Kadernota verbonden partijen 2025.pdf

Raadsvoorstel

Onderwerp

Kadernota verbonden partijen 2025

Telnr.

14 050

Registratienummer Classificatie

Bijlagen 2

54237-2025 Openbaar

Portefeuillehouder

Wijnja

Langetermijn agenda (LTA) Raad

LTA ja: LTA nee:

Geheim

Vertrouwelijk (bij gebruik van persoonsgegevens)

Maand 5 Jaar 2025 Niet op LTA

Voorgesteld raadsbesluit

De raad besluit de kadernota verbonden partijen 2025 vast te stellen onder gelijktijdige intrekking van de kadernota verbonden partijen uit 2015, actualisatie 2019.

Samenvatting

De gemeente Groningen heeft en gaat samenwerkingsrelaties aan omdat deze kunnen bijdragen aan het behartigen van het publieke belang. Groningen kent verschillende samenwerkingsverbanden in verschillende vormen. Een samenwerkingsverband is een formele verbonden partij als er zowel een bestuurlijk als een financieel belang is. Hiermee kan de gemeente extra risico lopen. In Groningen hebben we ruim 30 formele verbonden partijen (privaatrechtelijk en publiekrechtelijk). Deze kadernota gaat alleen over de formele verbonden partijen. Wanneer een taak wordt overdragen aan een verbonden partij wordt de afstand en daarmee ook de rol van zowel de raad als het college beperkter dan wanneer taken in eigen beheer vanuit de gemeentelijke organisatie zouden worden uitgevoerd. Daarom is het van belang de gemeentelijke governance goed te organiseren. Governance gaat onder andere over zeggenschap, verantwoordelijkheid, sturing, risicobeheersing, verantwoording en toezicht. De kadernota gaat in op de gemeentelijke afspraken die gelden voor de verbonden partijen.

B&W-besluit d.d.: 11-03-2025

Vervolg voorgesteld raadsbesluit

Aanleiding en doel

Eens in de vier jaar wordt de kadernota verbonden partijen geactualiseerd. In verband met het rekenkameronderzoek in 2024 is besloten de actualisatie te doen nadat het rapport van de rekenkamer was uitgebracht zodat de resultaten hiervan mee konden worden genomen in de nieuwe kadernota. Het rekenkamerrapport “Raad aan de kant bij taak op afstand” en de reactie van het college hierop zijn besproken in een bijeenkomst van uw raad op 5 september 2024. Daarnaast zijn er nog een aantal andere ontwikkelingen te benoemen waarom het goed is de bestaande afspraken opnieuw tegen het licht houden: • De gemeente staat voor grote opgaven op het gebied van onder andere woningbouw en energietransitie. • In het coalitieakkoord 2022-2026 is opgenomen dat de gemeente meer publieke regie wil uitoefenen via de verbonden partijen. Dit heeft ertoe geleid dat er de afgelopen periode diverse nieuwe verbonden partijen zijn opgericht in de vorm van vennootschappen (Stadshaven BV, Suikerzijde BV en het Groninger Energie Bedrijf BV). • Op 1 juli 2022 is de wet gemeenschappelijk regelingen gewijzigd. Met deze wetswijziging zijn de mogelijkheden van volksvertegenwoordigers om de eigen controlerende en kaderstellende rol bij gemeenschappelijke regelingen te versterken aangepast en uitgebreid.

• De accountant vraagt bij de controle van de jaarrekening aandacht voor de (financiële) waardering van verbonden partijen. Kader

Het wettelijke kader voor verbonden partijen is geregeld in de Gemeentewet, het Besluit begroten en verantwoorden (BBV), de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. De Gemeentewet regelt kortgezegd het besluit tot het oprichten en aangaan van een verbonden partij en de verhouding tussen college en raad. Het BBV regelt de eisen die gelden voor de informatie die de gemeente Groningen in de begroting en jaarrekening geeft over verbonden partijen. De Wgr stelt regels over publiekrechtelijke verbonden partijen (de gemeenschappelijke regelingen) en het burgerlijk wetboek stelt regels over de privaatrechtelijke verbonden partijen (de CV’s, BV's, NV's, verenigingen en stichtingen). Het gemeentelijk kader voor verbonden partijen is opgenomen in de kadernota verbonden partijen. Deze wordt met dit voorstel geactualiseerd. In de kadernota is ervoor gekozen alleen in te gaan op formele verbonden partijen. Dit zijn partijen waarbij sprake is van een financieel en bestuurlijk belang voor de gemeente. Argumenten en afwegingen

