Inzet armoedemiddelen 2021 en terugblik 2020.pdf

Onderwerp Steller

Inzet armoedemiddelen 2021 en terugblik 2020 D.E. van Duin

De leden van de raad van de gemeente Groningen te GRONINGEN

Telefoon

Datum

(050) 367 51 67

15-3-2021

Bijlage(n)

Uw brief van

-

Ons kenmerk

Uw kenmerk

-

Geachte heer, mevrouw,

Eind 2019 hebt u het nieuwe armoedebeleid Toekomst met perspectief vastgesteld. De missie die u samen met ons hebt ingezet is ambitieus. In het coalitieakkoord Gezond, Groen, Gelukkig Groningen zetten we in op een brede en intensieve aanpak van armoede, de ambitie is een armoedevrije generatie. We doorbreken de armoedeoverdracht van ouder op kind. Alle kinderen krijgen dezelfde kansen. In 2030 is het percentage kinderen in de gemeente Groningen dat in armoede opgroeit lager dan het gemiddelde percentage kinderen dat in armoede opgroeit van de gemeenten met meer dan 100.000 inwoners.”

Per jaar zetten we daarom ongeveer 5 miljoen in voor directe armoedebestrijding. Maar behalve terugdringen van armoede met behulp van de armoedemiddelen, draagt ook onze uitgebreide en innovatieve schuldhulpverlening daar met een budget van 6,8 miljoen in 2020 fors aan bij. Bovendien kent Groningen een groot aantal financiële regelingen en vormen van inkomensondersteuning, welke we in 2020 met een budget van 11,5 miljoen zo ruimhartig als mogelijk hebben ingezet. Ook in 2021 zullen we hierbij het Maatwerkbudget verder in blijven zetten om inwoners zo adequaat mogelijk te ondersteunen. Daarnaast dragen regelingen als de nieuwe TONK (1,75 miljoen) er in 2021 aan bij dat inwoners, particulier en ondernemers, in ieder geval de noodzakelijke kosten van bestaan kunnen blijven betalen zonder belangrijke (bedrijfs)middelen of activa te moeten verkopen.

Bladzijde

2

Toen we u op 26 februari 2020 per brief informeerden over de inzet armoedemiddelen voor 2020, wisten we nog niet dat dit jaar anders zou worden dan alle andere. De coronacrisis heeft veel huishoudens getroffen die voorheen geen laag inkomen hadden. Daarnaast heeft ook de doelgroep die al langer in armoede leeft, te maken gehad met extra problemen. Zo moesten kinderen thuisonderwijs volgen terwijl veel gezinnen daar niet digitaal voor toegerust waren. Stages en praktijklessen vervielen, terwijl onderwijs juist zo belangrijk is om kinderen die opgroeien in armoede meer perspectief te geven. Ook het sluiten van sport- en muziekfaciliteiten was voor deze doelgroep een harde dobber. Als je in een klein huis in een onveilige buurt opgroeit, weinig speelgoed hebt en misschien te maken hebt met spanningen thuis, dan is de voetbaltraining of de theaterles een moment om te ontspannen en je dromen vorm te geven. Het fundament van Toekomst met Perspectief staat; juist in deze periode hebben we gezien dat verschillende werkzame bestanddelen werken. Via Omarm Groningen kwamen initiatieven uit de samenleving op de plekken waar ze het meeste nodig waren. De inzet van ervaringsdeskundigen betekende dat signalen over de dagelijkse coronarealiteit voor minima goed aankwamen binnen de gemeente.

En ondanks dat veel mogelijkheden tot sport en cultuur vervielen, hebben onze voorzieningen binnen het kindpakket voor inwoners veel kunnen betekenen. Tegelijkertijd moeten we nu constateren dat de coronacrisis veel langer aanhoudt dan we begin vorig jaar zelfs maar konden inschatten. Dat heeft ook gevolgen voor de wijze waarop de gemeente mensen in armoede kan ondersteunen. Het uitgezette beleid binnen Toekomst met Perspectief en de nadruk op het terugdringen van intergenerationele armoede blijft de basis voor het armoedebeleid. Dat laat onverlet dat de situatie voor onze inwoners die in armoede leven tijdens deze coronacrisis om andere en aanvullende maatregelen vraagt. Het kabinet heeft daarom bij de begroting 2021 voor de bestrijding van armoede en voor schuldhulpverlening extra middelen beschikbaar gesteld. Daar zijn in december 2020 en februari 2021 nog extra middelen aan toegevoegd om jeugd, jongeren, ouderen en psychisch kwetsbaren in deze tijden beter te ondersteunen en zo vereenzaming tegen te gaan en meedoen met de samenleving te bevorderen. Om inwoners zo goed en zo adequaat mogelijk te kunnen helpen en hun situatie te verlichten, zal de besteding van deze middelen in een brede en samenhangende context worden bekeken. Zodra hierover meer bekend is, wordt u separaat geïnformeerd. In deze brief kijken we allereerst terug op 2020.

