Kredietaanvraag grondaankoop begraafplaats Hoogkerk (gewijzigd 12-8-26)

Raadsvoorstel Onderwerp Kredietaanvraag grondaankoop begraafplaats Hoogkerk Telnr. 14 050 Bijlagen 0 Registratienummer 164004-2026 Classificatie Openbaar Geheim Vertrouwelijk (bij gebruik van persoonsge- gevens) Portefeuillehouder Wijnja Langetermijn agenda (LTA) Raad LTA ja: Maand 9 Jaar 26 LTA nee: Niet op LTA Voorgesteld raadsbesluit De raad besluit: I. een krediet van € 300.000 ter beschikking te stellen voor de strategische aankoop van grond voor een moge- lijke uitbreiding van de begraafplaats aan de Kerklaan in Hoogkerk; II. de jaarlijkse kapitaallasten van € 5.000 vooralsnog te dekken uit de opbrengsten van begraafrechten middels een verhoging van de tarieven voor grafrechten met 0,3% in 2027; III. de gemeentebegroting 2026 op deelprogrammaniveau overeenkomstig te wijzigen. Samenvatting De begraafplaats Hoogkerk (Kerklaan) nadert het moment (vanaf eind 2027) dat daar geen ruimte meer zal zijn voor nieuwe graven. Vereniging Wijkraad Hoogkerk (VWH) geeft aan dat Hoogkerkers de mogelijkheid van begraven ‘in eigen dorp’ willen behouden. Uitbreiding is steeds genoemd als meest logische oplossing. Er is recent overeenstemming bereikt over de mogelijke aankoop van aangrenzende grond.

Met dit voorstel anticiperen we op het kunnen uitbreiden van de begraafplaats zonder dat meteen een definitief besluit nodig is; de aankoop kan ongedaan worden gemaakt als college of raad besluiten niet over te gaan tot uitbreiding. Wettelijk gezien is er geen verplichting voor uitbreiding omdat er op andere begraafplaatsen in de gemeente voldoende begraafruimte is. Onderdeel van dit voorstel is uw raad te vragen wensen en bedenkingen over een eventuele uitbrei- ding in te dienen. Met enkele scenario’s zijn de gevolgen voor de begraaftarieven zichtbaar gemaakt. B&W-besluit d.d.: 23 juni 2026 2 Aanleiding en doel De begraafplaats Hoogkerk (Kerklaan) nadert het moment dat daar geen ruimte meer zal zijn voor nieuwe graven. We verwachten dat dit al vanaf eind 2027 het geval kan zijn. Uitbreiding is steeds genoemd als een logische oplossing. De aangrenzende grond is echter in bezit van Cosun Beet Company. Er is recent overeenstemming bereikt over de mogelijke aankoop van deze grond. Met dit voorstel anticiperen we op het kunnen uitbreiden van de begraafplaats. Tegelijk brengen we de effecten van uitbreiding in beeld. We vragen hiermee uw raad om wensen en bedenkingen hier- over in te dienen.

Mede op basis daarvan kunnen wij beslissen over de daadwerkelijke realisatie van een uitbreiding van de begraafplaats Hoogkerk en uw raad wel of niet te vragen daarvoor een krediet beschikbaar te stellen. Kader De huidige gemeente Groningen heeft nog geen nieuw begraafbeleid opgesteld. In de structuurvisie ‘Graf in Stad’ uit 2012 staat over de begraafplaats Hoogkerk: “Wij vinden het wenselijk een begraafplaats aan de westzijde van de stad te houden. Uitbreiding van deze begraafplaats is een mogelijkheid. Over concrete acties, zoals grondverwerving en functie- wijziging kunnen over ca 10 jaar besluiten worden genomen.” Het wettelijk kader voor begraafplaatsen is de Wet op de Lijkbezorging. Gemeentewet: Begrafenisrechten zijn rechten die worden geheven op basis van art. 229 lid 1 a en b. Volgens art. 229 lid 1b geldt de eis dat de begrafenisrechten maxi- maal kostendekkend mogen zijn. Het financiële kader bestaat eruit dat de exploitatie van begraafplaatsen 100% kostendekkend is. Financiële verordening gemeente Groningen 2025 (Artikel 6 lid 3): voor investeringen in de loop van het begrotingsjaar die niet in de begroting zijn opgenomen, legt het college vooraf aan het aangaan van verplichtingen een investerings- voorstel met een investeringskrediet ter vaststelling voor aan de raad.

