Kredietaanvraag herinrichting Friesestraatweg.pdf

Raadsvoorstel

Onderwerp

Kredietaanvraag herinrichting Friesestraatweg

Telnr.

14 050

Registratienummer

Bijlagen 2

379094-2025 Openbaar

Classificatie Portefeuillehouder

Broeksma

Langetermijn agenda (LTA) Raad

LTA ja: LTA nee:

Geheim

Vertrouwelijk (bij gebruik van persoonsgegevens)

Maand 2 Jaar 2026 Niet op LTA

Voorgesteld raadsbesluit

De raad besluit: I. II. III. IV. V.

VI.

het Voorlopig Ontwerp voor de herinrichting van de Friesestraatweg, het gedeelte tussen Kraneweg en Hoendiep, vast te stellen; de totale kosten voor de realisatie van de herinrichting van de Friesestraatweg, het gedeelte tussen Kraneweg en Hoendiep, vast te stellen op € 2.020.000-; voor de herinrichting van de Friesestraatweg, het gedeelte tussen Kraneweg en Hoendiep, een uitvoeringskrediet beschikbaar te stellen van € 2.020.000,-- en dit te dekken uit; de structurele extra beleidsmiddelen ‘ontwerpleidraad Leefkwaliteit’ jaarschijf 2026 van € 50.000,--, en daartoe dit bedrag te storten in de beklemde reserve kapitaallasten; de aan het uitvoeringskrediet verbonden structurele kapitaallasten van € 82.820,-- als volgt te dekken: a. € 1.250,-- uit de bovenstaande storting in de beklemde reserve kapitaallasten; b. € 63.120,-- uit de structurele extra beleidsmiddelen: ‘Uitvoeringsprogramma Mobiliteitsvisie’; c. € 10.250,-- uit de structurele extra beleidsmiddelen ‘Ontwerpleidraad Leefkwaliteit’; d. € 8.200,-- uit de structurele extra beleidsmiddelen ‘Groen Uitvoeringsbudget’; de gemeentebegroting 2026 op deelprogrammaniveau overeenkomstig te wijzigen.

Samenvatting

De herinrichting van de Friesestraatweg, het gedeelte tussen het Hoendiep en de Kraneweg, is onderdeel van het uitvoeringsprogramma ‘Doorwaadbare Stad’. De maximumsnelheid wordt verlaagd naar 30 km/u en er worden diverse maatregelen genomen om de snelheid te verminderen. Er komt meer ruimte voor groen, ontmoeten, beleving en klimaat. Er heeft een uitgebreid participatietraject plaatsgevonden met de omgeving, waarbij tijdens inloopbijeenkomsten, een buurtwandeling en overleggen met een klankbordgroep gekeken is naar een goede inrichting voor dit deel van de Friesestraatweg. In het ontwerpproces is ook de optimalisatie van de kruising van de Friesestraatweg met de Kraneweg betrokken. Deze zat oorspronkelijk niet in het plan en was niet begroot. Het is echter gelukt om deze wens te honoreren: de aanpak van het kruispunt wordt meegenomen in de uitvoering van het project.

B&W-besluit d.d.: 6-1-2026

Vervolg voorgesteld raadsbesluit Aanleiding en doel

De afgelopen jaren is de druk op de openbare ruimte fors toegenomen. Het aantal inwoners in de stad en de omliggende dorpen is gegroeid, maar de openbare ruimte is niet in dezelfde mate meegegroeid. Er is toenemend gebruik door inwoners en bezoekers. Verschillende functies concurreren qua ruimtegebruik met elkaar en leggen dus beslag op dezelfde openbare ruimte. Ook brengt het veranderende klimaat problemen als hittestress en wateroverlast met zich mee. Sinds de omgevingsvisie Next City (2018) wordt daarom volop ingezet op het vergroten van de leefkwaliteit. Zo ook in de in 2021 vastgestelde mobiliteitsvisie ‘Groningen Goed Op Weg’. Onderdeel daarvan is een transformatie van het wegennet onder de noemer ‘Doorwaadbare Stad’. Op 16 november 2022 is het uitvoeringsprogramma Doorwaadbare Stad ‘Van verkeersruimte naar leefruimte’ vastgesteld. In totaal betreft het ruim 50 straten en wegen die in de periode 2022-2040 worden getransformeerd van 50 naar 30 km/uur. Daarbij zorgen we voor een aantrekkelijkere leefomgeving door een minder dominante rol van de auto. De herinrichting van de Friesestraatweg tussen Hoendiep en Kraneweg is één van deze straten. Bij de uitwerking van de openbare ruimte laten we ons leiden door de ambities en inspiratiebeelden uit de in december 2021 door de raad vastgestelde ontwerpleidraad Leefkwaliteit Openbare Ruimte ‘Nieuwe Ruimte’.

