Integrale aanpak overlast Martinikerkhof en Spilsluizen

Raadsvoorstel Onderwerp Integrale aanpak overlast Martinikerkhof en Spilsluizen Telnr. 14 050 Bijlagen 1 Registratienummer 260854-2026 Classificatie Openbaar Geheim Vertrouwelijk (bij gebruik van persoonsgegevens) Portefeuillehouder Kamminga Langetermijn agenda (LTA) Raad LTA ja: Maand Jaar LTA nee: Niet op LTA Voorgesteld raadsbesluit De raad besluit: I. de Verordening tot wijziging van de Verordening cameratoezicht gemeente Groningen vast te stellen ; II. de Verordening tot wijziging van de Verordening cameratoezicht gemeente Groningen bekend te maken via lokaleregelgeving.overheid.nl en in werking te laten treden op de dag na bekendmaking . Samenvatting De afgelopen periode is met name in de binnenstad van Groningen de overlast zichtbaar toegenomen. Vanuit omwonenden, bezoekers en ondernemers in de binnenstad zijn veel meldingen binnengekomen bij de gemeente, de verschillende veiligheids- en zorgpartners en bij de Burgermeester en Wethouders. Achter deze overlast gaat complexe problematiek schuil, waaronder verslaving, dakloosheid, psychische problematiek, zorgmijding en ondermijnende criminaliteit. Deze problematiek vraagt om een integrale aanpak waarin veiligheid, handhaving én zorg onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Daarbij wordt niet alleen ingezet op het terugdringen van zichtbare overlast, maar ook op het duurzaam oplossen van de onderliggende problematiek.

Op dit moment is de gemeente conform h et nieuwe coalitieakkoord gestart met het ontwikkelen van een slagvaardig interventieteam met verschillende professionals om aan de slag te gaan met deze duurzame oplossing. Als onderdeel daarvan is o p een vaste en gekende groep overlastgevers een persoonsgerichte aanpak gestart. Omdat de integrale aanpak van preventie en zorg tijd vergt wordt cameratoezicht een tijdelijke en passende aanvulling op de bestaande mix van preventieve en repressieve interventies geacht. Bovendien bereikt de huidige intensieve inzet van politie en handhaving haar grenzen en gaat dat steeds meer ten koste van andere gebieden in de gemeente. Het doel van cameratoezicht is enerzijds het voorkomen van herhaling van de ernstige overlastsituaties, anderzijds het beperken van verplaatsingseffecten en het zo effectief en gericht mogelijk inzetten van de beschikbare capaciteit van politie en handhaving. Ook geven een deel van de omwonenden aan dat het plaatsen van camera’s bijdragen aan het verhogen van hun veiligheids gevoel. B&W-besluit d.d.: 8-9-2026 2 Vervolg voorgesteld raadsbesluit Aanleiding en doel De afgelopen periode is met name in de binnenstad van Groningen de overlast zichtbaar toegenomen.

Vanuit omwonenden, bezoekers en ondernemers in de binnenstad zijn veel meldingen binnengekomen bij de gemeente, de verschillende veiligheids- en zorgpartners en bij de Burgermeester en Wethouders. Achter deze overlast gaat complexe problematiek schuil, waaronder verslaving, dakloosheid, psychische problematiek, zorgmijding en ondermijnende criminaliteit. Een deel van deze complexe problematiek kan niet alleen l okaal worden opgelost. Ook in Groningen herkennen wij de ‘publieke armoede’ die Burgemeester Halsema op 30 augustus jl. schetste in het Parool. Het effect van te weinig aandacht voor publieke voorzieningen, de woningnood en grote tekorten bij de ggz, leidt tot de omschreven complexe problematiek en de toename van overlast in de binnenstad. Structureel beleid en middelen vanuit het Rijk zijn tot op heden uitgebleven. We blijven ons inzetten om het Rijk hiertoe te bewegen , maar beleid en middelen blijven tot op heden uit, terwijl deze wel nodig zijn voor een duurzame oplossing. We blijven ons samen met VNG inzetten om dit hoog op de agenda te krijgen en te houden. Deze problematiek vraagt enerzijds om, in samenwerking met andere gemeenten, ambtelijk en bestuurlijk in gesprek te blijven met verschillende Ministeries om te komen tot landelijk beleid en passende steun.

