Bijlage Samen werken aan ideeen.pdf

Bewonersorganisaties en -initiatieven

SAMEN AAN IDEEËN

WERKEN

DE SOCIALE BASIS: ACTIELIJNEN BEWONERSORGANISATIES EN -INITIATIEVEN

>

Inleiding

Bewonersorganisaties en -initiatieven

SAMEN AAN IDEEËN

WERKEN

Inhoud 1.

Inleiding 3

2.

Bewonersorganisaties 5

3.

Bewonersinitiatieven 9

4.

Doorgaande dialoog 13

5.

Werkagenda 14

6.

Geleverde input voor de nota 17

7.

Financiën 18

Bijlagen 20

Met deze nota werken wij twee actielijnen uit: bewonersorganisaties en bewonersinitiatieven. Deze uitwerking kondigden we aan in de nota De sociale basis, voor elkaar!. In die nota leggen wij uit waarom we investeren in een sterke sociale basis. Onze definitie van de sociale basis is: de (informele en formele) contacten tussen mensen, netwerken en organisaties in de samenleving. De waarde van bewonersorganisaties en -initiatieven Bewonersorganisaties en -initiatieven zijn van grote waarde voor een sterke sociale basis en de leefbaarheid in een wijk of dorp. Ze zorgen voor een gevoel van saamhorigheid en voor verbinding tussen bewoners van de wijk en het dorp. Bewoners ontmoeten elkaar via activiteiten en initiatieven, zetten zich in voor hun woon- en leefomgeving en voor elkaar. Bewoners kennen hun wijk of dorp als geen ander en weten wat er leeft. Bewonersorganisaties organiseren voor hun bewoners jaarlijks activiteiten en informeren de wijk of het dorp. De rol van spreekbuis en belangenbehartiger van de wijk of het dorp ligt hen goed. Ze ondersteunen bij het beoordelen van bewonersinitiatieven. Bewonersinitiatieven zijn vaak eenmalig of voor kortere tijd, maar kunnen uitgroeien tot iets blijvends. Bewonersorganisaties en -initiatieven dragen tevens bij aan mentale en lichamelijke gezondheid en zingeving.

Het hebben van sociale contacten, een sociaal vangnet en de mogelijkheid om mee te doen zijn van groot belang voor

iemands welzijn. Bewoners kunnen veel betekenen voor hun wijk of dorp en ervaren zo dat ze een belangrijke bijdrage leveren aan de gemeenschap.

>

Bewonersorganisaties en -initiatieven zijn een belangrijke vorm van participatie.

2

1.1 Waarom deze nota? Samen leven en samen redzaam zijn begint met elkaar kennen. Daarom willen wij dat in elke wijk en in elk dorp bewoners elkaar kunnen ontmoeten en activiteiten kunnen organiseren. En dat bewoners daar gemeenschappen en sociale netwerken kunnen vormen. Bewonersorganisaties en -initiatieven spelen daar een grote rol bij. Bewonersorganisatie ondersteunen we al lange tijd. Zij kunnen hun werk daardoor goed uitvoeren. Hoe we hen ondersteunen hadden we nog niet uitgewerkt en verankerd in beleid.

In deze nota beschrijven wij: • hoe we bewonersorganisaties al jaar en dag faciliteren; • welke verbeteringen we doorvoeren op dat gebied. Daarbij geven wij ook aan welke verbeterpunten bijna alle bewonersorganisaties als urgent hebben benoemd; • hoe we met een doorgaande dialoog regelmatig in gesprek gaan met de bewonersorganisaties. Deze gesprekken gaan onder andere over gezamenlijke doelen. En over hoe bewoners zich kunnen ontwikkelen om van grote(re) waarde voor de wijk of het dorp te zijn en blijven.

Ook bewonersinitiatieven ondersteunen wij al lange tijd. Inwoners organiseren die vaak buiten de gemeente om. Is de gemeente er wel bij betrokken, dan kan de manier waarop het bij ons wordt opgepakt verschillen. Dit komt doordat bewonersinitiatieven betrekking hebben op verschillende beleidsonderwerpen. Dit vraagt om duidelijkere communicatie over hoe een initiatief bij de gemeente terecht kan komen. En over hoe we er vervolgens mee omgaan. Verder gaan we in deze nota in op de ondersteuning van bewonersinitiatieven voor langere tijd binnen het sociaal domein.

1.2 Raakvlakken met andere nota’s Ons beleid op bewonersorganisaties en -initiatieven hangt nauw samen met ons participatiebeleid, ons vrijwilligersbeleid en samenlevingsopbouw. Die onderwerpen behandelen wij in andere nota’s. Hieronder lichten we dit toe. Participatiebeleid In de gebieden werken we nauw samen met de bewonersorganisaties. Veel daarvan zien zichzelf als vertegenwoordiger en belangenbehartiger van of als platform voor de bewoners van een wijk of dorp. Bij bewonersinitiatieven ligt het initiatief bij inwoners. Zij kunnen de gemeente vragen om mee te denken over of mee te werken aan hun initiatief. De contacten tussen de organisaties of initiatiefnemers en de gemeente lopen meestal in eerste instantie via de gebiedsteams.