Daarna beschrijven we hoe we het armoedebudget van 2021 gaan inzetten.

Bladzijde

3

Terugblik 2020 De structurele aanpak van armoede vraagt om een brede, integrale aanpak. De aanpak van Toekomst met perspectief zoals die door uw raad is vastgesteld hebben we uitgesplitst in perspectieflijnen. In 2020 zijn we begonnen met de uitrol ervan. In onderstaande infographic ziet u de sleutelactiviteiten visueel weergegeven. Bij elk van de zes perspectieflijnen zijn 2-3 belangrijke activiteiten weergegeven, met een ‘barometer’ erbij die steeds aangeeft wat we dit jaar hebben bereikt.

Bladzijde

4

In meer detail kunnen we het volgende zeggen over onze activiteiten en resultaten in 2020. #1: Inzet ervaringsdeskundigheid We hebben een concept-functieprofiel opgesteld voor de betaalde ervaringsdeskundige zoals we die binnen de gemeente zien. Deze is opgeleid als ervaringsdeskundige, adviseert, signaleert en draagt bij aan de uitrol van ervaringsdeskundigheid op het gebied van het doorbreken van (generatie)armoede. Binnen DMO hebben we breed draagvlak gecreëerd voor het werken met ervaringsdeskundigheid. Een betaalde ervaringsdeskundige bij Toekomst met perspectief zorgt dat de soms zeer verschillende praktijkverhalen over armoede op een constructieve en proactieve manier worden vertaald in beleid. Bij de GKB is eind 2020 een ervaringsdeskundige aan de slag gegaan. Stichting WIJ GRONINGEN, waar een van de teams al ervaringsdeskundigen in dienst had, onderzoekt de mogelijkheid voor de structurele inzet van ervaringsdeskundigen binnen de stedelijke opdracht van de WIJ. #2: Een effectief wegingskader maken en hanteren Alle subsidieaanvragen voor 2020 waren al getoetst aan het nieuwe wegingskader, dat gebaseerd is op de 11 uitgangspunten en voorzieningen herkent die echt bijdragen aan het doorbreken van generatiearmoede.

Waar nodig zijn we in gesprek met aanbieders om bijvoorbeeld een koerswijziging of andere focus te bespreken die eraan bijdraagt dat de voorziening beter aansluit op de tactische en strategische doelen van Toekomst met perspectief. #3: Lerend ontwikkelen In de beeldvormende raadssessie van 23 september 2020 hebben we u verteld welke indicatoren we hebben opgesteld. Ze zijn gerelateerd aan de missie en aan de strategische en tactische doelen. OIS is nauw betrokken, zodat we onze voortgang de komende jaren zo goed mogelijk in beeld kunnen krijgen. Ook werken we goed samen met de provincie, zodat Toekomst met perspectief en het provinciale leefbaarheidsprogramma optimaal op elkaar kunnen aansluiten. Daarnaast hebben we contacten gelegd met RUG en Hanzehogeschool om te bezien waar kennisinstellingen en gemeente elkaar kunnen versterken daar waar het gaat om de aanpak van kinderarmoede. We zijn ook deelnemer aan de Aletta Jacobs community en hebben armoede, als belangrijke factor in gezond oud worden, prominent op de agenda gezet. Ook doet de gemeente, als onderdeel van een groter consortium, mee met de Nationale Wetenschapsagenda bij het thema ‘Minder stress en armoede, meer ervaren gezondheid en participatie’. Het betreft een meerjarig onderzoek naar succesvolle interventies bij gemeenten.