Anderzijds vraagt deze problematiek om een integrale aanpak waarin veiligheid, handhaving én zorg onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. In het coalitieakkoord Samen voor Groningen 2026-2030 heeft het college daarom gekozen voor een structurele intensivering van de aanpak van overlast in de openbare ruimte. Daarbij wordt niet alleen ingezet op het terugdringen van zichtbare overlast, maar ook op het duurzaam oplossen van de onderliggende problematiek. Op dit moment is de gemeente gestart conform coalitieakkoord met het ontwikkelen van een slagvaardig int erventieteam met verschillende professionals om aan de slag te gaan met deze duurzame oplossing. De gemeente ziet dat de personen die overlast veroorzaken, tegelijkertijd ook kwetsbare inwoners zijn die hulp en zorg nodig hebben. Dat maakt ook dat de ontwikkeling van de aanpak van overlast in de openbare ruimte gericht is op het organiseren van de juiste hulp en zorg voor deze kwetsbare inwoners. Een duurzame oplossing als deze kent een lange aanloop. Het organiseren van de juiste professionele inzet met de juiste hulp en zorg voor onze inwoners kost tijd. Daarnaast kent duurzaam persoonlijk herstel ook zijn eigen unieke tijdspad. Helaas betekent dit dat de overlast en druk op sommige locaties hoog blijft.

Op de korte termijn is gekozen in te zetten ingezet op een combinatie van een persoonsgerichte aanpak en een locatie gebonden aanpak. De gemeente werkt daarbij actief samen met omwonenden en we ook fysieke en zichtbare aanpassingen in om de overlast te verminderen en het minder aantrekkelijk te maken voor de doelgroep om daar te verblijven. De persoonsgerichte aanpak van overlastgevers in het gebied rondom met name Spilsluizen en Martinikerkhof is geïntensiveerd. Daarbij is uitvoerig gekeken naar preventieve interventies die kunnen worden ingezet. Voor de persoonsgerichte aanpak met een duurzaam karakter is doorlopend contact tussen professionals en de overlastgevende persoon rand voorwaardelijk, om te zorgen voor een duurzaam resultaat. Registraties van politie en handhaving laten zien dat een deel van deze groep bestaat uit vaste bezoekers van het gebied. Het andere deel van de groep bestaat uit een wisselende groep personen die verantwoordelijk is voor de (drugs)overlast. Een uitsluitend persoonsgericht aanpak voor deze wisselende groep levert onvoldoende duurzame en zichtbare resultaten op. Op het Martinikerkhof zien we dat verschillende doelgroepen samenkomen die voor overlast zorgen. Het Martinikerkhof is een groene zone met rondom allerlei monumentale panden. Overlastgevers kunnen hier vrij anoniem verblijven.

Er is sprake van forse overlast in de vorm van schreeuwen, onderlinge ruzies, dealen, gebruiken, en het doen van behoeftes. Een deel van de omwonenden en bezoekers voelen zich hierdoor onveilig. De politie en handhaving hebben de afgelopen periode dagelijks inzet gepleegd rondom het Martinikerkhof en daarvoor Spilsluizen, door continue aanwezigheid, handhaven daar waar kan en door onaangekondigde controles. Ook zijn zorgpartijen en straatcoaches zoveel mogelijk aanwezig mits de veiligheid dat toe laat. Deze stevige, integrale inzet heeft goede resultaten opgeleverd en is goed ontvangen door de buurt. De overlast is afgenomen en de verplaatsingseffecten zijn wel opgetreden, maar niet in die mate zoals bij Spilsluizen en Martinikerkhof. De afgelopen periode hebben we op beide locaties fors geïnfesteerd in handhaving en toezicht. Zowel door boa’s als politie. Deze extra inzet is echter wel ten koste gegaan van de zichtbaarheid en aanwezigheid in andere gebieden van de gemeente. Dit is voor de langere termijn onwenselijk. De afgelopen periode heeft deze inzet zoveel capaciteit gevraagd, dat de zichtbaarheid en aanwezigheid in andere gebieden is verminderd. 3 Op beide locaties is sprake van aanhoudende en geconcentreerde overlast.