In het Beleidskader Participatie en de Participatieverordening gaat het over ‘inwonersinitiatieven’. In deze nota hebben wij het over ‘bewonersinitiatieven’. De reden hiervoor is dat we een smallere definitie gebruiken. Met bewonersinitiatieven bedoelen we initiatieven waarmee inwoners zich inzetten voor hun eigen straat, wijk, dorp of breder. Initiatieven die de sociale basis versterken. Het gaat om initiatieven waar de gemeente bij betrokken is, maar ook om de vele initiatieven waar de gemeente níet bij betrokken is. Hoe wij inwoners en bewonersorganisaties bij het opstellen van beleid betrekken, wordt beschreven in het Beleidskader Participatie 2025 en de Participatieverordening 2025.

>

Bewonersconvenant Daarnaast is er het bewonersconvenant uit 2008 Ook hierin staat wat inwoners, bewonersorganisaties en de gemeente van elkaar kunnen verwachten bij het maken van beleidskeuzes die gevolgen hebben voor een wijk of dorp.

3

Gronings model Verder is er het Gronings model voor wijk- en dorpsdemocratie. Dit model gebruiken we om de betrokkenheid en zeggenschap van inwoners te vergroten. (Nieuwe) bewonersorganisaties kunnen hun rol van vertegenwoordiger en belangenbehartiger hiermee op verschillende manieren vormgeven. Ter inspiratie staan in het model drie archetypen die verschillen qua hoeveelheid zeggenschap.

Vrijwilligersbeleid en samenlevingsopbouw Inwoners die zich voor de bewonersorganisaties en -initiatieven inzetten, zijn vrijwilligers. In de actielijn Mensen maken Groningen, een ode aan vrijwillige inzet staat beschreven hoe we vrijwilligers(organisaties) in onze gemeente ondersteunen. Ook met samenlevingsopbouw en de actielijn Sociaal Werk zijn er raakvlakken. Het opbouwwerk kan bewonersorganisaties en -initiatieven onafhankelijk

ondersteunen. Hoe groot die ondersteuning is, hangt onder andere af van de behoeften en wensen van de organisatie of initiatiefnemers. Voor een opbouwwerker staat het belang van inwoners voorop. Hij of zij is een verbinder en weet goed de weg binnen de organisaties, instanties en initiatieven waarmee een wijk of dorp te maken heeft. Zo draagt het opbouwwerk bij aan sterke(re) gemeenschappen.

Leeswijzer

>

In hoofdstuk 2 beschrijven wij onze visie op bewonersorganisaties. Welke rol zien we voor ze binnen de sociale basis? In hoofdstuk 3 gaan wij in op bewonersinitiatieven. Wat verstaan we daaronder? Hoe komen ze bij de gemeente binnen en hoe nemen we ze in behandeling? Hoofdstuk 4 staat in het teken van de doorgaande dialoog met bewonersorganisaties en -initiatieven en hoe we die willen verbeteren. Hoofdstuk 5 bevat de werkagenda voor de korte en langere termijn. In hoofdstuk 6 geven wij aan welke partijen input hebben geleverd voor de nota. In hoofdstuk 7 gaan we in op de financiën.

4

2

Bewonersorganisaties Een bewonersorganisatie is een groep inwoners die zich hebben georganiseerd om zich voor hun wijk of dorp in te zetten. Hun doel is vaak om daar de leefbaarheid te vergroten, de sociale basis te versterken en de binding tussen wijk- of dorpsbewoners te bevorderen. Dit doen zij op eigen initiatief en op hun eigen manier.

> Bewonersorganisaties houden zich onder meer bezig met: • het organiseren of faciliteren van activiteiten; • het organiseren van bijeenkomsten om belangrijke kwesties te bespreken; • het behartigen van de lokale belangen, bijvoorbeeld bij beleidskeuzes van de gemeente;

Per organisatie verschilt het waar de focus op ligt. Dit hangt onder andere af van de behoeftes in en de samenstelling van een wijk of dorp. Voor het uitvoeren van hun werkzaamheden hebben veel bewonersorganisaties werkgroepen of commissies. Die richten zich op specifieke activiteiten of onderwerpen, zoals duurzaamheid, veiligheid, verkeer, ondersteuning van ouderen en bestrijding van armoede.

• het ondersteunen en eventueel beoordelen van bewonersinitiatieven; • communicatie naar inwoners, bijvoorbeeld via een wijk- of dorpskrant.

5

2.1 Bewonersorganisaties in Groningen De gemeente Groningen telt momenteel 54 bewonersorganisaties. Dit wil zeggen dat 54 organisaties als bewonersorganisatie staan geregistreerd en subsidie krijgen. Per gebied verschilt het sterk hoeveel bewonersorganisaties er zijn (zie tabel 1).

BEW ON ER S ORGAN IS ATIES Gebied

Aantal

Oost West Ten Boer Haren Zuid Centrum Oude wijken

8 7 8 5 12 4 10

Totaal

54

Tabel 1: Aantal bewonersorganisaties per gebied in Groningen

Ook het aantal mensen dat de organisaties vertegenwoordigen, varieert sterk. De grootste, Vinkhuizen, zet zich in voor 12.083 inwoners. Een middelgrote, Stichting wijkplatform Selwerd, voor 5904 inwoners. Bij de kleinste, Lellens, is dat aantal 45. De oudste bewonersorganisatie in Groningen is Oosterpark. In 2022 vierde deze organisatie haar honderdjarig bestaan. Bij de totstandkoming van deze nota hebben we in alle gebieden gesproken met de bewonersorganisaties. Meer hierover in hoofdstuk 6.

