Bijlage Uitvoeringsplan 2026 - 2028 Economische Agenda van Nij Begun - versie 1 april 2026.pdf

Daarom gaat de Economische Agenda op termijn ook de effecten monitoren, om te kunnen bepalen of het aannemelijk is dat de doelstellingen worden behaald.

67

8. Bijlagen

8.1.1

68

Duurzame energie

Ambitie

Noord-Nederland loopt voorop in de energietransitie en speelt een belangrijke rol in het beschikbaar maken en krijgen van duurzame energie. In eerste instantie omdat deze beschikbaarheid van betrouwbare duurzame energie een doorslaggevende voorwaarde is voor de toekomst van onze eigen noordelijke economie en industrie. In tweede instantie om een bijdrage te leveren aan de energievoorziening van Nederland en Europa. Altijd in deze volgorde met oog voor wederkerigheid en brede welvaart. De agenda investeert niet in transport, productie en conventionele infrastructuur.

Welke doorbraak wil de ­Economische Agenda realiseren?

De energietransitie vertraagt of loopt vast. Dit verzwakt de concurrentie­positie en toekomstbestendigheid van de economische activiteiten. We focussen op een mix van innovatieve energie-oplossingen en industriële toepassingen met hoge toegevoegde waarde. Gericht op het versterken van het ­regionale verdienvermogen door energie-innovatie, schaalbare technologie en n ­ ieuwe ketens. De Economische Agenda is realistisch. De energiemarkt is een w ­ ereldmarkt met wereldspelers waarbij de mogelijkheden van de agenda in ver­houding minimaal zijn.

Maatregel / activiteit

• Onderzoek naar haalbaarheid van twee of drie energiehubs rond het ­IndustrieCluster Oost-Groningen en de Eemshaven / Oosterhorn (5,8 miljoen euro ontwikkelbudget voor de periode 2026-2028). • Aansluiten bij onderzoek door marktpartijen naar mogelijkheden blauwe waterstoffabriek (250-300 megawatt) in de Eemshaven met de intentie deze ­gezamenlijk te realiseren. • Onderzoek naar verruiming mogelijkheden Fonds Economische ­Agenda Startkapitaal voor meer ruimte voor investeringen in (opschaling van) ­energie-techbedrijven (onderzoeksbudget 150.000 euro). • Plan voor de Hydrogen Valley Campus betrekken bij het Masterplan Campussen. • Gezamenlijk verkennen hoe de New Energy Coalition kan doorontwikkelen tot mogelijk Energie Development Center voor de regio.

Rol Economische Agenda

• Katalysator energiehubs en scale-ups en innovatieve projecten voor mkb. • Financier en katalysator ecosysteemontwikkeling via haalbaarheids­trajecten. • Mogelijke cofinanciering bij energieprojecten. Te bepalen na verrichten (haalbaarheids)onderzoeken.

Status 2026

• Haalbaarheidstrajecten en financiering organiseren om initiatieven te versnellen. • Begin 2026 Fonds Economische Agenda Startkapitaal geopend.

Concrete resultaten 2027-2028

• Haalbaarheidsonderzoeken energiehubs uitvoeren. Scoping project B ­ lauwe ­waterstoffabriek al dan niet in samenhang met andere bronnen in een b ­ rede energiemix. Bepalen wie dit haalbaarheidsonderzoek gaat trekken. • Bepalen aansluiting bij en verruiming mogelijkheden Fonds Economische ­Agenda Startkapitaal voor (opschaling) energie-techbedrijven.

Cofinanciering

Nader te bepalen.

Opdrachtnemer / eigenaar / ­governance

• Haalbaarheid energiehubs vanuit stichting samen met extern consultancy (via aanbestedingsopdracht). • Met de NOM in overleg over opschaling Fonds Economische Agenda ­Startkapitaal.

Toezegging / besluit 2026

• Ontwikkelbudget voor bepalen haalbaarheid van de energiehubs: 5,8 miljoen euro. • Ontwikkelbudget algemeen: 300.000 euro.

69

8.1.2

Digitalisering en AI

Ambitie

Noord-Nederland positioneren als toonaangevende Europese regio voor verantwoorde software en AI. Door het ontwikkelen en ontsluiten van een noordelijk AI-ecosysteem rond de AI-fabriek wordt digitale innovatie ingezet voor maatschappelijke waarde, economische groei en brede welvaart.

Welke doorbraak wil de Economische Agenda realiseren?

Het bouwen van een nieuwe economie rond de komst van de AI-fabriek. B ­ innen Nederland wordt Groningen dé R&D-plek voor maatschappelijke waarde en verantwoorde software- en AI-ontwikkeling. Daarmee vormt ­Groningen samen met Eindhoven (hardware) en Amsterdam (big tech) een complementaire nationale driehoek. In Noordwest-Europa behoort ­Groningen tot de top drie regio’s voor verantwoorde software en AI-ontwikkeling, met een sterke focus op digitale soevereiniteit. De ambitie is om in tien jaar tijd minimaal 1.000 AI-startups op te richten en te ontwikkelen, met een gezamenlijke waarde van ruim 10 miljard euro en 5.000 tot 10.000 nieuwe banen. AI wordt toegepast om het dagelijks leven van mensen te verbeteren in zorg en gezondheid, landbouw, industrie en productie, het mkb en binnen o ­ nderwijs en campussen. Deze sectoren worden niet vervangen door AI, maar kunnen wel slimmer werken mét AI: een kans voor talent in plaats van een bedreiging. De ontwikkeling van een nieuw ecosysteem trekt bedrijven, talent en opleidingen aan en versterkt de regionale economie. Hiervoor is naast coördinatie inzet op drie randvoorwaarden nodig: talent, vraag en rekenkracht. Samen vormen ze het vliegwiel waarmee AI voor iedereen van waarde gaat zijn: bedrijven, kennisinstellingen, overheden en inwoners.

In samenwerking met partijen zoals de Hanze en Samenwerking Noord verkent de agenda hoe we ondernemers kunnen ondersteunen bij het verbeteren van hun cyberbeveiliging, het veilig omgaan met data en het weerbaar maken van hun digitale infrastructuur. Dit zorgt ervoor dat ook kleinere bedrijven kunnen profiteren van de digitale transitie zonder onnodige risico’s te lopen en het is gericht op het bereiken van zoveel mogelijk ondernemers. Daarbij moet minder afhankelijkheid van projectsubsidies ontstaan.

Maatregel / activiteit

• Aanjagen van een het noordelijk digitaal AI-ecosysteem door onder andere het instellen van een ontwikkelraad. • Aanjagen en creëren van use-cases (zoals Vrouwkracht en AI in de ­landbouw) waarmee de AI-fabriek wordt ontsloten voor ondernemers. • Aanjagen en organiseren van een accelerator waarmee het vliegwiel van de AI-fabriek wordt ingezet om nieuwe bedrijvigheid te creëren. • Verkennen van een investeringsfonds voor bedrijven, instellingen en ­overheden, in samenhang met vragen vanuit andere deelonderwerpen van de Economische Agenda.

Rol Economische Agenda

Zie hierboven bij het kopje ‘maatregel / activiteit’.

Status 2026

• Organiseren van expertise in team kwartiermaker. • Start opbouw en organisatie van het AI-ecosysteem. • Voorbereiding ontwikkeling investeringsfonds.

Concrete resultaten 2027-2028

• Functionerend en toegankelijk AI-ecosysteem rond de AI-fabriek. • Operationeel innovatieprogramma voor AI en verantwoorde software. • Operationeel investeringsfonds voor AI-gerelateerde bedrijven en initiatieven.

Cofinanciering

Nader te bepalen.

Opdrachtnemer / eigenaar / governance

De stichting, in samenwerking met het Samenwerking Noord, de consortium­ partners van de AI-fabriek en de belangrijkste partijen in het AI-ecosysteem.

Toezegging / besluit 2026

Ontwikkelbudget voor ecosysteemontwikkeling: 700.000 euro. Een reservering voor een accelerator en een investeringsfonds in 2027-2028: 10 miljoen euro.

8.1.3

70

Snel internet

Ambitie

Het volledige Nij Begun-gebied digitaal ontsluiten zodat iedereen kan meedoen in de digitale economie van de toekomst. Snelle en betrouwbare internettoegang is een randvoorwaarde voor wonen, werken, ondernemen en innoveren, met speciale aandacht voor landelijke adressen waar marktpartijen dit tot nu toe niet (rendabel) realiseren.

