Coalitieakkoord_Groningen_2026.pdf

30

Sociaal

Coalitieakkoord 2026-2030

De vermenging van de onderwereld met de bovenwereld ondermijnt de veiligheid, schaadt het economisch klimaat en tast het vertrouwen in de rechtsstaat aan. Juist daarom zetten we in op een nabije en zichtbare overheid, die gebiedsgericht werkt en aanwezig is in buurten en dorpen. Door dichtbij te zijn, signalen serieus te nemen en samen op te trekken, versterken we het vertrouwen en maken we onze wijken en dorpen weerbaarder tegen ondermijning. Acties • We zetten de ingezette aanpak krachtig voort. We blijven investeren in de bestrijding van ondermijnende criminaliteit, zoals witwassen, mensenhandel, arbeidsuitbuiting, cybercrime en drugscriminaliteit. Daarbij bouwen we verder op de kennis, samenwerking en maatregelen die de afgelopen jaren zijn ontwikkeld. • We versterken de informatiepositie van de gemeente en blijven alert op criminele netwerken die misbruik maken van kwetsbare inwoners, bedrijven of locaties. • We vinden het belangrijk dat mensen vrij en veilig kunnen werken. We hebben aandacht voor arbeidsmigranten (WIN-punten) en sekswerkers.

Een weerbare samenleving De afgelopen jaren is het risico op plotselinge verstoringen toegenomen. Dat komt onder meer door klimaatverandering en geopolitieke spanningen. Ook in Groningen merken we dat. Inwoners maken zich zorgen en die zorgen nemen we serieus. We geloven in de kracht van de samenleving en dat mensen elkaar helpen in tijden van nood. Tegelijkertijd bereiden we ons ook voor op situaties waarin de samenleving langere tijd ontwricht is, zodat we onze inwoners kunnen ondersteunen. We werken met verschillende scenario’s, zoals stroomuitval, cyberaanvallen, extreme regenval, hitte en droogte. We vinden dat de verantwoordelijkheid voor de bekostiging van de inzet van gemeenten op het gebied van weerbaarheid bij het Rijk ligt.

voorzieningen en bestaande netwerken in de wijken en dorpen. We blijven hierover in gesprek met onze inwoners en zetten onze gebiedsgerichte aanpak voort. Voor kwetsbare groepen bieden we waar nodig extra ondersteuning. • We investeren in digitale veiligheid met een meerjarig programma. Het gaat om beleid, bewustwording en daderpreventie. We kijken met bibliotheken naar de mogelijkheid om hier met scholen mee aan de slag te gaan. • We blijven de informatieveiligheid van onze eigen gemeentelijke organisatie versterken. We beschermen de gegevens van inwoners en werken aan een digitaal weerbare organisatie, zodat dienstverlening betrouwbaar en veilig blijft. We zetten in op meer digitale autonomie.

Acties • We zorgen ervoor dat onze gemeente ook tijdens een verstoring blijft functioneren. Informatie blijft beschikbaar voor inwoners, noodnummers en communicatie tussen hulpdiensten blijven werken. Kritieke processen draaien door. Wij werken hierin samen met partners in de Veiligheidsregio. • Ook investeren we in de weerbaarheid van onze inwoners. We informeren inwoners over wat zij zelf kunnen doen bij verstoringen. Tegelijk blijven we werken aan sterke, veerkrachtige wijken en dorpen. We stimuleren dat mensen naar elkaar omkijken en elkaar helpen als dat nodig is. • In noodsituaties trekken overheid, maatschappelijke organisaties, zoals woningcorporaties en zorginstellingen, en inwoners samen op. We bouwen daarbij voort op wat er al is: wijk- en dorpscentra,

31

Sociaal

2

Diversiteit en inclusie In Groningen moet iedereen zich welkom voelen en zichzelf kunnen zijn. Helaas zien we nog steeds discriminatie en uitsluiting om huidskleur, herkomst, cultuur, religie, seksuele voorkeur, gender, sociaaleconomische status of een functiebeperking. Er zijn specifieke zorgen over de queergemeenschap. We zien dat met name trans personen steeds meer worden uitgesloten. Daarom blijven we werken aan een inclusieve en gelijkwaardige samenleving. We zoeken hierop actief de samenwerking met inwoners, maatschappelijke partners en ondernemers, want Groningen is veelkleurig en barst van de diversiteit in mensen en ideeën. En precies dat maakt ons sterk. Voor kansenongelijkheid, discriminatie en racisme is in Groningen geen plek. We bieden geen ruimte aan uitsluiting. Acties • De gemeente Groningen kiest zoveel mogelijk voor genderinclusief taalgebruik. • We houden aandacht voor emancipatie van vrouwen. Dat doen we via Multicultureel Vrouwencentrum Jasmijn en organisaties als WOMEN Inc. • Wij vinden dat antidiscriminatie een verplicht onderdeel moet zijn van ons gemeentelijke beleid. Geld dat vanuit het Rijk beschikbaar wordt gesteld voor antidiscriminatiebeleid besteden we aan het tegengaan van uitsluiting. We voeren het actieplan Antizwartracisme uit.

• Discriminatie op de woningmarkt is onacceptabel en we gaan de mogelijkheden onderzoeken om op basis hiervan een verhuurdersvergunning in te trekken.

32

Coalitieakkoord 2026-2030

Sociaal

Nieuwkomers • Bureaus voor externe inhuur die geen serieus antidiscriminatiebeleid voeren, worden niet meer ingehuurd. Bedrijven die aantoonbaar discrimineren worden uitgesloten van gemeentelijke opdrachten of subsidies. • Het moet voor iedereen mogelijk zijn de functie van boa uit te oefenen. We passen de kledingvoorschriften voor handhavers en toezichthouders aan zodat dat het mogelijk wordt om een godsdienstige of levensbeschouwelijke uiting te dragen die niet onzichtbaar gedragen kan worden, zoals bijvoorbeeld een hoofddoek of keppel. • We hebben oog voor de wensen voor herdenkingen van gemeenschappen in onze gemeente. Zo is er blijvende aandacht voor de Indië-herdenking en het slavernijverleden. Dit doen we door samen met de nazaten te werken aan de realisatie van twee monumenten voor het slavernijverleden, de kennis over het slavernijverleden te vergroten en de kennis over doorwerking in het heden structureel te borgen. En door Bitterzoet Erfgoed te borgen en structurele mede bekostiging van Keti Koti en de Indiëherdenking. • Ambtenaren van de gemeenten die dat wensen, kunnen conform de CAO vrij nemen om het slavernijverleden te herdenken terwijl zij doorbetaald worden. Het is een hopelijk eerste stap naar een breder geaccepteerde herdenkings- en feestdag. • We vernoemen nieuwe straten en pleinen naar personen uit ons gedeelde verleden.

Bij het kiezen van nieuwe straatnamen hebben we speciale aandacht voor namen van vrouwen.

• Trans personen die bij de gemeente werken hebben recht op betaald transitieverlof. Met sociale partners stimuleren we dit recht bij andere werkgevers. We volgden de landelijke pilot tot januari 2026 en nemen de uitkomsten mee in de verdere verankering van beleid. • We zorgen dat de gemeente zo min mogelijk naar het geslacht van inwoners vraagt. Daarom willen we geslachtsregistratie zo veel mogelijk beperken en daar waar het echt nodig is, wordt de X als in te vullen geslacht toegevoegd. • We zorgen dat alle werknemers van de gemeente gelijk worden beloond voor gelijk werk. Daarbij zetten we ons ook in voor betere arbeidsregelingen, zoals partnerschapsverlof van twee maanden. • We werken aan een sportomgeving waarin iedereen met plezier kan sporten en zich veilig voelt. Het ‘Gronings Normaal’ is daarbij de ondergrens en geen vrijblijvende ambitie. We ondersteunen sportclubs actief met informatie, scholing en begeleiding, maar verwachten ook dat zij hun verantwoordelijkheid nemen en dit op orde brengen. • We blijven samenwerken met organisaties zoals Geef Racisme de Rode Kaart, de John Blankenstein Foundation en Stichting Life Goals opdat inclusief sporten de norm wordt. • Wij spreken ons uit tegen extreemrechtse uitingen en groeperingen. • We vieren de Pride mee, hijsen de regenboogvlag en blijven regenbooggemeente.