2.2 Ondersteuning van bewonersorganisaties Als gemeente hechten wij veel waarde aan het werk van onze bewonersorganisaties. We willen graag dat ze dit voortzetten en zich kunnen ontwikkelen. Daarom ondersteunen we ze met subsidies en in praktisch opzicht. Wel vinden we het belangrijk dat bewonersorganisaties hun eigenheid behouden. Oftewel, dat ze hun eigen draai aan de werkzaamheden kunnen geven en genoeg draagvlak hebben in hun wijk of dorp.

Subsidies Elke bewonersorganisatie ontvangt een basissubsidie. Deze subsidie is een bijdrage in de kosten om de organisatie in stand te houden. Daarnaast verstrekken wij subsidie als bijdrage in de kosten voor het organiseren van activiteiten en voor informatievoorziening.

>

Bewonersorganisaties kunnen aanvullende subsidie krijgen voor een eenmalige activiteit. Dit zijn bijvoorbeeld projecten die in het teken staan van ontmoeten, bewegen of vergroening van een straat. Of die bedoeld zijn om het zelfbeeld te versterken van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Andere voorbeelden zijn een kerstmarkt, een seniorenavond en een buurtfeest. Praktische ondersteuning Onder voorwaarden bieden we aan om bewonersorganisaties te ondersteunen bij administratieve werkzaamheden. Ook kunnen wij ondersteunen bij communicatie over en het verder brengen van bewonersinitiatieven. Dit hangt af van wat een bewonersorganisatie qua praktische ondersteuning nodig heeft. Waar nodig kan ook het opbouwwerk bewonersorganisaties ondersteunen.

6

2.3 Maatschappelijke ontwikkelingen Er is een aantal maatschappelijke ontwikkelingen waar bewonersorganisaties mee te maken hebben. Ontwikkelingen die, om goed te kunnen blijven functioneren, flexibiliteit vragen. In deze paragraaf zetten we die op een rij. Betrokkenheid loopt terug Bewonersorganisaties en de gemeente zien de betrokkenheid van inwoners bij hun woonen leefomgeving teruglopen. De meeste bewonersorganisaties hebben aangegeven dat ze niet iedereen in hun wijk of dorp vertegenwoordigen. Daarvoor zijn er te veel verschillende meningen. Hierbij speelt ook mee dat het moeilijk is voor de organisaties om alle groepen inwoners te bereiken. Wel kunnen bewonersorganisaties signalen uit de wijk of het dorp verzamelen en aan de gemeente doorgeven.

Lokale samenwerking In wijken en dorpen zijn vaak ook andere belangengroepen, netwerken en initiatieven van inwoners die deels hetzelfde doen als de bewonersorganisaties. We vinden het belangrijk dat bewonersorganisatie met deze partijen de samenwerking zoeken. Zo kunnen de organisaties elkaar versterken en aanvullen. Ontmoedigende regelgeving Veel bewonersorganisaties hebben moeite met het vinden en behouden van (jonge) bestuursleden en vrijwilligers. Regelgeving als de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (WBTR) maakt het de organisaties niet makkelijker. Want die legt een grotere verantwoordelijkheid bij de besturen.

>

2.4 Andere uitdagingen De bewonersorganisaties hebben aangegeven dat ze ook met andere uitdagingen te kampen hebben. Die maken het lastiger om hun werk te doen. Het gaat daarbij vooral om het volgende: •

Bewonersorganisaties vinden het tijdrovend en soms moeilijk om subsidie aan te vragen en te verantwoorden. Ze willen graag een eenvoudigere aanvraagprocedure of ondersteuning hierbij.

•

De kosten die bewonersorganisaties maken, zijn de afgelopen jaren flink gestegen. De subsidiebedragen stijgen tot nu toe niet mee. Dit zorgt voor financiële problemen.

•

Veel bestuursleden en andere vrijwilligers van bewonersorganisaties hebben laten weten dat zij meer relevante kennis en vaardigheden nodig hebben. Dit geldt vooral voor penningmeesterstaken.

7

2.5 Wat gaan we doen? Om de bewonersorganisaties meer en beter te ondersteunen, hebben wij voor de termijn 2025-2028 de volgende actiepunten opgesteld: Communicatie • We investeren in de doorgaande dialoog (zie hoofdstuk 4) tussen de gemeente en de organisaties. Denk bijvoorbeeld aan heldere en minder formele brieven. •

We regelen één contactadres voor alle vragen over beleid en subsidie. Vanaf daar krijgen bewonersorganisaties snel een reactie.

•

Wij wijzen twee vaste contactpersonen aan. Eén voor vragen en opmerkingen over beleid en één voor vragen en opmerkingen over subsidie.

Praktische ondersteuning • We gaan door met praktische ondersteuning, zoals bij administratieve werkzaamheden. Hoe we die ondersteuning invullen, hangt af van wat een bewonersorganisatie nodig heeft. Wij leveren maatwerk. •

We gaan door met ondersteuning in de vorm van opbouwwerk.

•

We bieden ondersteuning bij het werven en behouden van vrijwilligers. Hiervoor sluiten we aan bij ons vrijwilligersbeleid. Met organisaties als Link050 verkennen we wat de mogelijkheden zijn.