Deze ontwerpleidraad gaat uit van een multidimensionale aanpak. Daarbij is mobiliteit niet langer maatgevend, maar bepalen toegankelijkheid, veiligheid, beleving, sociale interactie, ecologie, klimaatadaptatie, economie, cultuurhistorie én mobiliteit die samen de straat. In het ontwerp van de Friesestraatweg wordt invulling gegeven aan deze uitgangspunten. Oorspronkelijk had de Friesestraatweg een belangrijke functie als ontsluitingsweg van het centrum naar de westelijke ringweg. Afgelopen decennia is deze functie veranderd naar een weg die belangrijk is om aan te wonen en de wijk te ontsluiten. Vanwege verkeersveiligheidsoverwegingen is het niet meer mogelijk om van de Friesestraatweg via het Hoendiep naar het centrum te gaan en men kan niet vanaf de westelijke ring via het Hoendiep de Friesestraatweg inrijden. Door deze veranderende functie en de in laatste jaren getroffen maatregelen, is het autoverkeer substantieel afgenomen; de oorspronkelijke inrichting als brede asfaltweg past daardoor niet meer bij het huidige gebruik. Een 30 km/uur inrichting past beter bij de huidige functie. Kader

Verschillende beleidskaders zijn van invloed op de beide projecten: Het groenplan ‘Vitamine G’ (2020) omschrijft de ambities voor onder meer het versterken en vergroten van meer groen in de gemeente, meer klimaatadaptief maken van de openbare ruimte en het versterken van ecologische structuren. De ambitie is om alle groenstructuren binnen de gemeente zoveel mogelijk met elkaar te verbinden door nieuw groen toe te voegen en de benodigde infrastructuur tussen groengebieden aan te leggen; • De mobiliteitsvisie ‘Groningen Goed Op Weg (2021) schept de randvoorwaarden voor het Groningen van 2040. Een gemeente die duurzaam bereikbaar is en waarin leefkwaliteit bovenaan staat. Een gemeente met een robuust autonetwerk, ingericht op lagere snelheden. Een gemeente waarin voetgangers en fietsers alle ruimte krijgen, met een stevig en toekomstvast openbaar vervoersysteem; • De ontwerpleidraad Leefkwaliteit Openbare Ruimte ‘Nieuwe Ruimte’ (2021) is een inspiratiedocument voor toekomstige projecten binnen de gemeente. Een beeldend product waarin een openbare ruimte wordt verbeeld, waarbij meer ruimte is voor thema’s als groen, sporten, spelen, klimaat en ontmoeten.

Daarbij is in het bijzonder de koppeling gezocht met de mobiliteitsvisie; • ‘Doorwaadbare Stad’ (2022) is het uitvoeringsprogramma van de mobiliteitsvisie die vooral focust op de herverdeling van de openbare ruimte: minder ruimte voor autoverkeer en parkeren en juist meer ruimte voor groen, voetgangers en fietsers. Daarvoor worden 50 km/uur-wegen getransformeerd in 30 km/uur-straten. Het gedeelte Friesestraatweg is hier een voorbeeld van; • Op landelijk niveau wordt toegewerkt naar richtlijnen voor gebiedsontsluitingswegen 30 km/uur (GOW30). De richtlijnen zijn samengevat in de CROW publicatie ‘Voorlopige inrichtingskenmerken GOW30’. We willen als gemeente zoveel mogelijk volgens de nieuwste inzichten werken. De inrichting van GOW30-wegen is nog niet volledig uitgedacht. Maar er zijn wel al voorkeurskenmerken te onderscheiden, zoals: voorrangskruisingen, aparte fietsstroken/-paden en oversteekvoorzieningen als onderbreking. •