Welke doorbraak wil de Economische Agenda realiseren?

Iedereen doet mee – of kan meedoen – in de economie van de toekomst. Door het versneld realiseren van snelle digitale ontsluiting voor het hele Nij ­Begun‑gebied werken we een belangrijke achterstand weg, vooral voor landelijk en afgelegen adressen waarvoor eerdere initiatieven geen oplossing boden.

Maatregel / activiteit

Realiseren van snel internet voor 4.000 adressen. Daarnaast komt er buiten Nij Begun om een maatwerkoplossing voor de resterende 1.000 adressen waar een standaard aansluiting niet betaalbaar is.

Rol Economische Agenda

De Economische Agenda stelt de financiële middelen beschikbaar en a ­ gendeert de noodzakelijke besluiten. Voor de maatwerkoplossing voor de laatste adressen is een besluit nodig over een rechtstreekse bijdrage aan de provincie Groningen, die de uitvoering regelt via een aanbesteding. Daarmee faciliteert de agenda én jaagt de agenda aan.

Status 2026

• Besluitvorming over het beschikbaar stellen van middelen (maximaal 25 miljoen euro) in 2026 of 2027 aan provincie Groningen voor de aanbesteding. • Voeren van gesprekken met gemeenten over maatwerk voor de laatste 1.000 adressen.

Concrete resultaten 2027-2028

• Start aanbesteding om 4.000 adressen te voorzien van snel internet via reguliere ontsluiting. • Een uitgewerkte maatwerkoplossing voor de laatste 1.000 adressen.

Cofinanciering

Totale benodigde bijdrage voor snel internet maximaal 25 miljoen euro. E ­ ventuele extra middelen zullen uit cofinanciering moeten komen.

Opdrachtnemer / eigenaar / governance

Uitvoering vindt plaats bij derden. De provincie Groningen organiseert de u ­ itvoering (via aanbesteding) als wordt gekozen voor een rechtstreekse ­bijdrage.

Toezegging / besluit 2026

Voorlopige toekenning voor aanbesteding snel internet: maximaal 25 miljoen euro.

71

8.1.4

Gezondheid

Ambitie

Een sterke regionale economie waarin mensen gezond blijven. Een transitie van zorg naar gezondheid. Waarbij de Economische Agenda zich richt op het creëren van nieuwe bedrijvigheid door kennis en innovaties te ontwikkelen en toe te passen.

Welke doorbraak wil de Economische Agenda realiseren?

Vergroten van de slagkracht en concurrentiepositie van bestaande bedrijven in de regio. Zodat zij de kans krijgen om op te schalen en door te groeien. Nieuwe ideeën kunnen leiden tot het starten van nieuwe bedrijven. Ze kunnen ervoor zorgen dat onze regio aantrekkelijker wordt voor Nederlandse en buitenlandse bedrijven. Kansen liggen vooral in het benutten van Lifelines in combinatie met AI en verder versterken van de positie rond LIFE-Cooperative. De E ­ conomische Agenda zet in op: 1. Gezondheidsdata en kunstmatige intelligentie: Lifelines is Europa’s g ­ rootste multi-generationale biobank met 167.000 deelnemers, 8 miljoen samples en 750 wetenschappelijke publicaties. Te verrijken met data uit ziekenhuizen en van huisartsen. In samenwerking met de AI-fabriek, datapoort en Health Data Valley op zoek naar mogelijk­heden om deze gegevens verantwoord in te zetten zodat een d ­ uurzaam v­ erdienmodel ontstaat. 2. Biomedische technologie: Opschaling van economische ontwikkeling door ­diagnostische kennis, expertise en de specifieke healthy-ageing-­kennis in ­Groningen en Noord-Drenthe.

Maatregel / activiteit

• Eerste impulsprojecten rond gezondheidsdata / AI en biomedische t­ echnologie door investeringen (leningen) beschikbaar te stellen voor urgente en k ­ ansrijke impulsprojecten, binnen de kaders van het Fonds Economische Agenda ­Startkapitaal. Bij succes besluiten over ophogen van het fonds. S ­ amen met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en L ­ ifelines inrichten van ­structurele, toekomstbestendige ­financiering. • Programmamanagement en monitoring als onderdeel van de stichting van de Economische Agenda. Draagt zorg voor het aanleggen en v­ ersterken van ver­bindingen tussen ecosystemen en monitort de voortgang op de plannen rondom impulsprojecten, projectportfolio en ecosysteem­ontwikkeling. Maakt waar mogelijk verbinding met toepassingen rond preventie en leefstijl en care ­technologie. Totaal voor ontwikkeling en p ­ rogrammamanagement 450.000 euro per jaar voor de jaren 2027 en 2028.

Rol Economische Agenda

Aanjagen en faciliteren van de samenwerking en middelen voor project­financiering.

Status 2026

Openstelling Fonds Economische Agenda Startkapitaal voor eerste urgente ­projecten en het beschikbaar stellen van ontwikkelbudget.

Concrete resultaten 2027-2028

• Zicht op succes van aanvragen van urgente projecten via het Fonds E ­ conomische Agenda Startkapitaal. • Structurele financiering voor Lifelines, mede gebaseerd op verantwoorde inzet van data en bijdrage ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en ­Economische Agenda. • Versterkte samenwerking en ecoysteem rond ‘gezondheidsdata en AI’ en ‘biomedische technologie’ en zicht op mogelijke raakvlakken met p ­ reventie en care technologie.

Cofinanciering

Cofinanciering impulsprojecten volgens voorwaarden van het Fonds E ­ conomische Agenda Startkapitaal. Cofinanciering van ministerie van V ­ olksgezondheid, Welzijn en Sport voor Lifelines.

Opdrachtnemer / eigenaar / governance

• De stichting: managen, monitoring en ecosysteemontwikkeling. • NOM: (impuls)projectfinanciering via het Fonds Economische Agenda ­Startkapitaal.

Toezegging / besluit 2026

Ontwikkelbudget en programmamanagement: 900.000 euro.

8.1.5

72

Maritieme maakindustrie

Ambitie

De Economische Agenda focust op het versterken van de arbeidsproductiviteit, innovatiekracht en economische structuur van de maritieme sector in Noord-­ Nederland. Met als doel de nationale en internationale strategische relevantie van deze sector te vergroten. De ambitie is om via intensievere regionale samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheden een toekomstbestendig ­maritiem ecosysteem te ontwikkelen dat bijdraagt aan economisch verdienvermogen, verduurzaming en het aantrekken en ­behouden van talent.

Welke doorbraak wil de Economische Agenda realiseren?

De beoogde doorbraak is het realiseren van de noodzakelijke transities binnen de sector: van traditionele scheepsbouw naar een digitaal, modulair en gerobotiseerd productieproces dat is voorbereid op nieuwe energieconcepten en efficiënter gebruik van middelen. In aansluiting bij de Sector Agenda Maritieme Maak I­ ndustrie moet robotisering leiden tot een structurele verlaging van de arbeidskosten bij cascobouw met 10 – 15% tegen 2030 (ten opzichte van 2023). Hiermee kan de maritieme maakindustrie haar concurrentiepositie behouden en versterken. Met als doel: het realiseren van toonaangevende hightech maritieme regio met een sterke samenwerking tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheden.

Maatregel / activiteit

• Bepalen samenwerking tussen de stichting van de Economische Agenda en de Digital & Green Maritime Coalition (DGMC). • Onderzoek naar haalbaarheid buitendijkse werf. • Onderzoek naar digitalisering en robotisering via de versterking van ­ test- en opleidingslocaties zoals het Regionaal Opleidings- en Testcentrum ­Slimme Scheepsbouw (ROTSS). • Onderzoek ontwikkeling optimaal droge ladingschip en modulematige scheepsbouw. • Onderzoek naar een garantiefonds. • Totaalbudget voor onderzoek en ontwikkeling: 4 miljoen euro voor de periode 2026-2028.

Rol Economische Agenda

(Mede) opdrachtgever voor de (extern uit te voeren) haalbaarheidsonder­zoeken in samenwerking / afstemming met DGMC.

Status 2026

• DGMC opgericht. • Afbakening van onderzoeken naar ontwikkeling, investering en h ­ aalbaarheid.

Concrete resultaten 2027-2028

• Samenwerking en rolverdeling bepaald met DGMC. • Aanbestede en uitgevoerde haalbaarheidsonderzoeken.