#4: Gemeente en WIJ GRONINGEN als armoedebewuste hoofdrolspelers De afgelopen jaren zijn er veel succesvolle, innovatieve pilots geweest. U kunt bijvoorbeeld denken aan Kansrijk Oost, schuldhulpverleningsprojecten zoals Goede Gieren, het stapelingsonderzoek, het maatwerkbudget en de Taskforce Jongeren. In 2020 hebben we de eerste stappen ontwikkeld naar

Bladzijde

5

een integrale werkwijze (‘Deltawerkwijzer’) op basis van de werkzame bestanddelen van deze pilots en projecten. Met de uitrol van de 11 uitgangspunten binnen de gemeentelijke organisatie en WIJ hebben we een voorzichtige start gemaakt. In 2021 willen we projectmatig aan de slag gaan met een gezamenlijke visie, het slechten van cultuurverschillen tussen afdelingen en functiegroepen, het versterken van de samenwerking en integraler werken. Toekomst met perspectief is actief betrokken geweest bij de ontwikkeling van kader- en uitvoeringsplannen zoals de sport- en cultuurnota’s, de voedselagenda, het ambitiekader met corporaties en huurdersorganisaties, de onderwijsagenda, Kansrijke Start en Positief Opgroeien. #5: Gebiedsgericht werken Juist in de gebieden is armoedebestrijding nauw verweven met andere (sociale) interventies. Zo is Kansrijk Oost een succesvolle pilot gebleken, die vanaf 2021 structureel wordt ingebed in de gebiedsaanpak Oost en ook in andere gebieden wordt opgezet. Vanuit Toekomst met perspectief ondersteunen we financieel een aantal goede initiatieven (zie tabel) en leveren we formatie in de vorm van coördinator, projectleider en kennisspecialist daar waar het gaat om bijvoorbeeld het Nationaal Programma Groningen, Schuldenvrije Wijk De Hoogte en het Sterk Netwerk Beijum.

Ook bij de inzet van gelden uit de Regiodeal leveren we input rond het verlichten van de armoedeproblematiek en het doorbreken van generatiearmoede. #6: Met de samenleving Omarm Groningen is de manier waarop we de samenleving betrekken bij de aanpak van armoede. In 2020 is Omarm geoperationaliseerd. In samenwerking met EZ zijn twee matchers aangesteld, is de website in de lucht gegaan en hebben verschillende activiteiten plaatsgevonden, waaronder een webinar met ondernemers. Intussen zijn er ruim 40 matches gemaakt tussen maatschappelijk betrokken ondernemers en partijen met een vraag, van donaties in geld en natura, het bakken van poffertjes voor basisscholieren tot de ruim 4.000 cadeaupassen van € 30 voor supermarktboodschappen die Stadjerspasgezinnen in december hebben gekregen. Een uitgebreid overzicht van de opbrengst van het eerste jaar Omarm vindt u hier. Intergenerationele armoede terugdringen kan de gemeente natuurlijk niet alleen. Daarom willen we hier ook op andere manieren aan werken door maatschappelijke partijen te verbinden aan de missie van Toekomst met perspectief. Hiervoor werken we aan een projectplan ‘Sterk Netwerk’ dat eind 2021 zijn beslag zal krijgen in een nieuw maatschappelijk akkoord armoedebestrijding. Hierover wordt u later nader geïnformeerd.

Verder werken we aan een vernieuwd scholingsprogramma (werktitel: Maslow Academie) voor professionals en geïnteresseerden rondom het onderwerp armoede. Dit doen we in samenwerking met CMO STAMM en de Moedige Dialoog.

Bladzijde

6

Inzet armoedebudget in 2020 Naast uitrol van de perspectieflijnen hebben we geïnvesteerd in het pakket aan voorzieningen waarover we u in onze brief van 26 februari 2020 al hebben geïnformeerd. Daarnaast kregen we in 2020 te maken met corona. In de raadssessie van 23 september 2020 hebben we u verteld wat er specifiek vanuit Toekomst met perspectief is ondernomen om de situatie van gezinnen en andere huishoudens daar waar mogelijk te verlichten. In totaal is € 4.912.000 in 2020 ingezet voor armoede.