Subsidie • We passen met ingang van 1-1-2025 de nadere regels aan voor bewonersorganisaties.: › Wij verbeteren het subsidiesysteem. De aanvraagprocedure maken we eenvoudiger en we bieden ondersteuning hierbij. We sturen bijvoorbeeld een verkort aanvraagformulier, waarop het subsidiebedrag al is ingevuld. De bewonersorganisaties hoeven dit alleen maar te bevestigen en terug te sturen met een beknopt activiteitenoverzicht. › De basissubsidie maken we voor alle bewonersorganisaties gelijk. Dit is omdat ook de bestuurskosten (zoals een bankrekening of internetaansluiting) ongeveer even hoog zijn. Deze kosten staan los van het aantal inwoners in een wijk of dorp. •

We nemen maatregelen om de financiële ruimte voor bewonersorganisaties zo passend mogelijk te houden (zie hoofdstuk 7). Zo kunnen bewonersorganisaties financiële tegenvallers beter opvangen.

Kennisuitwisseling en -ontwikkeling • We stimuleren dat bewonersorganisaties elkaar leren kennen, elkaar helpen en onderling ervaringen uitwisselen. Zo kunnen ze van elkaar leren. Hiervoor organiseren wij samen met de bewonersorganisaties bijeenkomsten met workshops. •

>

We faciliteren kennisontwikkeling voor bestuursfuncties. Dit doen we door jaarlijks voor de bewonersorganisaties een symposium en/of kennisavond te organiseren. De invulling werken wij samen met de organisaties verder uit.

Toekomstbestendigheid • Samen met de bewonersorganisaties doen we onderzoek naar hoe ze het beste kunnen meebewegen in een veranderende samenleving. Op basis van de uitkomsten stellen we actiepunten op. In hoofdstuk 5 zijn deze actiepunten opgenomen in de werkagenda. De komende jaren volgen wij wat de acties opleveren en of we deze moeten bijsturen.

8

3

Bewonersinitiatieven Een bewonersinitiatief is een initiatief van een of meerdere inwoners die zich inzetten voor de samenleving. Meestal is het kleinschalig, eenmalig en tijdelijk, soms ontwikkelt het zich tot iets structureels. Bewonersinitiatieven spelen vaak in op de behoeftes in de wijk of het dorp.

Ze kunnen verschillen qua grootte, onderwerp, vorm en schaal. Dit laatste houdt in dat een initiatief bedoeld kan zijn voor alleen de eigen straat, maar ook voor een groter gebied – mogelijk zelfs de hele gemeente. Bewonersinitiatieven staan in het teken van bijvoorbeeld duurzaamheid, vergroening, gezondheid, (verkeers)veiligheid of gezelligheid. Wat ze met elkaar gemeen hebben, is dat ze de sociale basis versterken.

3.2 De kracht van bewonersinitiatieven Het zijn initiatieven ván inwoners, vóór inwoners. Inwoners weten precies welke problemen en uitdagingen in hun wijk of dorp spelen en wat daar dus nodig is. Ze hebben lokaal vaak een goed netwerk. Dit helpt hen om effectief te communiceren en draagvlak voor een initiatief te creëren. Verder zijn veel inwoners vindingrijk, creatief en ondernemend. Hierdoor kunnen ze vaak met weinig een hoop bereiken.

>

3.3 Het speelveld van bewonersinitiatieven Bewonersinitiatieven bevinden zich in een speelveld met daarin ook de gemeente en professionele organisaties. Veel initiatiefnemers hechten aan zelfstandigheid. Hierdoor kunnen ze terughoudend zijn om gemeentelijke subsidies en overheidsopdrachten aan te nemen. Dit heeft ook te maken met formele eisen van de gemeente. Aan de andere kant ervaren initiatiefnemers soms juist weinig erkenning, waardering en vertrouwen van de gemeente en professionals. Is er wel samenwerking, dan schuren de werkwijzen weleens. Toch is het van belang dat de partijen de samenwerking zoeken. Ook al kan het ingewikkeld zijn, ze kunnen elkaar goed aanvullen. Zo betekenen ze extra veel voor een wijk of dorp. Als gemeente moeten wij daarom kijken naar hoe initiatieven een verrijking kunnen zijn van bestaand aanbod. En naar hoe we bij het faciliteren zoveel mogelijk kunnen aansluiten bij de manier van werken van de initiatiefnemers. Het laten blijken van erkenning, waardering en vertrouwen zijn daarbij voor ons aandachtspunten. We willen ondersteunen, maar niet overnemen en helder communiceren. Verder zouden professionele organisaties bewonersinitiatieven moeten zien als een kans en zich dienstbaar moeten opstellen. Bij dit alles hoeven de initiatieven hun eigenheid niet te verliezen.

9

Voorbeelden van initiatieven Hieronder staan voorbeelden van initiatieven waar de gemeente bij betrokken is. Een uitgebreider overzicht is te vinden in de bijlage.

Gezond en duurzaam voedsel Een doel van de gemeente is dat Groningen in 2050 een gezond en duurzaam voedselsysteem heeft. Dit wil zeggen dat gezond, duurzaam en meer plantaardig voedsel hier dan voor iedereen beschikbaar is. Initiatieven die daaraan bijdragen, ondersteunen wij. Voorbeelden zijn ‘Toentje’ in het Oosterpark en de voedselbossen in Vinkhuizen en het Westpark. Voedsel kan ook zorgen voor ontmoeting en verbinding en op die manier bijdragen aan de sociale basis. Zo zijn er bijvoorbeeld verscheidene wijk- en buurtcentra waar inwoners samen koken en eten.