Cofinanciering

De haalbaarheidsonderzoeken dragen 100% van de kosten tot het aange­geven maximum. Voor aanvulling is cofinanciering nodig. De onderzoeken geven inzicht in (co)financiering van de diverse projecten.

Opdrachtnemer / eigenaar / governance

De stichting is opdrachtgever voor de aan te besteden haalbaarheidsonderzoeken.

Toezegging / besluit 2026

Ontwikkelkosten voor het uitvoeren van haalbaarheidsonderzoeken, ­voorlopige toekenning: 4 miljoen euro.

73

8.1.6

Chemische procesindustrie

Ambitie

Een sterke positie van de noordelijke chemische industrie, versterkt door verduurzaming van de industrie en de grondstoffentransitie. We maken de stap naar hoogwaardige groene chemie in Groningen en Noord-Drenthe gebaseerd op noorde­lijke samenwerking met Heerenveen en Emmen. Met als doel een fosielvrije sector en een sterke, autonome positie op het vlak van chemische grond­stoffen.

Welke doorbraak wil de Economische Agenda realiseren?

De sector staat voor grote uitdagingen. Hoge energieprijzen, stikstof­problematiek, financiële middelen, en ontbreken van consistent ruimtelijk beleid en randvoorwaarden. Het gebied Delfzijl-Eemshaven-Emmen profileert zich als Chemport Europe. Dit cluster is een belangrijke speler in de c ­ hemische industrie, energieproductie en de productie van kunststoffen, vezels en metalen. Het cluster vraag om versterking en opschaling en transitie. Een grote opgave waarbij de mogelijkheden van de ­agenda in het niet vallen. De sector investeert zelfstandig en volop. Het initiatief 10x10x10 heeft als doel de komende tien jaar 1 miljard euro aan investeringen te doen in de transitie naar circulair.

Maatregel / activiteit

Voor dit onderwerp in het uitvoeringsplan is geen concrete opdracht geformuleerd. Een rondetafelgesprek met een brede samenstelling was bedoeld om te bepalen waar en hoe de Economische Agenda het beste kan aansluiten en een plus kan ­leveren op alles wat in de sector al gebeurt. Deze positie is nog niet definitief bepaald en is een onderwerp voor de stichting om uit te werken in 2027. In de tussentijd richt de Economische Agenda zich in ieder geval op belangrijke randvoorwaarden. Kennis en onderwijs via de campussen, bijvoorbeeld met een prominente plek voor Portlands. Er wordt een ontwikkelbudget beschikbaar gesteld gericht op de versterking van vestigingsvoorwaarden, verbetering vergunningsprocessen, community building, faciliteiten en fieldlabs, en gericht financierings- en subsidie-instrumentarium. Daarnaast kan een bijdrage voor de vestiging en opschaling van bedrijven in de duurzame (chemische) industrie via het Fonds Economische Agenda ­ tartkapitaal plaatsvinden. S

Rol Economische Agenda

Aanjagen verbetering vestigingsklimaat. Faciliteren via het Fonds ­Economische Agenda Startkapitaal.

Status 2026

• Verkennen bijdrage ecosysteemontwikkeling. • Monitoring aansluiting Fonds Economische Agenda Startkapitaal bij chemische procesindustrie.

Concrete resultaten 2027 - 2028

Verder uitwerken rol van de Economische Agenda in relatie tot groene chemie. Uitbouwen Fonds Economische Agenda Startkapitaal specifiek voor g ­ roene chemie.

Cofinanciering

Nader te bepalen. Samenwerking met het ministeries van Economische Zaken en Klimaat, gemeenten, provincie, omgevingsdiensten en Chemport n ­ oodzakelijk.

Opdrachtnemer / eigenaar / governance

Stichting van de Economische Agenda.

Toezegging / besluit 2026

Ontwikkelbudget: 300.000 euro.

8.1.7

74

Biobased bouwen

Ambitie

Versnelling van de overgang naar het gebruik van biobased b ­ ouwmaterialen, met als doel het verduurzamen van de bouwsector, het reduceren van CO₂-uitstoot en het versterken van de regionale economie. Noord-Nederland ontwikkelt zich daarmee tot koploper in biobased bouwen, met een sterke en schaalbare regionale bouw­ keten van land tot pand.

Welke doorbraak wil de Economische Agenda ­realiseren?

Het grootschaliger toepassen van biobased bouwmaterialen vormt de basis voor een structurele versterking van de verwerkingscapaciteit en verwerkingsindustrie in de regio en biedt de landbouw een beter en stabieler verdien­model door de teelt van toepasbare gewassen. Daarmee ontstaat nieuwe, vooral praktisch geschoolde, werkgelegenheid en positioneert Noord-­Nederland zich als landelijke proeftuin voor biobased bouwen: van agrarische productie tot bouwtoepassing, inclusief erfgoed, demonstratiehubs en R&D.

Maatregel / activiteit

• Boosten van vraagcreatie, mede door koppeling met de uitvoering van de isolatieaanpak (maatregel 29). • Verkennen van pilots voor grootschalige toepassing van biobased m ­ aterialen bij nieuwbouwwijken. • Boosten van aanbodcreatie door het ontwikkelen van een regio-over­stijgende businesscase voor de biobased bouwketen, inclusief opschaling van verwerkingscapaciteit en verbetering van het verdienmodel voor telers. • Volgen van marktontwikkelingen en kansen van carbon credits (verhandelbare certificaten voor vermeden CO₂-uitstoot) om ketens te versterken en een basis te bieden voor een aanvullend verdienmodel.

Rol Economische Agenda

De Economische Agenda richt zich primair op het aanjagen en verbinden van ­initiatieven binnen de biobased bouwketen en het beschikbaar stellen van middelen voor structurele versterking van de verwerkingscapaciteit. De agenda borgt de samenhang met andere Nij Begun onderdelen, zoals de isolatieaanpak.

Status 2026

• Bepalen van aansluiting bij vraagcapaciteit. • Bepalen van de samenloop en koppeling met de isolatieaanpak. • Bepalen vormgeving van investeringsfonds voor verwerkingscapaciteit.

Concrete resultaten 2027-2028

Een plan om de productie van biobased bouwmaterialen goed aan te laten sluiten op de vraag, ook in relatie tot de isolatieaanpak en nieuwe woonwijken. Duiden inzet investeringsfonds t.b.v. verwerkingscapaciteit van biobased bouwmaterialen. Uitleg over hoe het investeringsfonds wordt ingezet om de verwerkings­capaciteit voor biobased bouwmaterialen te vergroten.

Cofinanciering

Niet van toepassing.

Opdrachtnemer / eigenaar / governance

De stichting zorgt voor de koppeling met de isolatieaanpak en onderzoekt de mogelijkheden voor een fonds voor investeringen in verwerkingscapaciteit.

Toezegging / besluit 2026

Ontwikkelbudget: 150.000 euro.

75

8.1.8

Landbouw

Ambitie

Noord-Nederland positioneren als regio waar landbouw en natuur in balans zijn en waar economisch verdienvermogen hand in hand gaat met oplossingen voor maatschappelijke opgaven zoals voedselzekerheid, weerbaarheid en robotisering. Hierin kan het Noorden een voorbeeld zijn voor Nederland en Europa. Daartoe dienen jongeren ook te worden opgeleid om deze kansen te verzilveren.

Welke doorbraak wil de Economische Agenda ­realiseren?

De Economische Agenda wil bijdragen aan de transitie naar duurzame landbouw, waarin tegenstellingen tussen landbouw en natuur plaatsmaken om ondernemerschap te ondersteunen voor innovatieve, kennisintensieve en technologische ondersteunende landbouwsystemen.

Maatregel / activiteit

Voor dit onderwerp in het meerjarig uitvoeringsplan is geen concrete ­opdracht geformuleerd. Een rondetafelgesprek met een brede samenstelling was bedoeld om te bepalen waar en hoe de Economische Agenda het beste kan aansluiten en een plus kan leveren op wat er al in de sector gebeurt. Bijvoorbeeld in het traject Toekomst Landelijk Gebied en de Agro Agenda Noord-­Nederland. Deze positie is nog niet definitief bepaald en is een onderwerp voor de stichting om uit te werken in 2027. Voor 2027 sluiten we aan bij de nationale AI-agenda voor landbouw, voedsel en natuur. Gezonde bodem, data en AI als praktische basis voor een bijdrage aan de landbouw van de toekomst. Daarbij is het cruciaal om aandacht te hebben voor bodem-water sturend werken. De Economische Agenda reserveert een ontwikkelbudget voor het bepalen van de aansluiting op het versterken van innovatie, toepassing en opschaling van toekomstbestendige landbouw in Noord-Nederland.

