Kredietaanvraag herinrichting straten Helpman-noord.pdf

Raadsvoorstel

Onderwerp

Kredietaanvraag herinrichting straten Helpman-noord

Telnr.

14 050

Registratienummer Classificatie

Bijlagen 1

80827-2026 Openbaar

Portefeuillehouder

Van Niejenhuis

Langetermijn agenda (LTA) Raad

LTA ja: LTA nee:

Geheim

Vertrouwelijk (bij gebruik van persoonsgegevens)

Maand 05 Jaar 2026 Niet op LTA

Voorgesteld raadsbesluit

de raad besluit: I. het definitief ontwerp voor de herinrichting van de straten in Helpman Noord vast te stellen en de totale kosten behorende bij dit ontwerp te bepalen op € 7.080.000,--; II. hiertoe een (uitvoerings) krediet beschikbaar te stellen van € 4.186.000,-- en dit te dekken uit: a. structurele middelen Wonen € 2.976.000,-- (structurele kapitaallasten € 122.000,--); b. structurele middelen Leefkwaliteit € 536.000,--- (structurele kapitaallasten € 22.000,--); c. incidentele middelen Wegen € 60.000,--; d. bijdrage derden uit afgesloten anterieure overeenkomsten € 614.000,--; III. de genoemde middelen c. van in totaal € 60.000,--te storten in de beklemde reserve kapitaalslasten; IV. kennis te nemen van dat er voor € 2.830.000, -- aan kosten gedekt wordt vanuit het bestaande krediet voor het Programma Water en Riolering 2026; V. kennis te nemen van dat er voor € 64.000,-- aan kosten voor het vervangen van openbare verlichting gedekt wordt vanuit het bestaande Meerjareninvesteringskrediet openbare ruimte jaarschijf 2026; VI. de gemeentebegroting 2026 op deelprogrammaniveau overeenkomstig te wijzigen.

Samenvatting

Met dit voorstel wordt uw raad gevraagd een uitvoeringskrediet beschikbaar te stellen voor de herinrichting van de openbare ruimte in Helpman Noord. De herinrichting volgt uit de vastgestelde gebiedsvisie Helpman-Noord en is noodzakelijk om de openbare ruimte toekomstbestendig in te richten, passend bij de ontwikkelingen in het gebied. Met de uitvoering van de gebiedsvisie is Helpman Noord getransformeerd: bedrijfsbebouwing, onderwijsgebouwen en terreinen met garageboxen hebben plaatsgemaakt voor woningbouw. De ontwikkellocaties zijn groen ingericht en semi-openbaar en toegankelijk voor bewoners en de omgeving. De inpassing van alle ontwikkelingen vraagt een openbare ruimte die hier naadloos op aansluit. Met dit voorstel wordt voorzien in de herinrichting van deze openbare ruimte. Het betreft de straten Helper Westsingel, Helper Weststraat, Helper Molenstraat, Van Schendelstraat en Jullensstraat. De gebiedsontwikkelingen op de verschillende locaties bevinden zich in verschillende fasen. Een aantal projecten is al gereed, zoals de Helperkade, het KET-terrein, de technische school en Jullensblok A t/m D. Jullenshof, Jullensblok F en de sporthallocatie technische school zijn in uitvoering en in 2026 gereed. De herontwikkeling van de Hoefijzerfabriek zit in de voorbereidingsfase.

Op het moment dat de ontwikkelingen gereed zijn, kan worden gestart met de herinrichting van de openbare ruimte.