Groningen is een sociale en solidaire stad. Wanneer vluchtelingen huis en haard moeten achterlaten willen we dat zij zich welkom voelen in Groningen. Mensen die slachtoffer zijn van oorlog en geweld vangen we humaan op. We hebben aandacht voor hun levensverhaal, ervaringen en de weg die zij hebben afgelegd en helpen hen met het opbouwen van hun leven in Groningen. We zorgen ervoor dat zij niet op straat belanden. Specifiek heeft de gemeente Groningen de afgelopen jaren een groot aantal Oekraïense vluchtelingen opgevangen als gevolg van de Russische inval in Oekraïne en de sindsdien voortslepende oorlog. Acties • Statushouders willen we zo snel mogelijk huisvesten en integreren in de gemeente. • Wij voeren het landelijke spreidingsbeleid uit en vangen het aantal asielzoekers dat in Groningen moet worden opgevangen ook daadwerkelijk op. • Wij nemen onze verantwoordelijkheid om vluchtelingen op een menswaardige manier op te vangen. • Wij gaan bij de Rijksoverheid bepleiten dat de opvang van asielzoekers en vluchtelingen op een evenredige en evenwichtige wijze door gemeenten wordt gerealiseerd. • De gemeente Groningen ziet rondom de opvang van ongedocumenteerden een gezamenlijke verantwoordelijkheid met het Rijk. Zolang dit nog onderwerp is van juridische procedures zullen wij opvang en begeleiding blijven bieden.

33

Coalitieakkoord 2026-2030

3

Duurzaam Natuur en een gezonde leefomgeving zijn geen luxe, maar de basis voor een prettig leven. Nieuwe woningen in dorpen als Thesinge en grote gebiedsontwikkelingen zoals de Suikerzijde, Stadshavens en De Nieuwe Held zorgen voor voldoende woonruimte en worden zo ontwikkeld dat ze bijdragen aan gezonde, groene en klimaatbestendige wijken en dorpen, waar mens en dier samen kunnen leven.

Klimaatadaptatie, natuur en biodiversiteit

Ons uitgangspunt is dat iedereen de ruimte moet hebben om gezond te eten, te bewegen, te spelen en prettig te leven. Dat kan alleen in een omgeving met voldoende groen, schone lucht en schoon water. In een groeiende gemeente als Groningen vraagt dat om stevige keuzes in hoe we de ruimte gebruiken. Daarom kijken we naar wat nu werkt en maken we afwegingen die ook op lange termijn bijdragen aan gezondheid, biodiversiteit en welzijn.

De openbare ruimte is volgens ons een belangrijk onderdeel van de oplossing. Meer groen en water maken onze buurten koeler, gezonder en leefbaarder. Dit zorgt voor verkoeling op warme dagen voor mensen en dieren. Ook biedt het ruimte voor ontmoeting en beweging en draagt het bij aan wateropvang bij hevige regenval. Zo versterken we de leefomgeving voor iedereen.

De druk op onze leefomgeving neemt toe. Klimaatverandering zorgt steeds vaker voor hittegolven, droogte en wateroverlast. Hierdoor staan natuur en biodiversiteit onder druk. De ruimte voor natuur neemt af en de kwaliteit gaat achteruit. Dat raakt niet alleen planten en dieren, maar ook mensen. Dit vraagt om actie.

Wij benaderen natuur, klimaat, gezondheid, wonen en leefbaarheid niet als losse onderdelen, maar als

34

Duurzaam

één samenhangend geheel. Dat betekent dat natuur en biodiversiteit een volwaardige plek krijgen in ruimtelijke keuzes en participatieprocessen. In lijn met het aangenomen initiatiefvoorstel ‘Geef de natuur een stem’ zorgen we dat ecologische waarden vanaf het begin worden meegewogen bij gebiedsontwikkeling, vergunningverlening en nieuw beleid. Acties • We versterken de ecologische toetsing en onderzoeken hoe we de stem van de natuur structureel kunnen borgen in gemeentelijke besluitvorming. • Vanuit de Gemeentelijke Ecologische Structuur (GES) verbinden we bestaande natuurgebieden en ecologische zones en het versterken daarvan tot een samenhangend en robuust groen netwerk. • We werken samen met andere overheden en waterschappen in Groningen en Drenthe verder aan het Groeningen-project. We maken een plan voor hoe we het landschap zo kunnen inrichten dat we beter water kunnen vasthouden. Ook gaan we door met het herstel van de Hunze, zodat natuur en waterbeheer hand in hand gaan. • We bouwen voort op de ‘50 van 050’, een Groningse lijst van planten- en diersoorten die belangrijk zijn voor de biodiversiteit in en rond de stad. We ontwikkelen Groningse gidssoorten: soorten die richting geven en laten zien wat nodig is voor een gezonde leefomgeving en ruimtelijke keuzes bij bijvoorbeeld gebiedsontwikkelingen.

Het gaat daarbij om verschillende typen soorten, van bestuivers en stadsdieren tot soorten die afhankelijk zijn van water en groene verbindingen. • We werken stap voor stap toe naar volledig gifvrije inkoop van bomen, planten, bloembollen en andere

groenvoorzieningen. Sinds 2025 kopen we bloembollen, kruidenmatten en kruidenmengsels al zonder gif in. Als de huidige raamovereenkomsten aflopen, breiden we dit uit. We stimuleren het gebruik van biologische en inheemse beplanting en zetten de gemeentelijke inkoopkracht in om de omslag naar natuurvriendelijke teelt te versnellen. • De waarde van natuur en groen gaat over meer dan euro’s. We zetten daarom een natuurtaxateur in om de bredere waarde van groene investeringen in kaart te brengen. In de begroting en grondexploitaties hebben we meer aandacht voor de waarde van deze investeringen, die niet alleen in geld is uit te drukken. • Nieuw bos, zoals het Meerbos, is van groot belang voor biodiversiteit, klimaatadaptatie, waterberging, verkoeling en een gezonde leefomgeving. Daarom richten we een fonds op om de aanleg van nieuw bos te versnellen. • Kabels en leidingen maken het op sommige plekken lastig om bomen te planten. Daarom werken we met nieuwe oplossingen, zoals de Klimaatboom van de Hanze: een innovatieve manier van planten waarbij onder de grond ruimte en groeiplaats slim worden ingericht. Hierdoor kunnen bomen ook in volle en versteende gebieden goed groeien. Samen met ondernemers en onderwijsinstellingen zorgen we dat dit soort innovaties een plek krijgen in onze gemeente.

• We beschermen de schaarse ruimte in onze gemeente en kiezen voor ontwikkelingen die bijdragen aan leefbaarheid, natuur en brede welvaart. Daarom bieden we geen ruimte aan nieuwe grootschalige distributiecentra en datacenters die veel ruimte, energie en water vragen zonder voldoende maatschappelijke meerwaarde voor Groningen.

35

Wethouder Wethouder Financiën, Groen en Klimaatadaptatie

Coalitieakkoord 2026-2030

Mirjam Wijnja Welke zinnen uit het gedicht van de Stadsdichter inspireren jou?

Wat was je eerste bijbaan? Mijn eerste baan was het rondbrengen van folders samen met mijn zusje. Ik was toen een jaar of veertien. Ik vind dit mooi omdat voor mij de kleine dingen juist groots zijn en het belangrijk is daar aandacht voor te blijven houden. Het is geweldig dat Jaimy haar podium gebruikt om onze aandacht hierop te richten.

Wat is je liefste plek in Groningen?

Welke podcast of documentaire raad je vaak aan? De podcast die ik vaak aanraad is van Aaf en Lies. Het luistert heerlijk weg, zij kunnen geweldig en onbedaarlijk lachen en zijn eerlijk op een manier die voor iedereen wel goed zou zijn.

Mijn liefste plek in Groningen is ergens op de singels in het late voorjaar. Ik wandel graag en dat kan prachtig in Groningen. De singels zijn een geweldige, groene promenade daarvoor.

Mirjam

Welk voorwerp betekent veel voor jou en waarom? Toen ik de vorige periode geïnstalleerd werd als wethouder was mijn vader daarbij aanwezig. Hij heeft toen gezien waar ik werk en mijn collega’s ontmoet en dat was heel fijn. Vlak daarna kwamen we erachter dat hij ongeneeslijk ziek was en ruim twee jaar geleden is hij overleden. Zijn horloge is voor mij heel belangrijk. Op die manier is hij er ook deze keer nog een beetje bij.

