Bijlage Maatschappelijk Akkoord - Sociale Inclusie en Gelijke Kansen.pdf

SOCIALE INCLUSIE IN HET ONDERWIJS Minder onderwijssegregatie en meer gelijke kansen DE GEZAMENLIJKE KINDEROPVANGBESTUREN, SCHOOLBESTUREN, EN DE GEMEENTE, GEZAMENLIJK VERTEGENWOORDIGD IN HET BREED BESTURENOVERLEG ONDERWIJS, (HIERNA: DE MAATSCHAPPELIJK AKKOORDPARTNERS)

OVERWEGEN DAT in Groningen de afgelopen jaren de ongelijke verdeling over scholen van leerlingen met verschillende sociaaleconomische achtergronden snel is toegenomen. In het rapport ‘De Staat van het Onderwijs’1 is te lezen dat in Groningen 60 procent van de basisschoolleerlingen van school zou moeten veranderen om te komen tot een gelijke verdeling over scholen van leerlingen met hoog- en laagopgeleide ouders. Voor een groot deel heeft de segregatie in het basisonderwijs te maken met de samenstelling van de wijken waar scholen staan. Segregatie ontstaat dus al als iedereen naar de dichtstbijzijnde school gaat, want in de ene wijk wonen nu eenmaal meer mensen met bijvoorbeeld een hoog opleidingsniveau dan in de andere. Uit het onderzoek van de Onderwijsinspectie blijkt echter dat scholen vaak homogener zijn dan de buurt waarin ze staan. In gemengde wijken hebben scholen dus niet vanzelfsprekend ook een gemengd leerlingenbestand. De verklaring daarvoor ligt grotendeels in het keuzegedrag van ouders en leerlingen. Ouders vinden het belangrijk dat een basisschool dichtbij is, maar – zeker in plaatsen waar het aanbod ruim is – laten ze ook andere eigenschappen van een school meewegen. Ouders kiezen vaak voor scholen met leerlingen met een vergelijkbare achtergrond. In het voortgezet onderwijs is sociale segmentatie minder te verklaren door woonsegregatie.

Daar speelt de schoolkeuze van ouders en leerlingen een nog grotere rol. Iedere ouder wil graag het beste voor zijn of haar kind. De vrijheid in schoolkeuze geeft ouders de gelegenheid een school te kiezen die past bij hun levensbeschouwelijke en pedagogische opvattingen. Tevens zijn er leerlingen voor wie het als gevolg van een specifieke ondersteuningsbehoefte niet mogelijk is onderwijs te volgen op een school in de eigen wijk. Kinderen hebben het recht op een zo volledig mogelijke ontplooiing van hun talenten, zoals opgetekend in het Kinderrechtenverdrag. Het is daarom een verrijking dat er sprake is van een breed palet aan scholen van verschillende signatuur. Toegankelijkheid van de best passende vorm van onderwijs voor alle kinderen – ongeacht achtergrond, het inkomen van de ouders of de wijk waarin ze wonen – is daarbij cruciaal. 1

Onderwijsverslag De Staat van het Onderwijs 2016/2017, Inspectie van het Onderwijs (april, 2018).

Naast school zijn ook thuis en vrije tijd belangrijke domeinen waarin kinderen opgroeien. Het werken aan minder onderwijssegregatie, meer sociale inclusie en meer gelijke kansen kan daarom alleen succesvol zijn als alle partners hun rol oppakken. Een integrale benadering van de drie leefwerelden (thuis, school en vrije tijd/wijk) is daarbij essentieel. Ieder individu kan bijdragen aan een samenleving waarin iedereen wordt gewaardeerd en zonder vooroordeel de juiste kansen kan krijgen.

It takes a village to raise a child. De maatschappelijk akkoordpartners laten zien zich bewust te zijn van deze gezamenlijke opdracht. Ze vinden het belangrijk dat alle kinderen maximale kansen in hun ontwikkeling krijgen, in welk gezin of welke wijk zij ook geboren worden. Daartoe zien ze het belang van aantrekkelijke scholen van hoge kwaliteit op iedere plek. Ze vinden het tevens belangrijk dat scholen een gemengd leerlingenbestand kennen, waar leerlingen van verschillende sociaaleconomische achtergronden elkaar ontmoeten en tot elkaar verbonden voelen. De maatschappelijk akkoordpartners zien het belang in van het verbeteren en intensiveren van de samenwerking om deze ambities te verwezenlijken en contacten tussen de verschillende schoolpopulaties te bevorderen.