B&W-besluit d.d.: 14-04-2026

Vervolg voorgesteld raadsbesluit

Aanleiding en doel

In Helpman-Noord wordt gewerkt aan een integrale ontwikkeling van het gebied, zoals vastgelegd in de gebiedsvisie Helpman-Noord. In dit kader is een herinrichting van de openbare ruimte noodzakelijk om de straten toekomstbestendig in te richten en aan te laten sluiten bij de ruimtelijke en functionele ontwikkelingen in het gebied. In 2021 heeft de gemeenteraad de Gebiedsvisie Helpman Noord vastgesteld. Deze visie vormt het ruimtelijk kader voor de herontwikkeling van in totaal negen deelgebieden binnen Helpman Noord. Met de uitvoering van deze visie worden ruim 570 nieuwe woningen toegevoegd aan het gebied, waarvan 133 sociale huurwoningen. In het gebied worden zowel grondgebonden woningen als appartementen gerealiseerd De verschillende ontwikkellocaties worden zodanig ontworpen dat zij zorgvuldig worden ingepast in de bestaande stedelijke omgeving. Met ontwikkelaars zijn afspraken gemaakt om de nieuwbouwlocaties goed te laten aansluiten op de openbare ruimte. Voor deze aansluitingen geldt kostenverhaal, zodat de gemeente de noodzakelijke aanpassingen aan de openbare ruimte kan realiseren. Daarnaast lossen ontwikkelaars het parkeren op eigen terrein op, waarmee de druk op de bestaande openbare ruimte wordt beperkt. De omvang en impact van alle ontwikkelingen betekent dat de openbare ruimte op meerdere plekken moet worden aangepast en opnieuw ingericht.

Deze herinrichting biedt tegelijkertijd de kans om de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren, zowel voor nieuwe bewoners van de ontwikkellocaties als voor de huidige inwoners van Helpman Noord. Het doel van dit raadsvoorstel is om het ontwerp voor de herinrichting van de openbare ruimte in Helpman Noord vast te stellen en het benodigde krediet beschikbaar te stellen. Dit is in lijn met de gebiedsvisie en de afspraken die met ontwikkelaars zijn gemaakt. Met de nieuwe inrichting wordt het parkeren op een meer ordelijke en logische manier vormgegeven, passend bij de verschillende ontwikkellocaties en zonder extra druk op de bestaande wijk. Daarnaast worden de verkeersstromen beter gereguleerd, waardoor de verkeersveiligheid en de doorstroming in het gebied verbeteren. Een belangrijk onderdeel van de herinrichting is de toevoeging van meer groen, waarmee de leefomgeving aantrekkelijker en klimaatbestendiger wordt. Door deze maatregelen ontstaat een toekomstbestendige, hoogwaardige en goed functionerende openbare ruimte die aansluit op de groei van het gebied en die de kwaliteit van de leefomgeving zowel voor nieuwe als voor bestaande bewoners versterkt. In het definitief ontwerp voor de openbare ruimte zijn de uitgangspunten en ambities uit de in december 2021 door de raad vastgestelde ontwerpleidraad Leefkwaliteit Openbare Ruimte ‘Nieuwe Ruimte’ (rv 502236-2021) toegepast.

Deze ontwerpleidraad gaat uit van een multi-dimensionale aanpak. Waarbij mobiliteit niet langer maatgevend is, maar toegankelijkheid, veiligheid, beleving, sociale interactie, ecologie, klimaatadaptatie, economie, cultuurhistorie én mobiliteit samen de straat maken. Kader

Voor de herinrichting van de straten in Helpman-Noord zijn verschillende beleidskaders van toepassing. De herinrichting vindt plaats binnen de kaders van de door de raad vastgestelde gebiedsvisie Helpman-Noord met nummer 49708-2023, waarin de ambities voor de ruimtelijke ontwikkeling en de inrichting van de openbare ruimte in het gebied zijn vastgelegd. De herinrichting van de Helper Westsingel, Helper Weststraat, Helper Molenstraat en de Jullensstraat draagt bij aan de uitvoering van deze gebiedsvisie. Verschillende beleidskaders zijn van invloed zijn op de herinrichting openbare ruimte Helpman Noord: • De parkeervisie ‘Ruimte Voor De Straat’ (2018) stelt dat de geparkeerde auto in de openbare ruimte soms wel heel veel ruimte inneemt. Dat levert straten op waar minder plek is voor groen, speelplekken of ontmoetingsplekken. Doel van de parkeervisie is om met een goed en evenwichtig parkeerbeleid de straat weer de ruimte geven, en – waar dat aan de orde is – de dominantie van parkeren terug te dringen. Waardoor plek kan worden geboden voor een ander gebruik van de straat. • Het groenplan ‘Vitamine G’ (2020) omschrijft de ambities voor onder meer het versterken en vergroten van meer groen in de gemeente, meer klimaatadaptief maken van de openbare ruimte en het versterken van ecologische structuren.