Samen werken aan groen

Leefomgeving

In Groningen werken we samen aan meer groen in straten, buurten en dorpen. Veel inwoners en ondernemers doen al mee. Wij stimuleren en ondersteunen inwoners om verdere stappen te zetten, bijvoorbeeld door tegels te vervangen door groen, een groen dak aan te leggen of samen een moestuin te starten. Ook kinderen leren zo hoe leuk het is om iets te laten groeien. Al deze stappen, groot en klein, maken Groningen gezonder en fijner om in te wonen en leven en zorgen voor meer contact in de buurt.

Een schone omgeving voelt veilig en vertrouwd. We zien dat het vertrouwen in de gemeente groeit als de leefomgeving verbetert. Daarom werken we met SWING (Sturen op Waarden in Groningen): een aanpak waarbij we niet alleen onderhouden, maar biodiversiteit, klimaatadaptatie, uitstraling, gezondheid en leefbaarheid een nadrukkelijke plek in het beheer van groen en openbare ruimte geven. Zo krijgen de noordelijke wijkvernieuwingswijken sinds 2023 extra aandacht. Goed beheer van de openbare ruimte is voor ons de basis voor een veilige, toegankelijke en leefbare gemeente. De komende jaren blijven we hieraan werken.

Acties • Wijkambassadeurs helpen bewoners om in actie te komen en brengen mensen met elkaar in contact om samen buurttuinen aan te leggen of groene buurtactiviteiten te organiseren. • We maken het financieel mogelijk dat mensen groene daken kunnen aanleggen en een regenton kunnen krijgen. • Inwoners, organisaties en bedrijven kunnen gebruik maken van het spreekuur met de ecoloog. We geven onze ecologen ook een duidelijke rol in de communicatie. Door meer aandacht te geven aan uitleg, zichtbaarheid en educatie vergroten we het begrip voor ecologische keuze. • We geven samen met ondernemers in de Binnenstad een flinke slinger aan vergroening. We stellen hier geld voor beschikbaar. We gaan onderzoeken hoe we meer daken, gevels en stoepen in de Binnenstad kunnen vergroenen.

Acties • We investeren extra in ecologisch beheer van de openbare ruimte en versterken de ecologische kwaliteit van bermen, parken, oevers en groenstroken. • We investeren gericht in het onderhoud van onze openbare ruimte. Door het onderhoudsniveau van groen en verhardingen te verhogen op de plekken die het meest worden gebruikt, zorgen we voor een verzorgde, veilige en toegankelijke leefomgeving. We richten ons op de dorps- en wijkcentra, de binnenstad en overige locaties met gemeentelijke en regionale voorzieningen. Goed onderhouden verhardingen gaan langer mee en verbeteren de toegankelijkheid voor ouderen, mensen met een rolstoel en andere gebruikers. • We vergroten de biodiversiteit en bevorderen klimaatadaptie door te kiezen voor een waardengestuurd maaibeleid. • We onderhouden onze cultuurhistorie aan de hand van de vastgestelde erfgoedwaarden.

37

Duurzaam

3

Afval De manier waarop we met afval omgaan is belangrijk voor een duurzame gemeente. Hoe makkelijker we het maken om afval te scheiden, hoe eerder inwoners dat ook doen. Een goed voorbeeld zijn de textielcontainers: sinds die er staan, wordt er duidelijk meer kleding ingeleverd voor hergebruik. Met nieuwe, slimme technieken zorgen we er vervolgens steeds beter voor dat dit textiel opnieuw gebruikt kan worden, zodat het minder vaak verbrand hoeft te worden. Acties • We nemen een adviesrol in en informeren onze inwoners. Dit doen we in samenwerking met onderwijsinstellingen. • We stellen afvalbrengstations op zaterdag langer open. Op deze manier stimuleren we inwoners in het scheiden en recyclen van hun afval. • We blijven Milieustraten organiseren. Dit gebeurt nu nog uitsluitend op aanvraag van inwoners, maar willen we ook uit eigen initiatief naar de wijk toe brengen. Hierin zoeken we de samenwerking met onze opbouwwerkers. • Door landelijke en Europese regelgeving hebben we minder invloed op de verwerking van onze afvalstromen. We passen daarom de doelstelling aan naar Groningen Afvalvrij 2035 waarbij we ons vooral richten op waar we als gemeente invloed op hebben. We voeren de Routekaart Afvalvrij verder uit.

38

Duurzaam

Coalitieakkoord 2026-2030

Energietransitie Groningen loopt voorop in de energietransitie en daar zijn we trots op. Gemeenten uit heel Nederland komen hierheen om te zien hoe wij dat doen, bijvoorbeeld met ons publieke warmtebedrijf WarmteStad. Schone en lokaal opgewekte energie is niet alleen cruciaal voor het klimaat, maar geeft ons ook meer grip op onze eigen energievoorziening. Zo worden we minder afhankelijk en houden we energie betaalbaar. Dat is hard nodig, want voor sommige inwoners is dat niet vanzelfsprekend. De energiearmoede is onacceptabel. De energietransitie gaat over energie én over mensen. We willen dat iedereen mee kan doen. Daarom ondersteunen we inwoners die dat nodig hebben. Ons doel blijft: Groningen is CO2-neutraal in 2035. Met ons eigen Energiebedrijf (EBG) investeren we stevig in energie uit wind en zon en met WarmteStad leveren we duurzame en betaalbare warmte aan woningen, bedrijven en instellingen in Groningen. Energiebesparing is minstens zo belangrijk: energie die je niet gebruikt, hoef je ook niet op te wekken, te transporteren of te betalen. Daarom helpen we huiseigenaren en VvE’s om hun woningen te verduurzamen, met als doel tienduizenden goed geïsoleerde huizen in de komende jaren. Tegelijk lopen we tegen grenzen aan.

Netcongestie zet een rem op woningbouw én op bredere ontwikkelingen, zoals bedrijvigheid, maatschappelijke voorzieningen, laadinfrastructuur en duurzame energie. Dit probleem kunnen we niet alleen oplossen. Het Rijk en de netbeheerder moeten het elektriciteitsnet versterken. Wat wij wél kunnen doen, doen we: we werken aan energieopslag, projecten als Groningen Stroomt Door en aan het Net van de Toekomst, samen met onze partners.

Acties • De Routekaart Groningen CO2-neutraal 2035 richt zich op energiebesparing, de overstap op duurzame energiebronnen, het vervangen van aardgas, duurzamer vervoer en een sterk energiesysteem, zodat Groningen in 2035 CO2neutraal is en iedereen mee kan doen. Hier werken we graag samen met inwoners, energiecoöperaties, maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen en bedrijven aan door de komende periode. • Met energiecoöperaties, waarmee we in 2026 een convenant hebben gesloten, werken we de komende tijd gezamenlijk aan lokale energieprojecten en een eerlijke energietransitie. • We continueren onze aanpak Energiearmoede waarbij we directe hulp bieden bij het besparen van energie, het isoleren en verbeteren van woningen, financiële ondersteuning en persoonlijke begeleiding. Zo dragen we bij aan lagere energiekosten voor onze inwoners én werken we aan Groningen CO2-neutraal. • Vanuit het Warmteprogramma zorgen we dat inwoners van Groningen stap voor stap van het aardgas af kunnen, door te investeren in isolatie, subsidies, persoonlijk advies en wijkgerichte plannen. Door duurzame alternatieven betaalbaar en toegankelijk te maken, zorgen we dat woningen en gebouwen comfortabel en toekomstbestendig worden verwarmd. • Ons publiek warmtebedrijf WarmteStad heeft inmiddels bijna 10.000 woningen aangesloten op het Warmtenet. Hier gaan we mee door.