Rol Economische Agenda

Signaleren van kansen, aanjagen van samenwerking en faciliteren bij het opzetten van een investeringsregeling.

Status 2026

Goedkeuring programma / subsidieregelingen.

Concrete resultaten 2027-2028

• Nader inzet van de Economische Agenda rond landbouw bepalen. • Aansluiten bij lopende initiatieven als de Agro Agenda Noord-Nederland. • Aansluiten bij de nationale AI-agenda, bepalen regeling(en), in samenwerking met het SNN en de provincie Groningen.

Cofinanciering

Kaders bepalen bij subsidies (veelal 100% financiering van bepalen haalbaarheid).

Opdrachtnemer / eigenaar / governance

Economische Agenda en provincie Groningen, met potentiële opdracht aan het SNN.

Toezegging / besluit 2026

Ontwikkelbudget: 300.000 euro, om te bepalen hoe we kunnen aansluiten bij het versterken van innovatie, toepassing en opschaling van toekomst­bestendige landbouw in Noord‑Nederland.

8.1.9

76

Onderwijs, kennis en arbeidsmarkt

Ambitie

Het opleiden, benutten en binden van talent aan bedrijven en de regio. Het door­ breken van de traditionele verkokering tussen sectoren en onderwijs­niveaus, en tussen werkgevers en onderwijs doorbreken. Een verandering van onze leer­cultuur, door het om- en bijscholen, evenals een leven-lang-ontwikkelen structureel ­verankeren in onze arbeidsmarkt.

Welke doorbraak wil de Economische Agenda realiseren?

We zetten de stap van onderwijs naar leren en dat kunnen we alleen samen. De belangrijkste doorbraak is dan ook een nieuwe effectieve onafhankelijke vorm van samenwerking. Tussen kennisinstellingen onderling, van voort­gezet onderwijs, beroepsonderwijs tot universiteit. Maar ook en vooral tussen ­onderwijs en bedrijfsleven. Sneller innoveren zodat de opleiding de praktijk gaat en kan volgen. Kortere leerroutes met oog voor ontwikkelen van skills en vaardigheden en niet alleen ­diploma’s. Een leven lang bij- en ­omscholen waarbij iedereen mee kan doen. Kinderen die vanaf primair onderwijs in ­aanraking komen met techniek en technologie.

Maatregel / activiteit

Het onderzoeken en ontwikkelen van een nieuw platform vanuit het programma Noordwaarts. Een plek om methodisch samen te leren, innoveren en werken dwars door alle onderwijssectoren en in nauwe afstemming met werkgevers en bedrijven (1,45 miljoen euro ontwikkeling en mogelijke implementatie 2026-2028). Ontwikkelen van het programma ‘flexibele verkorte leerroutes’ met een eerste focus op technologie (100.000 euro per jaar voor ontwikkeling en mogelijk eerste pilot). Verkennen van aansluiten op (door)ontwikkeling van het succesvol gebleken aanbod verlengde schooldag. Dit richt zich op technologie en techniek in het primair onderwijs.

Rol Economische Agenda

De Economische Agenda financiert voor een deel het programma Noordwaarts. De agenda definieert de kaders en richting om een financierings­aanvraag te kunnen toekennen en vervult daarbij een katalyserende, f­ aciliterende en versterkende rol om opschaling van projecten binnen het programma, en de impact, mogelijk te ­maken. Noordwaarts faciliteert zelf samenwerking, ontwikkelt initiatieven / projecten die binnen het programma gefinancierd kunnen worden. Het Masterplan Campussen heeft de rol om kennis, programmering en innovaties effectief te ­verbinden.

Status 2026

Start onderzoek en ontwikkeling Noordwaarts en programma flexibele verkorte leerroutes en aansluiting succesvol aanbod verlengde schooldag.

Concrete resultaten 2027 – 2028

• Start en projectontwikkeling binnen het programma Noordwaarts. • Organisatie voor toekenning van financiering en projectuitvoering programma flexibele verkorte leerroutes.

Cofinanciering

Nader bepalen bij ontwikkeling Noordwaarts, mogelijk vanuit Sociale Agenda en op niveau van concrete uitwerkingen of pilots.

Opdrachtnemer / eigenaar / governance

De stichting van de Economische Agenda vooruitlopend op Noordwaarts als ­platform in oprichting.

Toezegging / besluit 2026

• Voorlopige toekenning voor de ontwikkeling van het programma N ­ oordwaarts: 1,45 miljoen euro. • Ontwikkelbudget voor ontwikkeling programma flexibele verkorte leer­routes en aansluiting (door)ontwikkeling succesvol aanbod verlengde schooldag gericht op technologie en techniek: 300.000 euro.

77

8.1.10

Masterplan Campussen

Ambitie

Het ontwikkelen van een krachtig kennisecosysteem en innovatie-­ecosysteem in Noord-Nederland met een versterkte samenwerking tussen ­bedrijfsleven, k ­ ennisen onderwijsinstellingen en overheden. Gericht op het v­ ergroten van de brede welvaart, het aantrekken, opleiden en binden van talent dat goed aansluit op de praktijk én het vergroten van de innovatiekracht. De E ­ conomische A ­ genda ­reserveerde al 150 miljoen euro voor cofinanciering van de campusont­wikkeling.

Welke doorbraak wil de Economische Agenda realiseren?

Het Masterplan Campussen richt zich op het ontwikkelen en ­behouden van talent door het innovatievermogen te vergroten en te zorgen voor een sterkere koppeling tussen kennis, onderzoek, onderwijs en praktijk met ­speciale aandacht voor het mkb. Het gaat om de volgende campuslocaties: Zernike Campus, Healthy Ageing Campus, Makeport Mercurius, Ruby, Portlands Campus, Vitaliteitscampus, Duurzaamheidscampus. Deze samenwerking krijgt via de agenda een nieuwe plek. Als onderdeel van de (onafhankelijke) uitvoeringsstructuur en met inzet van middelen. Hiermee vergroten we de kans om ambities naar de praktijk te brengen en triple helix samenwerking te optimaliseren. Inzet richt zich op: • Ecosysteemontwikkeling en gebiedsontwikkeling stimuleren en ­ondersteunen bij acht campussen, zoals beschreven in het 2025 Jaarplan Masterplan Campussen, vanuit de Campus Coalitie en de op te richten campus support organisatie. • De verdere ontwikkeling van de uitvoeringsstructuur van de ­Campus C ­ oalitie en campus support organisatie richting de stichting van de E ­ conomische agenda, op de uitvoering van gezamenlijke taken en ­verantwoordelijkheden binnen de samenwerking en het ontwikkelen van financierings­instrumenten.

Maatregel / activiteit

Het Masterplan Campussen is voor de periode 2026-2027 met een uitloop naar 2028 gefinancierd vanuit de al toegezegde middelen vanuit het ­ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (50 miljoen euro). De Economische Agenda richt zich op het samenvoegen van de uitvoering onder de stichting van de Economische Agenda. Beschikbaar stellen van ontwikkelbudget via de huidige werkwijze van het masterplan voor de eerste fase van de haalbaarheid van de regiocampus ­Gezond Leven en Groningen Airport Eelde (maximaal 112.500 euro per campus met volledige cofinancieringsmatching, conform het masterplan). Hierbij geldt het kader en de voorwaarden vanuit de Campus Coalitie. Daarnaast is er ruimte voor campussupport om de locaties verder te helpen in competenties, menskracht en blauwdrukken.

Rol Economische Agenda

Aanjagen van de samenwerking en het onderbrengen van de uitvoering van het masterplan onder de werking van de Economische Agenda. Het beschikbaar maken van de gereserveerde 150 miljoen euro vanaf 2028.

Status 2026

Het ontwikkelen van een structuur voor de Campus Coalitie en de campus support organisatie. Dit wordt opgepakt in samenwerking met stichting / gemeenschappelijke regeling van de Economische Agenda. Dit is de eerste stap om het uitvoeren van de campusplannen onderdeel te maken van de uitvoering van de stichting van de Economische Agenda. Bijdrage in eerste fase haalbaarheidsonderzoek campussen Gezond Leven en Groningen Airport Eelde.

Concrete resultaten 2027-2028

Oprichting campus support organisatie en voorbereiding integratie in de stichting.