Ambitie is om alle groenstructuren binnen de gemeente zoveel mogelijk met elkaar te verbinden door nieuw groen toe te voegen en de benodigde infrastructuur aan te leggen tussen groengebieden. • De mobiliteitsvisie ‘Groningen Goed Op Weg (2021) schept de randvoorwaarden voor het Groningen van 2040. Een gemeente die duurzaam bereikbaar is en waarin leefkwaliteit bovenaan staat. Een gemeente met een robuust

2

•

•

autonetwerk, ingericht op lagere snelheden. Een gemeente waarin voetgangers en fietsers alle ruimte krijgen, met een stevig en toekomstvast OV-systeem. De ontwerpleidraad Leefkwaliteit Openbare Ruimte ‘Nieuwe Ruimte’ (2021) is een inspiratiedocument voor toekomstige projecten binnen gemeente. Een beeldend product waarin een openbare ruimte wordt verbeeld, waarbij meer ruimte is voor thema’s als groen, sporten, spelen, klimaat en ontmoeten. Daarbij is in het bijzonder de koppeling gezocht met de mobiliteitsvisie. ‘Doorwaadbare Stad’ (2022) is het uitvoeringsprogramma van de mobiliteitsvisie die vooral focust op de herverdeling van de openbare ruimte: minder ruimte voor autoverkeer en parkeren en juist meer ruimte voor groen, voetgangers en fietsers.

Argumenten en afwegingen

Integrale herinrichting van de openbare ruimte Voor de herinrichting van de straten in Helpman-Noord is gekozen voor een integrale aanpak, waarbij de Helper Westsingel, Helper Weststraat, Helper Molenstraat, Van Schendelstraat en de Jullensstraat in samenhang worden beschouwd. Door deze straten gezamenlijk opnieuw in te richten ontstaat een samenhangend en herkenbaar geheel in de openbare ruimte. De herinrichting richt zich op het verbeteren van de kwaliteit en bruikbaarheid van de openbare ruimte, met aandacht voor leefkwaliteit, verkeersveiligheid en een toekomstbestendige inrichting. Aansluiting op de gebiedsontwikkeling De transformatie van Helpman-Noord heeft ertoe geleid dat voormalige bedrijfsgebouwen, onderwijsgebouwen en locaties met garageboxen plaats hebben gemaakt voor woningbouw en vergroening. Hierdoor sluit de huidige inrichting van de openbare ruimte niet meer goed aan bij de nieuwe stedelijke situatie. Met de herinrichting wordt de openbare ruimte beter afgestemd op de nieuwe woonomgeving en ontstaat een samenhangend geheel tussen de verschillende ontwikkellocaties. Verbetering van leefkwaliteit en verkeersveiligheid De herinrichting omvat onder meer aanpassingen aan het straatprofiel, de inrichting van de rijbaan, trottoirs en parkeeroplossingen en het toevoegen van groen in de openbare ruimte.