Met een nieuwe publieke mede-aandeelhouder gaan we zorgen dat we deze verdere groei en investeringen in het Groninger warmtenet mogelijk maken. Zo kan WarmteStad een

essentiële rol blijven spelen in de warmtetransitie van onze gemeente. • Met onze isolatieaanpak ondersteunen we de komende jaren inwoners en VvE’s met de isolatie van tienduizenden woningen, met extra focus op slecht geïsoleerde huizen en kwetsbare huishoudens. De middelen uit Nij Begun en ons eigen Fonds Energietransitie helpen daarbij. • Vanuit ons eigen Energiebedrijf Groningen (EBG) werken we aan grote energieprojecten als Energiepark Meerstad-Noord en Energielandschap Woldjerspoor. • Met de Meerdorpen Energiecoöperatie (MDEC) ontwikkelen we Windmolens bij Roodehaan. • We doen alles wat binnen onze macht en mogelijkheden ligt om netcongestie aan te pakken. Daarom versterken we onze taskforce netcongestie en werken we intensief samen met netbeheerders Tennet en Enexis. • Met Groningen Stroomt Door helpen we bedrijven om het elektriciteitsnet slimmer te gebruiken, zodat overbelasting wordt voorkomen en de verduurzaming toch door kan gaan. • We investeren in energieopslag en ontwikkelen samen met partners slimme oplossingen om vraag en aanbod beter in balans te brengen, bijvoorbeeld met batterijen bij MeerstadNoord en bij Stadsbeheer, waar lokaal opgewekte zonnestroom wordt opgeslagen voor later gebruik.

39

Duurzaam

3

Schoon water Voldoende en schoon water is een basisbehoefte, maar allang geen vanzelfsprekendheid meer. De druk op waterkwaliteit en drinkwatervoorziening groeit, bijvoorbeeld door vervuiling met bestrijdingsmiddelen en andere zorgwekkende, schadelijke stoffen. De beschikbaarheid van schoon water dreigt de nieuwe netcongestie te worden. Ook in Groningen voelen we dat. We moeten ons daar snel op voorbereiden. Daarom kiezen wij voor een gemeente waarin brede welvaart, gezondheid en biodiversiteit leidend zijn in ruimtelijke keuzes. Acties • We beschermen ons drinkwater en versterken de hele drinkwaterketen. Dat doen we door zuiniger om te gaan met drinkwater, waterbronnen beter te beschermen en vervuiling door landbouwgif en andere schadelijke stoffen terug te dringen. We nemen een duidelijke en stevige positie in binnen de waterketen. Samen met partners zoals het Waterbedrijf, de waterschappen en de provincies maken we scherpe afspraken en voeren we gerichte acties uit. Zo versnellen we de gezamenlijke inzet voor schoon en veilig drinkwater voor onze inwoners. • In nieuwbouw en gebiedsontwikkelingen stimuleren we het opvangen van regenwater en het gebruik van grijswatersystemen, bijvoorbeeld voor toiletspoeling en andere toepassingen waarvoor geen drinkwater nodig is.

Bij ruimtelijke keuzes zijn water en bodem leidend, zodat Groningen beter bestand wordt tegen droogte, hitte en wateroverlast. Bij woningbouw zorgen we dat innovaties als grijs water gebruiken in toiletten de standaard wordt.

40

Duurzaam

Coalitieakkoord 2026-2030

• We gaan de rioolheffing differentiëren en daarmee water besparen. Het is eerlijk dat grootverbruikers (grote bedrijven en organisaties) meer betalen. We werken samen met hen uit hoe we dit het beste kunnen invoeren en ondersteunen hen bij het nemen van circulaire en waterbesparende maatregelen. Met gerichte communicatie, aansprekende campagnes en praktische informatie ondersteunen we inwoners en bedrijven bij het verminderen van hun waterverbruik.

Voedsel De overstap naar een ander voedselsysteem, waarin de productie en consumptie van plantaardige eiwitten centraal staan, is belangrijk, ook voor de biodiversiteit. Deze voedseltransitie hebben we in de afgelopen vier jaar succesvol in gang gezet. Hiermee blijft onze samenleving duurzaam verbonden met het landschap en de natuur. Acties • We gaan door op de ingeslagen weg op het gebied van de voedsel- en eiwittransitie. Hiermee zorgen we dat lokaal voedsel voor iedereen toegankelijk wordt en we minder afhankelijk worden van import en andere regio’s of landen. • Er komt meer ruimte voor voedselbossen, pluktuinen, buurttuinen en moestuinen in stad en dorpen. Er komen in ieder geval twee extra volkstuinen in de nieuwe gebiedsontwikkelingen. • We verduurzamen de gemeentelijke inkoop door fors vaker te kiezen voor de inkoop van lokale, regionale en plantaardige producten. In catering, evenementen en gemeentelijke voorzieningen geven we zelf het

goede voorbeeld. We kiezen voor producten uit korte ketens en van duurzame producenten, die bijdragen aan biodiversiteit, een gezonde bodem en minder uitstoot. • We helpen grote instellingen en bedrijven in de regio hun inkoop te verduurzamen. Zo bieden we boeren een duurzame afzetmarkt, een eerlijk verdienmodel en verminderen we CO2-uitstoot. • Vergroenen doen we samen. We maken lokaal afspraken met (biologische) boeren over welke maatregelen zij kunnen nemen om de biodiversiteit en water- bodem- en luchtkwaliteit te verbeteren. • We maken met boeren afspraken over het beperken van het gebruik van bestrijdingsmiddelen en verbieden chemische bestrijdingsmiddelen op eigen pachtgronden. • We onderzoeken hoe voedselhubs en andere lokale voorzieningen kunnen helpen om het regionale voedselsysteem te versterken. Zo vergroten we de verbinding tussen stad en ommeland en verbeteren we de toegang tot lokaal en gezond voedsel. Bestaande initiatieven, zoals stadslandbouw, voedseltuinen en -bossen, voedseleducatie en korte ketens, krijgen de ruimte om verder te groeien. • Samen met boeren en waterschappen herstellen we het natuurlijke landschap zoveel mogelijk, bijvoorbeeld door het terugbrengen van de Hunze door de stad en het verhogen van het waterpeil om veengebieden te herstellen.

Dierenwelzijn Dieren hebben net als mensen gevoel en recht op zorg. Dierenwelzijn hoort bij een gezonde, beschaafde samenleving. We beschermen niet alleen de natuur, maar

ook de dieren die daarin leven. Dierenwelzijn, biodiversiteit en natuurinclusief bouwen worden vanzelfsprekende onderdelen van ruimtelijke keuzes. We kiezen bewust voor een leefomgeving die goed is voor mens én dier. We geven ruimte aan initiatieven van inwoners die wijken en dorpen vergroenen. Zo groeit de band tussen mensen en hun leefomgeving. Daarmee bouwen we samen aan een gemeente waarin natuur, dier en mens écht in balans zijn. Acties • We vergroten de aandacht voor dierenwelzijn in onze gemeente en gaan door met het beleid uit de Nota Dieren en het Handboek Mens-Dierrelaties. We starten een bewustwordingscampagne over dierenleed bij hengelen en het feit dat vissen pijn en stress ervaren. Dit doen we naar het voorbeeld van Den Haag. We actualiseren de Nota Dieren. • Kinderboerderijen moeten voldoen aan de dierenwelzijnsnormen van de landelijke richtlijn Kinderboerderijenbesluit. • Dieren zijn er niet voor ons vermaak. In gemeentelijke subsidievoorwaarden nemen we op dat er bij gesubsidieerde evenementen in principe geen dieren mogen worden gebruikt. • We maken de openbare ruimte diervriendelijker door natuurinclusief bouwen en door groene gevels en daken, nestvoorzieningen voor vogels en vleermuizen en natuurinclusieve maatregelen bij nieuwbouw en renovatie te stimuleren. • We maken extra budget beschikbaar voor diervriendelijke maatregelen voor diermensconflicten.

41

Coalitieakkoord 2026-2030

4

Thuis In Groningen ben je thuis. Dat is ons vertrekpunt. Groningen groeit en verandert snel. Die groei biedt kansen, maar vraagt ook om duidelijke keuzes in hoe we het wonen, werken en samenleven willen organiseren. Groei mag niet leiden tot verdringing of het verdwijnen van diversiteit, maar moet juist bijdragen aan een gemeente waarin iedereen zich thuis kan voelen. Daarom werken we de komende periode verder aan betaalbare woningen, sterke wijken en dorpen, goede voorzieningen en een groene en gezonde leefomgeving voor iedereen.