> Vergroening De gemeente wil Groningen graag groener maken. Dit bevordert de biodiversiteit, draagt bij aan klimaatadaptatie en is ook nog eens goed voor onze geestelijke gezondheid. Via Stadsbeheer ondersteunt de gemeente daarom vergroeningsinitiatieven, zoals het aanleggen van een buurtmoestuin. Ook dit soort initiatieven kunnen voor verbinding zorgen, doordat inwoners ze samen oppakken.

Sociale initiatieven Er zijn ook initiatieven die vooral sociaal zijn. Denk bijvoorbeeld aan de vele weggeefkasten in de gemeente. Of aan ontmoetingsplekken, zoals Coendersborg en Broekzak Vestzak in MFC de Wijert. Bij Coendersborg ontmoeten oudere wijkbewoners elkaar onder het genot van een kopje koffie of om samen te wandelen of jeu-de-boulen. Bij Broekzak Vestzak kunnen inwoners kleding brengen en gratis uitzoeken.

10

3.5 Rol van de gemeente

3.4 Ondersteuning aanvragen We hebben als gemeente niet altijd zicht op bewonersinitiatieven. Veel ervan gaan buiten ons om en dat is prima. Als initiatiefnemers wel graag ondersteuning willen van de gemeente, kunnen zij op volgende manieren contact met ons opnemen: •

Inwoners kunnen via een formulier op de gemeentelijke website een aanvraag indienen. Die komt via het Klant Contact Centrum (KCC) in eerste instantie bij een gebiedsteam of beleidsafdeling terecht.

•

Inwoners kunnen rechtstreeks contact opnemen met een gebiedsteam. De teams kennen hun gebieden goed en weten wat er speelt en leeft. Ze kunnen inwoners ondersteunen om zelf aan de slag te gaan in hun buurt, wijk of dorp.

•

Inwoners kunnen het gebiedsteam of een beleidsafdeling rechtstreeks per e-mail, telefoon of brief benaderen.

•

Er zijn websites voor specifieke (beleids)thema’s. Een aantal daarvan bieden de mogelijkheid om ondersteuning aan te vragen.

De ondersteuning die wij bieden, willen we zo goed mogelijk aan laten sluiten bij de behoeftes van de initiatiefnemers. Elke situatie vraagt om maatwerk. Wat we doen, doen wij daarom in overleg met en op uitnodiging van hen. Door goed te luisteren, komen we erachter wat echt van waarde en betekenis is voor initiatiefnemers. Ook proberen we zo in te schatten welke aanvragers onze ondersteuning het meest nodig hebben. Tegelijk moeten wij vanaf het begin helder zijn over de mogelijkheden en randvoorwaarden. Een belangrijk aandachtspunt vanaf het eerste moment is bovendien om met onze ondersteuning geen afbreuk te doen aan de gedrevenheid van de initiatiefnemers. De uitdaging voor ons is om bewonersinitiatieven te beoordelen op hun meerwaarde voor de samenleving. Het komt voor dat een initiatief niet iets brengt wat nieuw of een verbetering is. Of dat er al genoeg aanbod bestaat. Dit kan voor ons een reden zijn om het niet te ondersteunen. Hetzelfde geldt voor wanneer een initiatief financieel, juridisch of praktisch onhaalbaar is. Of wanneer het onder wijk- of dorpsbewoners en andere betrokkenen te weinig draagvlak heeft. Meer informatie over initiatieven als vorm van overheidsparticipatie is te vinden in de participatieverordening.

>

Het komt ook voor dat initiatiefnemers ambtenaren of bestuurders persoonlijk tegenkomen bij een bijeenkomst. Of dat andere ondersteunende organisaties of zorgprofessionals een initiatief aandragen bij de gemeente. Verder kunnen verzoeken tot ondersteuning ook binnenkomen bij bewonersorganisaties zelf. Een voorbeeld hiervan is het wijkbudget in Beijum en Lewenborg. De initiatieven komen op verschillende manieren binnen, deze werkwijze is laagdrempelig, flexibel en effectief. Doordat initiatiefnemers meteen contact hebben met een gebiedsteam of beleidsafdeling, is het mogelijk om snel maatwerk te leveren.

11

3.6 Wat gaan we doen? Wij hebben een aantal actiepunten vastgesteld voor wat betreft ons beleid op bewonersinitiatieven. Een aantal hiervan zal gemeentebreed opgepakt worden. Een aantal actiepunten hebben direct betrekking op het sociale domein en daarmee op de sociale basis. De komende tijd werken we daaraan. Informatievoorziening op website De pagina op onze website over bewonersinitiatieven bevat nu nog te weinig informatie over de afhandeling van aanvragen voor ondersteuning. Het is belangrijk dat inwoners vanaf het begin weten welke mogelijkheden en voorwaarden er zijn. Hoewel dit per gebied of beleidsafdeling verschilt, is hier meer duidelijkheid over te geven. Dit passen we aan. Waarde voor sociale basis erkennen Bewonersinitiatieven kunnen allerlei verschillende doelen hebben. Die hoeven op het eerste gezicht lang niet altijd in het teken te staan van de sociale basis. Maar ook die initiatieven helpen indirect om de sociale basis in een wijk of dorp te versterken. Dit moeten wij steeds in het oog houden. We informeren daarom gemeentebreed het belang van bewonersinitiatieven voor de sociale basis.