DE MAATSCHAPPELIJK AKKOORDPARTNERS KOMEN ALS VOLGT OVEREEN: Doelstelling De algemene doelstelling van dit akkoord is om gezamenlijk en structureel sociale inclusie en gelijke kansen voor alle kinderen en jongeren te bevorderen. Taakstelling Partijen stellen jaarlijks een uitvoeringsagenda op, welke wordt vastgesteld in het Breed Besturenoverleg Onderwijs (BBO). De huidige uitvoeringsagenda van het akkoord geeft hiertoe de voorzet middels beschrijving van huidige en nieuwe initiatieven. Vereist draagvlak Voor de realisatie van de doelstellingen van dit akkoord dient bij partijen en hun achterban draagvlak te zijn. Partijen zullen met kracht bevorderen dat het al getoonde draagvlak wordt vastgehouden en versterkt en dat wordt gehandeld overeenkomstig de afspraken van dit akkoord. Voortgang en evaluatie Via het BBO – dat vier keer per jaar bij elkaar komt – volgen we de voortgang van de gemaakte afspraken in dit akkoord. De werking van het akkoord zal in 2022 door partijen integraal worden geëvalueerd. Deze evaluatie vindt plaats op een door partijen nader te bepalen wijze. Mede aan de hand van de uitkomsten van de evaluatie zal door partijen worden bepaald of en zo ja in welke vorm dit akkoord zal worden verlengd en/of aangepast. Wijziging akkoord Dit maatschappelijk akkoord stellen we op voor de periode 2020-2022, maar heeft als werkagenda een dynamisch karakter.

Landelijke ontwikkelingen, nieuwe inzichten of initiatieven vanuit het Gronings onderwijsveld kunnen in de loop van de tijd leiden tot aanpassing of uitbreiding van onze gezamenlijke afspraken. Werkingsduur en bekendmaking Dit akkoord treedt in werking met ingang van de datum dat het door alle partijen is ondertekend. De publieke bekendmaking en ondertekening zal plaatsvinden in een feestelijke bijeenkomst op woensdag 7 oktober 2020. Daarboven zullen alle partijen zelf bekendheid geven aan de afspraken naar hun eigen achterban.

MAATSCHAPPELIJK AKKOORD SOCIALE INCLUSIE IN HET ONDERWIJS

CBS de Borg (Vereniging voor Christelijk Onderwijs Haren)

Stichting voor Christelijk Speciaal Onderwijs Groningen

Christelijke Scholengemeenschap Groningen

Stichting Openbaar Onderwijs Marenland

Hanzehogeschool Groningen

Kids First COP groep

Kids2b

NHL Stenden

RENN4 NoorderBasis Vereniging voor Christelijk Onderwijs Groningen International School

Maartenscollege (Stichting Carmelcollege)

MAATSCHAPPELIJK AKKOORD SOCIALE INCLUSIE IN HET ONDERWIJS

Reformatorische basisschool De Zaaier

Gemeente Groningen

Vereniging voor Christelijk Primair Willem Lodewijk Gymnasium Onderwijs Noord-Groningen

Stichting Katholieke Onderwijs Centrale Groningen

UITVOERINGSAGENDA KINDEROPVANG EN BASISONDERWIJS Van ambitie naar actie: huidige initiatieven Huidige initiatieven van opvang, onderwijs en gemeenten dragen reeds bij aan de ambitie van meer sociale inclusie en gelijke kansen. Een aantal voorbeelden hiervan zijn: ➢ Met het programma ‘Voor alle jonge kinderen gelijke kansen’ werken we aan kansengelijkheid in het onderwijs door ons te richten op onze jongste inwoners van de gemeente. We bieden alle jonge kinderen (2 - 4 jaar) 16 uur per week een voor- en vroegschools educatie programma van hoge kwaliteit, zodat ze bij de start van de basisschool niet met een achterstand beginnen. In samenwerking met de kinderopvanginstellingen en het basisonderwijs willen we verder werken aan een doorgaande ontwikkelingslijn. ➢ De ambitie is dat elke basisschool een ontmoetingsplek is in de wijk, waar scholen en instanties in de wijk samenwerken om voor kinderen de beste omgeving te creëren. Een plek waar kinderen van 0 tot 13 jaar van verschillende sociaaleconomische achtergronden samenkomen en van elkaar leren, in lijn met de Vensterschool-gedachte. ➢ Veertien scholen in aandachtsgebieden binnen de gemeente Groningen hebben een brugfunctionaris. Om diens rol bij de overdracht naar voortgezet onderwijs te onderzoeken, is er vanuit de Gelijke Kansen Alliantie een pilot gestart waarbij de inzet van de brugfunctionaris wordt verbreed.