Voorzieningen gericht op kinderen en gezinnen Breed palet aan voorzieningen gericht op kinderen m.b.t. sport, cultuur, onderwijsondersteuning, gezonde voeding, ondersteuning van ouders, specifieke noodzakelijke kosten

1.194.000

Brede ondersteuning en preventie (alle doelgroepen) Schuldhulpverlening, taalondersteuning, thuisadministratie, ondersteuning zelfstandigen. Tevens noodvoorzieningen eerste levensbehoeften

755.000

Gebiedsbudget Dit wordt in samenspraak met de gebieden ingezet voor een breed scala aan voorzieningen in specifieke gebieden rond o.a. ondersteuning van huishoudens, sociale contacten, huiswerkondersteuning, buurtinitiatieven rond schulden, en gezonde voeding

240.000

Nieuw beleid Voortzetting van uitrol van de perspectieflijnen, zoals inzet ervaringsdeskundigheid en Omarm. Tevens reservering van € 300.000 ten behoeve van het budget minimaregelingen (zoals ook in 2020)

530.200

Stadjerspas Stadjerspasvoorzieningen, waaronder uitjes, lidmaatschap sport- en hobbyvereniging en buurthuis, cultuurbezoek

358.000

Maatwerkbudgetten Fondsen, maatwerkbudget

410.000

Uitvoeringskosten Personeel, communicatie, monitoring, armoedetrainingen voor professionals

1.092.800

Totaal uitgaven minus extra inzet coronacrisis 4.580.000

Bladzijde

7

Extra inzet coronacrisis Supermarktactie

160.000

Huisvesting kwetsbare sekswerkers die geen beroep konden doen op voorliggende regelingen

102.000

Mondkapjesactie

28.000

Speeltuincentrale zomeractiviteiten

22.000

Voedselbank Feithhuisactie

10.000

Groente- en fruitpakketten

6.000

Zeecontainer actie ‘Samen spelen’

2.500

Administratiekosten laptopactie

1.300

Totale uitgaven extra inzet coronacrisis

332.000

TOTAAL ARMOEDE-UITGAVEN 2020 4.912.000

Financiën en overschrijding Het armoedebudget voor 2020 bedroeg. € 4.720.000. Er is dus een budgetoverschrijding van € 192.000, die we op conto van de extra inzet coronacrisis kunnen plaatsen. Dit nadeel wordt verwerkt in de gemeenterekening 2020. Waarin investeren we het armoedebudget in 2021? Ook in 2021 zullen we de coronacrisis en de gevolgen daarvan blijven merken. Een nieuwe doelgroep dreigt in armoede te raken – of is daar al in beland. Om te zorgen dat zoveel mogelijk mensen niet over de rand vallen, en dat mensen die wel al in de problemen zijn zo snel mogelijk weer op eigen

Bladzijde

8

benen kunnen staan, zet het college ook in 2021 in op snelle, flexibele en integrale vormen van ondersteuning. Hierbij kan het om financiële maar ook om personele inzet gaan. Zo hebben medewerkers van Toekomst met perspectief tijdens de eerste lockdown grote inzet gegeven rondom de verstrekking van laptops en digitale ondersteuning aan schoolkinderen. Daarnaast zijn ook de ‘oude’ voorzieningen van groot belang voor de nieuwe doelgroep. Via het boekje Mooi meegenomen, dat in papieren vorm breed verspreid wordt en ook online te raadplegen is, weten belanghebbenden en professionals wat mogelijk is. Maar de gevolgen van de coronacrisis vallen niet alleen binnen het armoedebeleid. Daarom is binnen het sociaal domein eind 2020 een werkgroep Corona ingesteld, waarin kwantitatieve en kwalitatieve signalen worden verzameld over de situatie in de gemeente, zodat snel kan worden bezien of we ergens moeten intensiveren, bijsturen of lobby richting het Rijk voeren. Ook zo zorgen we voor een integrale aanpak op alle van toepassing zijnde leefgebieden van inwoners. Daarnaast zetten we binnen het armoedebudget onverminderd in op het terugdringen van generatiearmoede om zo structureel en integraal armoede in de gemeente uit te bannen.