We bouwen niet alleen aan huizen, maar ook aan gemeenschappen. Dat vraagt om lef en richting: ruimte voor voetgangers en fietsers, investeren in bereikbaarheid en voorzieningen, en kiezen voor duurzaamheid en onderlinge verbondenheid. Met gerichte investeringen in wonen, mobiliteit en wijkvernieuwing laten we zien waar we voor staan: een inclusieve, bereikbare en rechtvaardige gemeente, waarin de groei eerlijk wordt verdeeld en niemand achterblijft. In Groningen ben je thuis, nu en in de toekomst.

Groningen groeit groen, sociaal en eerlijk Groningen groeit hard en staat stevig op de kaart als zesde gemeente van Nederland. Over twintig jaar wonen hier meer dan 280.000 mensen. We willen dat iedereen zich thuis voelt in Groningen, zich onderdeel voelt van een gemeenschap. Dat betekent ruimte voor dieren, natuur, water, parken en grasveldjes om een balletje te trappen. Voor spelen en sporten, plekken om elkaar te ontmoeten en cultuur te beleven, én met goede zorg en voldoende voorzieningen.

42

Thuis

We kiezen voor een compacte stad: we bouwen zoveel mogelijk binnen het bestaande stedelijke gebied, dichter waar nodig en met genoeg lucht, bomen en ruimte eromheen. Dit vraagt om zorgvuldigheid, omdat verdichting ook spanning kan geven op de beschikbare groene ruimte en de kwaliteit van natuur. Daar waar we huizen bouwen, zorgen we ook voor groen en leefgebied voor de dieren. Nieuwe wijken bestaan niet alleen uit huizen, maar ook uit scholen, cultuur- en sportvoorzieningen. Ze moeten goed bereikbaar zijn met de fiets en het openbaar vervoer want we willen dat onze wijken, buurten en dorpen onderling goed met elkaar verbonden zijn. Alleen zo blijft Groningen ook in de komende decennia een gezonde, leefbare en inclusieve gemeente. Dit stopt niet bij de gemeentegrenzen. Groningen vervult als centrumstad van het Noorden een belangrijke, verbindende rol in de regio. Stad en ommeland horen bij elkaar en versterken elkaar. Samen bieden zij banen, voorzieningen, karakteristieke dorpen en sterke gemeenschappen. Door samen op te trekken zorgen we dat de groei eerlijk verdeeld wordt en niemand achterblijft. Zo bouwen we niet alleen aan een groeiende gemeente, maar ook aan een sterker Noorden.

Acties • Bij nieuwe wijken investeren we vanaf het begin in maatschappelijke voorzieningen die belangrijk zijn voor verbinding, ontmoeting en ondersteuning. De afgelopen jaren hebben we hierin al de nodige stappen gezet, bijvoorbeeld in de Suikerzijde. Bij Meerstad lopen we nu de achterstanden in. Deze aanpak passen we ook toe in de andere nieuwe wijken. We zorgen voor scholen, bibliotheken, ontmoetingsplekken, sportvoorzieningen en locaties voor maatschappelijke ondersteuning en gezondheid (WIJ, GGD). Hierbij gaat het om zowel vastgoed als om de functies van deze gebouwen. We betrekken ontwikkelaars hier al in een vroegtijdig stadium bij. Tegelijkertijd blijven we volop investeren in voorzieningen als buurt- en dorpshuizen in onze bestaande wijken, buurten en dorpen. • Om te zorgen dat we voorzieningen op het gebied van maatschappelijke ondersteuning meer spreiden over

de hele gemeente, kijken we ook naar locaties voor beschermd wonen, maatschappelijke opvang en woonzorgvoorzieningen in de nieuwe wijken. We vinden het namelijk belangrijk om voor een goed evenwicht van deze voorzieningen in de gehele gemeente te zorgen. Nu concentreert het zich nog veel in de noordelijke wijken. • De komende periode werken we gezamenlijk met inwoners, organisaties en bedrijven de ambities uit het Koersdocument Omgevingsvisie Groningen uit tot de nieuwe omgevingsvisie voor Groningen. We gaan samen aan de slag met de thema’s uit het Koersdocument: een inclusieve gemeente waar iedereen mee kan doen, een sterke positie als kennisen cultuurstad, een hechte verbinding tussen stad en regio, een gezonde en klimaatbestendige leefomgeving en de versnelling van de energietransitie naar een CO2-neutrale toekomst.

43

Wethouder RuimtelijkeWethouder ordening en Wonen

Coalitieakkoord 2026-2030

Rik van Niejenhuis

Wonen

Welke zinnen uit het gedicht van de Stadsdichter inspireren jou?

Wat maakt dat dit echt jouw portefeuille is? Want als je elkaar ontmoet, eventjes tijd neemt en gesprek gaat, dan ontstaat er ook altijd verbinding. In Groningen doen we het samen.

Welk voorwerp betekent veel voor jou en waarom?

Mijn interesse voor architectuur en bouwkunde is me met de paplepel ingegoten. De vader van mijn oma was architect en bij ons thuis ging het natuurlijk veel over bouwen. Ik ging na de MAVO naar het MBO Bouwkunde om timmerman te worden. De fascinatie voor ruimtelijke ordening kwam toen ik vervolgens bouwkunde studeerde aan de HTS en een boek las over de compacte stad. Ik ben na het lezen van dat boek in 2002 nooit meer gestopt met over de stad nadenken. Ben planologie gaan

Rik van Mijn rolmaat. Nooit ver weg want op vrije momenten klussen we aan ons huis. Klussen brengt mijn lijf in beweging en mijn hoofd tot rust. Helemaal als het resultaat tevreden stemt. De rolmaat staat ook de verbinding tussen mij en mijn ouders. Ik groeide op in het bouwbedrijf en van hen heb ik geleerd dat het werk nooit af is en dat als je wat kan betekenen voor je omgeving, het ook belangrijk is dat je dat doet.

studeren aan de universiteit en ben altijd bezig met antwoorden op de vraag: hoe maken we een stad / omgeving die voor iedereen fijn is?

Welke woorden geven jou moed? Een vreemdeling is een vreemdeling tot je elkaar ontmoet.

Waar neem je bezoekers aan Groningen als eerste mee naartoe? Naar het Forum en over een paar jaar ook naar het nieuwe museum aan de A, dan kan ik mensen niet alleen vertellen maar ook laten zien wat Groningen is en hoe het zich door de eeuwen heen heeft ontwikkelt tot deze geweldig fijn plek.

Iedereen moet kunnen wonen in een goed en betaalbaar huis. Op een fijne plek, in een verbonden, groene en gezonde omgeving. Op dit moment is wonen de grote ongelijkmaker. De woningprijzen zijn zo snel gestegen dat een koopwoning voor veel mensen onbereikbaar is geworden. Er zijn te weinig (sociale) huurwoningen en de afgelopen jaren is het onvoldoende gelukt om betaalbare woonruimte toe te voegen. Het blijft aan ons om aan deze ontwikkelingen tegenwicht te bieden. Hierbij hebben we ook aandacht voor betaalbare woningen voor jongeren en studenten. Onlangs heeft de gemeenteraad het volkshuisvestingsplan ‘Bouwen aan Gronings woongeluk’ vastgesteld. Daarmee is een stevige basis gelegd voor onze volkshuisvestelijke projecten in de komende vier jaar. We versterken onze regie op volkshuisvesting om meer Groningers een kans te geven op een betaalbare huur- of koopwoning. Onze corporaties zijn onmisbare partners op het gebied van woningbouw, verduurzaming en wijkvernieuwing. Samen blijven we bouwen aan een ongedeelde stad en gemeente. Acties • We sluiten een Nieuw Lokaal Akkoord met de woningbouwcorporaties waarin we beschrijven hoe we onze stad en gemeente vormgeven vanuit onze gezamenlijke waarden en ambities. • Tussen 2026 en 2030 worden zesduizend woningen gebouwd. Dat doen we binnen de grote gebiedsontwikkelingen (zoals de

Suikerzijde, Meerstad en Stadshavens), maar we voegen ook woningen toe in wijken en maken geld vrij voor kleinschalige woningbouwprogramma’s in onze dorpen. Zo zorgen we ervoor dat Groningers die zelf of samen een woning zoeken, in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven. Hierin werken we nauw samen met corporaties en marktpartijen. • We blijven bij nieuwbouw uitgaan van een verdeling van 30 procent sociaal, 30 procent betaalbaar en 40 procent in het vrije segment. • Om de woningbouw te versnellen, gaan we onze vergunningstrajecten verkorten. We maken een verbeterplan voor het gehele proces van idee tot bouw. • We lobbyen in Den Haag voor een bouwfonds en betere fiscale regulering. • Elke euro die woningbouwcorporaties uitgeven, kunnen zij niet investeren in betaalbare woonruimte. We komen woningcorporaties daarom tegemoet met een korting op de precariobelasting voor sociale woningbouwprojecten in de wijkvernieuwingswijken. • We dragen bij aan de uitbreiding van het aantal sociale huurwoningen aan de zuidkant van onze gemeente door projecten te faciliteren, stimuleren en (mede) te initiëren. • We werken met de corporaties aan het verbeteren van de doorstroming en het realiseren van goedkope koopwoningen en middenhuurwoningen. • We ontwikkelen samen met de corporaties een betaalbare en pragmatische aanpak voor het verduurzamen van karakteristiek of monumentaal vastgoed.