Door de inrichting overzichtelijker en rustiger te maken ontstaat een veiliger verkeersbeeld en een prettiger verblijfsomgeving voor bewoners en bezoekers. Daarnaast worden verhoogde plateaus toegevoegd die een snelheidsremmende werking hebben en veilige oversteekplaatsen creëren. Meer groen en klimaatbestendige inrichting Binnen de nieuwe inrichting wordt ingezet op het versterken van groen in de openbare ruimte. Onder andere door het vergroten van boomspiegels, het toevoegen van groen en het verbeteren van groeiplaatsen voor bomen. In de Helperwestsingel worden bestaande bomen van matige kwaliteit vervangen door nieuwe bomen met betere groeimogelijkheden en een grotere bijdrage aan biodiversiteit. De Helperwestsingel en Jullenstraat worden voorzien van een V-profiel, wat inhoud dat het laagste punt in de as van deze straten ligt. Hiermee wordt een waterbuffering gecreëerd welke direct afwatert op de vijver aan de Hora Siccemasingel Daarnaast wordt de Van Schendelstraat verder vergroend, waardoor een groene overgang ontstaat naar de aangrenzende parkzone. Behoud van een evenwichtige parkeerbalans Bij het opstellen van het ontwerp is rekening gehouden met de parkeerbehoefte in de wijk. In het ontwerp blijft het aantal parkeerplaatsen gelijk aan de huidige situatie. Uit verkeerstellingen blijkt dat dit aantal voldoende is om de parkeerbehoefte op te vangen.

Bovendien lossen de nieuwbouwontwikkelingen het parkeren volledig op eigen terrein op, waardoor deze woningen geen beroep doen op parkeerplaatsen in de openbare ruimte. Werk met werk maken De herinrichting van de openbare ruimte wordt gecombineerd met noodzakelijke beheermaatregelen, zoals het vervangen van riolering, het afkoppelen van hemelwaterafvoeren, het verbeteren van de wateropvang en -afvoer en het vernieuwen van openbare verlichting. Door deze werkzaamheden gelijktijdig uit te voeren wordt efficiënt gewerkt en wordt de openbare ruimte in één keer toekomstbestendig ingericht.

3

Maatschappelijk draagvlak en participatie

Bij de ontwikkeling van Helpman-Noord is vanaf het begin ingezet op een zorgvuldig participatieproces met bewoners en andere belanghebbenden. Tijdens het opstellen van de Gebiedsvisie Helpman-Noord zijn omwonenden, ondernemers en betrokken organisaties actief betrokken bij de planvorming. In verschillende bijeenkomsten hebben zij hun ideeën, zorgen en wensen kunnen meegeven. Deze input heeft een belangrijke basis gevormd voor de verdere uitwerking van de gebiedsontwikkeling. Ook de afzonderlijke ontwikkellocaties binnen Helpman-Noord hebben elk een eigen participatietraject doorlopen. Ontwikkelaars hebben daarbij verschillende bijeenkomsten georganiseerd om de omgeving te informeren en om lokale aandachtspunten mee te nemen in de ontwerpen. Voor de herinrichting van de openbare ruimte zijn daarnaast aanvullende participatiemomenten georganiseerd. Nog vóór de start van het ontwerpproces is een brede bijeenkomst in de wijk gehouden om ideeën, zorgen en wensen van bewoners op te halen. Deze input is, waar mogelijk, verwerkt in het voorlopig ontwerp. Om de plannen goed inzichtelijk te maken is het voorlopig ontwerp in 3D uitgewerkt in samenwerking met Virtual Cities. Hierdoor konden bewoners een realistisch beeld krijgen van de toekomstige openbare ruimte en de samenhang met de verschillende gebiedsontwikkelingen.