Cofinanciering

Bijdrage ministerie Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. Cofinanciering op maat per ontwikkelstap campuslocaties.

Opdrachtnemer / eigenaar / governance

Campus Coalitie in voorbereiding op integratie in de stichting van de Economische Agenda.

Toezegging / besluit 2026

• Voorlopige toekenning voor Gezond Leven en Groningen Airport Eelde: totaal 225.000 euro. • Ontwikkelkosten voor integratie organisatie binnen stichting Economische ­Agenda, aanvullend op reguliere campus support.

8.1.11

Vrijetijdseconomie

Ambitie

In 2035 willen Groningen en Noord-Drenthe drie keer zoveel verblijfs­bezoekers verwelkomen, die dubbel zoveel uitgeven en langer blijven dan in 2025. Het behalen van deze ambitie is het uitgangspunt van de baanbreker vrijetijdseconomie, het ­Ontwikkelprogramma Ruimte voor Vrijetijd en de kansenkaart Noord-Drenthe. ­Opgesteld in samenwerking en onder regie van de provincie Groningen. De Economische Agenda heeft hiervoor 200 miljoen euro gereserveerd als cofinanciering.

Welke doorbraak wil de Economische Agenda realiseren?

De kansen van de vrijetijdseconomie zijn nog maar beperkt benut. De markt komt niet op gang zonder ingrijpen. Meer verblijfsbezoekers komen alleen als er reden is om te komen en als er plek is om te verblijven. Deze cirkel vraagt om een doorbraak. Het verhogen van het aantal bezoekers per jaar betekent tegelijkertijd het r­ ealiseren van verblijfsmogelijkheden én redenen om te verblijven. Doel is het toekomstig verdienvermogen van de regio rond vrijetijd verhogen, het bieden van kansen voor (nieuwe) ondernemers en bijdragen aan een aantrekkelijke leefomgeving. Waarin (nieuw) talent graag woont, werkt, onderneemt en recreëert. Bovendien is het resultaat ook cruciaal voor het versterken van ons r­ egionale economische zelfbewustzijn en imago. Het brengt al het mooie en goede van Groningen en Noord-Drenthe veel meer onder de aandacht. De m ­ iddelen vanuit de Economische Agenda vormen de hefboom tot een totaal aan ­investeringen van bijna 1,2 miljard euro.

78

Maatregel / activiteit

• Ontwikkelbudget om te komen tot een investeringsfonds voor erfgoed­ herbestemming samen met provincie en bestaande organisatie als Roemte en Groninger Landschap. • Ontwikkelbudget om te komen tot een investerings­fonds voor bestemmings­ ontwikkeling en publiekstrekkers gericht op de top van de aanbodpyramide. • Onderzoeksbudget om de haalbaarheid van grootschalige publieksevenementen te bepalen zoals de Europese Culturele Hoofdstad, PLAY of het wereldkampioenschap wielrennen. • Ontwikkelbudget voor periode 2026 - 2028 van totaal 3 miljoen euro gericht op instrumentarium voor herbestemming erfgoed, bestemmingsontwikkeling, bovenregionale publiekstrekkers en evenementen. Voorlopige reservering van 4 miljoen euro voor bijdrage aan evenementen PLAY en Zummerbühne.

Rol Economische Agenda

Signaleren, aanjagen en faciliteren. De Economische Agenda stimuleert samen­ werking, stelt duidelijke kaders en monitort de resultaten zodat de provincie, gemeenten en bedrijven projecten samen kunnen uitvoeren. De Economische Agenda financiert initiatieven direct of indirect door middel van financierings­ aanvragen via een fonds, subsidies en leningen.

Status 2026

• Uitvoeren van onderzoeken naar investeringsfondsen. • Onderzoek van de haalbaarheid van grootschalige publieksevenementen.

Concrete resultaten 2027-2028

• Aansluiting bij investeringsfonds erfgoed-herbestemming (in oprichting) en omvang bijdrage uit reservering is bepaald. • Aansluiting bij investeringsfonds voor bestemmingsontwikkeling en ­omvang bijdrage uit reservering bepaald. • Inzet bepaald in bijdrage aan grootschalige publieksevenementen.

Cofinanciering

De middelen van de Economische Agenda moeten als hefboom werken en uiteindelijk leiden tot in totaal 1,2 miljard euro aan investeringen. Voor de opstartfase heeft de provincie 25 miljoen euro beschikbaar vanuit haar provinciaal programma onder Nationaal Programma Groningen.

Opdrachtnemer / eigenaar / governance

Provincie Groningen, in afwachting van een regionale structuur voor a ­ dvisering, ondersteuning en uitvoering en bestuurlijke route voor aanvragen bij de stichting van de Economische Agenda.

Toezegging / besluit 2026

• Voorlopige toekenning voor een ontwikkel­budget voor de periode 2026-2028: 3 miljoen euro. • Voorlopig toekenning implementatiebudget: 4 miljoen euro.

79

8.1.12

Mkb-ondersteuning

Ambitie

Het mkb vormt een belangrijk deel van het fundament van onze economie. Daarbij staat dit mkb voor een aantal grote uitdagingen op het gebied van p ­ roductiviteit, innovatie, verduurzaming en het opleiden, vinden en binden van personeel. Kortom, uitdagingen gericht op het toekomstig verdien­ver­mogen en organiserend vermogen. De ambitie is het organiseren van een goede, effectieve en efficiënte ondersteuning van het mkb gericht op toekomstbestendigheid van het ondernemerschap.

Welke doorbraak wil de Economische Agenda realiseren?

• Het aanbrengen van samenhang, slagkracht en efficiëntie in de eerste- en ­anderhalvelijns ondersteuning. De mkb-ondersteuning is op dit ­moment gefragmenteerd en divers. Samen met de provincie Groningen, de p ­ rovincie Drenthe, de Groninger gemeenten, het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en partners als de EBG en de NOM zien wij de noodzaak om dit te verbeteren. De doorbraak is een Noordelijk Ondernemershuis: één herkenbaar loket voor ­ eerste- en anderhalvelijnsondersteuning voor het mkb. Gefinancierd door ­bestaande financiering te bundelen. • De oprichting van gemeentelijke ondernemersfondsen die ondernemers in staat stellen om gezamenlijk te investeren in nieuwe verdienmodellen, ­vaardigheden en samenwerkingen. • We willen een brede regeling maken die het mkb helpt om te groeien en te investeren in innovatie, digitalisering, robotisering, concurrentiekracht en verdienvermogen. Veel ondernemers lopen nu vast: bestaande ­regelingen hebben strenge voorwaarden of richten zich op te beperkte doelen. Daarom sluiten we, waar dat kan, aan bij regelingen die al bestaan – zowel binnen als buiten het aardbevingsgebied.

Maatregel / activiteit

• Een ondersteuningsregeling via het SNN voor het oprichten van gemeentelijke ondernemersfondsen. Voor de regeling is 5 miljoen euro beschikbaar uit het startkapitaal. • Een brede mkb-ondersteuningsregeling (voorzien via het SNN) voor in ieder geval schone technologie, digitalisering, robotisering en vrijetijdseconomie met een totale maximale inzet van 27 miljoen euro vanuit het startkapitaal. • Een bijdrage om mee te kunnen doen met het Project Shaping the Future of Work. Gericht op het samen met vakmensen op de werkvloer ­ontwerpen, testen, verder ontwikkelingen en toepassen van intelligente robotica en d ­ igitale hulpmiddelen. De Economische Agenda reserveert maximaal 5 miljoen euro tussen 20272031 om aan te haken bij het landelijke selectieproces van het kenniscentrum en de voorbereidingen daarvoor te treffen.

Rol Economische Agenda

Aanjagen van samenwerking en faciliteren van regelingen. De Economische Agenda fungeert voor de regelingen als opdrachtgever via de provincie G ­ roningen / Drenthe aan het SNN als de voorziene uitvoerder van de regeling, mits dit past binnen de formele voorwaarden.

Status 2026

• Gesprekken opstarten met het SNN en met partners over het Noordelijk Ondernemershuis. • Regelingen vanuit het startkapitaal via het SNN inrichten en openstellen in 2026 / 2027. • Besluit over toekenning subsidie Shaping the Future of Work.

Concrete resultaten 2027-2028

• Oprichting Noordelijk Ondernemershuis door samenwerkende partijen. • Openstelling mkb-regelingen via het SNN. Indien financiering overgehe­veld kan worden van het Rijk, via de regio naar de uitvoeringsorganisatie. • Start project (zodra subsidie is toegekend) Shaping the Future of Work.