Argumenten en afwegingen Niet uitbreiden Als gemeente zijn we wettelijk verplicht gelegenheid te bieden om te kunnen begraven. In principe volstaat daarvoor één begraafplaats met beschikbare grafruimte. Met de overige begraafplaatsen in onze gemeente kunnen we daar voldoende in voorzien. Uitbreiding is wettelijk gezien dus niet verplicht of noodzakelijk. In 2013 en 2017 is voor begraafplaats Noorddijk de keuze gemaakt om niet uit te breiden . Dit omdat gezien beschikbare begraafruimte elders het niet noodzakelijk was en de investering relatief – afgezet tegen het jaarlijkse aantal bijzettingen – veel impact zou hebben op de tarieven. Ruimen van graven In een eerder stadium is onderzocht of het ruimen van graven op de begraafplaats Hoogkerk mogelijk is. Aan het ruimen van graven op het oudste deel van de bestaande begraafplaats kleven zowel praktisch als juridisch teveel nadelen en on- zekerheden. De conclusie is dat ruimen van graven op dit gedeelte geen optie is. Voor de graven op de meest recente uitbreiding biedt dit op langere termijn wel mogelijkheden. Alleen is dit gezien bestaande grafrechten – die overigens ook nog weer verlengd kunnen worden – voorlopig niet aan de orde. Overigens zou het gezien het aantal graven dat in aanmerking komt nog altijd niet voldoende zijn.

Uitbreiden bestaande begraafplaats Uitgaand van een uitgifte van 30 graven per jaar en in combinatie met een actief ruimingsbeleid is een uitbreiding met ongeveer 1.000 graven waarschijnlijk voldoende voor minstens 50 jaar. Dit is gebaseerd op de ervaring dat grafrechten – met een looptijd van 30 jaar – zelden vaker dan twee keer worden verlengd. In de meeste gevallen wordt er maar één keer verlengd. In dat geval is er in de toekomst waarschijnlijk geen nieuwe uitbreiding meer nodig. Strategische aankoop Het is op dit moment mogelijk aangrenzend grond te verwerven. In die zin is het een strategische aankoop. De aankoop kan ongedaan worden gemaakt als wij of uw raad besluiten niet over te gaan tot uitbreiding en ook onder voorbehoud van een bestemmingswijziging (van agrarisch naar begraafplaats). De voorbehouden zijn onderdeel van de overeen- komst. Maatschappelijk draagvlak en participatie Vereniging Wijkraad Hoogkerk (VWH) geeft aan dat Hoogkerkers de mogelijkheid van begraven ‘in eigen dorp’ willen behouden. VWH informeert met enige regelmaat naar de stand van zaken. Zij hebben het belang van de begraafplaats voor Hoogkerk en het daarvoor kunnen aankopen van grond door de gemeente meermaals zelf onder de aandacht ge- bracht bij de huidige grondeigenaar, Cosun.