Het ontwerp is vervolgens gepresenteerd via het online participatieplatform De Stem van Groningen, waar bewoners hun reacties en aandachtspunten konden delen. Daarnaast heeft een inloopbijeenkomst plaatsgevonden waarbij bewoners in gesprek konden gaan met leden van de projectgroep. De tijdens deze bijeenkomst opgehaalde opmerkingen en suggesties zijn, waar mogelijk, verwerkt in de verdere uitwerking van het ontwerp. Uit de participatiebijeenkomsten komt duidelijk naar voren dat bewoners vooral waarde hechten aan meer groen in de wijk, het behoud van voldoende parkeerplaatsen en een goede balans tussen verkeer, parkeren en leefkwaliteit. Veel omwonenden gaven aan dat zij graag extra bomen en meer beplanting zien, mits dit niet leidt tot verlies van parkeerplaatsen. In het ontwerp is daarom gekozen voor een combinatie van extra vergroening zoals verschillende boomsoorten, grotere boomspiegels en onderbeplanting en het behoud van het aantal parkeerplaatsen, waarbij ook rekening is gehouden met kabels en leidingen in de ondergrond. Daarnaast hadden bewoners zorgen over de verhouding tussen verkeersruimte, groen en parkeren. Dit is vertaald in een ontwerp waarin de bestaande breedte van de straten wordt behouden en verkeersremmende maatregelen worden toegepast om de leefbaarheid te verbeteren, terwijl tegelijkertijd voldoende ruimte blijft voor zowel auto’s als fietsers.

In het voorjaar van 2026 wordt het definitief ontwerp gepresenteerd aan de omgeving. Daarmee is de omgeving gedurende het gehele proces betrokken geweest bij de totstandkoming van de herinrichting van de openbare ruimte in Helpman-Noord. Financiële consequenties

Voor de herinrichting van de openbare ruimte in Helpman Noord wordt uitgegaan van een totale investering van € 7.016.000,-. Met deze middelen geeft de gemeente Groningen uitvoering aan de gebiedsambities op het gebied van leefbaarheid, verkeersveiligheid en duurzame stedelijke ontwikkeling. Investering De totale investeringskosten en dekking zijn als volgt opgebouwd:

Dekkingsbron Investering Programma wonen

Soort

Bedrag

Kapitaalslast

structureel

2.976.000

122.000

Programma Leefkwaliteit

Structureel

536.000

22.000

Stadsbeheer: Wegen Openbare verlichting

incidenteel Incidenteel

60.000 64.000

4

Bijdragen derden (anterieure overeenkomsten) Totaal investering

OVK

614.000 4.250.000

Vervanging riolering Stadsbeheer: Programma Water en Riolering (PWR) Totaal sanering riolering

2.830.000 2.830.000

Totaal investering+sanering riolering

7.080.000

148.000

Dekking van de investering De dekking van de totale investeringskosten wordt als volgt gerealiseerd: • Programma Wonen voor een investering van € 2.976.000,Dekking wordt gerealiseerd vanuit gereserveerde middelen binnen het programma Wonen. Hieraan is een structurele last van € 122.000,- per jaar verbonden. • Programma Leefbaarheid voor een investering van € 536.000,Dekking vanuit structurele middelen binnen het programma Leefbaarheid. Hieraan is een structurele last van € 22.000,--per jaar verbonden. • Stadsbeheer voor een investering van € 60.000,- voor het vervangen van de bestrating in de Helperwestsingel. Dekking wordt gerealiseerd vanuit incidentele middelen wegen, gereserveerde middelen binnen beheer. • Stadsbeheer voor een investering van € 64.000,- voor het vervangen van de openbare verlichting. Dekking wordt gerealiseerd vanuit het bestaande meerjareninvesteringskrediet openbare ruimte jaarschijf 2026. • De openbare verlichting in de Helperwestsingel wordt in 2027 vervangen door Stadsbeheer als onderdeel van het meerjareninvesteringsprogramma Beheer en openbare ruimte. • Stadsbeheer voor een investering van € 2.830.000,- voor de rioleringswerkzaamheden. De dekking wordt gerealiseerd vanuit het programma Water en Riolering 2026.

