Bijlage Nacalculatie meerjarig project Implementatie Omgevingswet

Nacalculatie meerjarig exploitatieproject ‘Implementatie Omgevingswet’ Inleiding In 2016 is ‘Implementatie Omgevingswet’ door de raad als meerjarig exploitatieproject aangewezen. De raad heeft in de financiële verordening kaders opgenomen ten aanzien van slot- en nacalculaties. Daarin in staat dat meerjarige exploitatie projecten met een looptijd langer dan 2 jaar en een omvang groter dan 2,5 miljoen euro worden nagecalculeerd. In 2024 is het project afgerond. In dit memo wordt de nacalculatie (= eindverantwoording) weergegeven en toegelicht. 1.

Projectbeschrijving

De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. De wetgever beoogt met de invoering van deze wet het brede scala aan wet- en regelgeving in de fysieke leefomgeving te stroomlijnen en te vereenvoudigen, zodat een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit bereikt en in stand gehouden kan worden. Tegelijkertijd heeft de Omgevingswet nieuwe beleidsinstrumenten geïntroduceerd, zoals de omgevingsvisie, het omgevingsprogramma en het omgevingsplan, en een andere benadering van de fysieke leefomgeving. Bestuurlijke afwegingsruimte en een werkwijze waarbij integraliteit, gebiedsgericht werken en participatie nog meer centraal staan. Het implementeren van de Omgevingswet binnen de gemeentelijke organisatie, zodat we bij de invoering van de Omgevingswet klaar zijn om met deze wet, samen met onze ketenpartners, zoals de provincie, de waterschappen, de Veiligheidsregio, de GGD en de Omgevingsdienst Groningen, te kunnen werken. Hierbij moeten we met het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en de juridische instrumenten, zoals de omgevingsvergunning en het omgevingsplan kunnen werken. Op 1 januari 2024 moesten we aangesloten zijn op het DSO, en moesten we de nieuwe omgevingsvergunningen kunnen ontvangen en verlenen. Daarnaast moeten we voor de wettelijke termijn van 1 januari 2032 één omgevingsplan voor het gehele gemeentelijk grondgebied hebben.

2. De vastgestelde meerjarenbegroting

3.

Besluitvorming door de raad over vaststelling meerjarig project

In 2016 is ‘Implementatie Omgevingswet’ door de raad als meerjarig exploitatieproject aangewezen ( RV 6108694 Een integraal afwegingsmoment, kader op te nemen bestemmingsvoorstellen jaarrekening) 4.

Looptijd project

Het project is gestart in 2016. De oorspronkelijke invoeringsdatum van de Omgevingswet was aanvankelijk 1 juli 2019. Maar als snel werd duidelijk dat die datum met 1 of 2 jaar opgeschoven zou worden. Een einddatum van het project was niet concreet benoemd. Wel was er bij aanvang van het project incidenteel financiële middelen tot en met 2018 geregeld. Vanaf 2019 was er een structureel budget beschikbaar gesteld om te kunnen werken met de Omgevingswet. Uiteindelijk is de invoering van de Omgevingswet 5 keer uitgesteld en is die ingegaan op 1 januari 2024. Het project is op 31 december 2024 afgesloten.

1

5.

Behaald eindresultaat van het project i.r.t. vastgesteld plan

Op 1 januari 2024 waren we als gemeente Groningen volledig aangesloten op het DSO. We waren meteen in staat om aanvragen omgevingsvergunning te ontvangen. Binnen enkele dagen hebben we de eerste vergunning (nieuwe stijl) kunnen verlenen. Ook is er in december 2023 een lijst met adviesrecht en verplichte participatie bij buitenplanse omgevingsvergunningen (BOPA’s) door de gemeenteraad vastgesteld. We hebben als eerste gemeente in Nederland een wijziging van het omgevingsplan volgens de nieuwe standaard (de zogenaamde STOP-TPOD) gerealiseerd. We zijn nu druk bezig om het nieuwe omgevingsplan verder op te bouwen, en liggen op schema om dit voor 1 januari 2032 af te hebben. We hebben inmiddels een aantal omgevingsprogramma’s, zowel thematisch als gebiedsgericht, gemaakt en laten vaststellen (als concept) door het college. We hebben verschillende producten m.b.t. participatie, waaronder een leidraad voor participatie, opgeleverd, welke door de organisatie en door externen te gebruiken is. Doordat de Omgevingswet diverse keren is uitgesteld, is de oorspronkelijke tijdplanning ook flink opgeschoven. Ten aanzien van de uitrol van het omgevingsplan hanteren we nu de wettelijke termijn, die hiervoor staat. Dit is minder ambitieus dan in het oorspronkelijke implementatieplan, maar wel realistischer. De Omgevingswet blijkt veel minder eenvoudig te zijn, dan aanvankelijk beoogd te zijn.

De projectgroep Omgevingswet heeft ook veel aan (interne) communicatie gedaan, en inhoudelijke trainingen gecoördineerd. Landelijk gezien onze de gemeente één van de koplopers met het werken volgens de doelstellingen van de Omgevingswet 6.

Financiële realisatie gedurende de looptijd

2

7.

Verschillenanalyse op onderdelen

De lasten bestaan voor een belangrijk deel uit personele kosten, maar ook inhuur van externe deskundigheid, waaronder projectleiders voor de diverse projecten binnen het overal project van de implementatie van de Omgevingswet. We hebben voor een belangrijk deel van de ICT, namelijk de software ten behoeve van het omgevingsplan, omgevingsvisie en omgevingsprogramma’s, gekozen om deze software in een samenwerking met een softwareleverancier te ontwikkelen. Dit heeft ook tot de nodige extra inhuur en ict-kosten geleid ten opzichte van andere projecten. De complexiteit van de Omgevingswet en bij het begin van het project niet weten waar het project eindigt, heeft geleid dat het begroten van de kosten erg lastig was, en dat we per jaar een raming van de kosten hebben gemaakt en aanvullende financiële knelpunten hebben ingediend. 8.

Besluitvorming over financieel resultaat

Het resultaat is conform het kader Resultaatbepaling en bestemming verwerkt in het rekeningresultaat van het betreffende jaar. 9.

Fiscale aspecten

N.v.t.

Conclusie / overig Het project heeft uiteindelijk meer geld gekost dan oorspronkelijk begroot. Dit had mede te maken met het aantal keren uitstel van de invoering van de Omgevingswet. Met name het digitaal stelsel bleek veel complexer dan gedacht, en ook de wet zelf is complex. Het feit dat we als één van de koplopers in Nederland gezien worden, betekent dat we de uitvoering van het project en het oppakken van de werkzaamheden in de lijn, goed gerealiseerd hebben. Veel werkzaamheden worden bijvoorbeeld integraler opgepakt dan voor 1 januari 2024, en participatie is een belangrijke taak binnen de gemeente. Dit neemt niet weg dat we als organisatie nog steeds veel energie moet steken in het werken met de Omgevingswet. Ook politiek gezien heeft de Omgevingswet nog de nodige aandacht. Feit is dat er nog steeds een klankbordgroep Omgevingswet is van de gemeenteraad, waarbij er met vertegenwoordigers van de ambtelijke organisatie gespard wordt over diverse onderwerpen. Op dit moment wordt ook gewerkt aan een grote update van de gemeentelijke omgevingsvisie. Kortom: de Omgevingswet heeft een grote impact op de organisatie gehad en zal dit ook de komende jaren blijven houden.

3