• Samen met corporaties en andere stakeholders werken we aan het aantrekkelijker maken van woningruil voor huurders.

45

Thuis

4

46

• We willen het tekort aan plekken voor woonwagenbewoners terugdringen. Daarom werken we verder aan de realisatie van dertig nieuwe woonwagenstandplaatsen nabij De Kring. Als dit klaar is, kijken we naar de mogelijkheid om daarna nogmaals dertig nieuwe standplaatsen toe te voegen. • We zetten in op het behoud van alternatieve, niettraditionele woonvormen zoals het Oude RKZ, wonen op water, tiny houses (zoals in Westpark en Woldwijk), collectief particulier opdrachtgeverschap, woonvormen voor ouderen en andere burgerinitiatieven. • We zien coöperatief wonen als een alternatief voor koop en huur. We streven vanaf 2027 naar 1 coöperatief project per 2 jaar en stellen bij gebiedsontwikkelingen daarom specifiek grond beschikbaar. • Huizen zijn om in te wonen en niet om geld mee te verdienen. Daarom houden we vast aan de zelfbewoningsplicht, zodat onze nieuwbouwwoningen niet gekocht kunnen worden als beleggingsobject. We blijven het bedrag verhogen voor woningen die onder de opkoopbescherming vallen.

Thuis

Coalitieakkoord 2026-2030

• We voeren een leegstandsverordening in om langdurige leegstand aan te pakken en handhaven met stevige boetes op het verbod om woningen aan te passen in ‘hotels’ via platforms als Airbnb. • We breiden het aantal woningen dat we uitgeven met Koopgarant verder uit zodat meer Groningers een betaalbaar huis kunnen kopen. Hierbij bekijken we per project of het opleggen van lokale binding nodig is om de doorstroming binnen onze gemeente te vergroten en Groningers van deze maatregel te laten profiteren. • Met het oog op de vergrijzing en de naderende dubbele vergrijzingspiek blijven we inzetten op de bouw van seniorenwoningen. Hiermee kunnen we de doorstroming in onze gemeente aanjagen. We houden vast aan minimaal 10 procent seniorenwoningen. • We werken aan de uitbreiding van de mogelijkheden voor Hospihousing. • Op Zernike bouwen we de eerste 500 van in totaal 1500 woningen voor studenten en medewerkers van de onderwijsinstellingen, zodat daar een echte campus kan ontstaan. Samen met corporaties

onderzoeken we vernieuwende vormen van betaalbaar campuswonen met veel mogelijkheden tot sociaal contact. Daarnaast beperken we de mogelijkheden om studentenkamers om te bouwen naar studio’s. • We knokken voor huurders die uitgebuit worden door huisjesmelkers. • We maken een plan voor herprioritering op woontoezicht binnen de afdeling Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH). • Woondiscriminatie, gesjoemel, geldklopperij en uitbuiting zijn onacceptabel en reden om verhuurders boetes op te leggen. We voeren daarom campagne om het Steunpunt Huren en het Meldpunt Ongewenst Verhuurgedrag bekender te maken onder huurders. We zorgen dat het Steunpunt Huren kan blijven groeien. • We dragen bij aan inspraak van huurders en bewoners bij de gemeente, corporaties en ontwikkelaars, bijvoorbeeld bij thema’s als verduurzaming of doorontwikkeling van woningen. • Samen met inwoners, ondernemers en organisaties werken we aan het ‘Toekomstprogramma gebied Ten Boer’. Zo bouwen we samen aan sterke dorpen en een vergezicht voor 2050. In dat licht spreken we de intentie uit om de bestuurlijke herindelingsafspraak, om tot tenminste 2040 niet te bouwen in het overgangsgebied, te verlengen tot tenminste 2050.

• Vanuit het principe van de compacte stad bouwen we vooral binnen de bestaande stadsgrenzen en kiezen we er waar mogelijk voor om gebouwen aan te passen of uit te breiden in plaats van ze te slopen en nieuw te bouwen. We versterken de dorpse eigenheid van Hoogkerk dat door nieuwbouwontwikkelingen steeds minder door groen en steeds meer door bebouwde omgeving wordt omringd.

• We bouwen niet alleen aan woningen, maar aan gemeenschappen. Daarom voegen we voorzieningen en ontmoetingsplekken in de buitenruimte toe. Dit doen we zowel op gemeentelijk als op wijkniveau met hoge kwaliteit, zodat er volop ruimte is voor groen en verblijven. Daarnaast intensiveren we het onderhoud in onze dorpen en wijken omdat dit directe invloed heeft op woongenot en sociale cohesie. • We zetten ons in om stikstofuitstoot te beperken en schoon en emissieloos te bouwen. Dat doen we door aan te sluiten bij landelijke initiatieven. Met onze aanbestedingen stimuleren we bouwbedrijven om dit ook te doen. • We streven naar de doorontwikkeling van klimaatbestendig, circulair en duurzaam bouwen. We maken een handboek Duurzaam Bouwen dat als leidraad gaat dienen voor vastgoed- en gebiedsontwikkelingen. We willen daardoor straks nog meer gebruik maken van biobased materialen en ook hergebruiken wat kan. • We dagen architecten, ontwikkelaars en bouwers uit om met goede plannen te komen, naar voorbeeld van de Haddingestraatgarage. Dit doen we via vernieuwde vormen van aanbesteding.

47

Thuis

4

Wonen en mobiliteit De zuidelijke ringweg is inmiddels klaar en iedereen kan dankzij de verdiepte ligging genieten van het nieuwe Zuiderplantsoen. Inmiddels zijn we samen met de provincie alweer druk bezig met het project Ring West Verbindt. Tot 2040 bouwen we in het westelijk deel van de stad 11.000 woningen. Daarmee is de westflank één van de belangrijkste groeigebieden van Groningen. Deze groei vraagt om een goede en toekomstbestendige bereikbaarheid én om sterke verbindingen tussen bestaande en nieuwe wijken. We vernieuwen de westelijke ringweg om de bereikbaarheid te verbeteren en om wijken, mensen en nieuwe ontwikkelingen beter met elkaar te verbinden. Dit doen we niet alleen door aanpassingen aan de infrastructuur, maar ook door de aanleg van nieuwe fiets- en wandelroutes en door ruimte te creëren voor groen en ontmoeting. Een mooi voorbeeld is de nieuwe fiets- en voetgangersbrug over de westelijke ringweg en het Reitdiep, die de wijken Vinkhuizen en Paddepoel/ Reitdiepgebied met elkaar verbindt. Deze ‘fly-over’ is tijdens het participatietraject op verzoek van inwoners toegevoegd aan het project. Acties • We verbeteren de bereikbaarheid en verkeersveiligheid op de westelijke ringweg door knelpunten aan te pakken. • We realiseren nieuwe fiets- en wandelverbindingen tussen wijken, zodat bewoners zich makkelijker en veiliger kunnen verplaatsen.

• We betrekken inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties actief bij de plannen en uitvoering.