• Bijdrage kosten openbare ruimte voor een investering van € 614.000,Bijdrage vanuit afgesloten anterieure overeenkomsten met ontwikkelaars in het kader van kostenverhaal ten behoeve van inrichting openbare ruimte. De financiële raming past binnen de beschikbare kaders voor de uitvoering van Helpman Noord. Dit leidt tot de volgende begrotingswijziging:

5

Overige consequenties

•

•

•

•

Voor de parkzone (deelgebieden 1, 2 en 3 uit de gebiedsvisie) is het ontwerp op dit moment nog niet uitgewerkt. Het betreft hier de locaties van het Gomarus College, het sportpark en het Terra College. Voor beide onderwijsinstellingen geldt dat zij voor een huisvestingsopgave staan. Op het moment dat duidelijk is welke ontwikkelingen op deze locaties gaan plaatsvinden, kan gestart worden met het opstellen van een ontwerp voor de Parkzone. In datzelfde proces kan ook de juiste toekomstige ligging van het sportpark worden bepaald, zodat deze optimaal aansluit op de nieuwe functies en routes in het gebied. In de uitwerking van de parkzone wordt tevens de doorgaande fietsroute meegenomen, die een alternatief moet vormen voor het huidige Boutenspad. Het begin van dit nieuwe fietspad is al opgenomen in het ontwerp van deelgebied 4, de voormalige technische school. De route eindigt voorlopig echter bij de perceelgrens tussen deelgebied 2 en 4, en wordt voorlopig gebruikt als ontsluiting voor de woningen in de voormalige technische school. De kruising Van Iddekingeweg en de Helperweststraat valt buiten het huidige projectgebied. Deze kruising is door de omgeving als belangrijk zorgpunt benoemd, omdat de Van Iddekingeweg zeer druk is en het invoegen vanuit de wijk als lastig wordt ervaren.

De Helperweststraat wordt binnen het project wel opnieuw ingericht en logisch aangesloten op de Van Iddekingeweg. Vanuit het project worden geen aanpassingen gedaan aan de kruisingen die de woonwijk ontsluiten. In het ontwerp zijn diverse verkeersmaatregelen opgenomen om de verkeersstromen binnen de wijk op een goede manier te reguleren. Voor deelgebied 7 (het Jullensblok) zijn afspraken gemaakt dat het verkeer wordt afgewikkeld via de Jullensstraat en de Werumeus Buningstraat. . In de gebiedsvisie is aangegeven dat de Werumeus Buningstraat een éénrichtingsverkeer weg wordt, echter heeft deze nu nog de uitstraling van een tweerichtingsverkeer weg. Door het toepassen van verhoogd parkeren kan de gewenste inrichting worden gerealiseerd en wordt de straat passend gemaakt voor eenrichtingsverkeer. Voor deze maatregel is via kostenverhaal een financiële bijdrage opgehaald bij de ontwikkelende partijen in Helpman Noord.Vanuit de wijkvernieuwing de Wijert zijn er plannen om de inrichting van deze straat en gebied aan te pakken en de leefbaarheid te vergroten. Dit geldt met name voor het pleintje waar enkele commerciële functies zitten. De nadere planuitwerking voor dit gebied wordt opgepakt vanuit de wijkvernieuwing de Wijert, de bijdrage vanuit kostenverhaal van Helpman Noord wordt hieraan toegekend.

Het ontwerp voor de herinrichting van de straten is uitgewerkt conform de ontwerpleidraad Leefkwaliteit openbare ruimte.

Deelgebieden gebiedsvisie

6

Vervolg

Na vaststelling van het definitief ontwerp voor de openbare ruimte Helpman Noord, wordt deze uitgewerkt naar een bestek en tekeningen voor de aanbesteding en de selectie van een aannemer. De uitvoering start op het moment dat de verschillende gebiedsontwikkelingen gereed zijn. Naar verwachting kunnen de werkzaamheden daarmee starten in Q1/Q2 van 2027. Lange Termijn Agenda

Besluitvorming over het krediet voor herinrichting openbare ruimte Helpman Noord staat op de LTA voor Q2 2026. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Groningen,

burgemeester, Roelien Kamminga

secretaris, Sander Gerritsen

Dit raadsvoorstel is elektronisch aangemaakt en daarom niet ondertekend.

Bijlage(n): - ontwerp openbare ruimte

7