Daarnaast heeft de lokale begrafenisvereniging regelmatig haar zorg uitge- sproken over het volraken van de begraafplaats. 3 Er is regelmatig contact geweest met VWH over een mogelijke uitbreiding. VWH is zich ervan bewust dat uitbreiden van de begraafplaats afhankelijk is van het kunnen aankopen van grond. Daarnaast is met VWH ook gedeeld dat de wens van uitbreiden zorgt voor dilemma’s: het is strikt genomen niet noodzakelijk en het leidt tot hogere tarieven. Financiële consequenties Er is overeenstemming over een kavel van ongeveer twee hectare voor € 15/m². Dit is weliswaar meer dan de waarde van agrarische grond, maar het is wel vergelijkbaar met transacties elders voor vergelijkbare maatschappelijke doelen. Dit wordt bevestigd door het taxatierapport. De jaarlijkse lasten die met de aankoop gemoeid zijn, kunnen – naast de optie om af te zien van 100% kostendekking – volledig gedekt worden uit de opbrengsten van de begraafrechten. Alle tarieven zullen daarvoor in 2027 0,3 % extra moeten stijgen. Dit is alleen aan de orde als daadwerkelijk wordt overgegaan tot uitbreiding. Dit betekent dat voor een kostendekkende exploitatie de tarieven vervolgens ook de kosten van realisatie van uitbreiding volledig moeten kunnen dekken. De toerekening van kosten kan op verschillende manieren. Op dit moment worden de jaarlijkse kosten van alle begraaf- plaatsen verdeeld over alle tarieven.

Het verschil in de tarieven per begraafplaats heeft zijn oorsprong in het verleden . De verschillende kwaliteiten – van sober tot parkachtige uitstraling – bepaalde mede de grondslag van tarieven. In dit specifieke geval volgen we de redenering dat uitbreiding vooral een gevolg zou zijn om tegemoet te komen aan de wens van inwoners van Hoogkerk om ‘in eigen dorp’ begraven te kunnen worden. Er is zoals eerder aangehaald immers geen noodzaak of verplichting voor uitbreiding. Hieruit volgt dat het logisch is de kosten van uitbreiding grotendeels toe te rekenen aan de begraaftarieven van begraafplaats Hoogkerk. Uit een extern advies blijkt dat dit, ook als dit tot een grote tariefstijging leidt, is toegestaan. Het advies was nodig aangezien we gewoonlijk kosten verdelen over alle begraaf- plaatsen. In eerste instantie betreft het alleen de lasten (€ 5.000) die verband houden met de grondaankoop (€ 300.000) ). Aange- zien er met dit voorstel geen definitieve keuze voor uitbreiding wordt gemaakt, kunnen we dit vooralsnog toerekenen aan alle begraaftarieven. De tarieven voor grafrechten zullen daarvoor met 0,3 % moeten stijgen. Dit is wel nog afgezien van de verwachte indexering van 4,58% in ’27 en een mogelijk extra noodzakelijk geachte verhoging in verband met de bestaande onvolledige kostendekking.

De daadwerkelijk gerealiseerde kostendekkendheid in de periode 2023-2025 vari- eerde tussen de 82% en 92%. Begrotingswijziging De jaarlijkse kapitaallasten bedragen € 5.000, -- op basis van de huidige rekenrente van 1,7%. Op grond wordt niet afge- schreven. Dit leidt tot onderstaande begrotingswijziging: Scenario’s Wanneer uw raad geen onoverkomelijke bedenkingen heeft bij een uitbreiding komen daar de jaarlijkse kosten van de realisatie van de uitbreiding nog bovenop. De voorlopige raming is dat, naast de grondaankoop, realisatie ongeveer € 1.650.000 zal kosten. De voorlopige raming van de totale jaarlijkse kosten is € 92.200. Dat betreft € 67.200 kapitaal- lasten en de jaarlijkse extra onderhoudskosten van € 25.000. Als uiteindelijk niet voor uitbreiding wordt gekozen, kan de extra tariefstijging ongedaan worden gemaakt. Opgemerkt moet worden dat de tarieven voor grafrechten voor begraafplaats Hoogkerk in vergelijking met de overige begraafplaatsen nu aanzienlijk lager zijn. Alle kosten toerekenen aan Hoogkerk zou leiden tot aanzienlijk hogere tarie- ven dan voor begraafplaats Selwerderhof.

