Initiatiefvoorstel Plan Noord-Zuid (SP, CU, GL, PVDA).pdf

0

Plan Noord-Zuid de Waard en Dwarshuis, 30 september 2025

INHOUDSOPGAVE Inleiding....................................................................................................................................................1 Noodzaak van dit voorstel.......................................................................................................................2 De Wooncrisis ..........................................................................................................................................3 Dictum ......................................................................................................................................................4

1

Plan Noord-Zuid de Waard en Dwarshuis, 30 september 2025

INLEIDING De Groningse samenleving is ongelijk verdeeld, ook als het gaat om volkshuisvesting. Inkomen en vermogen bepalen steeds vaker waar je kunt wonen. Er zijn dure wijken waar het rijkere deel van Groningen woont en er zijn wijken met goedkopere woningen in de koopsector en de sociale huur. Zo komen rijk en arm elkaar steeds minder tegen. Dit leidt tot sociale segregatie en vergroot de kloof in de gemeente. In het noorden van de stad is in de afgelopen 70 jaar aanzienlijk hoger percentage sociale huurwoningen gebouwd dan in het zuiden. Door landelijke regelgeving komen hier voornamelijk mensen terecht met een inkomen onder de sociale huurgrens (€47.699 per jaar voor eenpersoonshuishoudens en €52.671 voor meerpersoonshuishoudens in 2024). Dit betekent dat huishoudens met lage inkomens, mensen met een urgentieverklaring vanwege psychische problematiek en statushouders grotendeels in dezelfde wijken komen te wonen. Hierdoor stapelen sociale problemen zich op en wordt de ongelijkheid in de stad versterkt. Bij wijkvernieuwing in armere wijken wordt vaak het argument gebruikt dat een betere mix van inkomensgroepen gewenst is, en daarom worden daar duurdere woningen bijgebouwd. Dit argument wordt echter zelden toegepast op de meer welvarendere wijken in het zuiden van de stad, waar een aanzienlijk tekort is aan betaalbare woningen.

Terwijl ook daar bubbelvorming optreedt, inwoners die nauwelijks in contact komen met andere sociale lagen. Door de toegenomen individualisering van de samenleving gebeurt dat ook steeds minder op sportverenigingen, scholen, bij wijkactiviteiten en in kerken. Dit ondermijnt de solidariteit in deze buurten met mensen die zich in andere sociale posities bevinden en werkt daardoor achterstelling in de hand. Een echt ‘Ongedeelde Stad’ vraagt om vraagt om maatregelen aan beide kanten van de sociale scheidslijn die de woningmarkt heeft veroorzaakt: niet alleen duurdere woningen in armere wijken, maar ook meer betaalbare woningen in de rijkere delen van Groningen.

1

Plan Noord-Zuid de Waard en Dwarshuis, 30 september 2025

NOODZAAK VAN DIT VOORSTEL Een gemeente waarin mensen van verschillende sociale klasse, afkomst, religie of levensstijl elkaar nauwelijks ontmoeten, wordt een gemeente waarin de kloof tussen groepen alleen maar groter wordt. . Waar door rijksbeleid voorzieningen onder druk staan, volkshuisvesting vaak is overgelaten aan de markt en mensen door 30 jaar neoliberaal volkshuisvestingsbeleid als concurrenten tegenover elkaar zijn gezet, staat sociale cohesie onder druk. In de buurten waar te vaak de klappen van bezuinigingspolitiek zijn neergekomen, leidt dit tot spanningen, onzekerheid en een groeiend wantrouwen tegenover politiek en samenleving. Dit zijn de wijken waar mensen hun gemeenschap zien verdwijnen, waar sloop plaatsvindt onder het mom van "gemengde bouw", terwijl in de rijkere delen van de stad geen sociale en betaalbare woningbouw verschijnt. In Groningen investeren we stevig in de noordelijke wijken en de Wijert-Noord. Met een langetermijnaanpak en een brede maatschappelijke coalitie is afgesproken om daar tien jaar lang te werken aan betere woningen, betere voorzieningen en meer perspectief voor bewoners. De gemeente betrekt bewoners actief bij wijkvernieuwing. Ongelijk investeren wordt ingezet om gelijke kansen te creëren.

Dit is een keuze waar we trots op zijn, want jarenlang beleid heeft laten zien dat marktwerking en oppervlakkige ingrepen de achterstanden in deze wijken niet oplossen. Deze inzet in de noordelijke wijken onderstreept echter juist de noodzaak om in de welvarendere delen van de stad sociale woningen bij te bouwen en meer maatschappelijke voorzieningen daar te vestigen. Als we serieus werk willen maken van een stad waarin verschillende groepen samenleven in plaats van naast elkaar, dan mogen de inspanningen niet beperkt blijven tot de wijken waar de problemen het grootst zijn. Wijkvernieuwing moet niet alleen gaan over "menging" in arme buurten, maar ook over het openen van de rijkere wijken voor mensen met een bescheidener inkomen en andere uitdagingen in het leven. Alleen zo voorkomen we dat segregatie in stand blijft en wordt versterkt. Sociale menging is niet alleen een kwestie van eerlijke verdeling van woonruimte, het is ook een voorwaarde voor een samenleving waarin mensen elkaar begrijpen en waarderen. Waar kinderen samen naar school gaan, buren met verschillende achtergronden elkaar ontmoeten en mensen buiten hun eigen bubbel treden.

