Trap- en stapheld. Met deze campagne stimuleren we ouders en kinderen om vaker lopend of fietsend naar school te komen door middel van een beloningssysteem. Kinderen krijgen een sticker als ze lopend of fietsend naar school komen . Mocht het echt niet mogelijk zijn om lopend of fietsend naar school te komen, spreken we een vaste plek, niet bij de ingang van de school, af met de ouders om hun kind veilig met de auto af te zetten. Zo kan iedereen meedoen. Aan het eind van de campagne kunnen ze een cadeautje winnen.

Op deze manier worden kinderen uitgedaagd om zoveel mogelijk lopend of fietsend te komen en worden ouders bewust gewezen op hun rol in het creëren van een veilige en rustige schoolomgeving. Scholen spelen hierbij een actieve rol, onder andere door het uitdelen van materialen en het uitdragen van de boodschap. De campagne kan aangepast worden al naar gelang de situatie. Bij scholen waar de verkeersdrukte door autogebruik erg groot is, zetten we in op een intensievere campagne: de High-Bike. Deze campagne kent dezelfde uitgangspunten als Trap- en Stapheld, maar is verder gedigitaliseerd en maakt het mogelijk om het effect van de campagne te monitoren. Deze campagne stimuleert kinderen op een speelse manier om lopend of fietsend naar school te komen. Met behulp van een mascotte sparen leerlingen punten door een ‘high five’ te geven als ze lopend of fietsend komen. Het doel van deze campagne is, net als bij ons eigen campagne, het terugdringen van autoverkeer rondom scholen en het daarmee bijdragen aan een veiligere schoolomgeving. Financiële consequenties Voor de aanpak Integrale aanpak scholen ofwel Veilig naar School is in ons Uitvoeringsprogramma Lopen, Fietsen en Verkeersveiligheid 2023-2030 een bedrag van in totaal € 1.345.000, -- opgenomen. Specifiek is er in onze begroting in 2026 een bedrag beschikbaar van € 275.000, -- en in 2027 een bedrag van € 250.000.

Het uitvoeren van de basismaatregelen kost, inclusief bijbehorende plankosten, ongeveer € 21.000, -- per school. Van deze € 21.000, -- per school heeft € 16.000, -- betrekking op de fysieke maatregelen en de plankosten die hierbij horen, voor dit deel vragen we een krediet aan. Dit krediet bedraagt in totaal € 400.000 waarbij we zowel in 2026 als in 2027 een storting van € 200.000 per jaar doen in de beklemde reserve kapitaallasten ter dekking van de toekomstige kapitaallasten. De overige € 5.000, -- per school heeft betrekking op markeringen op een bestaand wegdek en de kosten voor de campagne, deze kosten zijn niet te activeren en daarom geen onderdeel van deze kredietaanvraag. Met het bedrag van € 525.000 denken we in 2026-2027 rond de 25 schoolomgevingen veiliger te kunnen maken. Gezien het hier gaat om kleine ingrepen in de openbare ruimte, de daarbij behorende 'kleinere’ bedragen, én het feit dat de trajecten allen een eigen tijdspad kennen, is het ondoenlijk om voor elke school afzonderlijk het ontwerp voor te leggen aan het college en krediet aan te vragen bij de gemeenteraad. Om de continuïteit te garanderen, vragen we nu voor de jaarg angen 2026-2027 een gezamenlijk 5 krediet aan. Voor 2028-2030 zullen we opnieuw krediet aanvragen bij uw raad. We proberen zoveel mogelijk werk van werk te maken door samen te werken met lopende projecten in hetzelfde gebied.

Daarnaast kijken we ook naar cofinanciering vanuit bijvoorbeeld het gebiedsteam of via diverse subsidies. Dit leidt tot de volgende begrotingswijzigingen: De verwachting is dat de werkzaamheden in 2027 worden afgerond, dit betekent dat er met ingang van 2028 jaarlijks een onttrekking uit de beklemde reserve kapitaallasten gedaan moet worden om de jaarlijkse afschrijving te kunnen dekken. De technische administratieve afhandeling van deze wijziging wordt verwerkt in het eerste verzamelvoorstel begrotingswijzigingen in 2028. Overige consequenties Verkeersveiligheid Met het project Veilig naar School verbeteren we de verkeersveiligheid rondom basisscholen. Door de combinatie van fysieke maatregelen en gedragsmaatregelen ontstaat meer overzicht en rust in de schoolomgeving, met name tijdens haal- en brengtijden. Bij aanpassingen in de openbare ruimte is sprake van een gewenningsperiode van minstens 3 maanden. We verwachten daarom in het begin een toename van het aantal meldingen, maar deze zullen afnemen al naar gelang de tijd verstrijkt en men gewend is aan de nieuwe situatie. Leefbaarheid Daarnaast draagt de aanpak bij aan de leefbaarheid in en rond schoolomgevingen. Minder autoverkeer tijdens piekmomenten zorgt voor meer rust en overzicht en vergroot de ruimte voor voetgangers en fietsers.

Dit heeft een positief effect op zowel de directe schoolomgeving als de omliggende woonstraten. Handhaving Gedragsmaatregelen zijn afspraken tussen de ouders en de school en zijn op zichzelf niet te handhaven. De Veilig naar Schoolkaart is dan ook meer een instrument waarmee de school en ouders onderling elkaar kunnen aanspreken. Waar gedragsmaatregelen versterkt worden door fysieke maatregelen is handhaving wel mogelijk. Waar nodig werken we dan ook samen met toezicht en handhaving. In gezamenlijk overleg wordt bekeken of aanvullende inzet gewenst is, bijvoorbeeld op het gebied van foutparkeren. Vervolg Met het beschikbaar stellen van het krediet wordt het project Veilig naar School voortgezet voor de periode 2026-2027 volgens de beoogde planning van 10 tot 13 trajecten per jaar. Voor de daaropvolgende periode zullen we opnieuw vragen krediet beschikbaar te stellen voor de resterende scholen. BEGROTINGSWIJZIGING INVESTERINGEN 2026 (x € 1000) DIRECTIE: Stadsontwikkeling LOOPTIJD: 2026 - 2027 Programma Deelprogramma Beleidsveld Inc/str Lasten Baten Saldo te activeren 01 Economie en Ruimte 01.2 Mobiliteit 01.2.2 Impact op de directe omgeving I 400 - 400 Totaal 400 - 400 BEGROTINGSWIJZIGING EXPLOITATIE 2026 (x € 1000) Programma Deelprogramma Beleidsveld inc/str Lasten Baten Saldo voor res.mut. Toevoeging reserves Onttrekking reserves Saldo na res.mut.

01 Economie en Ruimte 01.2 Mobiliteit 01.2.2 Impact op de directe omgeving I -200 200 200 0 Totaal -200 0 200 200 0 0 6 Lange Termijn Agenda September 2026 Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Groningen, burgemeester, secretaris, Roelien Kamminga Sander Gerritsen Dit raadsvoorstel is elektronisch aangemaakt en daarom niet ondertekend.