Om de verdere ontwikkeling van de integrale aanpak de ruimte te geven is tijdelijk cameratoezicht een aanvulling op de bestaande mix van preventieve en repressieve interventies. Het doel van deze tijdelijke maatregel is enerzijds het voorkomen van herhaling van de ernstige overlastsituatie zoals die zich aan de Spilsluizen en later bij het Martinikerkhof heeft voorgedaan, anderzijds om het verplaatsingseffect tegen te gaan binnen de binnenstad en het zo effectief en gericht mogelijk inzetten van de beschikbare capaciteit van politie en handhaving. Ook geeft een deel van de omwonenden aan dat het plaatsen van camera’s bijdragen aan het verhogen van hun veiligheidsgevoel. Het cameratoezicht bij Spilsluizen kent een kortdurend termijn van maximaal drie maanden, gericht op de monitoring van verplaatsingseffecten vanuit Martinikerkhof, wanneer de gemeente het hekwerk verwijderd en stopt met de inzet beveiliging. Dit om te voorkomen dat er eenzelfde soort situatie ontstaat zoals voor de hekken werden geplaatst. Het cameratoezicht op het Martinikerkhof wordt in eerste instantie ingesteld voor een periode van zes maanden. Deze periode kan telkens met zes maanden worden verlengd, tot een maximale duur van twee jaar.

In samenhang met de ontwikkelfase van het interventieteam wordt de noodzakelijkheid van de inzet van het cameratoezicht iedere zes maanden geëvalueerd om te kunnen beoordelen in hoeverre het heeft bijgedragen aan het verminderen van de overlast en het verkleinen van de druk op de handhavings- en politiecapaciteit. Op basis van deze evaluatie wordt besloten het cameratoezicht te beëindigen of met een volgende periode van zes maanden te verlengen. Indien verplaatsingseffecten zichtbaar zijn, wordt altijd gekeken naar een specifieke aanpak voor het vraagstuk passend bij de betreffende locatie. Daarom bevat een aanpak uiteraard niet automatisch cameratoezicht en de inzet van dit middel zal iedere keer opnieuw gewogen worden. Kader • Gemeentewet art. 151c Het wetsartikel dat grondslag geeft voor cameratoezicht in de openbare ruimte met als doel het handhaven van de openbare orde is art 151c Gemeentewet. • Verordening cameratoezicht gemeente Groningen Op grond van de huidige verordening geldt, onder andere, dat sprake moet zijn van locaties waar regelmatig grote aantallen mensen aanwezig zijn en waar relatief veel geweldsdelicten plaatsvinden. Voor de betreffende locaties wordt niet volledig aan dit criterium voldaan, voornamelijk omdat het om beperkte aantallen mensen gaat.

Daarom is, net als voor de situatie Gele Loper, een wijziging van de verordening via een raadsvoorstel noodzakelijk. Daarbij moet de noodzaak van cameratoezicht voor het handhaven van de openbare orde overtuigend worden onderbouwd. Het coalitieakkoord beschrijft de actie om te komen tot een snel proces voor tijdelijk cameratoezicht . Een voorstel hiervoor is in ontwikkeling maar nog niet gereed. Op dit moment wordt daarom voorgesteld te volstaan met het plaatsen van camera’s op de genoemde locaties Spilsluizen en het Martinikerkhof. Argumenten en afwegingen Overwegende dat - de overlast in de binnenstad fors is toegenomen veroorzaakt door complexe problematiek, waaronder verslaving, dakloosheid, psychische problematiek, zorgmijding en ondermijnende criminaliteit; - de overlast ervoor zorgt dat een deel van de omwonenden en bezoekers zich hierdoor onveilig voelen; - maatschappelijke partners, waaronder professionals werkzaam in de zorg, hinder ondervinden van de overlast en een afname van het veiligheidsgevoel ervaren; - de gemeente in opdracht van het college B&W een integrale aanpak ontwikkeld gericht op het terugdringen van zichtbare overlast en op het duurzaam oplossen van de onderliggende problematiek; - het uitvoeren van de opdracht van college B&W door de complexiteit van het vraagstuk een lange aanloop kent, terwijl de overlast en druk op sommige locaties al langere