2

Argumenten en afwegingen

Achtergrond De Friesestraatweg is een historische weg. Al op de kaart van Jacob van Deventer uit 1556 is de weg te vinden, maar hij vormde al veel eerder de route naar Friesland. In 1842 werd de weg verhard en kwam als Friesestraatweg onder toezicht van het Rijk als onderdeel van het rijkswegennet. Kenmerk van straatwegen is dat ze verhard zijn, over het algemeen met klinkers. Op historische foto’s van de Friesestraatweg is te zien dat ook hier een klinkerverharding te vinden was. De Friesestraatweg lag oorspronkelijk buiten de stad en is langzaam maar zeker hiervan onderdeel geworden. Bijzonder is de gelaagdheid van de straat en de verscheidenheid aan bebouwing die de organische ontwikkeling van de Friesestraatweg laat zien. Van de oorspronkelijke buitenstedelijke bebouwing resteert nog het monument ‘Buitenhof’ (Friesestraatweg 18). Verder is de bebouwing samengesteld uit een verscheidenheid aan tijdslagen; interbellum, wederopbouw, jaren 80, 90, en 21e eeuw waarbij de meest recente toevoegingen voor een flinke schaalsprong, verdichting en verstening hebben gezorgd en met name het centrale deel van de straat een ander karakter hebben gegeven. De Friesestraatweg was lange tijd een hele groene route. Toen de straat verbreed is, is dit ten koste gegaan van voortuinen.

Ook door de relatief recente toevoegingen zijn groene ruimtes en voortuinen bebouwd geraakt en heeft de straat verder aan het groene karakter ingeboet. Op de Friesestraatweg tussen Kraneweg en de Westelijke Ringweg behouden we een snelheid van 50 km/uur, omdat een goede doorstroming hier van belang is, evenals een goed functionerende aansluiting op de ringweg. Op het gedeelte van de Friesestraatweg tussen de Kraneweg en het Hoendiep past de auto zich aan de omgeving aan en geldt een lagere snelheid. Hier transformeren we de Friesestraatweg in een buurtstraat met een maximumsnelheid van 30 km/uur. Rijden via de ringweg wordt zo de norm en rijden door de stad onaantrekkelijk. Doordat dit deel van de Friesestraatweg van ondergeschikt belang is voor gemotoriseerd verkeer, geen onderdeel is van de route van het openbaar vervoer en er slechts beperkt sprake is van bevoorradings- / zwaarder verkeer is het ontwerp gericht op een inrichting met een geloofwaardige maximumsnelheid van 30 km/uur. Het kruispunt van de Friesestraatweg met het Hoendiep is recent aangepast, waarbij verkeer komende vanaf het Hoendiep niet meer linksaf de Friesestraatweg in kan rijden en verkeer vanaf de Friesestraatweg eveneens niet meer linksaf het Hoendiep op kan, de stad in. Dit was eerst een tijdelijke maatregel vanuit het project Aanpak Ring maar deze is inmiddels permanent gemaakt.

Daarmee is de Friesestraatweg minder interessant als doorgaande route en is het verkeersaanbod verminderd. Ook zijn aanpassingen gedaan aan het fietspad langs het Hoendiep om de verkeersveiligheid te verbeteren. Het autoverkeer op de Friesestraatweg is hierdoor substantieel afgenomen en de oorspronkelijke inrichting in de vorm van een brede asfaltweg past niet meer bij het huidige gebruik. Een 30 km/uur inrichting past beter bij de huidige functie. Friesestraatweg is een belangrijke route voor fietsers. Uit actuele tellingen van november 2024 blijkt dat er circa 4.000 fietsers per etmaal passeren. Volgens het GROVEM model zal dit, mede ten gevolge van de forse woningbouwopgave aan de Westflank toenemen tot zo’n 5.500 fietsers per etmaal. Ter illustratie is ook het beeld van de Strava heatmap opgenomen, dit bevestigt het beeld dat fietsers veel gebruik maken van deze route.

Afbeelding 1: fietsverkeer, actueel en toekomstig gebruik Op basis hiervan is de conclusie dat het deel van de Friesestraatweg tussen Hoendiep en Ringweg West, evenals de Kraneweg, een belangrijke functie heeft voor een fijnmazig en samenhangend stedelijk fietsnetwerk. Vanuit deze optiek

3

ligt het voor de hand om de kwaliteit van de fietsroute langs de Friesestraatweg, met vrijliggende fietspaden, te behouden. Dit sluit aan bij het verder eenduidig ingerichte netwerk.