>

Financiering van langdurige initiatieven Sommige initiatiefnemers vragen een eenmalige financiële bijdrage aan bij de gemeente. Anderen vragen dit aan voor meerdere jaren. Dit laatste vraagt om structurele financiering. Omdat die niet altijd beschikbaar is, worden langdurige initiatieven vaak structureel gefinancierd met incidentele middelen binnen het sociaal domein. Dit is niet wenselijk. Er is een verschil tussen een initiatief starten en het in stand houden. Voor dit laatste is daarom een andere vorm van financiering nodig. Hier ontwikkelen we een afwegingskader voor. Aanvragen en verantwoorden van subsidie Het aanvragen en verantwoorden van subsidie moet makkelijk zijn. Van inwoners kunnen we niet altijd dezelfde kennis verwachten als van een professionele organisatie. De procedures op dit gebied maken we eenvoudiger. Ook bieden we ondersteuning als initiatiefnemers er niet uitkomen. In hoofdstuk 5 zijn deze actiepunten opgenomen in de werkagenda.

12

4

Doorgaande dialoog In al onze wijken en dorpen willen we een doorgaande dialoog ontwikkelen. Een doorgaande dialoog houdt in dat wij als gemeente steeds met inwoners en partners in gesprek blijven, samenwerken en afstemmen welke kant we op willen. Dit: • versterkt de relatie; • vergroot hun zeggenschap; • draagt eraan bij dat ze zich gehoord voelen; • versterkt hun vertrouwen in de overheid. Een onderdeel van deze doorgaande dialoog is dat we eens in de vier jaar uitgebreid in gesprek gaan met de bewonersorganisaties. Steekproefsgewijs doen wij dit ook met inwoners die een bewonersinitiatief organiseren.

> De insteek hierbij is om: • met elkaar af te stemmen wat ieders rol en verantwoordelijkheid is; • te bespreken hoe ze zo goed mogelijk hun werk kunnen uitvoeren; • te weten hoe ze de samenwerking met en ondersteuning van de gemeente ervaren; • erachter te komen hoe en in hoeverre ze de sociale basis versterken; • beleid zoveel mogelijk te laten aansluiten bij wensen en behoeftes van inwoners;

Ook op vele andere momenten hebben wij contact met bewonersorganisaties en initiatiefnemers. Denk bijvoorbeeld aan de brieven die we helder en minder formeel gaan maken. Al deze verschillende vormen van communicatie vallen onder de doorgaande dialoog (zie ook het hoofdstuk over de doorgaande dialoog in de nota De sociale basis, voor elkaar!). De meerwaarde voor de gemeente is, dat we beter inzicht krijgen in de wensen en behoeften van bewonersorganisaties en -initiatieven. Daar kunnen we op anticiperen bij het ontwikkelen van beleid en bij de uitvoering ervan.

• elkaar goed te blijven informeren over ontwikkelingen.

13

5

Werkagenda Onderstaande werkagenda met actiepunten geldt voor de komende twee jaar.

Bewonersorganisaties Subsidiesystematiek

Actie

Vrijwilligers en bestuursleden werven

Actie

Verstrekken van subsidies:

Continueren

Ondersteunen bij het vinden en behouden van bestuursleden en vrijwilligers. Wij haken hiervoor aan bij vrijwilligersbeleid. Samen met organisaties als Link050 verkennen we de mogelijkheden.

Vanaf 2025

Praktische ondersteuning

Actie

Waar nodig ondersteunen opbouwwerkers (samenlevingsopbouw) de bewonersorganisaties.

Continueren

• • • •

basis communicatie activiteiten eenmalig

• Aanpassen nadere regel voor bewonersorganisaties.

Ingevoerd per 1-1-2025

• Het aanvragen en verantwoorden van subsidie eenvoudiger maken. • Maatregelen nemen om de financiële ruimte voor bewonersorganisaties zo passend mogelijk te houden.

>

Ingevoerd per 1-1-2025

• Alle bewonersorganisaties ontvangen hetzelfde bedrag voor de vaste kosten.

14

Kennisuitwisseling en -ontwikkeling

Actie

Inhoudelijke ondersteuning

Actie

• Bijeenkomsten organiseren zodat organisaties kennis kunnen uitwisselen.

Vanaf 2025 Deels gebeurt dit al via sommige gebiedsteams.

Inhoudelijke ondersteuning bieden, zodat bewonersorganisaties hun weg vinden binnen de gemeente.

Continueren via de gebiedsteams.

Doorgaande dialoog

Actie

Minimaal één keer per vier jaar met de bewonersorganisaties in gesprek gaan over hun functioneren, hun bijdrage aan de sociale basis en de samenwerking met en ondersteuning van de gemeente.

Vanaf 2025.

Aansluiten bij de bestaande overlegvormen in de gebieden.

Continueren.

• Bewonersorganisaties informatie verstrekken. Onderzoeken hoe bewonersorganisaties zich kunnen ontwikkelen.

Vanaf 2025.

Communicatie

Actie

Zorgen voor één contactpersoon vanuit beleid en één vanuit subsidiering.

Vanaf 2024.

Onze correspondentie helder en minder formeel maken.

>

M.i.v. 1-1-2025.