Cofinanciering

Financiering Noordelijk Ondernemershuis uit bundeling reguliere financiering. Nader te bepalen cofinancieringsvoorwaarden voor brede mkb-­ ondersteunings­regeling (investeringen).

Opdrachtnemer / eigenaar / governance

SNN (voorziene uitvoerder), provincie Groningen / Drenthe (opdrachtgevers).

Toezegging / besluit 2026

• Voorlopige toekenning mkb-regelingen: maximaal 27 miljoen euro uit het ­startkapitaal. • Voorlopige toekenning gemeentelijke ondernemersfondsen: 5 miljoen euro.

8.1.13

Herstructureringsmaatschappij Drenthe-Groningen (HMDG)

Ambitie

Verbeteren van de economische structuur in Drenthe en Groningen – met focus op Noord-, Midden- en Oost-Groningen - door meer en nieuwe w ­ aarden te maken voor bestaande bedrijventerreinen. Doel is toekomstbestendige bedrijventerreinen door revitaliseren en herstructureren.

Welke doorbraak wil de Economische Agenda realiseren?

Voldoende fysieke ruimte voor economie is bij zowel provincies, gemeenten als het Rijk een belangrijke uitdaging. Het doel is een beter vestigingsklimaat op bestaande bedrijventerreinen door deze efficiënter te gebruiken en de kwaliteit te verbeteren. Voorwaarden voor een beter regionaal verdienvermogen en stimulans voor ondernemerschap. Revitalisering en herstructurering van bedrijventerreinen is op veel plekken moeilijk of komt niet op gang door een onrendabele top in de business case en de risico’s die ermee gepaard gaan. De Economische Agenda wil helpen om deze impasse te doorbreken. De HMDG (is een bv) is in oprichting als belangrijk middel om de doorbraak te realiseren en bovenstaande ambitie te concretiseren. Het is gebaseerd op goede voorbeelden elders zoals de succesvolle Herstructureringsmaatschappij Overijssel. De Economische Agenda ondersteunt de oprichting van de HMDG door de provincies Groningen, Drenthe, de regio Groningen-Assen en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. De agenda sluit daar ook aan bij de HMDG. In 2026 wordt samen met de oprichters gewerkt aan een specifieke opdracht voor het Nij Begun-gebied binnen de HMDG. Daarbij is ook aandacht voor een mogelijke verbreding van de opdracht naar het openbaar gebied, energie, klimaat en ontsluiting waar dit de reguliere taak van gemeenten overstijgt.

Daarbij leggen we waar mogelijk verbanden met andere onderwerpen uit de agenda zoals het Masterplan Regiocentra en het Masterplan Campussen.

80

Maatregel / activiteit

• Verdubbelen kapitaalinleg door de oprichters van de HMDG (in oprichting) met 10 miljoen euro in een revolverend fonds specifiek voor het Nij Begun-gebied met een nader te bepalen inlegritme voor de jaren 2028-2032. • Ontwikkelbudget voor het formuleren van specifieke voorwaarden en uitwerking opdracht Nij Begun-gebied.

Rol Economische agenda

Aanjagen en faciliteren. Cofinanciering voor de investeringen die uitgevoerd worden door de HMDG.

Status 2026

• Oprichting HMDG door de provincies Drenthe en Groningen. • Uitwerken opdracht Nij Begun-gebied inclusief toekomstbestendigheid ­bedrijventerreinen en mogelijke dwarsverbanden met het Masterplan ­Regiocentra en het Masterplan Campussen.

Concrete resultaten 2027-2028

Ondersteuning voor de concretisering en scope van de financieringsaanvraag van de HMDG aan de Economische Agenda, met aandacht voor toekomst­bestendigheid van bedrijventerreinen inclusief raakvlakken met het Masterplan Regiocentra en het Masterplan Campussen. Concretisering van de rol van de agenda in relatie tot de stichting van de HMDG, inclusief de organisatie in samenwerking met de provincie Drenthe en Groningen.

Cofinanciering

Provincie Groningen (2,5 miljoen euro), provincie Drenthe (2,5 miljoen euro) en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (5 miljoen euro).

Opdrachtnemer / eigenaar / governance

De bv HMDG (in oprichting).

Toezegging / besluit 2026

• Voorlopige toekenning verdeeld over periode 2028-2032: 10 miljoen euro. • Ontwikkelbudget om de opdracht vanuit Economische Agenda voor de HMDG te concretiseren: 150.000 euro.

81

8.1.14

Masterplan Regiocentra

Ambitie

Regiocentra zijn cruciaal voor de regionale economische groei, het vestigingsklimaat voor mkb en versterking van de sociale structuur. Versterking en verbetering van deze regionale centra heeft directe invloed op het wonen, leven en werken van meer dan 300.000 inwoners. Het Masterplan Regiocentra en het convenant Regio Deal Regiocentra Groningen richten zich op het ontwikkelen van en investeren in de fysieke leefomgeving van veertien regiocentra (waarvan elf in Groningen en drie in Noord-Drenthe) om daarmee de brede welvaart te vergroten. De Economische Agenda reserveerde al een bedrag van 180 miljoen euro als ­bijdrage om de uitvoering van het Masterplan Regiocentra op gang te helpen en aan te jagen. Met oog voor alle centra en de economische onderdelen van de plannen maar met een nadruk op Noord-, Midden- en Oost-Groningen.

Welke doorbraak wil de Economische Agenda realiseren?

Het versterken van executiekracht om gemaakte plannen en visies uit te v­ oeren (vanuit de samenwerking in het Masterplan Regiocentra). De samenwerking in het Masterplan Regiocentra is gericht op meer slag- en executiekracht voor het uitvoerbaar maken van de plannen en visies van gemeenten en provincie(s). De Groningse gemeenten stelden toekomstvisies op met uiteenlopende investeringen voor de komende 15 jaar. Een geschatte benodigde maatschappelijke bijdrage voor de elf Groningse regiocentra bedraagt 1,8 miljard euro (met een afwijkingsmarge van plus of min 30%) over een periode van 30 jaar. De eerste vijftien jaar is er een tekort van ongeveer 950 miljoen euro aan (publieke) investeringen. De ambitie is het realiseren van een verviervoudiging van het huidige investeringsniveau per inwoner per jaar. De drie Noord-Drentse gemeenten bevinden zich in de analysefase. De bijdrage van 180 miljoen euro katalyseert de opstartfase en uitvoering van het Masterplan Regiocentra. Het stelt gemeenten in staat voortvarend plannen verder uit te werken en cofinanciering vrij te maken of aan te trekken.

Maatregel / activiteit

Subsidie via provincie Groningen op basis van het afwegingskader van b ­ ureau Rebel voor uitvoering van gemeentelijke projecten binnen het Masterplan Regiocentra. Verloop afgestemd op de snelheid van planontwikkeling. Om tot gezamenlijke ontwikkeling van uitvoerbare projectvoorstellen te kunnen komen is uitvoeringscapaciteit bij gemeenten en provincie(s) essentieel. Daarom zorgen provincie Groningen en de gemeenten via de Regio Deal Regiocentra en de Economische Agenda voor borging van gezamenlijkheid en capaciteit bijvoorbeeld door gezamenlijke inhuur van externe capaciteit die gemeenten ondersteunt bij planvorming. Deze gezamenlijkheid geldt als voorwaardelijk voor het beschikbaar stellen van de middelen.

Rol Economische Agenda

Aanjagen van samenwerking en ondersteunen met middelen uit de reservering van 180 miljoen euro. Via een subsidie aan de provincie Groningen die vervolgens aan de hand van een vastgesteld afwegingskader als subsidies aan de Groningse en Noord-Drentse gemeenten wordt verstrekt.

Status 2026

• Q1 2026: Bestuurlijke besluitvorming binnen masterplan en meerjarig uitvoeringsplan over het afwegingskader als verdelingsmechanisme ­(gemeenten en provincie op basis van advies door bureau Rebel). • Q1 2026: Afronding analyse drie Noord-Drentse gemeenten. • 2026: Verdere uitwerking van projecten. • 2026: Uitwerking kader, criteria, aanvraag- en toekenningsproces en de ­governance rondom de verdeling van de middelen, voor investeringen / subsidies vanuit de Economische Agenda.