In tijden waarin tegenstellingen worden vergroot en groepen steeds meer langs elkaar heen leven, is het juist van belang om een gemeente te vormen waarin mensen van verschillende inkomens, achtergronden en leefwerelden met elkaar in contact komen. Dat vraagt om beleid dat sociale scheidslijnen niet alleen in arme wijken doorbreekt, maar ook in de rijkere delen van de stad. 2

Plan Noord-Zuid de Waard en Dwarshuis, 30 september 2025

Kaart van percentage aandelen per buurt in Groningen

3

Plan Noord-Zuid de Waard en Dwarshuis, 30 september 2025

DE WOONCRISIS De problemen die hier geschetst zijn, worden nog verder vergroot door de aanhoudende wooncrisis. De woningmarkt in Groningen – en in Nederland als geheel – is volledig scheefgegroeid. Afgelopen jaar zijn de woningprijzen alweer 9% gestegen. Liberalisering van de volkshuisvesting en de verkoop van sociale huurwoningen hebben ertoe geleid dat het aanbod voor mensen met een modaal of lager inkomen veel te klein is, terwijl beleggers en projectontwikkelaars de prijzen van koop- en huurwoningen blijven verhogen. Ondanks stijgende bouwkosten en arbeidslonen in de bouw hebben zij hun winstmarges op peil kunnen houden of vergroot. In de armere wijken leidt dit tot verdringing en onzekerheid, terwijl in de rijkere delen van de gemeente betaalbaar wonen ook vrijwel onmogelijk is. In de gemeente Groningen doen we veel om het tij te keren: We slopen ongezonde, verouderde huurwoningen, om ze kwalitatief beter terug te bouwen. Deze woningen bouwen de woningcorporaties in de nabije toekomst, maar enkel hetzelfde aantal betaalbare woningen terugbouwen is niet voldoende. De noodzaak om meer betaalbare woningen bij te bouwen blijft en dit enkel doen in de wijkvernieuwingsbuurten en de nieuwe wijken is onvoldoende om voldoende betaalbare woningen te realiseren. Grote delen van de gemeente worden namelijk niet benut om in de behoefte aan betaalbare woningen te voorzien.

Het is belangrijk om ook bouwlocaties te zoeken in rijke wijken en dorpen, daar waar het percentage sociale huur onder het gemiddelde ligt. Zonder stevig ingrijpen dreigt deze ongelijkheid alleen maar toe te nemen. De scheve verdeling van woonruimte versterkt de tweedeling tussen arm en rijk. In arme wijken wordt "menging" als noodzakelijk gepresenteerd, terwijl in de welvarendere wijken de status quo ongemoeid blijft. Dat vinden de SP en de ChristenUnie niet te verdedigen. Echte sociale menging betekent dat ook in de wijken waar nu vrijwel uitsluitend dure koopwoningen staan, sociale huur en betaalbare middenhuur en betaalbare koop worden toegevoegd. De gemeente heeft de verantwoordelijkheid om hier actief op te sturen. Dit betekent niet alleen betaalbare nieuwbouw, maar ook strengere regulering van de particuliere huurmarkt en maatregelen tegen speculatie. Wonen is een recht, geen verdienmodel – en dat recht moet gelden voor álle inwoners van Groningen, ongeacht in welke wijk ze willen wonen.

4

Plan Noord-Zuid de Waard en Dwarshuis, 30 september 2025

DICTUM De gemeenteraad van Groningen besluit: •

Gelijke spreiding van sociale huur: Wijkvernieuwing in het noorden van de gemeente structureel te koppelen aan woningontwikkeling in het zuiden. Wanneer in het kader van wijkvernieuwing het percentage sociale huurwoningen in de noordelijke wijken afneemt, compenseren we dit met gerichte inzet om het aandeel sociale huur in het zuiden te verhogen. Gezien de grote verschillen in grondbezit van de gemeente en woningcorporaties is het niet realistisch om de wisselingen in percentages meteen gelijk op te laten lopen. Om de geplande nieuwbouw niet te vertragen, voorzien de SP en de ChristenUnie een langjarige aanpak, onder andere uitgevoerd doormiddel van actieve grondpolitiek. Als eerste stap verwachten we een verkenning van de mogelijkheden van het toenemen van sociale huur in het zuiden van de gemeente in de loop van 2026.

•

Gerichte uitbreiding van sociale huur in ondervertegenwoordigde wijken en dorpen: In samenwerking met woningcorporaties wordt een programma opgezet om panden op te kopen in buurten en dorpen waar het percentage sociale huur te laag is. Het kan ook gaan om andersoortig vastgoed dat geschikt gemaakt kan worden voor wonen. Dit programma heeft als doel om het aandeel sociale huur evenwichtiger te verdelen binnen de gemeente en wordt onderdeel van het gemeentelijk volkshuisvestingsbeleid. Als eerste stap verwachten we een verkenning van de mogelijkheden samen met corporaties om in buurten waar het percentage sociale huur laag ligt panden op te kopen en toe te voegen aan het sociale segment.

•

Sociale voorzieningen in evenwicht: Bij de ontwikkeling van nieuwe sociale voorzieningen of de herlocatie van bestaande voorzieningen wordt het zuiden van de gemeente als voorkeurslocatie gehanteerd, om een evenwichtiger spreiding van publieke diensten en maatschappelijke voorzieningen te realiseren, passend bij de behoefte in de wijk.

Hans de Waard

5

Laurent Dwarshuis

Elte Hillekens

Rico Tjepkema

Plan Noord-Zuid de Waard en Dwarshuis, 30 september 2025