48

Thuis

Coalitieakkoord 2026-2030

Wijkvernieuwing en wijkontwikkeling We zien dat sommige wijken en dorpen extra aandacht nodig hebben. Bewoners ervaren daar vaker dat de leefkwaliteit onder druk staat. In delen van de stad, met name in de noordelijke wijken, zien we bovendien duidelijke gezondheidsverschillen ten opzichte van andere gebieden, zoals het zuiden. Mensen leven er gemiddeld korter en ervaren vaker gezondheidsproblemen. Die verschillen willen wij terugdringen. We investeren in een betere woon- en leefomgeving. Dit doen we met extra middelen van het Rijk, Nij Begun en het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV). Investeren doen we niet alleen in stenen en gebouwen, maar ook met nadrukkelijke aandacht voor de sociale kant van wijkvernieuwing: gezondheid, kansen, veiligheid en hoe mensen zich voelen in hun wijk. De afgelopen periode hebben we grote stappen gezet. In Selwerd werken we samen met woningcorporaties, WarmteStad en maatschappelijke partners volop door aan verbeteringen in de wijk. In De Wijert ronden we de wijkvernieuwing bijna af. Wanneer de fysieke wijkvernieuwing in een wijk is afgerond, hebben we blijvende aandacht voor de sociale ontwikkeling van mensen. We blijven zij aan zij staan met de mensen in deze wijken.

Acties • In deze coalitieperiode starten we de wijkvernieuwing in de Indische Buurt en werken via de Bedumerweg, De Hoogte en Station Noord richting Paddepoel en Zernike.

• Samen met onze partners zetten we de middelen uit het NPLV in om deze wijken stap voor stap te verbeteren. Door wijkvernieuwing te combineren met de energietransitie en sociale investeringen, geven we de ontwikkeling van deze wijken een krachtige impuls. Zo maken we de stad niet alleen mooier, maar vooral ook gezonder, veiliger en fijner om in te wonen voor iedereen.

Binnenstad In de afgelopen jaren hebben we in de binnenstad veel bereikt. De grote investeringen, zoals het Forum en de herinrichting van de Grote Markt, benadrukken dat het centrum de plek is waar Groningen zich toont: bruisend, cultureel en aantrekkelijk voor bezoekers en inwoners. De binnenstad is economisch sterk, cultureel zichtbaar en bepalend voor het imago van Groningen als jonge, levendige stad. Tegelijkertijd signaleren we een gebrek aan ruimte. De gemeente groeit hard. En dit heeft ook gevolgen voor de samenleving. We zien een groeiende ongelijkheid en een groter wordende kloof tussen inwoners die wel en niet meekomen. Daarom willen we de voorzieningen die nu vooral geconcentreerd zijn in de binnenstad, in de komende jaren meer spreiden over andere delen van de gemeente. Op deze manier willen we de kansen en toegankelijkheid eerlijker over onze wijken en dorpen verdelen. De binnenstad wordt daarmee minder exclusief voor wie profiteert van stedelijke groei. Volgens de principes uit de Omgevingsvisie (de mens centraal, leefkwaliteit voorop en lef) bekijken we de uitdagingen die op ons afkomen vanuit een gezamenlijke blik en altijd met oog voor elkaar en onze omgeving.

Acties • De ontwikkelingen in het centrum zijn volop gaande. We werken verder aan de grote projecten in de binnenstad zoals het realiseren van meer fietsenstallingen en het herbestemmen van de voormalig parkeergarage in de Haddingestraat. Met de opening van Tumult (voorheen Vrijdag) in september 2026 maken we meer ruimte voor ontmoeting en amateurkunst. Ook blijven we werken aan de herinrichting van straten zoals de Oosterstraat en de Gelkingestraat. • Ontwikkelingen kosten veel tijd. Daarom onderzoeken we in de tussentijd wat we kunnen doen in de tijdelijke ruimte die ontstaat tussen oude en nieuwe situaties. Waar dit (tijdelijk) kan, verbreden we en plaatsen we meer groen, onderweg naar grotere hervormingen van de openbare ruimte. • Groningen blijft bekend als fietsstad. We breiden het aantal fietsparkeerplaatsen uit. • We werken verder aan onze plannen voor de Diepenring. Daarin hebben we oog voor de aanlooproutes naar en de toegankelijkheid van het centrum. • Met de Omgevingsvisie in de hand werken we de komende jaren aan vijf nieuwe, stedelijke gebieden rondom de binnenstad.

49

Wethouder Wethouder Sport, Mobiliteit en Nieuwkomers

Coalitieakkoord 2026-2030

Jalt de Haan

Duurzame mobiliteit Groningen is een levendige gemeente met een rijk sociaal en cultureel leven. Het is hier goed wonen, studeren, werken, winkelen en ontspannen. Dagelijks bewegen tienduizenden mensen van binnen en buiten de gemeente zich door de stad. Volop ruimte voor lopen, fietsen en goed openbaar vervoer is daarom van groot belang. Zo houden we Groningen als sterk groeiende gemeente ook de komende jaren bereikbaar, leefbaar en gezond.

Welke zinnen uit het gedicht van de Stadsdichter inspireren jou?

Welke plek in de stad vertelt iets over wie jij bent? De Dom Helder Camaraschool is voor mij een bijzondere plek. Ik heb daar de afgelopen tien jaar als leerkracht gewerkt.Al die kinderen die ik in mijn klas heb gehad, motiveren mij om te werken aan een betere wereld voor de volgende generatie.

Jalt

Welk voorwerp betekent veel voor jou en waarom? Als ik op zaterdag op het veld sta bij CVV Oranje Nassau, is dat voor mij de ultieme ontspanning. Het verenigingsleven brengt mensen samen en zorgt voor verbinding. Het stimuleren en ondersteunen van verenigingen is dan ook iets waar ik mij de komende jaren met volle overtuiging voor wil inzetten.

Wat is je liefste plek in Groningen? Ik ga graag met mijn vrouw en kinderen naar De Kleine Wereld in Onnen. Een plek waar de kinderen heerlijk kunnen spelen en we als gezin samen kunnen zijn. De gemeente ismeer dan alleen de stad. Daarom ben ik blij dat ik gebiedswethouder van Haren mag zijn.

Wat maakt dat dit echt jouw portefeuille is? Sport is mijn grote passie, zowel het verenigingsleven als de topsport van bijvoorbeeld FC Groningen en Donar. Verkeer spreekt mij aan omdat het een middel is tot ontmoeting. Ik wil werken aan fijne straten met ruimte voor spelen, wandelen en terrassen, aan de Lelylijn zodat Noord-Nederland beter bereikbaar wordt, en aan de maatschappelijke parkeervergunning, zodat verenigingen, scholen en zorginstellingen hun belangrijke werk kunnen blijven doen. Op het gebied van asiel vind ik het belangrijk dat heel Nederland zijn verantwoordelijkheid neemt voor de opvang van asielzoekers. We mogen Ter Apel niet aan zijn lot overlaten.

Met de manier waarop we omgaan met mobiliteit in Groningen, maken we ruimte voor groen, spelen en ontmoeting. We verbeteren de leefbaarheid en de openbare ruimte, die schaars is onze groeiende gemeente. Auto’s nemen veel ruimte in op straat, of ze nu stilstaan of rijden. Dit gaat ten koste van een fijne en gezonde plek om te leven. We stimuleren mensen daarom om lopend, fietsend en met het openbaar vervoer (OV) te reizen. Naast dat we hiermee openbare ruimte herwinnen, zorgen we er zo ook voor dat er ruimte blijft voor mensen die afhankelijk zijn van de auto. Met de uitvoering van de Mobiliteitsvisie van Groningen (2021) hebben we de afgelopen jaren grote stappen gezet als gaat om herwinnen van de openbare ruimte en het verbeteren van de leefkwaliteit in onze gemeente. Hier gaan we onverminderd mee door. Acties • We stimuleren lopen en fietsen door de programma’s Lopen, Fietsen en Verkeersveiligheid en de Fietsstrategie uit te voeren. • Met het aanbod van elektrische deelfietsen- en bakfietsen én deelscooters zorgen we dat inwoners en

bezoekers schone en duurzame alternatieven hebben voor de auto. • We ontwikkelen mobiliteitshubs waar verschillende vervoersmiddelen samenkomen, zodat mensen makkelijk kunnen overstappen. • Ook blijven we investeren in een groeiend netwerk van openbare laadpalen om het elektrisch rijden toegankelijker te maken.