Concrete resultaten 2027-2028

• Procedure en criteria uitwerken en concretiseren voor financiering van projecten vanuit het Masterplan Regiocentra (Rebel + gemeenten + provincie). • Prioriteren van investeringen. • Definitieve besluitvorming als onderdeel van het uitvoeringsplan. • Visies vanuit veertien regiocentra uitwerken tot concrete projectvoorstellen, waarvoor een financieringsaanvraag gedaan kan worden bij de provincie ­Groningen vanuit het budget van de Economische Agenda. • Plan ontwikkelen om viervoud aan cofinanciering aan te trekken.

Cofinanciering

De provincie Groningen en gemeenten organiseren samen de vormgeving van de aanvraagprocedure en het verdeelmechanisme voor de ontwikkelingsfase en ontwikkelen gezamenlijk plannen die voorzien in een stimulans voor een (viervoudig) multipliereffect, dat bijdraagt aan het realiseren van de opgave in de regiocentra.

Opdrachtnemer / eigenaar / governance

De provincie Groningen levert ondersteuning voor vertegenwoordiging van het Masterplan Regiocentra in Nij Begun en heeft een trekkersfunctie. De beide provincies hebben een faciliterende en coördinerende rol richting de veertien gemeenten.

Toezegging / besluit 2026

• Vaststelling verdeling van middelen per gemeente binnen de reservering van 180 miljoen (op basis van afwegingskader en verdeelmechanisme). • Voorlopige toekenning uit reservering voor eerste projecten: 21 miljoen euro.

8.1.15

82

Marketing en profilering

Ambitie

De ambitie is om Groningen én Noord-Drenthe als herkenbaar, aantrekkelijk en economisch sterk merk te positioneren gericht op economische groei, talentbinding en toeristische aantrekkingskracht.

Welke doorbraak wil de Economische Agenda realiseren?

Onze regio is bescheiden en slaat zichzelf niet op de borst, terwijl al het moois dat Groningen en Noord-Drenthe te bieden hebben een plek in de etalage verdient. Daarom moeten we meer laten zien wat we doen en doen wat we zeggen. Duidelijk en onderscheidend. Trots en zelfverzekerd. Regionaal, ­nationaal en internationaal. Maar natuurlijk ook om daarmee belangstelling aan te wakkeren. Van bedrijven, verblijfsbezoekers en nieuwe inwoners. Van de zakelijke markt als het gaat om congressen. Ze weten nu niet wat ze missen en dat moet veranderen. De merknaam Groningen en Noord-Drenthe moet beter worden uitgedragen. Met een nieuw en wervend verhaal dat houvast biedt voor profilering, talent, techniek, bedrijfsleven, sport en cultuur. Een verhaal dat de profilering van de strategische keuzes vanuit de Economische Agenda ondersteunt.

Maatregel / activiteit

• Een structurele bijdrage van 1 miloen euro per jaar (basisfinanciering) vanaf 2026 – matchen met huidige inzet van overheden in Groningen & Partners, een sterke regionale marketingorganisatie en de verdere ontwikkeling van het regionale merkverhaal, met gerichte thematische inzet vanaf 2027. Voorwaarde voor deze bijdrage is dat de stichting als medeopdrachtgever en financier een gelijkwaardige positie krijgt als de gemeente Groningen en provincie Groningen. • Reservering van 2,5 miljoen euro per jaar voor specifieke inzet op basis van de agenda gericht op de zakelijk congressen via Groningen Conventions (500.000) en de inzet van kanalen van de topsportclubs (2 miljoen euro) onder voorwaarde van eenduidige positionering van Groningen & Partners hierin, uitwerking in concrete samenwerkingsovereenkomsten met duidelijke objectiveerbare deliverables. • Met regionale media (RTV Noord en RTV Drenthe) verkennen van gezamenlijke ontwikkeling van massamediale platforms.

Rol Economische Agenda

(Co)financiering en (co)opdrachtgeverschap. De rol van de Economische Agenda bestaat uit het mede bepalen van de inhoud, het faciliteren van samenwerking en het bijdragen aan de financiering.

Status 2026

Bijdrage in basisfinancering en op het formuleren van het merkverhaal met andere opdrachtgevers.

Concrete resultaten 2027-2028

• Bijdrage basisfinanciering Groningen & Partners. Vanaf 2027 vindt specifieke inzet en financiering plaats via opdrachten per thema vanuit de Economische Agenda. • Nadere afspraken over inzet, resultaten en verantwoording.

Cofinanciering

Bijdrage Groningen & Partners vanuit de oprichtende overheden. Bijdragen in ­specifieke campagnes nader te bepalen.

Opdrachtnemer / eigenaar / governance

De stichting van de Economische Agenda voor opdracht tot specifiek ­campagnes en medeopdrachtgever Groningen & Partners samen met overheden die ondersteunen bij de oprichting.

Toezegging / besluit 2026

• Voorlopige toekenning bijdrage basisfinanciering Groningen & Partners voor de periode 2026-2028: 3 miljoen euro. • Reservering voor Conventions en marketing topsport en bedrijfsleven: 7,5 miljoen euro.

83

Overzicht kernindicatoren Economische Agenda

8.2

Kernindicator

Bron

Frequentie (meest recent)

Drempelwaarde

Ambitiewaarde

1

Emissie-intensiteit

CBS

Eenmalig (2020)

Nader uit te werken

Nader uit te werken

1

Tevredenheid met woonomgeving*

CBS

Driejaarlijks (2024)

Elke deelregio (variërend van 72%-90%) behoudt minstens hetzelfde niveau

Geen enkele deelregio onder de 82%

2/3

Mediaan besteedbaar inkomen*

CBS

Jaarlijks (2022)

Halvering achterstand regio t.o.v. NL: ca. €39.300

Regio gelijk aan NL: ca. €41.700

2/3

Huishoudens onder lage inkomensgrens*

CBS

Jaarlijks (2022)

Halvering achterstand regio t.o.v. NL: 4,5%

Regio gelijk aan NL: 4,4% en geen enkele gemeente zit boven de 5% (m.u.v. Groningen als gemeente: niet hoger dan 5,5%)

2

Gestarte vestigingen

WSJG / KVK

Per kwartaal (2024)

Halvering achterstand regio t.o.v. NL: 140 per 10.000 inwoners

Regio gelijk aan NL: 156

2

Aantal vestigingen van snelgroeiende bedrijven

WSJG / KVK

Jaarlijks tot 2020

Regio gelijk aan referentie l­ andelijk: 12

Regio gelijk aan NL: 13

2

EEI

Universiteit Utrecht / Birch

Jaarlijks (2024)

Oost-Groningen verbetert naar 7: Noord-Drenthe en Delfzijl naar 7,5 tot 8: Overig Groningen niet slechter

Oost-Groningen verbetert naar 7. Noord-Drenthe en Delfzijl naar 8 tot 8,5: overig Groningen naar 13

3

Stay rate

Talentmonitor Groningen

Nader te bepalen

Halvering achterstand regio op alle opleidingsniveaus t.o.v. NL: mbo: 61%, hbo: 45%, wo: 30%

Regio doet het beter dan NL: mbo: 65%, hbo: 55%, wo: 35%

3

Inverse van stay rate

Talentmonitor Groningen

Nader te bepalen

Halvering achterstand stay rate regio t.o.v. NL (zie hierboven) in combinatie met een inverse stay rate voor provincie Groningen die niet onder de 23% daalt

Stay rate voor de regio gelijk aan NL (zie hierboven) in combinatie met een inverse stay rate voor de provincie Groningen die niet onder de 23% daalt

3

Onbenut arbeidspotentieel

CBS

Jaarlijks (2024)

Regio gelijk aan NL: 8. 7% en ­Groningen als gemeente richting aan referentie stad: 11%

Regio doet het beter dan NL en halveert afstand tot referentie landelijk: 7,1% en Groningen als gemeente gelijk aan referentie stad: 10,2%

4

Aantal spin-offs voortkomend uit kennisinstellingen

RUG

Jaarlijks (2022)

Nader uit te werken

Nader uit te werken

4

Verleende NLoctrooien per 100.000 inwoners

RVO

Vijfjaarlijks (2023)

Regio zit op 30 per 100.000 inwoners

Regio zit op 38 per 100.000 inwoners

5

ISI van Groningers

Imagomonitor Groningen

Jaarlijks (2024)

Provincie vergelijkbaar met Friesland en Noord-Brabant: 7

Provincie hoger dan Friesland en Noord-Brabant: 7,5

5

ISI van niet-Groningers

Imagomonitor Groningen

Jaarlijks (2024)

Provincie vergelijkbaar met ­Friesland en Noord-Brabant: 5,5

Provincie hoger dan Friesland en Noord-Brabant: 6,5

5

Verwachting ­Groningers over ISI van niet-Groningers

Imagomonitor Groningen

Jaarlijks (2024)

Provincie vergelijkbaar met Friesland en Noord-Brabant: 4

Provincie hoger dan Friesland en Noord-Brabant: 6

5

ISI van niet-Groningse bedrijven

Imagomonitor Groningen

Regio richting score van (zeer) goed: 5,5

Regio op score (zeer) goed: 7

8.3

84

Begrippenlijst

Adaptief vermogen

Het vermogen van systemen, organisaties of gemeenschappen om zich aan te passen aan veranderende en nieuwe omstandigheden, zoals door technologische ontwikkelingen of klimaatverandering.