We bieden onveranderd brede ondersteuning aan huishoudens in de gemeente met als doel mensen te helpen om meer regie te krijgen op hun leven, bijvoorbeeld door uitgebreide en innovatieve schuldhulpverlening of taalondersteuning. Via Omarm Groningen en de Stadjerspas bieden we verder in 2021 volop ruimte aan kinderen en volwassenen voor verlichting en ontspanning. In onderstaande tabellen kunt u lezen hoe we de middelen voor 2021 gaan inzetten. Voorzieningen gericht op kinderen en gezinnen Jeugdfonds voor Sport en Cultuur

331.250

Zwemvangnet

184.000

Stichting Leergeld

176.000

Brugfunctionarissen

149.500

Huiswerkbegeleiding

130.000

Gezonde voeding (schoolontbijt en schoolfruit)

80.000

Fietsenregeling

60.000

Educatie noodfonds voortgezet onderwijs

60.000

T'win mentoren Humanitas

40.000

Bladzijde

9

Jeugd Educatiefonds (ondersteuning scholen)

36.000

Droomfestival

23.000

Goed idee-fonds

20.000

Jasmijn Kindervangnet

12.000

Enkele kleine voorzieningen

4.000 1.305.750

Brede ondersteuning en preventie (alle doelgroepen) Schuldhulpverlening GKB (vroegsignalering, innovatie, doorbraakfonds, Nederlandse schuldhulpverleningsroute, diverse projecten rond financiële educatie)

360.000

Ketenaanpak Jasmijn, Alfa, Noorderpoort

112.400

Taalcoaches Humanitas

80.000

Thuisadministratie Humanitas

80.000

Garantiefonds Voedselbank

77.000

Stadoogst

67.000

Kledingbanken

42.793

Onderneem ‘t

30.010

Kleine voorzieningen

10.750

Taalcafé Humanitas

10.000

Voorzieningenwijzer

10.000

879.953

Gebiedsbudget Diverse initiatieven (Kansrijk Oost, Oude Bieb, Huiswerkbegeleiding Kluiverboom, Together gebiedsgerichte aanpak, Geldwijs, Onderneem ‘t, Ervaringsdeskundigen West)

237.400

Toentje

87.000 324.400

Bladzijde

10

Voortzetting vernieuwing Toekomst met perspectief Omarm

120.000

Ervaringsdeskundigen

70.000

Maslow Academie

45.000

Sterk Netwerk (coalitievorming)

30.000

Moedige dialoog

25.000

Stichting Expertisecentrum

4.200 294.200

Stadjerspas Stadjerspas

467.000 467.000

Maatwerkbudgetten Maatwerk armoedebeleid

300.000

SUN

61.000 361.000

Uitvoeringskosten en overig Armoede- en minimabeleid uitvoeringskosten

648.231

Armoedebeleid (incl. €2 ton gebiedsgericht)

413.000

Bijdrage minimaregelingen

300.000

Communicatiebudget

32.000

Beleidsmonitoring

27.000 1.420.231

TOTAAL

Kindvoorzieningen

1.305.750

Bladzijde

11

Brede ondersteuning en preventie

879.953

Gebiedsinzet

324.400

Vernieuwing TmP

294.200

Stadjerspas

467.000

Maatwerkfondsen

361.000

Uitvoering en overig

1.420.231

5.052.534

In 2021 gaan we verder met de uitrol van het ontwikkelplan, op weg naar realisatie van de missie van Toekomst met perspectief. Een rode draad hierin is versterking van de samenwerking met partijen in de samenleving, zowel het bedrijfsleven (via Omarm Groningen) als maatschappelijke partners. In het najaar mondt dit uit in de ondertekening van een nieuwe maatschappelijk akkoord armoedebestrijding met verschillende partijen. Hiermee zullen we de doorontwikkeling van het Groningse armoedebeleid nader vorm en inhoud gaan geven. Dit doen we niet alleen vanuit de gemeente Groningen, maar vooral samen met de gemeenschap Groningen. Intussen blijven we scherp op de gevolgen van de coronacrisis voor onze inwoners in armoede. Dat doen we door binnen de gemeente optimaal samen te werken, door te blijven luisteren naar ervaringsdeskundigen en professionals in het maatschappelijk veld en samen te werken met de Cliëntenraad. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Groningen,

burgemeester, Koen Schuiling

secretaris, Christien Bronda

Deze brief is elektronisch aangemaakt en daarom niet ondertekend.