Het ontwerp Friesestraatweg Om aan te sluiten bij het 30 km/uur karakter is in het ontwerp gekozen voor een rijbaan van 5,80 meter. Bij deze breedte is het voor grotere voertuigen nog mogelijk om elkaar met gepaste snelheid te passeren. De langsparkeervakken worden verhoogd aangelegd in parkeerkoffers van twee tot vier parkeerplaatsen, afgewisseld met plantvakken voor bomen. Voor de bomen in deze rij wordt gekozen voor een grote maat bomen (1 e of 2e grootte), zodat het groen en de boomkronen duidelijk ervaren worden door het verkeer. Dit versterkt het 30 km/uur karakter en daarnaast dragen de bomen op warme dagen bij aan de leefkwaliteit door schaduw en verkoeling. Lange rechtstanden worden onderbroken door plateaus bij de aansluitende zijstraten en een drempel ter hoogte van het monumentale pand van Huismeesters. In het toekomstige groen tussen de langsparkeervakken en de fietspaden is eveneens op verschillende plekken ruimte voor bomen. Omdat deze bomen dichter bij de gevels staan en om de duidelijke bomenhoofdstructuur niet te verstoren, wordt hier gekozen voor kleinere soorten bomen. Elementen zoals fietsparkeerplaatsen en ondergrondse afvalcontainers, worden direct aanliggend aan de rijbaan/fietspad gesitueerd en niet weggestopt. Dit hoort bij de woonfunctie van de straat en maakt de straat meer leefbaar. De fietspaden worden aangelegd met fietsvriendelijke banden.

Hierdoor wordt het veiliger en daarnaast komt het ten goede aan de functionaliteit van het fietspad, de beschikbare breedte wordt geheel gebruikt door de fietsvriendelijke opsluiting. In het ontwerp zijn klimaat adaptieve maateregelen opgenomen. Naast meer groen en minder verhard oppervlakte worden er voorzieningen getroffen zodat water dat bij extreme buien door de straat loopt, niet ophoopt bij de verkeersdrempels en plateaus.

Afbeelding 2: screenshot uit video Virtual Cities Bij de herinrichting van de straat is expliciet aandacht voor de aanwezige monumenten, de karakteristieke bebouwing en voor de allure van een straatweg als historische doorgaande route. In het ontwerp is een monumentale stoep opgenomen voor de karakteristieke bebouwing aan de oostzijde. Daarnaast is rekening gehouden met het monumentale pand van de Huismeesters, aan de westzijde. De inrichting is zo vormgegeven dat er meer zicht is op het monumentale pand. Daarnaast denkt Huismeesters nog na over eventueel openbaar medegebruik van de groene voortuin voor hun pand. Het pand op de hoek van Friesestraatweg en Jan Steenstraat kent als voorplein een zeer stenig karakter. Ook doet de plek vaak rommelig aan omdat deze wordt gebruikt als hub voor deelscooters. Voor de deelscooters wordt naar een andere plek gezocht en de wens is om de vergroening van dit voorplein mee te nemen bij de herinrichting.

4

Ook het kruispunt Kraneweg-Friesestraatweg wordt meegenomen in de uitvoering van het project. Door de herinrichting ontstaat ruimte om het trottoir te verbreden en een groenstrook toe te voegen. De combinatie van groen, stoep en terras zorgt voor meer kwaliteit en sfeer op deze beeldbepalende locatie. In de bijlage is het voorlopig ontwerp opgenomen. Ook is er een impressie beschikbaar via deze link: gemeente.groningen.nl/herinrichting- friesestraatweg In de impressie en in het voorlopig ontwerp zijn details zoals lichtmasten niet ingetekend, deze worden in het definitief ontwerp verwerkt. Hierdoor zullen in de definitieve uitwerking wijzigingen op detailniveau kunnen ontstaan. Maatschappelijk draagvlak en participatie