Artificial Intelligence (AI) / Kunstmatige Intelligentie

Engelse benaming voor het begrip kunstmatige intelligentie, afgekort AI. Technologie die machines in staat stelt om taken uit te voeren die normaal gesproken menselijke intelligentie vereisen zoals leren, redeneren en beslissingen nemen.

Biobased

Materialen die hoofdzakelijk bestaan uit natuurlijke / organische grond­ stoffen. Bijvoorbeeld hout, bamboe of hennepvezel.

Biomedische technologie

De toepassing van technologieën in de medische sector om ziekten te diagnosticeren, behandelen en voorkomen, inclusief de ontwikkeling van medische apparaten en therapieën.

Brede welvaart

Dit gaat over wat mensen belangrijk vinden als het gaat om welvaart. Deze term is ontwikkeld als alternatief voor het meten van welvaart in puur economische termen uitgedrukt in euro’s. Naast de economische aspecten kijkt brede welvaart ook naar gezondheid, leefomgeving, staat van de natuur, vrijetijdsbesteding, onderwijs en tevredenheid met het leven.

Campus

Een plek waar bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheden gevestigd zijn en samenwerken op het gebied van onderzoek, ontwikkeling van ­technologie en andere innovaties gericht op toepassing in het bedrijfs­ leven. Een campus bevat vier kernelementen: (1) focus op R&D en ­ technologie gedreven activiteiten van bedrijven, (2) fysieke hoogwaardige ­vestigingsmogelijkheden en onderzoeksfaciliteiten, (3) aanwezigheid van een mbo-, hbo- en / of wo-instelling als kennisdrager en (4) actieve en open innovatie.

Chemische procesindustrie

Industrie die grondstoffen door gebruik van chemische processen tot een eindproduct maakt. Dit gaat om eindproducten zoals kunststoffen en geneesmiddelen.

Circulariteit

Het hergebruiken van producten, materialen en onderdelen om zo resten afvalstromen opnieuw te gebruiken in plaats van weg te gooien.

Cofinanciering

Wanneer cofinanciering wordt gevraagd, betekent dit dat de partijen ook uit eigen middelen en/of andere fondsen geld moeten inbrengen.

Deelneming

Een financieel belang (meestal aandelen) in een onderneming, bedoeld om zeggenschap uit te oefenen of strategisch samen te werken.

Durfkapitaal

Een financieringsvorm waarbij investeerders kapitaal verstrekken aan ­startups en snelgroeiende bedrijven met veel potentie. In ruil voor de ­investering krijgen zij vaak aandelen en soms inspraak in de bedrijfs­ voering. Deze investeringen hebben een hoog risico maar kunnen in potentie ook een stuk meer opleveren dan traditionele investeringen.

Ecosysteem

Ondernemerschap staat niet op zichzelf maar is afhankelijk van diverse factoren en partijen met kennis, sociale netwerken, kapitaal, cultuur en wet- en regelgeving. Ondernemerschap verhoudt zich tot de leefom­geving. Dit ecosysteem benadrukt de onderlinge afhankelijkheid van deze elementen en de context waarin ondernemerschap kan plaatsvinden.

85

Executiekracht

Het vermogen van een organisatie om ideeën en beleid effectief om te zetten in concrete acties, zodat ze leiden tot zichtbaar en meetbaar resultaat in de praktijk.

Gemeenschappelijke regeling

Juridische samenwerking tussen publieke partijen om samen taken uit te voeren om de Groningse en Noord-Drentse economische structuur te versterken.

Generiek

Generiek betekent een benadering die breed toepasbaar is en niet ­specifiek gericht op een toepassing.

Hightech maakindustrie

De sector die zich richt op de productie van geavanceerde t­ echnologieën en producten, kenmerkend door hun hoge innovatieve en technische complexiteit.

Innovatie-ecosysteem

Het geheel van bedrijven, onderzoeksinstellingen, overheden en andere partijen die samenwerken om innovaties te ontwikkelen en het verspreiden van nieuwe ideeën te bevorderen.

Investerings-gereed

Status waarin een project voldoet aan alle voorwaarden en klaar is om met de investering te starten.

Jaarplan

Plan met uitwerking van het meerjarig uitvoeringsplan met daarin voor­ ziene activiteiten, doelen, begroting en de jaarrekening voor één kalender­ jaar. De stichting stelt het jaarplan op. Het wordt vastgesteld door het bestuur.

Kapitaalintensief

Een bedrijf of sector die veel geld en middelen (kapitaal) nodig heeft om te produceren in verhouding tot de hoeveelheid arbeid die er wordt ingezet.

Kennis- en innovatie ecosysteem

Netwerk waarin kennis van kennisinstellingen en bedrijven samenkomt en uitgewisseld wordt. Een campus draagt bij aan ontwikkeling van ­ecosystemen.

Maritiem

Dit omvat alles wat met schepen, scheepvaart, havens en de bijbehorende (maak)industrie te maken heeft.

Marktconformiteit

Prijzen of kosten blijven vergelijkbaar met de reguliere markt. Het doel is oneerlijke voordelen te vermijden.

Meerjarig uitvoeringsplan

De strategie waarin voor meerdere jaren (2026-2028) concreet is vast­ gelegd hoe de ambities van de Economische Agenda worden gerealiseerd: onderwerpen, acties, inclusief tijdspad en inzet van middelen, evenals de rol van de agenda. Het plan wordt t­ en­minste elke vijf jaar vastgesteld.

Openbaar lichaam

Een organisatie die door de overheid is opgericht met een gemeen­ schappelijke regeling die verantwoordelijk is voor bepaalde publieke taken. Het bestuur van het openbaar lichaam van de Economische Agenda bestaat uit de kroonbenoemde bestuurders: de burgemeesters van de 13 ­Groningse en Noord-Drentse gemeenten, de dijkgraven van de ­waterschappen Noorderzijlvest en Hunze en Aa’s en de commissaris van de Koning van de provincie Groningen.

Precisielandbouw

Het gebruik van technologieën zoals GPS en sensoren om landbouw­ processen nauwkeuriger te maken, zodat processen efficiënter en duur­ zamer worden, bijvoorbeeld bij het toedienen van water of meststoffen.

86

Research en Development (R&D)

Onderzoek naar en ontwikkeling van nieuwe producten, diensten of ­technologieën, vaak uitgevoerd door bedrijven (private R&D) en/of ­kennisinstellingen (publieke R&D).

Reservering

Voorlopig vastgelegde middelen die nog niet definitief zijn toegekend, maar wel bedoeld zijn en blijven voor toekomstige besteding voor het thema of onderwerp waarvoor ze gereserveerd zijn.

Revolverend

Een financieringssysteem waarbij rendement op investeringen, ­opbrengsten van verkoop van aandelen of rente op leningen opnieuw wordt i­ngezet voor andere projecten.

Startkapitaal

Eenmalig bedrag ter hoogte van 250 miljoen euro dat het Rijk beschikbaar stelt aan urgente projecten voor de economische structuurversterking in Groningen en Noord-Drenthe, bovenop de jaarlijkse 100 miljoen euro in de periode 2026-2055.

Stichting

De stichting van de Economische Agenda adviseert in triple helix setting de gemeenschappelijke regeling over het realiseren van de doelen, maakt voorstellen voor het meerjarig uitvoeringsplan en de jaarplannen, evenals voor het uitvoeringsprogramma van de regio. De stichting voert taken uit voor zover de gemeenschappelijke regeling haar daartoe de opdracht geeft of mandaat verleent.