15

Bewonersinitiatieven Communicatie

Actie

Subsidiesystematiek onder de loep nemen

Actie

Onze correspondentie helder en minder formeel maken.

Vanaf 2025

Duidelijkheid bieden over ondersteuning van een langdurig initiatief.

Vanaf 2025

Verbeteren van de webpagina: meer duidelijkheid over de afhandeling van een aanvraag.

Vanaf 2025 Doorgaande dialoog  

Actie

Steekproefsgewijs met initiatiefnemers in gesprek over hun functioneren, hun bijdrage aan de sociale basis en de samenwerking met en ondersteuning van de gemeente.

Vanaf 2025

Bij langdurige initiatieven: regelmatig in gesprek over hun functioneren, hun bijdrage aan de sociale basis en de samenwerking met en ondersteuning van de gemeente.

Vanaf 2025

Sociale basis

Actie

Bij aanvragen ook aandacht hebben voor de waarde die een initiatief heeft voor het versterken van de sociale basis, ook als dat niet in eerste instantie het doel is van het initiatief.

Vanaf 2025

Financiën

Actie

Het aanvragen en verantwoorden van subsidie eenvoudiger maken.

Vanaf 2025

>

16

6

Geleverde input voor de nota Voor de totstandkoming van deze nota hebben alle bewonersorganisaties input kunnen leveren. In een vooronderzoek hebben wij met veertien van deze organisaties gesproken. De uitkomsten daarvan zijn in een ‘praatplaat’ verwerkt. Per gebied is vervolgens een bijeenkomst georganiseerd om ook met andere bewonersorganisaties in gesprek te gaan. In totaal hebben we zo met 39 organisaties gesproken.

Er is bijvoorbeeld gevraagd hoe ze hun eigen rol zien, waar ze tegenaan lopen, welke ondersteuning ze graag willen en hoe ze de samenwerking met de gemeente ervaren. Over het algemeen hebben de bewonersorganisaties de gesprekken als positief ervaren. Daarnaast zijn de zeven gebiedsteams om input gevraagd, net als de beleidsafdelingen en externe professionals die met bewonersinitiatieven te maken hebben. Deze professionals werken onder andere bij WIJ Groningen, Katalys en Link050. Tot slot hebben ook de Adviesgroep Sociaal Domein Groningen (ASDG) en de Werkgroep Toegankelijk Groningen (WTG) ons geadviseerd over de nota. 4

t Praatplaa icatie: Commun municatie m co or Zorgt vo ijk w de in

s

atie s i n a g r o s ewoner

-11-2023 Opzet 29

B

atie: Represent tie van enta es pr re Van form voor naar plat bewoners ek met de wijk pr es g het

LLEN KERNGETA ANISATIES G R O S BEWONER tal: 51 Taken: g behartigin Belangen e ti pa ci ti Par ncties pelijke fu Maatschap

e: Gemeent oed eente = g em g ie nt onden Inte eb g ns oo = pers n Invulling parade va ergernis: n≠ Grootste te ec oj pr tijdelijke relatie duurzame

Aan : 14 Gesproken 50 ers: Min. inwon 12.500 ers: Max. inwon ie: Altijd id Basissubs ie: Soms bsid s Projectsu bsidie: Som Kapstoksu

>

Vervolg: n in Beschreve memo

g: Faciliterin gewikkeld eisen te in teuning Overheids rs van onde ken Ontbreken n van afha de re e st am na or vo = besturen

nt 2008: en Convena en gedrag ss pa end Inhoud is igheid bij jd ti t: un Knelp van de wijk informeren

*) Het aantal bewonersorganisaties is inmiddels gegroeid naar 54.

17

7

Financiën Bewonersorganisaties • Het budget dat voor de subsidie aan bewonersorganisaties jaarlijks beschikbaar is bedraagt € 401.803. • Ook al groeit het aantal inwoners en wijken en komen er meer bewonersorganisaties, het subsidiebudget is tot nu toe gelijk gebleven (accres is wel toegekend). Dit betekent dat we dat budget over meer bewonersorganisaties verdelen. Wij willen de organisaties voortaan de zekerheid van een vast budget geven. Dit doen we door het aantal bewonersorganisaties vast te leggen en het budget daaraan te koppelen. Mocht een bewonersorganisatie niet goed functioneren en daarom geen subsidie meer krijgen, dan reserveren we dit bedrag voor een opvolger. • Het subsidiëren van een nieuwe bewonersorganisatie vraagt om een apart raadsbesluit, inclusief financiering. Onze voorwaarden voor subsidie zijn: - genoeg draagvlak in de wijk of het dorp; - een stabiel bestuur; - samenwerking in de wijk of het dorp; - bereidheid van de raad om structureel extra budget beschikbaar te stellen. • We geven bewonersorganisaties meer ruimte om reserve op te bouwen. Zo zijn ze over meerdere jaren flexibeler voor wat betreft de inzet van hun middelen. • Wij versterken de samenhang tussen de verschillende onderdelen en actielijnen van de sociale basis. Dit zorgt ervoor dat we financiële middelen en andere vormen van ondersteuning effectiever kunnen inzetten.

Zo komen we ook tegemoet aan de oplopende kosten van bewonersorganisaties.