In onderstaande scenario’s laten we, indicatief, met enkele voorbeelden zien Begrotingswijziging investeringen 2026 Grondaankoop Kerklaan Hoogkerk Betrokken directie(s) Stadsbeheer Naam voorstel Grondaankoop Kerklaan Hoogkerk Besluitvorming (orgaan + datum) Raad Incidenteel/structureel I Looptijd 2026 Soort wijziging Investering Financiële begrotingswijziging Bedragen x 1.000 euro Deelprogramma Programma Directie I/S Lasten Baten Saldo te activeren 02.1 Kwaliteit van de leefomgeving 02 Leefomgeving en Veiligheid Dir. Stadsbeheer I 300 300 TOTALEN BEGROTINGSWIJZIGING 300 0 300 wat de effecten zijn van de wijze van toerekenen. Uitbreiden betekent ook dat het te onderhouden areaal toeneemt. In de toegerekende kosten is daar rekening mee gehouden. Scenario 1 | alle kosten van uitbreiding toerekenen aan tarieven grafrecht begraafplaats Hoogkerk Begraafplaats | Type graf | Tarief | Index | Tarief ‘27 | Tarief ‘27 | Tarief ’27 na extra stijging 2026 | zonder uit- | i.c.m. uit- | 6% i.v.m.

onvolledige kos- breiding | breiding | tendekking Hoogkerk | Grafrecht 30 jaar, | 1.389 | 4,58% | 1.453 | 4.423 | 4.688 1-diepsgraf Hoogkerk | Grafrecht 30 jaar | 963 | 4,58% | 1.007 | 3.066 | 3.250 urnengraf Selwerderhof | Grafrecht 30 jaar, | 2.776 | 4,58% | 2.903 | 2.903 | 3.077 en Ten Boer | 1-diepsgraf Selwerderhof | Grafrecht 30 jaar | 1.926 | 4,58% | 2.014 | 2.014 | 2.135 en Ten Boer | urnengraf Zuider- en | Grafrecht 30 jaar, | 4.165 | 4,58% | 4.356 | 4.356 | 4.617 Noorder, Eshof | 1-diepsgraf en Harenerhof Esserveld | Grafrecht 30 jaar, | 8.329 | 4,58% | 8.710 | 8.710 | 9.233 1-diepsgraf Scenario 2 | de kosten van uitbreiding voor 35% toerekenen aan tarieven grafrecht begraafplaats Hoog- kerk en 65% aan de overige begraafplaatsen Begraafplaats | Type graf | Tarief | Index | Tarief ’27 | Tarief ‘27 | Tarief ’27 na extra stijging 2026 | zonder uit- | i.c.m. uit- | 6% i.v.m.

onvolledige kos- breiding | breiding | tendekking Hoogkerk | Grafrecht 30 jaar, | 1.389 | 4,58% | 1.453 | 3.001 | 3.181 1-diepsgraf Hoogkerk | Grafrecht 30 jaar | 963 | 4,58% | 1.007 | 2.080 | 2.205 urnengraf Selwerderhof en | Grafrecht 30 jaar, | 2.776 | 4,58% | 2.903 | 3.005 | 3.185 Ten Boer | 1-diepsgraf Selwerderhof en | Grafrecht 30 jaar | 1.926 | 4,58% | 2.014 | 2.085 | 2.210 Ten Boer | urnengraf Zuider- en Noor- | Grafrecht 30 jaar, | 4.165 | 4,58% | 4.356 | 4.508 | 4.779 der, Eshof en | 1-diepsgraf Harenerhof Esserveld | Grafrecht 30 jaar, | 8.329 | 4,58% | 8.710 | 9.015 | 9.556 1-diepsgraf scenario 3 | de kosten van uitbreiding gelijk verdelen over alle begraafplaatsen Begraafplaats | Type graf | Tarief | Index | Tarief ‘27 | Tarief ‘27 | Tarief ’27 na extra stijging 2026 | zonder uit- | i.c.m. uit- | 6% i.v.m.