➢ Met de pilot Roots of Empathy bevorderen we de sociale inclusie binnen de eigen muren van de school. Het programma verhoogt empathie bij kinderen en bevordert hun sociale en emotionele competenties. Het programma is in schooljaar 2019-2020 gestart op vijf basisscholen. Van ambitie naar actie: nieuwe initiatieven We willen leren van de huidige initiatieven en de situatie zoals deze nu is. Waar gaat het goed, wat kan er beter en wat zijn de onderliggende oorzaken hiervan? Maar we willen meer. Daarom brengen we niet alleen succesvolle interventies verder, maar starten we ook nieuwe experimenten om sociale inclusie te bevorderen. Zodat we samen een duurzame ontwikkeling creëren naar minder onderwijssegregatie en meer gelijke kansen voor alle kinderen en jongeren. De komende periode starten we de volgende initiatieven: ➢ Op meerdere onderwijslocaties steken we meer tijd en energie in de nieuwe generatie en richten ons daarom op een brede sociaal-emotionele, cognitieve en motorische ontwikkeling. Dat doen we door tijdens schooltijd (scholen) en na schooltijd (kinderopvang en partners in de wijk) meer werk te maken van bewegen, rekenen, taal, gezonde voeding, natuureducatie, wetenschap & techniek, cultuur, sociaalemotionele ontwikkeling en beroepsleven: de verlengde schooldag. 50 weken per jaar een schools en naschools programma voor optimale ontwikkelingskansen voor alle kinderen.

➢ We zetten onderwijshuisvesting in om onderwijssegregatie te verminderen en sociale cohesie in de wijk te verbeteren. In het nieuwe Integraal huisvestingsplan onderwijs speelt segregatie een rol in de afweging om over te gaan tot vervangende nieuwbouw of renovatie en aanpak van de schoolomgeving. Zodoende investeren we de komende jaren in nieuwe schoolgebouwen in de noordelijke stadswijken. Deze nieuwe scholen bieden niet enkel huisvesting voor het onderwijs, maar ook de omliggende openbare ruimte, het naschools aanbod, etc. wordt samenhangend met de wijk ontwikkeld.

➢ We werken een pilot uit die zich richt op het organiseren van ontmoetingsprojecten tussen scholen met eenzijdige leerlingpopulaties. Zogenaamde vriendschapsscholen organiseren gezamenlijke voor- en naschoolse activiteiten, zodat contacten tussen leerlingen van verschillende achtergronden en uit verschillende buurten kunnen worden bevorderd. Een aantal enthousiaste scholen gaat aan de slag met het uitwerken van de pilot. ➢ We ontwikkelen een dashboard met informatie over de stand van zaken omtrent onderwijssegregatie en kansen(on)gelijkheid, om meer inzicht te krijgen in het probleem. Het dashboard bevat onder andere cijfers rondom onder- en overadvisering en heroverwegingen. In Groningen blijken veel heroverwegingen van het schooladvies te zijn. Oorzaken hiervoor worden nader onderzocht. Het onderzoek wordt uitgevoerd door het bureau Onderzoek Informatie en Statistiek Groningen (OIS Groningen), in samenwerking met het CBS Urban Data Center Regio Groningen. ➢ We starten een pilot voor gebiedsgerichte informatievoorziening en voorlichting. Met drie scholen is bekeken of de informatievoorziening aan ouders gelijk zou kunnen worden gemaakt. Deze drie scholen presenteren zich nu in een gezamenlijke folder. De folder komt via gebiedsgerichte voorlichtingen en partners in de wijk (consultatiebureau, kinderopvang en WIJ-team) bij ouders terecht.

Ook wordt onderzocht of het mogelijk is voor 2 of 3-jarigen en hun ouders gezamenlijke open ochtenden op de basisscholen in de wijk te organiseren. ➢ We starten een taskforce die gaat verkennen in hoeverre aanmeldprocedures voor basisscholen op een andere (uniforme) wijze vormgegeven kunnen worden om sociale inclusie optimaal te bevorderen. We willen hiermee bijdragen aan een stabiele leerlingenstroom en een gelijk speelveld voor alle ouders. De taskforce bestaat uit vertegenwoordigers vanuit verschillende opvang- en schoolbesturen en de gemeenten. Concrete afspraken Voor de periode 2020-2021 spreken partijen in de kinderopvang en het basisonderwijs het volgende af: Afspraak

Betrokkenen

Planning

Ontwikkelen van dashboard met informatie segregatie en kansen(on)gelijkheid.

OIS Groningen; CBS Urban Data Center; gemeente

Najaar 2020

Pilot vriendschapsscholen: drie ontmoetingsprojecten waarin het bevorderen van contacten tussen scholen met verschillende leerlingpopulaties centraal staat.

1) De Beijumkorf, Dom Helder Camaraschool, Het Palet en De Heerdstee (Beijum) 2) Bisschop Bekkersschool en St. Michaëlschool (Paddepoel en Centrum) 3) Joseph Haydn-school (Helpman)

2021

Pilot gebiedsgerichte informatievoorziening en voorlichting

Schoolleiding en ouders van De Kleine Wereld, Sint Franciscus en Karrepad; consultatiebureau; kinderopvang; WIJ Groningen

2020-2021

Taskforce uniforme aanmeldprocedures

VCOG; KOC; O2G; Kidsfirst; SKSG; Hanzehogeschool; gemeente

2020-2021

Pilot verlengde schooldag

VOORTGEZET ONDERWIJS EN MIDDELBAAR BEROEPSONDERWIJS De afspraken voor het voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs volgen na de zomer van 2020 in afstemming met de schoolbesturen.

2021