>

Bewonersinitiatieven • De zeven gebieden geven jaarlijks 1,6 miljoen euro uit aan ondersteuning van bewonersinitiatieven. Daarnaast wordt vanuit de beleidsterreinen hiervoor geld gereserveerd. Het kan gaan om tijdelijke prikkels of financiële ondersteuning voor een langere periode. Dat verschilt van jaar tot jaar. Ook kan de gemeente ondersteuning in natura of in de vorm van expertise bieden. • Financiële ondersteuning van een bewonersinitiatief kan eenmalig zijn. Dit is omdat het initiatief eindigt of alleen een opstartsubsidie ontvangt. • Een bewonersinitiatief kan ook bedoeld zijn om langdurig een maatschappelijke bijdrage te leveren. Zo’n initiatief kan de tijd krijgen om zich te ontwikkelen en te experimenteren. Uiteindelijk moet, om voor langere tijd financiering te kunnen krijgen, worden aangetoond dat het aansluit bij het sociale beleid van de gemeente. Een mogelijk gevolg hiervan is dat een andere activiteit stopt. Het kan ook zijn dat voor korte of lange tijd extra geld beschikbaar komt dat hiervoor in te zetten is (intensiveringsmiddelen of Rijksmiddelen, zoals SPUK of de Regio Deal).   

18

Bronnen Voor deze nota is gebruik gemaakt van de volgende bronnen:

Nota De sociale basis, voor elkaar! (2023) Nota Mensen maken Groningen, een ode aan vrijwillige inzet (2023) Movisie.nl

>

De functies van bewonersoverlegorganisaties in een veranderende samenleving Over de functies van bewonersoverlegorganisaties tegen de achtergrond van bewonersparticipatie en andere hedendaagse maatschappelijke ontwikkelingen Onderzoek in opdracht van de Landelijke Vereniging voor Kleine Kernen. Universiteit Utrecht, April 2018

19

Bijlage Voorbeelden van initiatieven De zeven gebiedsteams van de gemeente zijn vaak het eerste aanspreekpunt voor inwoners. Ze ondersteunen prachtige initiatieven, zoals opruimacties, Buurtmoeders Lewenborg, weggeefkasten, Beijum Beweegt, Noaberdainst Meerdorpen, ‘Van saai naar fraai’, buurtbarbecues en festivals. Verder hebben we te maken met initiatieven die verschillend van aard zijn en onder diverse beleidsthema’s vallen. Hieronder noemen we een aantal beleidsterreinen van waaruit bewonersinitiatieven worden ondersteund.

Sport

Stadsbeheer

Voedselagenda

Armoede

Het gaat hier om initiatieven om de openbare ruimte anders in te richten, bijvoorbeeld met speelplekken of bankjes.

Het doel is om in 2050 een gezond en duurzaam voedselsysteem te hebben, waarin gezond, duurzaam en meer plantaardig voedsel voor elke Groninger beschikbaar is. Initiatieven die hieraan bijdragen, kunnen ondersteuning krijgen. Voorbeelden zijn ‘Toentje’ in het Oosterpark en de voedselbossen in Vinkhuizen en het Westpark. Voedsel kan ook zorgen voor verbinding, wat bijdraagt aan de sociale basis. Zo zijn er bijvoorbeeld verscheidene wijk- en buurtcentra waar inwoners samen koken en eten.

Team Armoede financiert de huisvesting van de voedselbank en de kledingbanken De Zeecontainer en Maxima. Zij zorgen ervoor dat inwoners met een laag inkomen goedkoop of gratis aan voedsel en kleding kunnen komen.

Groenparticipatie Het gaat hier om vergroeningsinitiatieven, zoals het aanleggen van een buurtmoestuin of het bevorderen van de biodiversiteit. Deze initiatieven dragen ook bij aan de sociale basis, doordat inwoners het samen oppakken.

Operatie Steenbreek Het gaat hier om het ontstenen en vergroenen van particuliere tuinen en openbare ruimtes. Operatie Steenbreek werkt wijkgericht en is dit voorjaar gestart in Hoogkerk: een wijk met onder andere wateroverlast en hittestress. Bewoners kunnen wensen en initiatieven indienen om grijs te vervangen door groen. Het doel is onder meer om schaduw toe te voegen, de biodiversiteit te bevorderen en de leefbaarheid te vergroten.

Energie Het gaat hier om energiebesparende en verduurzamingsinitiatieven. Een voorbeeld is het collectief laten plaatsen van zonnepanelen in de buurt.

Verkeer Bij het Turbo-team komen initiatieven binnen die vooral de verkeersveiligheid vergroten. Een voorbeeld is het plaatsen van drempels of plantenborders om het verkeer langzamer te laten rijden.

Bewegende stad: het gaat hier om initiatieven van inwoners die zorgen voor meer sport, spel en bewegen in de openbare ruimte. Voorbeelden zijn sportplekken aan de Vrydemalaan (Calesthanics) en het skatepark in het Stadspark.

Sociale Basis/WIJ Opbouwwerkers kunnen bewonersinitiatieven ondersteunen. Zij kunnen bijvoorbeeld helpen met het vergroten van het draagvlak, het wegwijs maken en het idee op papier zetten en verspreiden. Voorbeelden zijn buurtbarbecues, kunstroutes en vergroening.

WMO/GON De Odensehuizen, de Opstap, het Hamelhuys, Kringloop+ en de Wiershoeck zijn als bewonersinitiatief gestart en krijgen nu jaarlijks ondersteuning. Ze dragen bij aan de sociale basis.

20