onvolledige kos- breiding | breiding | tendekking Hoogkerk | Grafrecht 30 jaar, | 1.389 | 4,58% | 1.453 | 1.531 | 1.623 1-diepsgraf Hoogkerk | Grafrecht 30 jaar | 963 | 4,58% | 1.007 | 1.061 | 1.125 urnengraf Selwerderhof | Grafrecht 30 jaar, | 2.776 | 4,58% | 2.903 | 3.060 | 3.244 en Ten Boer | 1-diepsgraf Selwerderhof | Grafrecht 30 jaar | 1.926 | 4,58% | 2.014 | 2.123 | 2.250 en Ten Boer | urnengraf Zuider- en | Grafrecht 30 jaar, | 4.165 | 4,58% | 4.356 | 4.591 | 4.866 Noorder, Eshof | 1-diepsgraf en Harenerhof Esserveld | Grafrecht 30 jaar, | 8.329 | 4,58% | 8.710 | 9.181 | 9.732 1-diepsgraf Samenvatting scenario’s  | Alle kosten van uitbreiding volledig toerekenen aan de tarieven begraafplaats Hoogkerk betekent een tariefsver- hoging van 304%. 4 5  Toerekening van de kosten van uitbreiding voor 35% aan tarieven Hoogkerk en voor 65% aan de overige tarie- ven betekent een tariefsverhoging voor Hoogkerk van 107% en een tariefsverhoging voor de overige begraaf- plaatsen van 3,5%. Hiermee worden de tarieven voor begraafplaats Hoogkerk, Selwerderhof en Ten Boer vrij- wel gelijk.  Toerekening van de extra kosten aan alle begraafplaatsen betekent een extra tariefsverhoging van 5,4% voor alle begraafplaatsen.

Alle kosten van grondaankoop, realisatie en extra onderhoud volledig toerekenen aan de begraafplaats Hoogkerk leidt daar tot een extreme stijging van tarieven (zie scenario 1). Daarnaast is er, ook na de verhoging, nog een begraafplaats met een nog hoger tarief, zodat niet snel sprake kan zijn van strijd met het evenredigheidsbeginsel. Extern advies leert dat een verhoging van tarieven in deze orde is toegestaan, als in een raadsvoorstel de tariefsverhoging onderbouwd wordt vanuit de extra investeringen zodat in de raad een belangenafweging kan plaatsvinden. Ook daarom vragen we uw raad wensen en bedenkingen in te dienen over een eventuele uitbreiding. Op basis van het extern advies is de verwachting dat bezwaren op grond van ‘excessieve verhoging’ niet kansrijk zijn. Overige consequenties Wanneer besluitvorming leidt tot uitbreiding van de begraafplaats Hoogkerk is dit nog geen garantie dat deze tijdig be- schikbaar is. Mede afhankelijk van wanneer een bestaande pachtovereenkomst kan worden beëindigd, is d e inschatting dat een uitbreiding waarschijnlijk medio 2029 in gebruik kan worden genomen. Tijdelijk is de keuze voor een andere begraafplaats mogelijk onvermijdelijk. De lange doorlooptijd die met de mogelijke aankoop van grond gemoeid is en een lopende pachtovereenkomst spelen hierbij een grote rol.

Na een definitief besluit om in te stemmen met uitbreiding moet de bestemming van de grond worden gewijzigd. In prin- cipe kan dit door bezwaren voor afstel of uitstel van ingebruikname zorgen. Uitbreiding betekent niet per se dat er meer graven worden uitgegeven dan nu. Door woningbouw aan de westzijde van de stad is het voorstelbaar dat de belangstelling enigszins verschuift van Selwerderhof naar Hoogkerk. Het voorkomt mogelijk dat Hoogkerkers als alternatief eerder kiezen voor crematie. Omgekeerd kan het effect van hogere tarieven ook leiden tot minder belangstelling. Vervolg Als uw raad instemt met het voorgestelde besluit, bestaat het vervolg uit het interpreteren van uw wensen en bedenkin- gen over uitbreiding van de begraafplaats Hoogkerk. Mede op basis hiervan overwegen wij uw raad een kredietaanvraag voor de uitbreiding van begraafplaats Hoogkerk voor te leggen. Lange Termijn Agenda Vooralsnog koersen we voor een eventuele kredietaanvraag voor uitbreiding van begraafplaats Hoogkerk op november of december ’26. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Groningen, burgemeester, secretaris, Roelien Kamminga Sander Gerritsen Dit raadsvoorstel is elektronisch aangemaakt en daarom niet ondertekend.