Voorafgaand aan het ontwerpproces is contact gezocht met de buurtverenigingen en is de wijze van participatie besproken. Ook zijn belangrijke sparringpartners zoals de Fietsersbond en de Werkgroep Toegankelijk Groningen, al in het voortraject benaderd. In overleg met de buurtverenigingen is ervoor gekozen om voorafgaand aan het ontwerptraject een inloopbijeenkomst te houden. Op deze bijeenkomsten werd de opgave uitgelegd en werd aan de aanwezigen gevraagd om ideeën en aandachtspunten te melden. Ook is gevraagd of men deel wilde nemen aan een klankbordgroep. Hier was voldoende animo voor. In samenwerking met de klankbordgroep is vervolgens toegewerkt naar een voorlopig inrichtingsontwerp. Het inrichtingsontwerp is gepresenteerd op een tweede inloopbijeenkomst. Met de reacties uit deze bijeenkomst is het inrichtingsontwerp verder geoptimaliseerd. Tijdens het participatieproces is ook gereageerd op het gedeelte van de Friesestraatweg tussen de kruising met de Kraneweg en het spoor ter hoogte van de ringweg. Een veelgenoemde wens was om dit wegvak in te richten als 30km/uur gebied. Hierop hebben we aangegeven dat de Friesestraatweg op dit traject een belangrijke ontsluitingsfunctie vervult richting de ringweg. Om die reden blijft hier een maximumsnelheid van 50 km/uur gelden, in overeenstemming met de geldende mobiliteitsvisie.

Een belangrijke aanvullende wens vanuit het participatieproces is de herinrichting van de kruising Kraneweg– Friesestraatweg. Deze kruising maakte oorspronkelijk geen deel uit van het plan en was niet begroot. Het is echter gelukt om deze wens te honoreren: de aanpak van het kruispunt wordt meegenomen in de uitvoering van het project. Door de herinrichting ontstaat ruimte om het trottoir te verbreden en een groenstrook toe te voegen. De combinatie van groen, stoep en terras zorgt voor meer kwaliteit en sfeer op deze beeldbepalende locatie. Voor een uitgebreide weergave van het participatieproces en de opgehaalde reacties wordt verwezen naar het bijgevoegde participatieverslag.

Afbeelding: deel van de opgehaalde reacties eerste inloopbijeenkomst januari 2025

5

Financiële consequenties

In deze kredietaanvraag wordt voor de herinrichting van de Friesestraatweg, op basis van het VO, € 2.020.000,aangevraagd. De kapitaallasten van deze investering worden gedekt uit de structurele extra beleidsmiddelen vanuit het uitvoeringsprogramma mobiliteitsvisie, de ontwerpleidraad leefkwaliteit en het groen uitvoeringsbudget. De kosten die gemoeid gaan met het project zijn op basis van het bijgevoegd voorlopig ontwerp zorgvuldig geraamd. Zo is het risico op de aanwezigheid van een slakkenfundering volledig in de raming opgenomen en is er een bedrag voor onvoorziene risico’s meegenomen. De beheer- en onderhoudskosten na de herinrichting kunnen gedekt worden vanuit de reguliere budgetten voor beheer en onderhoud.

BEGROTINGSWIJZIGING EXPLOITATIE 2026 (x € 1000)

Programma 01 Economie en Ruimte 02 Leefomgeving en Veiligheid Totaal

Deelprogramma 01.2 Mobiliteit

Beleidsveld 01.2.3 Slim en duurzaam 02.1 Kwaliteit leefomgeving 02.1.3 Leefkwaliteit

inc/str I

Lasten -

I

-50 -50

Saldo voor Toevoeging Onttrekking Saldo na Baten res.mut. reserves reserves res.mut. 50 -50 -

50 50

50

-

50 -

Overige consequenties

Vanuit Stadsbeheer wordt gewerkt aan een ontwerp voor de ondergrondse infrastructuur. Er wordt onder andere een groot regenwaterriool aangelegd. Hier is rekening mee gehouden in het inrichtingsontwerp. In de technische voorbereiding en realisatie wordt dit onderdeel geïntegreerd. Consequentie is dat de uitvoeringstermijn langer zal zijn. Met de omgeving is afgesproken dat we communiceren zodra er meer duidelijkheid is over de start van de werkzaamheden en de doorlooptijd. Vervolg

Na het vrijgeven van het krediet voor de herinrichting van de Friesestraatweg wordt het ontwerp uitgewerkt naar een Definitief Ontwerp (DO) en wordt het ontwerp van de ondergrondse infrastructuur geïntegreerd. Daarna wordt het ontwerp uitgewerkt naar een bestek voor de aanbesteding en uitvoering door de aannemer. Het streven is om in het najaar van 2026 met de uitvoering te starten. Lange Termijn Agenda

Besluitvorming over het krediet voor de herinrichting van de Friesestraatweg staat op de LTA voor februari 2026. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Groningen,

locoburgemeester, Mirjam Wijnja

secretaris, Sander Gerritsen

Dit raadsvoorstel is elektronisch aangemaakt en daarom niet ondertekend.

6