Herinrichting straten: van 50 naar 30 km per uur We gaan volop door met de herinrichting van straten en wegen waarbij de snelheid van auto’s van 50 naar 30 km per uur gaat. We richten straten verkeersveiliger in en laten er planten en bomen groeien. Zo houden bestuurders zich ook echt aan de lagere snelheid die het bord voorschrijft. Een groene straat met minder auto’s maakt het voor inwoners veel prettiger wonen. Wandelaars en fietsers krijgen ruim baan. Ook dragen we daarmee bij aan een klimaatbestendig Groningen want groen zorgt voor minder hittestress en biedt ruimte aan dieren. Acties • Er is de afgelopen periode met de herinrichting al veel in gang gezet: fietsstraat Korreweg, fietsstraat Kerklaan, herinrichting van de Amkemaheerd, de Zaagmuldersweg, De Savornin Lohmanlaan en de Lijzijde. Met de aanpak ‘Versneld van 50 naar 30 km per uur’ voeren we het tempo op. Zo zorgen we ervoor dat meer straten en wegen de komende jaren opnieuw ingericht worden en daarmee de leefkwaliteit versterken.

51

Thuis

4

• Als de situatie daarom vraagt, pakken we ook tijdelijk en snel een probleem aan. Samen met lokale ondernemers ontwikkelen we herkenbare objecten met een Gronings karakter, zoals een grote massieve eierbal of de Martinitoren, die we gebruiken om straten te versmallen of tijdelijk af te sluiten. • We lanceren een campagne om gedragsverandering en bewustwording te stimuleren zodat iedereen weet dat 30 km per uur in Groningen geen uitzondering is, maar de norm. • We pakken de Bedumerweg aan door extra groen en bomen toe te voegen en te zorgen dat fietsers en voetgangers de weg makkelijker over kunnen steken. Zo maken we het aangenamer wonen voor de bewoners. De weg behoudt haar belangrijke verkeersfunctie, maar verbindt de Hoogte en de Indische Buurt/Korrewegwijk veel beter met elkaar dan nu het geval is.

Aanpak verkeersveiligheid De druk op de openbare ruimte neemt toe en verschillen in snelheid maken het verkeer soms onoverzichtelijk. Daarom kiezen we voor straten die duidelijk zijn ingericht, waar verkeersstromen logisch zijn en waar veiligheid voorop staat. Acties • We maken extra ruimte voor voetgangers en fietsers en beschermen wie het kwetsbaarst is in het verkeer, zoals kinderen en ouderen. Veilige en herkenbare routes zijn daarbij het uitgangspunt, zeker rond scholen. Zo zorgen we ervoor dat kinderen zelfstandig en veilig naar school kunnen lopen of fietsen. Hiermee willen we ook stimuleren dat ouders hun kinderen minder met de auto naar school brengen.

52

Thuis

Coalitieakkoord 2026-2030

• Verkeersveiligheid gaat niet alleen over de inrichting van de straat, maar ook over gedrag. Daarom zetten we in op bewustwording en educatie, zodat iedereen verantwoordelijkheid neemt en we samen zorgen voor een veilige gemeente.

Openbaar vervoer De onderlinge verbinding van wijken en dorpen binnen én buiten onze gemeente is onmisbaar. Het openbaar vervoer speelt een onmiskenbare rol in het creëren van een leefbare woonomgeving. Helaas zien we dat er de afgelopen jaren steeds verder wordt bezuinigd op het OV. Economisch rendement gaat nog te vaak boven maatschappelijk rendement. Het resultaat is dat buslijnen verdwijnen en het OV steeds minder toegankelijk en aantrekkelijk wordt. Het is daarom van groot belang dat lokale buslijnen op waarde worden geschat. Dat stad en ommeland met elkaar in verbinding blijven met een goed functionerend en betrouwbaar openbaar vervoersysteem. Hieraan werken we met de provincie Groningen en Drenthe samen binnen het OV-Bureau. In 2029 loopt de concessie GroningenDrenthe van Qbuzz af. De voorbereiding van een nieuwe concessie biedt belangrijke kansen om het openbaar vervoer verder te verbeteren. We vinden toegankelijk openbaar vervoer belangrijk. De nieuwe concessie biedt kansen om dit onderwerp goed te borgen.

Wijkvervoer van betrokken buurt- en dorpsbewoners In verschillende dorpen en wijken van onze gemeente zetten betrokken bewoners wijk- of dorpsvervoer op. Prachtige voorbeelden hiervan zijn de Buurtvlinder in Groningen-Zuid, het Boemeltje in Ten Boer en Stichting ouderenvervoer in Haren. Dit wijkvervoer is voor inwoners met een beperkte mobiliteit of toegang tot vervoer, zodat zij zelfstandig kunnen blijven deelnemen aan het dagelijks leven. Denk aan boodschappen doen of bij vrienden of familie op bezoek. Deze initiatieven zijn heel waardevol omdat ze zorgen voor vervoer én voor sociale samenhang. Juist in een tijd waarin het OV door rijksbezuinigingen onder druk staat, is dit extra belangrijk. Ook het Wmovervoer maakt mogelijk dat mensen die minder mobiel zijn toch mee kunnen doen, of het nu gaat om een afspraak, werk of sociaal contact. Acties • We maken ons samen met onze partners in het OVBureau hard voor goede OV-verbindingen om dorpen en wijken bereikbaar te houden. Door het verdwijnen van bushaltes neemt de drempel voor minder mobiele Groningers om mee te doen aan de samenleving, aanzienlijk toe. Ook leerlingen zijn vaak afhankelijk van het OV om naar te school te gaan.

• Samen met de provincie werken we aan de Routekaart OV Groningen 2025–2040: sneller en betrouwbaarder openbaar vervoer met sterke verbindingen en goede overstappunten, voor een goed bereikbare stad en regio. • We blijven het wijkvervoer ondersteunen. We hebben het de afgelopen periode mogelijk gemaakt dat de chauffeurs van het wijkvervoer ook mensen kunnen

afzetten bij de Grote Markt. Dit gaan we nog beter bekend maken, zodat de binnenstad voor iedereen toegankelijk blijft. • Ons uitgangspunt is dat iedereen zelfstandig gebruik kan maken van het OV. In de nieuwe concessie Groningen-Drenthe nemen we daarom de toegankelijkheid van bussen op. • Als wegbeheerder gaan we over de bushaltes in onze gemeente. Wij gaan de komende tijd door met het toegankelijker maken van haltes, belangrijk voor ouderen, mensen met een beperking en mensen met kinderwagens. • De afgelopen jaren hebben we ons met de regio stevig ingezet voor de Lelylijn. Het advies van Klaas Knot benadrukt de waarde die deze snelle spoorverbinding tussen Noord-Nederland en de Randstad heeft op de lange termijn: het versterkt de economie, woningbouw, bereikbaarheid en nationale samenhang. We houden het Rijk aan beloften over de Lelylijn en aansluiting op het Europees treinnetwerk. Hier blijven we ons samen met partners in de regio Noord-Nederland voor inspannen. • Samen met het Rijk en de Regio werken we aan de Nedersaksenlijn. Met de komst van deze verbinding zien wij kansen om de Westflank via Station Suikerzijde en de daarmee verbonden MBO-campus voor techniek, energietransitie en circulariteit beter te ontsluiten vanuit het zuidoosten van onze provincie.

53

Thuis

Coalitieakkoord 2026-2030

2026 goedkoper zijn geworden. Wanneer betaald parkeren nodig blijkt, heeft een gebiedsgerichte aanpak onze voorkeur boven een aanpak per straat. Zo houden we het beleid overzichtelijk en voorkomen we onnodige verschillen tussen direct aangrenzende straten.

4 Betaald parkeren De openbare ruimte is van iedereen. De gemeente heeft de verantwoordelijkheid en de mogelijkheid om ervoor te zorgen dat iedereen gebruik kan maken van de openbare ruimte. Betaald parkeren is één van de middelen die we hebben om te sturen op het gebruik van de openbare ruimte en is een manier om onze straten leefbaar, veilig en aantrekkelijk te maken. Daarnaast wordt hiermee meebetaald aan het onderhoud van de openbare ruimte. We willen buurten blijven creëren waar voldoende ruimte is om te spelen, elkaar te ontmoeten, te wandelen of op een terras te zitten. Door de beschikbare ruimte in de stad slimmer te gebruiken, ontstaat er meer plek voor groen, verblijfskwaliteit en verkeersveiligheid.