tijd hoog zijn; - de persoonsgerichte aanpak voor de korte termijn onvoldoende resultaat oplevert voor de veranderde groep, gezien het feit dat doorlopend contact tussen professionals en de overlastgevende personen rand voorwaardelijk zijn voor een duurzaam resultaat; - politie en handhaving kenbaar maken dat de huidige inzet haar grenzen bereikt, waardoor verminderde aanwezigheid en zichtbaarheid dreigt in andere gebieden binnen de gemeente; 4 - cameratoezicht draagt bij aan het creëren van rust en stabiliteit in het gebied, waardoor ruimte ontstaat om de interventies in het fysieke en zorg domein zorgvuldig te ontwikkelen, uit te voeren en te bestendigen. - cameratoezicht als onderdeel van een integrale mix van maatregelen kan bijdragen aan het zo effectief en gericht mogelijk inzetten van politie en handhaving; - cameratoezicht als onderdeel van een integrale mix van maatregelen het herhalen van ernstige overlastsituaties kan voorkomen; - cameratoezicht een bijdrage kan leveren aan het voorkomen van verplaatsingseffecten naar bijvoorbeeld Spilsluizen en andere plaatsen in de binnenstad van Groningen. Cameratoezicht wordt daarom gezien als een noodzakelijk en proportioneel aanvullend middel binnen de bredere aanpak van deze hotspots.

Daarbij benadrukken wij dat de inzet van cameratoezicht niet op zichzelf staat, maar een aanvullende maatregel is bij de interventies die al worden en zullen worden toegepast op deze locaties. Andere interventies betreffen (waar mogelijk) fysieke aanpassingen, inzet van preventieve hulpverlening en zorg, inzet van straatcoaches en inzet van repressieve maatregelen. Op grond van de verschillende argumenten opgenomen in het raadsvoorstel wordt geadviseerd in te stemmen met de wijziging van de verordening cameratoezicht gemeente Groningen. Maatschappelijk draagvlak en participatie Vanuit de groep bewoners en ondernemers van beide locaties bestaat groot draagvlak voor de maatregelen waaronder cameratoezicht. Financiële consequenties De kosten voor de aanschaf/huur en de inzet van de camera’s kan worden opgevangen binnen de begroting van deelprogramma 2.2: Toezicht en handhaving in de openbare ruimte en Veilige en Leefbare wijken. Er worden geen extra kosten verwacht voor de extra inzet van capaciteit. Overige consequenties Geen Vervolg Na wijziging van de verordening kan de burgemeester het besluit nemen tot aanwijzing van het gebied waar cameratoezicht toegepast kan worden. Voor omgeving Spilsluizen is deze aanwijzing voor een periode van maximaal drie maanden. Voor Martinikerkhof is deze aanwijzing is voor een periode van maximaal 2 jaar.

De effecten van het mogelijk verplaatsen van overlast naar andere gebieden in het centrum van Groningen , mede als gevolg van het plaatsen van camera's op de genoemde locaties, zullen worden gemonitord. Cameratoezicht heeft daarbij niet alleen een preventieve werking, maar draagt ook bij aan het effectiever inzetten van politie en gemeentelijke handhaving. Als zich verplaatsingseffecten voordoen naar andere delen van de binnenstad, zal hier door gemeente en politie direct op worden geacteerd. Lange Termijn Agenda De wijziging van de verordening staat niet op de LTA van uw raad. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Groningen, burgemeester, secretaris, Roelien Kamminga Sander Gerritsen Dit raadsvoorstel is elektronisch aangemaakt en daarom niet ondertekend.