Het realiseren van beleidsdoelstellingen en de verantwoording daarover vereist samenhang in sturen, beheersen, toezicht en verantwoorden. Bij verbonden partijen stelt de gemeente de kaders en wordt de uitvoering overgelaten aan andere organisaties. Deze organisaties leggen verantwoording af over de uitvoering en verzorgen de informatie die van belang is voor het evalueren van de bijdrage aan de gemeentelijke beleidsdoelstellingen. Het college legt vervolgens verantwoording af aan uw raad over de wijze waarop invulling is gegeven aan de activiteiten op het gebied van sturen, beheersen, toezicht en verantwoording. Uw raad heeft een belangrijke kaderstellende- en controlerende taak. Voor een goede governance is het belangrijk om de sturing en de control op verbonden partijen goed in te richten. Het gaat dan over afspraken en instrumenten op het gebied van informatievoorziening, risicomanagement, toezicht en rollen en verantwoordelijkheden. We hebben over de periode 2019-2024 de bestaande verbonden partijen kort geëvalueerd (zie bijlage bij het raadsvoorstel). Daarnaast zijn onze vennootschappen uitgebreid geëvalueerd door de rekenkamer in het rapport ‘Raad aan de kant bij taak op afstand’ (september 2024). Conclusie is dat nut en noodzaak van onze verbonden partijen nog steeds onverkort aanwezig zijn.

De bestaande afspraken over de inrichting van control, de governance en de informatiepositie van uw raad vormen een goede basis. Wel doet de rekenkamer diverse aanbevelingen om de sturing en control verder te verbeteren. We hebben daarom de afspraken uit de kadernota uit 2015 (en de actualisatie in 2019)

2

aangescherpt, waarbij ook rekening is gehouden met wijzigingen in wet- en regelgeving. Een aantal belangrijke wijzigingen: • Er wordt onderscheid gemaakt tussen verbonden partijen met een regulier en een verhoogd risicoprofiel. Voor de verbonden partijen met een verhoogd risicoprofiel, betekent dit dat er extra aandacht is voor governance en risico’s. • Het aangaan van een nieuwe verbonden partij is in twee fasen opgesplitst. In fase 1 wordt het doel en de samenwerkingsvorm ingevuld aan de hand van een beslisboom. In fase 2 wordt de governance en de besluitvorming uitgewerkt. • Er is meer aandacht voor het onderscheid tussen publiek- en privaatrechtelijke verbonden partijen. In de kadernota zijn specifieke aandachtspunten opgenomen voor privaatrechtelijke verbonden partijen. In de kadernota zijn ook de mogelijkheden benoemd die uw raad kan inzetten om zijn kaderstellende- en controlerende taak in te vullen. Het is ter afweging aan uw raad om hier al dan niet invulling aan te geven. Mocht uw raad specifieke wensen hebben ten aanzien van de verbonden partijen dan zijn we als college vanzelfsprekend bereid dit te faciliteren Maatschappelijk draagvlak en participatie

N.v.t. Financiële consequenties

De kadernota zelf heeft geen financiële consequenties. Overige consequenties

Deze herziene kadernota moet vooral voor uw raad een degelijk en helder instrument voor de omgang met verbonden partijen vormen. Verder is van belang dat het kader ook voor de organisatie praktisch hanteerbaar is. Met de afspraken die we maken in deze kadernota denken we beter toezicht te kunnen houden op de verbonden partijen, waarbij we in staat zijn om signalen en ontwikkelingen tijdig op te vangen en met elkaar te combineren. Aangezien verbonden partijen onderling sterk van elkaar kunnen verschillen, is toezicht deels ook maatwerk en blijft het mogelijk om gemotiveerd af te wijken van de afspraken in deze kadernota. Dit lichten we toe in de besluitvorming over een verbonden partij. Met de afspraken uit deze kadernota willen we permanent aandacht blijven houden voor de verbonden partijen. Daarnaast zullen we de afspraken uit deze kadernota vierjaarlijks evalueren. Ondanks deze afspraken, kunnen we vanzelfsprekend niet garanderen dat zich in de toekomst geen verrassingen meer zullen voordoen. Verbonden partijen zijn zelfstandige organisaties, waarvan wij de verantwoordelijkheid niet over kunnen en willen nemen. Dit betekent dat we belang hebben bij goede informatieverstrekking aan verbonden partijen en ook afhankelijk zijn van een goede informatievoorziening vanuit de verbonden partijen. Vervolg

Over vier jaar wordt de kadernota weer geëvalueerd. Lange Termijn Agenda

Mei 2025. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Groningen,

burgemeester, Mirjam van ‘t Veld

secretaris, Christien Bronda

Dit raadsvoorstel is elektronisch aangemaakt en daarom niet ondertekend.

3